bankfinanciering / bedrijfswaardering

Transcriptie

1 bankfinanciering / bedrijfswaardering Masterclass Internationaal ondernemen in de tuinbouw 4 November 2015 H.A.Rijken 1

2 MKB financiering: bankiersperspectief 1 Relatieve kredietwaardigheid in het MKB 2 Het veranderende business model van banken 3 Consequenties van het veranderende business model voor het MKB 4 Alternatieve markt voor zakelijke leningen, schaal nog beperkt 2

3 1 Relatieve kredietwaardigheid in het MKB 3

4 Enkele headlines uit de recente media - Standaardisering MKB kredieten leidt nog niet tot lagere kosten (sep 2015) - Nationale Financieringswijzer van start (sep 2015) - Banken financieren niet 100% meer (aug 2015) - Nieuwe bank wil MKB aan kredieten helpen (jun 2015) - Kamp: EUR 2mrd extra krediet voor MKB (apr 2015) - Kamp lanceert financiele wegwijzer voor mkb (juni 2014) - Risico kapitaal vindt vaker zijn weg naar kleinere bedrijven (jan 2015) - Bedrijfsleven ruilt bank niet gemakkelijk in voor andere vormen van financiering: ondernemers schrikken terug voor hogere prijs van kapitaal (oct 2013) - DNB: MKB moet zoeken naar andere geldbronnen (apr 2014) - Kredietunie geeft bedrijven kapitaal (Parool, apr 2014) - Verzekeraars steken miljoenen aan krediet in kleine bedrijven (nov 2013) - MKB ers vangen bot bij aanvraag krediet (zomer 2013) 4

5 Kredietbeoordelaars kijken naar business risico, financieel risico en management

6 Kredietwaardigheid wordt bepaald door afweging van business risico en financieringsrisico Business risico - hoogte winstgevendheid - fluctuatie in de winstgevendheid - kennis en betrokkenheid management Financieringsrisico (niet nakomen van verplichtingen, financierbaarheid) - solvabiliteit (LT perspectief) - netto werkkapitaal (KT perspectief) - onderpand (voorheen DE focus van banken) Combinatie business risico en financieringsrisico bepaalt kredietwaardigheid van de onderneming 6

7 Banken bepalen kredietscores voor ondernemingen NWK BW kredietscore = α + β1 + β3roa + β3 TV TV Omzet INT + β4 + β5 + β8 ln( TV ) TV EBIT Deze kredietscores worden geconverteerd naar (interne) kredietratings 7

8 Kredietwaardigheid van MKB ondernemingen is lager ten opzichte van grotere ondernemingen GB1 > 500 stabiele ondernemingen GB MKB < 50 innovatieve ondernemingen GB > 50 MKB < 50 verlieslatende ondernemingen GB > 50 MKB < 50 VV/TV NWK/TA Cum winst /TV EBIT/TV stand.deviatie EBIT/TV per onderneming Bron: eigen analyse (US beursgenoteerde ondernemingen, inclusief zeer kleine ondernemingen) 8

9 Definitie MKB en kleinbedrijf Bron: McKinsey het kleinbedrijf: Grote motor van Nederland, 23 juni

10 Omzet en winstgevendheid staat onder druk in het kleinbedrijf Bron: McKinsey het kleinbedrijf: Grote motor van Nederland, 23 juni

11 We zijn wel koploper in zeer snelle groeiers Bron: McKinsey het kleinbedrijf: Grote motor van Nederland, 23 juni

12 Het financieringsprobleem ligt met name bij het kleinbedrijf Bron: McKinsey het kleinbedrijf: Grote motor van Nederland, 23 juni

13 2 Het veranderende business model van banken 13

14 Business model van banken Balans Bank Activa Passiva K, buffer PD, LGD leningen 1 spaargeld 2 funding grote institutionele investeerders Rente inkomsten = Euribor + spread Fundingkosten = Euribor + opslag Spread = PDxLGD + Kx15% + operationele kosten + opslag

15 Business model van banken staat momenteel onder druk lagere kosten, risico s van de balans Verliezen op balans PDxLGD Rente inkomsten - competitie voor het hogere segment - liquiditeitseisen Activa Passiva K, buffer Hogere kapitaaleisen Basel II en III Fundingkosten hoger - Meer verliezen voor rekening belegger - Net stable funding factor Hogere operationele kosten o.a. door regelgeving Spread = PDxLGD + Kx15% + operationele kosten + opslag

16 De prijs van uw zakelijk krediet Spread op Euribor = (1) + (2) + (3) + (4) (1) Verwacht verlies PDxLGD (2) Kosten aan te houden EV door de bank Kx15% (3) operationele kosten bp (4) opslag voor banken in de funding varieert - PD en LGD bepalen het verwachte verlies - PD en K worden bepaald door uw kredietrating Spread = PDxLGD + Kx15% + operationele kosten + opslag

