Vaardigheidslessen: Hulp op school Om met succes je opleiding te kunnen volgen kan het voor jongeren met een psychische beperking belangrijk zijn om over een aantal specifieke vaardigheden te beschikken. In deze cursus leer je een aantal vaardigheden om steun te vragen op school. Deze cursus bestaat uit drie lessen, namelijk: 1) Wat heb IK nodig op school? 2) Welke STEUN past daarbij? 3) Hoe KRIJG ik de steun die ik nodig heb? Iedere les bestaat uit vijf verschillende onderdelen. A. In dit onderdeel gaan we onderzoeken wat jij precies nodig hebt, zodat je aan het eind van deze lessen ook écht iets geleerd hebt wat voor jou van belang is. B. In dit onderdeel bespreken we een stukje theorie. Daarin wordt uitgelegd hoe je bijvoorbeeld het beste om hulp kan vragen. C. In dit onderdeel gaan we nadenken over de theorie die is besproken in het vorige onderdeel. D. In onderdeel is het tijd om écht aan de slag te gaan. Dit doen we met behulp van vragen, filmpjes en rollenspellen. E. De les eindigt met onderdeel E, waarin we terugkijken op wat we gedaan en geleerd hebben. Hopelijk wordt tijdens deze lessen steeds meer duidelijk waar jij nog hulp bij kan gebruiken. Veel succes! 1
Er wordt gebruik gemaakt van verschillende afbeeldingen om duidelijk te maken wat de bedoeling is. Vragen om over na te denken Schrijf op Verkrijgen van Kennis Bekijken van film Rollenspel Thuisopdracht 2
Onderdeel A: Individuele behoefte Voorbeeld: Sjaak was er trots op dat hij na een lange periode met allerlei problemen met een studie was begonnen. En het ging best goed op school. Maar die dag leek het allemaal mis te lopen. Een brief van de deurwaarder op de mat, ruzie in een werkgroepje op school zodat een hele groepsopdracht dreigt te mislukken, een defecte verwarming in huis, en tot overmaat van ramp een zeurende buurvrouw die hem verwijt het trappenhuis niet vaak genoeg schoon te maken. Jongeren met een psychische beperking hebben vaak extra hulp of ondersteuning nodig bij hun opleiding. In het beroepsonderwijs (MBO) zijn scholen verplicht ondersteuning te bieden. En ook buiten de school zijn vele vormen van steun mogelijk. Maar om ondersteuning te krijgen moet je natuurlijk eerst vaststellen of je die ook echt nodig hebt. In deze eerste les gaan we nadenken over wat JIJ nodig hebt. Om hier achter te komen gaan we tijdens deze les nadenken over vragen als: Waar loop je tegen aan bij het volgen van je opleiding? Op deze manier wordt hopelijk duidelijk waar jij precies hulp bij nodig hebt! Vragen om over na te denken / te bespreken: - Waar loop je tegen aan bij het volgen van je opleiding? - Wat voor gevoel geeft het je als het niet gaat zoals jij zou willen? - Waarom denk jij dat je hulp nodig hebt bij het volgen van je opleiding? Schrijf op: Geef een voorbeeld uit jouw eigen leven waaruit blijkt dat je hulp nodig hebt bij het studeren. Beschrijf wat er mis gaat en waar je tegenaan loopt (als je hulp nodig hebt, denk aan het hierboven geschreven verhaal van Sjaak!) Bespreek je antwoord met de cursusleider. 3
Onderdeel B: Verkrijgen van kennis In dit onderdeel bespreken we een stukje theorie over de vaardigheid Hulp op school. In de komende drie lessen zullen er drie stappen aan bod komen. Stap 1 = Verhelder het probleem Stap 2 = Wat voor soort steun of hulp is er mogelijk? Stap 3 = Hoe kunnen we die steun regelen? In deze eerste les zal de eerste stap centraal staan. Stap 1 = Verhelder het probleem Dit betekent dat je precies bepaalt wat het moeilijk voor je maakt om je opleiding te kunnen volgen. Als je het probleem verheldert weet je wat in de weg staat bij wat je wilt doen. Wat je moet weten over problemen 1: Een probleem verschilt per persoon 2. Een probleem verschilt per situatie Het soort probleem is bij ieder persoon heel verschillend. Wat de ene persoon wel een probleem vindt, is voor de ander geen enkel probleem. En zo ook kan iemand in de ene situatie hele andere problemen ervaren dan in de andere. Ook kan het per dag of per uur verschillen. Bij het benoemen van problemen moet je denken aan moeilijkheden die zich steeds weer voordoen bij je studie. Voorbeelden zijn: - Je hebt onvoldoende tijd voor een taak, een proefwerk of een examen - Je vindt het moeilijk om s ochtends op tijd op school te zijn - Je vindt het moeilijk om alleen te werken (of juist samen met anderen te werken) - Je voelt je onrustig en je hebt vaker pauzes nodig - Je hebt onvoldoende gelegenheid om vragen te stellen aan docenten - Je wilt niet alleen horen wat je fout doet, maar ook wat je goed doet 4
