Leefbaarheid in Leerdam

Transcriptie

1 Leefbaarheid in Leerdam Meting 2005 In opdracht van CWL Woningbeheer Annelien Thedinga Vincent Thunnissen augustus 2005 Rapportnummer: RIGO Research en Advies BV De Ruyterkade AC Amsterdam telefoon telefax

2

3 Inhoudsopgave 1 INLEIDING INLEIDING LEESWIJZER 1 2 ALGEMENE TOELICHTING INLEIDING ONDERZOEKSOPZET 3 3 TOTAALOORDEEL LEERDAM INLEIDING TOTAALOORDEEL SAMENVATTING UITKOMSTEN OP DE DEELASPECTEN 8 4 DE FYSIEKE WOONOMGEVING INLEIDING WONINGEN WOONOMGEVING GROENVOORZIENINGEN SPEELVOORZIENINGEN VOORZIENINGEN (WINKELS, SCHOLEN, ZORG) CONCLUSIES FYSIEKE WOONOMGEVING 18 5 DE SOCIALE WOONOMGEVING INLEIDING OMGANG MET ELKAAR ETNISCHE SAMENSTELLING 20 B V

4 5.4 BETROKKENHEID EIGEN BIJDRAGE CONCLUSIES SOCIALE WOONOMGEVING 23 6 ONGENOEGENS INLEIDING GELUID BIJ BUREN OVERLAST VAN ACTIVITEITEN VERKEERSOVERLAST VERVUILING GRAFFITI EN AANPLAKBILJETTEN CONCLUSIES ONGENOEGENS 31 7 VEILIGHEID INLEIDING CRIMINALITEIT VEILIGHEIDSGEVOEL OVERLAST DOOR RONDHANGENDE JONGEREN CONCLUSIES VEILIGHEIDSBELEVING 36 8 WIJKPROFIEL INLEIDING LEERDAM CENTRUM LEERDAM NOORD LEERDAM OOST LEERDAM WEST LEERDAM TER LEEDE SCHOONREWOERD KEDICHEM SAMENVATTING AANDACHTSPUNTEN 41 BIJLAGE: DE VRAGENLIJST 43

5 B V

6

7 INLEIDING 1 1 Inleiding 1.1 Inleiding Lemon, de leefbaarheidsmonitor, is een instrument om beleving van leefbaarheid te meten en te presenteren. Op basis van een schriftelijke vragenlijst worden bewoners gevraagd een oordeel te geven over diverse leefbaarheidsthema s in hun wijk. Begin 2005 heeft CWL Woningbeheer Leerdam, in samenwerking met de gemeente Leerdam, besloten tot zo n leefbaarheidsonderzoek. In juni 2005 zijn, verdeeld over 8 wijken, mensen schriftelijk ondervraagd over de leefbaarheid in Totaaloordeel Vijf thema s hun wijk. In deze interviews zijn 19 vragen voorgelegd, verdeeld over vijf thema s. De sociale woonomgeving De fysieke woonomgeving Ongenoegens Aan de hand van de verschillende thema s leest u in Veiligheid dit rapport hoe de bewoners over hun wijk oordelen. Denk bijvoorbeeld aan het thema fysieke woonomgeving. Welke wijken scoren hoog als het gaat om de kwaliteit van de woningen? Welke wijken worden gewaardeerd om het groen in de wijk? In welke wijken is men minder te spreken over het voorzieningenniveau? Per vraag wordt een beeld geschetst van de stand van zaken in Leerdam. De rapportage sluit af met een beschrijving van de kenmerken van de afzonderlijke wijken. 1.2 Leeswijzer Hoofdstuk 2 bespreekt de opzet van het onderzoek. Het behandelt onderzoeksmatige zaken, zoals de respons en de steekproefgrootte. Hoofdstuk 3 geeft bij wijze van samenvatting de belangrijkste uitkomsten en opvallende zaken uit het onderzoek weer.

8 2 INLEIDING In de hoofdstukken 4 tot en met 7 wordt vervolgens dieper op de uitkomsten ingegaan. In deze hoofdstukken worden de vijf thema s uitgewerkt. Per thema, bijvoorbeeld veiligheid, wordt aangegeven wat de best en minst scorende wijken zijn. Ook wordt een vergelijking gemaakt met de gemiddelde scores van alle Lemononderzoeken in Nederland. Bij de bespreking van de thema s wordt een aantal keren een kaart opgenomen waar de rapportcijfers in kleur worden getoond. Deze kaart wordt opgenomen bij aspecten waarvan de uitkomsten per wijk aanzienlijk verschillen (bijvoorbeeld de waardering van speelvoorzieningen). In de kaart uit dit zich in sterke kleurgradaties tussen de wijken. In het laatste hoofdstuk, hoofdstuk 8, wordt ingezoomd op de wijken. Per wijk worden de sterke en de zwakke punten besproken.

9 ALGEMENE TOELICHTING 3 2 Algemene toelichting 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden inhoud en opzet van deze rapportage toegelicht. Aan bod komen onder meer de leefbaarheidsaspecten, de wijkindeling, de opzet van het onderzoek, de betrouwbaarheid en de respons op de enquêtes. De leefbaarheidsmonitor Lemon Voor het meten van de leefbaarheid in Leerdam is gebruik gemaakt van Lemon, de leefbaarheidsmonitor. Dit instrument maakt de oordelen van bewoners over de leefbaarheid aan de hand van kaartbeelden inzichtelijk. Met behulp van een inlogcode zijn de uitkomsten te bekijken op: www. lemoninternet.nl Naast de uitkomsten van de leefbaarheidsmonitor van Leerdam zijn op de Lemonwebsite de uitkomsten van onderzoeken in andere Nederlandse gemeenten te bekijken. Daar krijgt u antwoord op de vraag of bepaalde leefbaarheidsaspecten in Leerdam beter worden beoordeeld dan gemiddeld in Nederland of juist niet. 2.2 Onderzoeksopzet In de leefbaarheidsmonitor van Leerdam is de bewoners naar hun mening gevraagd aan de hand van 19 vragen, onderverdeeld naar vijf thema s. De fysieke woonomgeving De woning De woonomgeving De groenvoorzieningen De speelvoorzieningen De voorzieningen (winkels, scholen e.d.) De sociale woonomgeving Betrokkenheid bij de buurt Omgang tussen bewoners Etnische samenstelling Eigen bijdrage Ongenoegens Last van activiteiten, Geluid Graffiti, Vervuiling Verkeersoverlast Veiligheid Criminaliteit Veiligheidsgevoel Overlast van hangjongeren Totaaloordeel Totaaloordeel Ontwikkeling van de wijk