17 Het kapitaal dat banken voor haar zakelijk krediet moet aanhouden worden bepaald door de volgende formules K = Kapitaal eis per lening = -1 1/ 2 N ( ) N PD + ρ N 1- ρ 1 ( C) LGD EAD ρ( PD) 1 exp( 50 PD) + 1 exp( 50 PD) = 12% 24% 1 4% 1 1 exp( 50) 1 exp( 50) ( Omzet 5) 45 PD is de kans op default C is het betrouwbaarheidsniveau in de VAR berekening ρ is de correlatie in default kansen tussen ondernemingen Voor het MKB is deze correlatie lager ingeschat (dit leidt maximaal tot 20% lagere kapitaalvereisten De parameters PD, LGD, M en moeten worden bepaald a.d.h.v. historische dat 17

18 De relatie tussen kredietwaardigheid en kapitaalvereisten verschilt per benadering 35% kapitaalvereisten 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% aaa 17 aa+ 16 Bazel II IRB benadering Bazel II IRB benadering met MKB corr. Bazel II standaard benadering Bazel I aa- 15 aa 14 a+ 13 a 12 a- 11 bbb+ 10 equivalente S&P rating bbb 9 bbb- 8 bb+ 7 bb 6 bb- 5 b+ 4 b 3 b- 2 ccc 1 cc 0 18

19 De prijs van uw zakelijk krediet (een rekenvoorbeeld voor een onderneming ) Spread op Euribor = (1) + (2) + (3) + (4) (1) Verwacht verlies PDxLGD (2) Kosten aan te houden EV door de bank Kx15% (3) operationele kosten bp (4) opslag voor banken in de funding varieert Spread = PDxLGD + Kx15% + operationele kosten + opslag Spread = 3%x33% + 10%x15% + 70 bp + 50bp = 370 bp

20 Risicokosten (= PDxLGD + Kx15%) stijgen snel bij banken 20

21 3 Consequenties van het veranderende business model voor het MKB 21

22 Alleen het uitstaand volume in het kleinbedrijf is gereduceerd (tot halverwege 2012) Bron: McKinsey het kleinbedrijf: Grote motor van Nederland, 23 juni

23 Banken scherpen sinds 2008 de standaarden voor kredietacceptatie aan Bron: DNB 23

24 Banken rapporteren ook een verminderde vraag: kip of ei? Bron: DNB 24

25 Kosten bankkapitaal en risicoperceptie zijn de oorzaak van de aanscherping Bron: DNB 25

26 Mogelijke oorzaken verminderde kredietverlening aan het MKB Optie 1 De kapitaalvereisten van Basel II en III maken ondernemingen met lage ratings (soms te) duur voor banken Optie 2: Banken zijn gericht op vermindering risico op de balans Vanwege verhoogde kapitaaleisen en met beperkte toegang is risicoreductie op de balans een belangrijke doelstelling. Ook de onzekerheden over de bankenunie spelen een rol. Optie 3: Operationele kosten bij banken liggen momenteel aanzienlijk hoger dan voor de crisis

27 4 Alternatieve markt voor zakelijke leningen, schaal nog beperkt 27

28 In Europa is de bankensector overladen met uitstaande leningen

29 Er is praktisch geen markt voor eigen vermogen voor kleinere onderneming met een bankfinancieringsprobleem wel voor groei MKB ondernemingen Bron: McKinsey het kleinbedrijf: Grote motor van Nederland, 23 juni

30 Voor kleine en lage kredietwaardige ondernemingen is er eigenlijk geen markt

31 Alternatieven in Nederland zijn in ontwikkeling, schaal nog zeer beperkt Kredietunies: in opstartfase (potentie), nog weinig daadwerkelijk uitgeleend Qredits: veelbelovend alternatief, snel groeiend (ong 50 miljoen) Nederlandse Investeringsinstelling: banken + institutionele beleggers en overheidsgaranties (o.a. achtergestelde leningen). Totaal 2 mrd aan leningen. MKB fondsen op provinciaal niveau (steun kredietunies, leningenfonds, plus innovatie stimulering). Borgstelling MKB en GO initiatieven. Daarnaast initiatieven online platforms Alternatieven zijn vaak duur (tenzij met overheidsgaranties) Denk ook aan lease, factoring, en natuurlijk de private investeerder. 31

32 Vaak is de enige weg toch weer de bank 15 april 2014 'Banken moeten mkb meer feedback geven Banken moeten beter aan bedrijven uitleggen waarom ze aanvragen voor leningen weigeren. Vooral het midden- en klein bedrijf heeft baat bij uitgebreidere feedback over de afwijzing van kredietverzoeken. Dat vindt de Europese Commissie. Als bedrijven weten waarom de aanvraag is afgekeurd, helpt hen dat bij een volgende aanvraag, redeneert Brussel. Het is volgens de commissie 'essentieel' dat de dialoog tussen bank en mkb verbetert. "Het mkb is een belangrijke groeimotor in de economie. Toegang tot krediet is cruciaal voor zowel het mkb als de gehele economie." Volgens Europese richtlijnen hebben bedrijven het recht om te weten waarom een aanvraag is afgekeurd. Banken moeten hun motivering desgevraagd op schrift stellen. In praktijk krijgen bedrijven dit lang niet altijd te horen doordat banken en bedrijven niet weten wat de regels zijn. 32