Hoe duidelijker het probleem is, hoe makkelijker het zal zijn om vast te stellen welk soort hulp je nodig hebt. Soms kan het een grote opluchting zijn alleen maar te weten wat het probleem is Herkennen van een probleem is de eerste stap op weg naar de oplossing! Verhelder het probleem 1: Bekijk de situatie 2. Splits het probleem op Als je de situatie bekijkt dan denk je na over wat er met je gebeurt. Bedenk wat je aan het doen bent en wat ervan je wordt verwacht. Zijn er ook eisen die aan mij worden gesteld? Als een taak of opdracht veel te moeilijk lijkt, kan het goed zijn om even afstand te nemen. Je kunt je dan afvragen waar het eigenlijk om gaat. Ga dan terug naar het begin en probeer weer overzicht te krijgen. Als je het probleem opsplitst bekijk je het in kleine stukjes, waardoor het haalbaar wordt! Als je een probleem niet in je eentje aan kan, dan kunnen daar verschillende redenen voor zijn. In de onderstaande tabel worden voorbeelden gegeven. Waarom kan ik mijn probleem niet alleen oplossen? - Ik vind het moeilijk om het op tijd af te krijgen - Ik voel me te moe om het af te krijgen - Ik krijg het niet voor elkaar zonder extra hulp - Ik heb er geen geld voor - Ik weet niet hoe ik het moet doen - Ik kan niet bepalen wat de volgende stap is - Ik kom handen tekort - Ik kan niet komen waar ik moet zijn - Ik vraag me af of ik dit wel goed doe - Ik kan dit niet alleen - Er is niemand om naar me te luisteren - of een ander antwoord Besef goed wat voor jou haalbaar is! Je hoeft niet alles te kunnen. 5
Onderdeel C: Reflectie In het vorige onderdeel hebben we stukje theorie gegeven over de eerste stap: verhelder het probleem. Er zijn een aantal dingen genoemd die je kunnen helpen bij het duidelijk krijgen waar jij hulp bij nodig hebt. Vragen om over na te denken / te bespreken: - Wat vind je van de informatie in onderdeel B? - Snap je wat er wordt geschreven? Of zijn er dingen onduidelijk? - Wanneer heb jij extra hulp nodig bij je opleiding? - Hoe voelt het als je deze steun krijgt? - Hoe voelt het als je die steun juist niet krijgt? 6
Onderdeel D: Oefenen Nu gaan we écht aan de slag met de beschreven stappen in onderdeel B. Opdracht 1 In de eerste opdracht gaan we de theorie van stap 1 (zie onderdeel B) toepassen op je eigen leven. Schrijf op: Neem je eigen voorbeeld die je hebt opgeschreven bij onderdeel A. Schrijf nogmaals op wat je probleem is. Vragen om over na te denken / te bespreken: - Wanneer heb je het meeste last van je probleem? - In welke situatie is dat? - Hoe vaak heb je daar last van? Een paar keer dag/week? - Waarom lukt het je niet om zelf het probleem op te lossen? Opdracht 2 In onderdeel B zijn verschillende voorbeelden gegeven van school problemen. Ook zijn er antwoorden gegeven op de vraag: Waarom kan ik mijn probleem niet alleen oplossen? Schrijf op: Kies uit de verschillende opties van onderdeel B en beschrijf wat in jouw situatie geldt. Bespreek je antwoord met de cursusleider. 7
Thuisopdracht: Houd de komende tijd, tot de volgende les, een logboek bij. Gebruik hiervoor werkblad 1. Hierin kun je de volgende zaken opschrijven: - Datum, tijd en plek - Wie waren er bij betrokken? - Waar ben je tegen aan gelopen bij het volgen van je opleiding? - Wat vond je moeilijk? - Hoe zou je in de volgende keer moeten reageren op dit probleem/situatie? In de volgende les gaan we dan met deze vragen weer aan de slag! 8
Onderdeel E: Feedback Het laatste onderdeel van deze les om na te gaan wat je nou precies gedaan hebt. Bespreek de volgende vragen: - Wat heb je zojuist gedaan? - Wat heb je geleerd? - Vond je het moeilijk om op te schrijven waar jij moeite mee hebt? - Is het voor jezelf nu meer duidelijk waar jij moeite mee hebt bij het volgen van je opleiding? 9
Tot slot Vervolg voorbeeld Het was Sjaak wel duidelijk dat hij even een luisterend oor nodig had. Hij wist dat hij daarvoor altijd terecht kon bij zijn vriend Rein. Alleen woonde Rein ver buiten de stad en hoe moest hij daar komen met dat rotweer. Echt geen fietsweer en hij had geen energie meer voor ene moeizame busrit. Na enig nadenken herinnerde hij zich dat zijn zwager een tijdje geleden had aangeboden hem ergens in de auto heen te brengen als dat nodig was. Sjaak besloot daarop hem maar eens te bellen. 10
Werkblad 1 Datum Tijd Waar school, werk, thuis, anders Wie is er bij betrokken? Wat is er gebeurd? Hoe zou je het in de toekomst anders doen? 11