10 4 ALGEMENE TOELICHTING De wijkindeling Bij de opzet van het onderzoek is uitgegaan van de onderstaande wijkindeling: Deze wijken en kernen worden als volgt aangegeven: Leerdam 1 Centrum 2 Noord 3 Oost 4 West links 5 West rechts 6 Ter Leede 7 Schoonrewoerd 8 Kedichem De respons Voor het onderzoek zijn mensen benaderd. Via een aselecte steekproef is een selectie gemaakt van de bewoners van Leerdam. De vragenlijsten zijn schriftelijk afgenomen. Op de meting reageerden uiteindelijk 799 mensen: een respons van 40%. Leerdam scoort hiermee goed; het landelijk gemiddelde ligt tussen de 35 en 40%. De respons per wijk is hieronder weergegeven. Met deze respons is het moge-

11 ALGEMENE TOELICHTING 5 lijk om de uitkomsten van het onderzoek op wijkniveau als algemeen geldend te rekenen. Het aantal ondervraagde mensen is voldoende groot om aan te kunnen nemen dat hun oordeel overeenkomt met het algemene oordeel van de totale bevolking van de wijk. Alleen voor Kedichem geldt dat het totale aantal reacties onder de 30 kansen geeft op vertekening. Respons per wijk Wijk enquêtes uitgezet respons absoluut respons procentueel Centrum % Noord % Oost % West links % West rechts % Ter Leede % Schoonrewoerd % Kedichem % Totaal % De onderzoekspopulatie Er waren meer mannen dan vrouwen die de vragenlijst invulden. Van de ondervraagden was 419 man en 355 vrouw (25 mensen vulden deze vraag niet in). De onderstaande figuur laat zien dat alle leeftijdsgroepen zijn ondervraagd. Alleen de groep tot 30 jaar is licht ondervertegenwoordigd. Leeftijdsopbouw ondervraagde personen leeftijd aantal respondenten De meeste ondervraagden (51%) zijn eigenaar-bewoner, 40% heeft een huurwoning van CWL Woningbeheer en 9% heeft anders ingevuld op de vraag naar eigendom van de woning. Het grootste deel van de ondervraagden (67%)

12 6 ALGEMENE TOELICHTING woont in een eengezinswoning, 13% in een appartement met lift, 5% in een appartement zonder lift en 15% vulde overig in bij de vraag naar woningsoort. Van de ondervraagden is 24% alleenwonend, 36% behoort tot een tweepersoonshuishouden zonder kinderen en 39% woont in een huishouden met kinderen. Vergelijking resultaten Leerdam met het landelijk gemiddelde Om een beeld te krijgen hoe Leerdam scoort ten opzichte van andere Nederlandse gemeenten is per aspect een vergelijking gemaakt met het Nederlands gemiddelde. Dit is het gemiddelde van de uitkomsten van de gemeenten die in 2004 een Lemonmeting hebben gedaan. Leefbaarheidsmonitor meet beleving Voor u start met het lezen van de uitkomsten nog een belangrijke algemene opmerking. De leefbaarheidsmonitor geeft de beleving van de leefbaarheid weer. Er dient benadrukt te worden dat beleving en feitelijke situatie niet altijd overeenkomen. Met name trends en veranderingen kunnen leiden tot een positief of juist negatief oordeel. De resultaten uit Lemon geven slechts de gevoelens van bewoners weer en niet in hoeverre deze gevoelens in overeenstemming zijn met feitelijke cijfers.

13 TOTAALOORDEEL LEERDAM 7 3 Totaaloordeel Leerdam 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden de antwoorden die de bewoners hebben gegeven over de leefbaarheid in hun wijk samengevat. Ten eerste wordt aandacht besteed aan het totaaloordeel van de bewoners over de leefbaarheid in hun wijk. Verder wordt een overzicht gegeven van de scores die de bewoners per wijk hebben gegeven voor alle leefbaarheidsvragen. Tot slot worden opvallende uitkomsten en aandachtspunten besproken. Voor een nadere uitwerking per leefbaarheidsthema wordt verwezen naar de hoofdstukken 4 tot en met 7. Een korte beschrijving van de sterke en zwakke punten per wijk (wijkprofiel) volgt in het laatste hoofdstuk (hoofdstuk 8). 3.2 Totaaloordeel Aan de bewoners is gevraagd om een totaaloordeel over hun wijk te geven. Dit is het cijfer dat zij in algemene zin geven aan de leefbaarheid in hun wijk. Met een 7,4 gemiddeld geven de inwoners van Leerdam aan over het algemeen tevreden te zijn met de leefbaarheid in hun wijk. Landelijk lag dit cijfer in 2004 op een 7,2. In Leerdam scoren alle wijken boven dat landelijk gemiddelde, alleen de twee wijken in het westen van Leerdam (West links en West rechts) scoren licht benedengemiddeld. In totaal gaf ruim 50% van alle ondervraagden een 8 of hoger als algemene waardering voor hun wijk. Er is ook gevraagd naar het oordeel van de mensen over de ontwikkeling in de wijk: gaat die vooruit of achteruit? Op een schaal van 1 (sterk achteruit) tot 10 (sterk vooruit) blijft Leerdam met een 5,7 zo n beetje in evenwicht. Zo n 10% van de mensen is echt negatief over de ontwikkeling in de wijk (score 1 tot en met 3), terwijl bijna 13% hooggestemd is (score 8 tot en met 10). Alleen de bewoners van de wijk West rechts zijn gemiddeld licht negatief gestemd over de ontwikkeling. In tabelvorm laten de waarderingen zich als volgt weergeven:

