Energiebesparing in de bouw - Overheidsbeleid - Wettelijke kaders - Praktische omzetting Bijdragen van: ing. W.Baartman ir. J.Ouwehand
Wetgeving en overheidsbeleid Transitie naar een duurzame energiehuishouding Transitiepaden: Duurzame mobiliteit Groene grondstoffen Ketenefficiency Nieuw gas Duurzame elektriciteitsvoorziening Gebouwde omgeving
Wetgeving en overheidsbeleid Doelstelling energietransitie: Geheel duurzame energievoorziening in 2050 in Nederland De Energietransitie is de planontwikkeling om te komen tot beleidsvoorstellen voor: Emissiereductie van broeikasgassen Vermindering inzet van fossiele brandstoffen Gebruik duurzame energiebronnen Energiebesparing Innovatie in nieuwe technieken Betaalbaarheid van energie
Wetgeving en overheidsbeleid Regeeraccoord CO 2 -reductieplan regeeraccoord (2007) Doelstelling bij economische groei 2 %/jaar tot 2020 - Emissie broeikasgassen - 30 % - Jaarlijkse energiebesparing 2 % - Aandeel hernieuwbare energie 20 % N.B.: nadere uitwerking volgt in energietransitiedoelstellingen
Wetgeving en overheidsbeleid CO 2 -reductieplan volgens SE-scenario t.o.v. 1990 (advies MNP febr. 2007) Beleidsterrein Industrie en energie Huishoudens excl. elektriciteit Verkeer Mton 2020 21 4 9 Land- en tuinbouw Handel, diensten overheid 2 3
Wetgeving en overheidsbeleid Implementatie EPBD Gebouwde Omgeving (GO) Doel: prikkel tot meer besparing Woningbouw Nieuwbouw: EPC< 0,8; berekening volgens NEN. Bestaande bouw: Energiecertificaat en label; onderzoek en berekening volgens gecertificeerde methode. Utiliteitsbouw Nieuwbouw: EPC afhankelijk van gebruiksfunctie; berekening volgens NEN. Bestaande bouw: Energiecertificaat en specifieke eisen bij verbouwing volgens EPBD; onderzoek en berekening volgens gecertificeerde methode.
Wetgeving en overheidsbeleid Doelstellingen energetische renovatie bestaande woningbouw Voorstel Platform Energietransitie Gebouwde Omgeving (PEGO) om jaarlijks: 300.000 woonhuizen: isolatie en ketelvervanging, waarvan 100.000 particulier woonbezit 100.000 woningbouwvereniging 100.000 overige woningen particuliere huursector 5000 6000 hoogniveau renovatie Besluitvorming regering naar verwachting 14 juni 2007
Wetgeving en overheidsbeleid Subsidieregelingen stand 13.05.07 Particuliere woningen geen subsidies voor duurzame energie en energiebesparing Woningbouwverenigingen beperkt: Unieke Kansenregeling(UKR), 40% over de onrendabele top Particuliere woningverhuurders: UKR en EIA UKR-biobrandstoffen: Efficiënt en Groen Gas
Energiemarkt en beleid Geliberaliseerde energiemarkt Wettelijke kaders: Elektriciteitswet van 1998, herzien 2004 Gaswet van 1998, herzien 2004 Hoofdtransportnet elektriciteit en aardgas: Elektriciteit > 150 kv netbeheerder Tennet Gasnet > 40 80 bar netbeheerder Gasunie Regionale transport- en distributienetten: Elektriciteit en gas regionaal en lokaal particuliere distributiebedrijven (Essent, Continuon, Eneco, Delta, Cogas, etc.).
Energiemarkt en beleid Levering van elektriciteit en gas Grootschalig elektriciteit industrieel: Volledig vrije markt, aparte meter voor teruglevering. Kleinschalige productie van elektriciteit: < 3 kw via de kwh-meter (terugdraaien); geen vergoedingen. > 3 kw vrije onderhandeling; aparte meter. Kleinschalige productie Groen Gas: onbekend
Practische omzetting Enige aspecten 1 Energiebesparende regelgeving 2 Nederlandse woningen, soort en energiegebruik
1 Geschiedenis regelgeving energiezuinigheid van woningen Voor 1971 : geen regelgeving energiezuinigheid 1971: dakisolatie met minimale R=0,5 [m2k/w] 1995: invoering EPN, kengetal voor totale jaarenergiegebruik van gebouw of woning. 2000: aanscherping EPC 2003: aanscherping EPC Geldt alleen voor Nieuwe woningen!