14 8 TOTAALOORDEEL LEERDAM Algemeen Richting oordeel ontwikkeling Centrum 7,4 5,5 Noord 7,5 5,7 Oost 8,0 6,2 West links 6,8 5,4 West rechts 6,6 4,8 Ter Leede 7,7 6,3 Schoonrewoer 7,9 6,4 Kedichem 8,1 6,2 TOTAAL 7,4 5,7 3.3 Samenvatting uitkomsten op de deelaspecten Onderstaande tabel toont de gemiddelde scores per wijk voor alle leefbaarheidsvragen. De verschillende kleuren in de tabel laten zien welke aspecten in welke wijken hoog worden beoordeeld (groen) en welke laag (rood). Algemeen oordeel Richting ontwikkeling Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten Centrum 7,4 5,5 7,4 6,1 5,8 4,3 7,9 7,5 6,7 6,0 6,0 5,9 6,8 6,8 7,8 5,4 6,5 7,1 4,8 Noord 7,5 5,7 7,5 6,6 6,8 6,7 7,3 7,0 6,4 6,1 6,0 6,5 7,2 8,5 8,2 6,4 6,6 7,1 6,5 Oost 8,0 6,2 7,9 6,8 6,7 6,4 7,3 7,6 7,4 6,9 6,4 6,8 7,4 8,1 8,6 6,7 7,4 7,7 6,0 West links 6,8 5,4 6,5 5,8 5,4 5,7 6,5 6,9 6,3 5,8 5,7 6,5 7,0 7,6 7,8 5,4 7,2 7,0 5,1 West rechts 6,6 4,8 6,2 5,6 5,5 5,3 7,2 6,6 6,0 5,6 5,4 6,1 6,4 7,5 7,5 4,6 6,4 6,5 5,4 Ter Leede 7,7 6,3 7,9 7,1 7,0 7,1 5,7 7,0 7,1 6,5 5,9 6,9 7,1 8,5 8,5 7,2 7,4 7,8 6,5 Schoonrewoerd 7,9 6,4 7,5 6,2 5,7 6,3 7,2 7,9 7,3 7,1 6,5 7,3 7,6 7,6 9,0 6,9 7,6 7,8 5,4 Kedichem 8,1 6,2 7,7 6,9 6,6 6,6 4,7 7,4 7,1 7,5 7,5 7,2 7,0 8,2 8,5 7,0 8,2 8,3 6,3 Contacten tussen bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Rondhangende jongeren Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Verkeersoverlast TOTAAL 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 6,5 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 5,8 ruim voldoende hoogste score laagste score onvoldoende De beleving van de leefbaarheid in Leerdam is over het geheel genomen redelijk te noemen. Zoals in de vorige paragraaf al beschreven, geven de bewoners een goede score voor het totaaloordeel van hun wijk. Op de deelaspecten is men iets kritischer, maar dat is bij alle lemon-onderzoeken elders ook het geval: op deelsaspecten heeft men zonder meer wel wat aan te merken, maar het totaaloordeel ligt gauw een half punt of meer hoger.

15 TOTAALOORDEEL LEERDAM 9 Gemeentebreed zijn er een aantal opvallende hoge dan wel lage gemiddelde scores waarneembaar. De kwaliteit van de woningen wordt goed gewaardeerd, net als het voorzieningenniveau, de kwaliteit van de contacten met de buurtgenoten en de (sociale) veiligheid. Men heeft weinig last van elkaar als het gaat om geluid, activiteiten en graffiti. Over de woonomgeving is men wat minder tevreden, vooral waar het gaat om verkeersoverlast en vervuiling en in mindere mate de kwaliteit van de groen- en speelvoorzieningen. Inzoomend op wijkniveau vallen vooral de minder goede scores in West links en West rechts op. Het centrum scoort kritisch op de punten die altijd bij ieder centrum terugkeren: geen omgeving voor kleine kinderen, wel hinder van hangjongeren, en last van verkeer en van activiteiten. De kleinere kernen binnen de gemeente scoren bovengemiddeld op bijna alle aspecten. Zoals eerder gesteld: dit is een samenvatting op hoofdlijnen. In het slothoofdstuk wordt dieper ingegaan op de profielen van de verschillende wijken en kernen.

16 10 TOTAALOORDEEL LEERDAM

17 DE FYSIEKE WOONOMGEVING 11 4 De fysieke woonomgeving 4.1 Inleiding De fysieke woonomgeving betreft de gebouwde omgeving van de wijken binnen Leerdam en de afzonderlijke kernen Schoonrewoerd en Kedichem. Binnen het thema fysieke woonomgeving worden vijf leefbaarheidsaspecten onderscheiden: de kwaliteit van de woningen, kwaliteit van de woonomgeving in het algemeen, het groen, de speelvoorzieningen en het voorzieningenniveau als het gaat om winkels, scholen en zorg.

18 12 DE FYSIEKE WOONOMGEVING 4.2 Woningen Aan de bewoners is gevraagd een rapportcijfer voor de kwaliteit van de woningen in de wijk te geven. Daarbij gaat het niet om de geschiktheid van de eigen woning, maar om de aantrekkelijkheid, de uitstraling en staat van onderhoud van de woningen. WIJK WONINGEN Centrum 7,4 Noord 7,5 LEGENDA Oost 7,9 West links 6,5 hoogste score West rechts 6,2 Ter Leede 7,9 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,5 Kedichem 7,7 onvoldoende TOTAAL 7,3 laagste score Gemiddeld geven de bewoners in de gemeente een 7,3 voor de kwaliteit van de woningen. Dat is wat hoger dan het gemiddelde in Nederland (2004), daar gaf men een 7,0. De meeste wijken blijven ruim boven dat landelijke gemiddelde, alleen West links en West rechts zitten daar onder. Juist ook in deze wijken worden - aanvullend op het cijfer dat men heeft gegeven opmerkingen geplaatst. De klachten gaan over warmte isolatie, gehorigheid en achterstallig onderhoud. De buitenkant van de flat is oostblokachtig. Als we kijken naar de totstandkoming van de gemiddelden dan blijkt dat maar liefst 75% van de ondervraagden een 7 of hoger geeft voor de kwaliteit van de woningen. 4.3 Woonomgeving De bewoners is gevraagd naar hun mening over de woonomgeving. Hierbij moet gedacht worden aan de tevredenheid over en bruikbaarheid van de openbare ruimte. De bestrating, het straatmeubilair en de vormgeving van pleintjes bepalen onder andere hoe mensen de woonomgeving beleven. De waardering per wijk is als volgt:

19 DE FYSIEKE WOONOMGEVING 13 WIJK WOONOMGEVING Centrum 6,1 Noord 6,6 LEGENDA Oost 6,8 West links 5,8 hoogste score West rechts 5,6 Ter Leede 7,1 ruim voldoende Schoonrewoerd 6,2 Kedichem 6,9 onvoldoende TOTAAL 6,3 laagste score Het gemiddelde rapportcijfer voor de beleving van de kwaliteit van de woonomgeving is in Leerdam een 6,3. Dit is iets lager dan het Nederlands gemiddelde in 2004 (6,5). Het hoogste scoort Ter Leede met een 7,1; nog drie andere wijken scoren boven het landelijk gemiddelde, maar de rest scoort daar ruim onder. Zeer opvallend is de lage score in de kern Schoonrewoerd; daarnaast zijn opnieuw West links en West rechts de slechtst scorende wijken. De waardering voor de woonomgeving kan ook in een kaart worden weergegeven. De legenda laat een glijdende schaal zien: rapportcijfers van laag naar hoog worden in kleurschakeringen van rood naar groen weergegeven. De kaart voor de woonomgeving geeft het volgende beeld: Kaart 2 Oordeel over de woonomgeving

20 14 DE FYSIEKE WOONOMGEVING Er zijn meer dan 40 opmerkingen geplaatst bij deze vraag. Deze gaan vaak over de bestrating, soms ook over water dat blijft staan. De meeste opmerkingen komen uit Leerdam Noord en Leerdam Oost. Trottoirs zijn op veel plaatsen zeer slecht, vooral voor oudere mensen die gebruik moeten maken van een rollator is de teneur. Maar ook: stinkende riolering en putten. Een paar keer komt ook terug dat beloften niet zouden worden nagekomen. De spreiding van de rapportcijfers laat zien dat de woonomgeving het vaakst (26%) met een 7 wordt beoordeeld. Van de ondervraagden geeft 15% een 4 of lager, en 26% beoordeelt de woonomgeving met een cijfer 8 of hoger. 4.4 Groenvoorzieningen Groen vormt voor veel mensen een belangrijk aspect van de woonomgeving. Naast een belangrijke belevingswaarde heeft groen ook een belangrijke gebruikswaarde. een blokje om in een groene omgeving wordt op prijs gesteld. Maar: groen kan ook gevoelens van onveiligheid genereren. Gemiddeld geven de bewoners van Leerdam een 6,3 voor de groenvoorzieningen in hun wijk of kern. Dit is nagenoeg gelijk met het landelijk gemiddelde (6,4). Het best scoort Ter Leede met een 7,0, en nog drie wijken en kernen (Noord, Oost en Kedichem) scoren ruim bovengemiddeld. Alle andere wijken duiken echter onder de 6. WIJK GROEN Centrum 5,8 Noord 6,8 LEGENDA Oost 6,7 West links 5,4 hoogste score West rechts 5,5 Ter Leede 7,0 ruim voldoende Schoonrewoerd 5,7 Kedichem 6,6 onvoldoende TOTAAL 6,3 laagste score Bij deze vraag zijn meer dan 60 opmerkingen geplaatst. Een bewoner uit het centrum houdt het bij een kort en bondig: Welk groen?. In dezelfde richting komt de opmerking: Het groen verdwijnt en er komt geen nieuw. Verder veel klachten over het onderhoud: De groenvoorziening wordt met een botte bijl onderhouden! Dood groen wordt verwijderd, maar niet vervangen. Veel zwerfvuil in de struiken maar dat wordt niet weggehaald. Opvallend is de lage score in kern Schoonrewoerd, waar men kritisch is: De groenvoorziening in de omgeving is slecht onderhouden. Met het maaien van het gras nemen ze het niet zo nauw, want de helft ligt op het trottoir en overhangende takken.

21 DE FYSIEKE WOONOMGEVING 15 De spreiding van de cijfers geeft aan dat 25% van de ondervraagden de groenvoorziening met een 7 beoordeelt. Ook 18% geeft echter een 4 of lager, terwijl ook hoge waarderingen veel voorkomen: 27% geeft een 8 of hoger! Kortom, een matig gemiddelde en een grote spreiding van opvattingen. 4.5 Speelvoorzieningen Speelvoorzieningen zijn op het eerste gezicht vooral voor kinderen van belang. Ze dienen echter ook vaak als sociale ontmoetingsplaats voor ouders. Speelvoorzieningen - en het onderhoud ervan - vormen een belangrijk onderdeel van de totale inrichting van de woonomgeving en gaan in die zin alle bewoners aan, met of zonder kinderen. Het gemiddelde voor de speelvoorzieningen is een 6,1: net iets hoger dan het landelijk gemiddelde, dat op een 6,0 ligt. Het centrum scoort laag, en de wijken West links en West rechts zitten ook onder het landelijk gemiddelde.