1 Energiebesparende regelgeving Onderscheid voor: Nieuwbouw Renovatie / Verbouwing / Uitbouw
1 Regelgeving volgens Bouwbesluit Regels hebben betrekking op: Thermische isolatie Beperking luchtdoorlatendheid Bepaling energieprestatiecoëfficiënt Geldt bij nieuwbouw!
1 Nieuwbouw Nederlandse regelgeving Energie Prestatie Coefficient (EPC); kengetal voor totale jaarenergiegebruik van gebouw of woning. Voor woningen (EPW) of utiliteit (EPU) Woning: EPC= berekend jaarverbruik van fossiele energie. schilopp.+ gebruiksopp. Verplicht sinds 1995, regelmatig aangescherpt
1 Verbouwing /renovatie Duitse regelgeving Bestaande gebouwen en installaties. Enige punten: Geen eis als minder dan 20% van gevel(delen) veranderd wordt. Grotere veranderingen volgens eisentabel (enev-tekst bijlage1;tabel1) Bij meer dan 30m² vergroting geldt nieuwbouweis. Verwarmingsketels van voor okt 1978 moeten voor dec 2006 vervangen zijn door moderne energiezuinige typen. Verliezen door ongeïsoleerde leidingsystemen verplicht minimaliseren. Niet begaanbare, wel bereikbare zolderruimten moet voor eind dec 2006, onder voorwaarden uiterlijk dec 2008 geisoleerd worden met minimaal R=3,3 m²k/w.
1 Verbouwing / renovatie Nederlandse regelgeving Aanbouw of verbouw moet minimaal van dezelfde energiebesparende kwaliteit zijn als de bestaande toestand. Bij gehele renovatie geldt dezelfde energiebesparende regelgeving als bij nieuwbouw Bepalingen worden gecontoleerd door bouwvergunning verlenende instantie (B&W)
2 Woningen in Nederland: renovatiepotentiaal Het woningbestand in Nederland 16 referentiewoningen gedefiniëerd Typologiëen en energie-kenmerken (bron senternovem) Mogelijke verbeteringen Aantallen per soort (indicatie voor renovatiemarkt
2 Typologieën en energie-kenmerken Gegevens van elke referentiewoning. (bron senternovem) Beschrijving Aantallen, eigendomverhouding, bewoning Bouwtekening Maten Bouwkundige aspecten Energie: verbruik en index Mogelijke energiebesparing
Index Index is kengetal. Ontwikkeling van index: ingegeven onderzoek is de schaal van 0,5 tot 1,5 of slechter. Bij de ontwikkeling van EPA is de index veranderd naar 0,5 tot 3 of slechter. (Wordt de norm voor EPBD, woninglabeling) Er bestaat ook een puntensysteem; 5= zeer goed, 1 is zeer zwak
2 Typologiëen en energiekenmerken De in de tabel getoonde referentiewoningen zijn geanalyseerd op Bouwkundige en Energiezuinige kenmerken
2 Gegeven tekeningen (een voorbeeld)
2 Gegeven tekeningen
2 Voorbeeld referentiewoning Aanwezige isolatiewaarden van de referentiewoning
2 Voorbeeld referentiewoning Overzicht resultaat: Mogelijke energiebesparingen (nog in guldens) EI=energie-index Zeer zuinig: EI=0,5 Ongeïsoleerd: EI=1,5
2 Mogelijke verbeteringen Grafiek toename isolatiegraad
2 Mogelijke verbeteringen Verbeteringen verdeeld over bouwjaren van woningen
2 mogelijke verbeteringen Verdeling isolatiegraad naar eigendomsverhoudingen
2 mogelijke verbeteringen Er is veel bekend over trends in energetische renovatie. Toename isolatiegraad Verbeteringen soorten woningen Aandeel isolatieglas, waar in de woning, soort eigenaar. Verdeling Cv-ketels / typen. Verdeling soorten warmwaterapparaten Trend verbetering energetische kwaliteit naar soort eigenaar Effect van actieve en passieve systemen
2 Mogelijke verbeteringen Relatie elektriciteitsverbruik naar woningtype en inkomen
Eerste conclusies Overheids-stimulatie lijkt weer toe te nemen, er zijn nog geen grote besluiten genomen. Er is veel bekend over soorten en aantallen te verbeteren woningen. De effecten van energetische renovatie zijn per woningtype bekend. De effecten van toepassing van actieve en passieve technieken zijn per woningtype bekend.
Bronnen. VROM: publicatie: energiebesparing in de woning. Senternovem: publicatie: referentiewoningen bestaande bouw. Senternovem: publicatie: voorbeeldwoningen bestaande bouw. EnEV: EnergieEinsparVerordnung 2006