22 16 DE FYSIEKE WOONOMGEVING WIJK SPELEN Centrum 4,3 Noord 6,7 LEGENDA Oost 6,4 West links 5,7 hoogste score West rechts 5,3 Ter Leede 7,1 ruim voldoende Schoonrewoerd 6,3 Kedichem 6,6 onvoldoende TOTAAL 6,1 laagste score De spreiding van de waarderingen valt vrijwel overeen met die van de groenvoorzieningen. De kaart voor speelvoorzieningen laat het volgende beeld zien: Kaart 3 Oordeel over speelvoorzieningen Er worden meer dan 40 opmerkingen gemaakt. In die opmerkingen valt op dat er heel wisselend gedacht wordt over de aanwezigheid van speelmogelijkheden. Wellicht is de spreiding niet echt goed, waardoor de een blij is met een speelmogelijkheid om de hoek terwijl de ander klaagt over lange afstanden. Er is sprake van een bloeiend speeltuinwezen met veel enthousiasme: Een 10! Door goed contact met de gemeente en onze jaarlijks georganiseerde klussendag pakken wij met diverse

23 DE FYSIEKE WOONOMGEVING 17 bewoners het verfwerk en schoonmaak van de speeltuintjes jaarlijks aan. De ervaring is en doeltreffend en gezellig!. Verder valt op dat sommige ouderen klagen over gillende kinderen, terwijl anderen als grootouders van een 2,5 jarige meedenken over speelvoorzieningen. 4.6 Voorzieningen (winkels, scholen, zorg) De bewoners is gevraagd wat ze van de kwaliteit van de voorzieningen in de gemeente Leerdam vinden. Voorbeelden van voorzieningen in de gemeente zijn bijvoorbeeld de scholen, winkels, huisartsen, sportvelden en buurthuizen. De voorzieningen worden door de bewoners met een 7,1 beoordeeld, precies gelijk aan het landelijke gemiddelde uit WIJK VOORZIENINGEN Centrum 7,9 Noord 7,3 LEGENDA Oost 7,3 West links 6,5 hoogste score West rechts 7,2 Ter Leede 5,7 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,2 Kedichem 4,7 onvoldoende TOTAAL 7,1 laagste score In Leerdam is zichtbaar dat naarmate woningen verder van het centrum zijn gelegen, de waardering voor de voorzieningen wat lager komt te liggen. Zie bijvoorbeeld Ter Leede, waar de opmerking wordt gemaakt dat hier een buurthuis wordt gemist. De negatieve waardering in Kedichem wijst op kleine kernen problematiek. Dat blijkt ook uit de opmerkingen. In Kedichem is helaas veel verloren gegaan. Postbank - Rabobank - brandweer - groene kruis, alles is weg. Gelukkig is met inspanning de bibliotheek er nog. Een pinautomaat is een gemis!

24 18 DE FYSIEKE WOONOMGEVING Kaart 3 Oordeel over voorzieningen (scholen, winkels, zorg) Een meerderheid (bijna 60%) van de bewoners geeft het cijfer 7 of 8 voor de kwaliteit van de voorzieningen in de gemeente. Een 5 of lager wordt door slechts 12% gegeven. 4.7 Conclusies fysieke woonomgeving De kwaliteit van de fysieke woonomgeving zit in de ogen van de bewoners vooral in de kwaliteit van de woningen en van het aanbod aan voorzieningen. Op vrijwel alle aspecten scoort Leerdam wat hoger dan het landelijk gemiddelde in Opvallend is dat het algemene oordeel over woonomgeving matig uitvalt (landelijk benedengemiddeld). Dit heeft vooral te maken met de relatief lage scores in West links en West rechts. Bijzondere aandacht vragen enkele accenten in de kleine kernen (groen in Schoonrewoerd, voorzieningen in Kedichem).

25 DE SOCIALE WOONOMGEVING 19 5 De sociale woonomgeving 5.1 Inleiding De sociale woonomgeving bestaat uit tal van elementen die het samenleven van bewoners in de wijken bepalen. Die elementen geven een indicatie van de manier waarop de bewoners in de wijk met elkaar omgaan en van de mate waarin men zich daar prettig bij voelt. In dit onderzoek is door middel van drie elementen gemeten hoe men de sociale woonomgeving beleeft. Er is gevraagd of mensen in de wijk prettig met elkaar omgaan, en diezelfde vraag is vervolgens toegespitst op de contacten tussen mensen van verschillende etnische afkomst. Vervolgens is gevraagd naar de betrokkenheid van de bewoners bij de eigen wijk, en de bereidheid zelf een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de leefbaarheid in de eigen wijk. Al met al geven deze vragen een goed beeld van de sociale woonomgeving, resp. van de sociale cohesie binnen alle wijken en kernen van Leerdam.

26 20 DE SOCIALE WOONOMGEVING 5.2 Omgang met elkaar Er is gevraagd of men vindt dat de mensen binnen de wijk prettig met elkaar omgaan. Dat geeft het volgende beeld: WIJK OMGANG Centrum 7,5 Noord 7,0 LEGENDA Oost 7,6 West links 6,9 hoogste score West rechts 6,6 Ter Leede 7,0 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,9 Kedichem 7,4 onvoldoende TOTAAL 7,2 laagste score Volgens de ondervraagden gaan de bewoners al met al goed met elkaar om. Het gemiddelde in Leerdam ligt op een 7,2, en dat ligt 0,4 punt hoger dan het landelijke gemiddelde (6,8). Vrijwel alle wijken en kernen scoren ruime voldoendes. De positieve sociale component in de kleine kernen (Schoonrewoerd en Kedichem) is goed herkenbaar. Binnen Leerdam liggen alleen West links en West rechts rond het landelijk gemiddelde, en ook dat is geen slechte score natuurlijk. Er zijn nauwelijks opmerkingen bij deze vraag geplaatst. Gezien de hoge cijfers is dit niet verwonderlijk. Ook de spreidingscijfers tonen dat de vraag naar omgang met elkaar positief is beantwoord. De spreiding van de rapportcijfers laat zien dat de vraag het vaakst (28%) met een 7 wordt beoordeeld. Van de ondervraagden geeft slechts 7% een 4 of lager; daartegenover beoordeelt 47% de omgang met elkaar met een 8 of hoger. 5.3 Etnische samenstelling Het al dan niet prettig wonen in de wijk hangt mede samen met de verscheidenheid aan mensen dat in de wijk woont. Mensen blijken het vaak prettig te vinden als de andere wijkbewoners in zekere zin hetzelfde leefpatroon hebben, of met andere woorden op hen lijken. Etniciteit speelt hierin een rol. De wijkbewoners is gevraagd hoe mensen van verschillende etnische afkomst met anderen omgaan. Dat geeft het volgende beeld:

27 DE SOCIALE WOONOMGEVING 21 WIJK ETNICITEIT Centrum 6,7 Noord 6,4 LEGENDA Oost 7,4 West links 6,3 hoogste score West rechts 6,0 Ter Leede 7,1 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,3 Kedichem 7,1 onvoldoende TOTAAL 6,6 laagste score Leerdam scoort gemiddeld een 6,6 en dat is wat hoger dan het landelijk gemiddelde (6,3). Alle wijken scoren een voldoende. Het laagste cijfer is een 6, en die wordt gegeven in West rechts, waar ook een paar opmerkingen worden gemaakt. Er komen te veel buitenlanders in de flat. Zij houden geen rekening met de bewoners en zorgen s avonds laat voor overlast, rond middernacht met schreeuwende kinderen over staat. In de andere wijken speelt deze dimensie echter een bescheiden rol. Een grote groep ondervraagden (maar liefst 25%) laat de vraag naar etniciteit onbeantwoord. De uitkomsten geven echter nog steeds een representatief beeld (behalve voor Kedichem). Veel mensen vullen deze vraag niet in omdat men de vraag niet van toepassing vindt (er wonen bijvoorbeeld geen allochtonen in de wijk) of men geeft aan hier geen mening over te hebben. Zo n 18% scoort een 5 of lager, en 57 % scoort een 6 of hoger. Er zijn weinig echte uitschieters: een landelijk gezien redelijk gemiddelde met een matige spreiding, dus. 5.4 Betrokkenheid De betrokkenheid van bewoners bij de wijk geeft aan of ondervraagden vinden dat andere wijkbewoners zich voor de wijk (willen) inzetten. WIJK BETROKKENHEID Centrum 6,0 Noord 6,1 LEGENDA Oost 6,9 West links 5,8 hoogste score West rechts 5,6 Ter Leede 6,5 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,1 Kedichem 7,5 onvoldoende TOTAAL 6,2 laagste score

28 22 DE SOCIALE WOONOMGEVING De betrokkenheid van de bewoners bij de wijk wordt in Leerdam gemiddeld beoordeeld met een 6,2. Dit ligt 0,2 punt hoger dan het landelijk gemiddelde (6,0). Het zijn opnieuw West links en West rechts die weliswaar voldoende scoren, maar met een waardering net onder de 6 vallen deze wijken toch weer in minder positieve zin op. Kaart 4 Oordeel over betrokkenheid Er worden nauwelijks opmerkingen geplaatst over de vraag naar betrokkenheid, ook niet in West links en West rechts. De spreiding van de rapportcijfers laat zien dat de betrokkenheid in de wijk vooral met een 6 (23%) of een 7 (24%) wordt beoordeeld. De spreiding is niet groot, er zijn weinig extreme scores. 5.5 Eigen bijdrage Bij de vorige vraag ging het om een oordeel over de betrokkenheid van de medebewoners. Bij deze vraag komt het aan op de eigen bijdrage aan het verbeteren van de leefbaarheid. Hoe kijkt men tegen zijn of haar eigen rol?

29 DE SOCIALE WOONOMGEVING 23 WIJK EIGEN BIJDRAGE Centrum 6,0 Noord 6,0 LEGENDA Oost 6,4 West links 5,7 hoogste score West rechts 5,4 Ter Leede 5,9 ruim voldoende Schoonrewoerd 6,5 Kedichem 7,5 onvoldoende TOTAAL 6,0 laagste score De scores lijken sprekend op het oordeel over anderen. Mager, dus. Alleen in de dorpen en in Leerdam-Oost is sprake van eigen inzet van betekenis. Een vergelijking met landelijk is niet te maken. Kaart 5 Eigen inzet en eigen bijdrage 5.6 Conclusies sociale woonomgeving Leerdam scoort goed op de vragen over de sociale woonomgeving. Alleen als het gaat om de betrokkenheid van zichzelf en van anderen, dan wordt het wat minder. Dat lijkt het meest op de geest van de tijd : men mist cohesie, maar doet er zelf ook niet al te veel aan.

30 24 DE SOCIALE WOONOMGEVING Er worden niet al te veel opmerkingen gemaakt als het gaat om de sociale woonomgeving. Wel is duidelijk dat West links en West rechts relatief gezien de wijken zijn die aandacht vragen.

31 ONGENOEGENS 25 6 Ongenoegens 6.1 Inleiding Ongenoegens zijn zaken die vooral storend werken in de beleving van leefbaarheid. Bijzonder kenmerk is dat deze aspecten slechts worden opgemerkt als ze er wél zijn en ze dragen daarmee negatief bij aan de leefbaarheid van de wijk. Bijna spreekwoordelijk zijn de klachten over zwerfvuil en hondenpoep. Welbeschouwd gaat het dan om een positieve waarde die men graag zou zien: schoon, heel en veilig. In Leerdam is aan de bewoners gevraagd naar de overlast die zij ondervinden van geluid, van activiteiten en van verkeer. Daarnaast is gevraagd naar hinder die men ervaart van graffiti, aanplakbiljetten en van zwerfvuil.

32 26 ONGENOEGENS 6.2 Geluid bij buren Geluidsoverlast is een brede hindercategorie. Dat kan gaan om buren, om verkeer, om horeca of industrie, om spelende kinderen en om zwerfjongeren. Geluid is in veel gevallen ongenoegen nummer één. In deze vraag gaat het om last van de buren. NB: Hoe hoger het cijfer, des te minder overlast men ervaart WIJK GELUIDSOVERLAST Centrum 6,8 Noord 7,2 LEGENDA Oost 7,4 West links 7,0 hoogste score West rechts 6,4 Ter Leede 7,1 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,6 Kedichem 7,0 onvoldoende TOTAAL 7,1 laagste score Dat valt in Leerdam dus wel mee, hoewel er geen goede vergelijking kan worden gemaakt met een landelijk gemiddelde (te weinig vulling ). Met scores tussen de 6,4 en de 7,6 zit het wel goed tussen buren. Al met al zijn er toch heel wat opmerkingen. Eigenlijk gaat het vooral in de zomer mis: Mensen zitten veel buiten, praten hard na tien uur. Maar het gaat ook om de jeugd: Overlast wordt veroorzaakt door de jeugd die gebruik maakt van de brandtrap en gaan spelen met de ijzeren deuren. Jammer dat die open moet. Daarmee is voor ons de rust gedaan. En in de dorpen is de hinder weer anders: Vernielingen in groentetuin door discogangers!!! Kortom: op straat en in de tuin zijn mensen al met al luidruchtiger dan menig medebewoner wenst. Toch zitten bij deze vraag de meeste scores op de 8 of hoger (bijna 50%). Geluidhinder van buren is kennelijk sterk individueel, maar als het zich voordoet voorstelbaar van grote (negatieve) betekenis. 6.3 Overlast van activiteiten Onder overlast van activiteiten wordt onder andere overlast door horeca, evenementen en industrie verstaan. Aan de bewoners van Leerdam is gevraagd in hoeverre zij overlast ervaren van bepaalde ongewenste activiteiten.

33 ONGENOEGENS 27 WIJK ACTIVITEITEN Centrum 6,8 Noord 8,5 LEGENDA Oost 8,1 West links 7,6 hoogste score West rechts 7,5 Ter Leede 8,5 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,6 Kedichem 8,2 onvoldoende TOTAAL 7,9 laagste score In Leerdam ondervinden de bewoners niet veel inbreuk op de leefbaarheid door ongewenste activiteiten. Gemiddeld geeft men een 7,9, en dat is vrijwel gelijk aan het ook hoge landelijke gemiddelde (8,0). Alleen in het centrum is sprake van een wat lager cijfer, maar dat is herkenbaar. Zowel daar als in Schoonrewoerd komen we ook wat opmerkingen tegen, en die hebben steeds betrekking op horeca en feestelijke activiteiten. De spreidingscijfers laten zien dat 60% van de mensen een 8 of hoger scoort! 6.4 Verkeersoverlast Verkeersoverlast kan onder meer bestaan uit hinder door verkeersdrukte of verkeerslawaai, maar ook uit overlast als gevolg van verkeerd parkeren en te hard rijden in de wijk. Een bekende hindercategorie! Hoe zit het daarmee in Leerdam? NB: Hoe hoger het cijfer, des te minder overlast men ervaart WIJK VERKEER Centrum 4,8 Noord 6,5 LEGENDA Oost 6,0 West links 5,1 hoogste score West rechts 5,4 Ter Leede 6,5 ruim voldoende Schoonrewoerd 5,4 Kedichem 6,3 onvoldoende TOTAAL 5,8 laagste score Het verkeer krijgt over de hele gemeente genomen gemiddeld een 5,8. Dit is een half punt minder dan het landelijk gemiddelde, en dat is een fors verschil in negatieve zin. Verkeersoverlast is dus een thema dat speelt in de gemeente, want slechts drie keer is er een score op of net boven dat landelijke gemiddelde. Maar

34 28 ONGENOEGENS liefst vijf keer ligt de score herkenbaar lager. Er worden bijna 200 opmerkingen gemaakt! De problemen in het centrum zijn groot. Denk aan laden en lossen: In het centrum hebben we veel last van vrachtauto s en bestelwagens die hun lading lossen en de straten blokkeren. Soms is het bijna niet mogelijk om s ochtends vroeg de stad uit te komen. De bewoners van het centrum klagen ook over parkeermogelijkheden, parkeergedrag en rijgedrag: Regelmatig verkeerd parkeerders, a-sociaal rijgedrag (te hard) vooral over de drempels en verkeer dat tegen de rijrichting inrijdt. Gevaarlijk bij het uit de deur stappen! In de woonwijken gaat het om drie probleemtypen. Parkeren: Te weinig parkeerplaatsen, doordat gezinnen 2 of zelfs meer auto s hebben. Zouden graag eigen parkeerplaats willen huren/kopen. Natuurlijk hard rijden: Er wordt veel te hard gereden. En spitsuur bij de scholen: Ze staan soms 2 dik en je kunt er met goed fatsoen niet door, laat staan de brandweer en ambulance. Heel erg opvallend is overigens dat bij deze vraag vooral de wijken Noord en Oost zeer veel (bijna 100!) opmerkingen laten zien. De dorpen hebben problemen die vergelijkbaar zijn met de woonwijken in Leerdam, maar met eigen accenten. Op de Dorpstraat wordt nog veel te hard gereden wordt. Vooral door sluipverkeer. Parkeren is ook in de dorpen een probleem. Uitzonderlijk is de terugkomende klacht over motoren, en dan gaat het vooral om de recreatierijders in voorjaar en zomer: Die idioten die de Lingedijk en de straten gebruiken alsof ze op het circuit van Assen rijden!

35 ONGENOEGENS 29 De spreiding van de rapportcijfers laat zien dat het vaakst een 7 wordt gescoord, maar het percentage is niet groot (14%). Maar liefst 10% scoort een 1! De spreiding is groot, met toch een zwaar accent in de lage beoordelingen. De kaart laat veel geel en (donker) oranje zien. Kaart 6 Oordeel over verkeer 6.5 Vervuiling Aan de wijkbewoners is gevraagd of zij in hun wijk overlast hebben van vervuiling of stankoverlast. Voorbeelden zijn zwerfvuil en verkeerd of te vroeg geplaatst vuilnis op de stoep. En natuurlijk de grootste ergernis, hondenpoep. De hinder door vuil en stank scoort in Leerdam een 6,0 en dat is iets lager dan het landelijk gemiddelde van 2004 (6,2). In de dorpen zit het nog wel goed, maar het Centrum en West links en West rechts scoren heel erg laag.

36 30 ONGENOEGENS NB: Hoe hoger het cijfer, des te minder overlast men ervaart WIJK VERVUILING Centrum 5,4 Noord 6,4 LEGENDA Oost 6,7 West links 5,4 hoogste score West rechts 4,6 Ter Leede 7,2 ruim voldoende Schoonrewoerd 6,9 Kedichem 7,0 onvoldoende TOTAAL 6,0 laagste score Kaart 7 Oordeel over vervuiling Ook hier worden veel opmerkingen gemaakt: ruim 100. Alleen in de dorpen is het aantal opmerkingen zeer beperkt. Wat zijn de thema s bij klachten over vuil en stank? Het winkelgebied en de markt: De Meentvliet (vooral bij markten) wordt gezien als dumpplaats + veel zwerfvuil. Maar ook: Veel zwerfvuil achter de scholen en het voetbalveld. Er wordt weinig aandacht aan besteed dat op te ruimen! Men begrijpt elkaars gedrag niet zo goed: Te volle containers die veel te vroeg aan de weg gezet worden en In een paar straten ligt nog al eens zwerfvuil. Dat is toch niet nodig? Er staan containers ge-

37 ONGENOEGENS 31 noeg! En tenslotte onze huisdieren: Veel katten en hondenstront op grasveld voor de Bogerd! En dat is zeker niet de enige plek. Zonder meer een punt van aandacht in vrijwel heel de gemeente. De ontevredenheid is groot blijkt zowel uit de opmerkingen als uit de cijfers. Er worden net zoveel 5-en 6-en gegeven (elk 10%) als 1-en en 10-en. Een negatief oordeel met een positief randje. 6.6 Graffiti en aanplakbiljetten Voor de zekerheid gevraagd, zonder landelijke referentie. Maar hier zitten geen problemen met een 8 gemiddeld en een 7,5 als laagste waardering. NB: Hoe hoger het cijfer, des te minder overlast men ervaart WIJK GRAFFITI E.D. Centrum 7,8 Noord 8,2 LEGENDA Oost 8,6 West links 7,8 hoogste score West rechts 7,5 Ter Leede 8,5 ruim voldoende Schoonrewoerd 9,0 Kedichem 8,5 onvoldoende TOTAAL 8,1 laagste score 6.7 Conclusies ongenoegens De bewoners van Leerdam ervaren veel overlast van verkeer en van vervuiling. Deze aspecten scoren zelfs aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddelde en er zijn veel opmerkingen over gemaakt. Er zijn natuurlijk wijkaccenten, maar het is een gemeentebreed probleem.

38

39 VEILIGHEID 33 7 Veiligheid 7.1 Inleiding Veiligheid is, mede door alle aandacht in de media, in de afgelopen jaren een belangrijk thema geworden. Ook voor de beleving van het woongenot is veiligheid steeds meer bepalend geworden. Veiligheid is een centraal element in de ervaring van de leefbaarheid van wijken. Gemeenten en corporaties reageren op de roep naar meer veiligheid door maatregelen te nemen die de veiligheid in de wijk te vergroten. Inbraakpreventie, onder andere door het aanbrengen van sloten en de verlichting van achterpaden, is hiervan een voorbeeld. In het Lemon-onderzoek is wijkbewoners gevraagd naar hun oordeel over de veiligheid van de wijk, naar de overlast door criminaliteit en de overlast door hangjongeren.

40 34 VEILIGHEID 7.2 Criminaliteit Criminaliteit kan verschillende vormen aannemen. Van kleine vernielingen tot hinderlijk contact, bijvoorbeeld van rondhangende jongeren tot diefstal en geweldpleging. Bewoners is gevraagd in hoeverre inbraak, diefstal, vernielingen en geweldpleging in de wijk voorkomen. WIJK CRIMINALITEIT Centrum 6,5 Noord 6,6 LEGENDA Oost 7,4 West links 7,2 hoogste score West rechts 6,4 Ter Leede 7,4 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,6 Kedichem 8,2 onvoldoende TOTAAL 6,9 laagste score De bewoners van Leerdam geven een gemiddelde score van 6,9 voor het aspect criminaliteit. Dit is iets hoger dan het landelijk gemiddelde (6,7). Drie wijken scoren op of onder dat landelijke gemiddelde, maar verder scoort de gemeente zevens en zelfs een dikke 8 in Kedichem. Er zijn ruim 30 opmerkingen gemaakt, en redelijk wat opmerkingen eindigen met de kreet: Politie is op de hoogte, maar doet niets!!. Het gaat veelal over de verkeerde dingen die zichtbaar in de openbare ruimte plaatsvinden. Door de overlast van rondhangende jongeren wordt er veel vernield is een voorbeeld. Dan zijn er ook nog drugsproblemen, gewoon in een woonwijk: Voortdurend overlast van dealen op nr 75. Veel junks, zowel overdag als 's nachts, en dat dichtbij de speelplaats. Over inbreken lees je weinig, maar toch zijn er negatieve uitzonderingen: Er is tweemaal in de laatste 5 jaar ingebroken. Echt crimineel is het allemaal niet volgens de Leerdammers: 40% van de mensen scoort een 7 of een 8. Ongeveer 10% scoort onder de Veiligheidsgevoel Veiligheid is vandaag de dag een belangrijk thema: er wordt veel over gepraat en er wordt veel in geïnvesteerd. De bewoners hebben kunnen aangegeven in hoeverre ze zich veilig voelen in hun wijk. Daarbij hebben ze onder andere rekening gehouden met onoverzichtelijke plekken, rondhangende jongeren en plekken met een onprettige sfeer.

41 VEILIGHEID 35 WIJK VEILIGHEID Centrum 7,1 Noord 7,1 LEGENDA Oost 7,7 West links 7,0 hoogste score West rechts 6,5 Ter Leede 7,8 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,8 Kedichem 8,3 onvoldoende TOTAAL 7,2 laagste score De veiligheid wordt gemiddeld met een 7,2 gewaardeerd. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde (7,3). Alle wijken scoren boven de 7,0. Alleen West rechts zit daar met een 6,5 onder. Er zijn ongeveer 15 opmerkingen gemaakt. Vaak gaat het om de uitstraling van plekken: Overhangend groen wordt niet tijdig verwijderd, maar ook de straatverlichting is zeer minimaal en de steeg is erg donker en smal. Durf 's avonds niet achterom. Aan dat soort zaken kan met fysieke maatregelen meteen wat worden gedaan. Onveiligheidsgevoelens zijn natuurlijk ook verbonden met mensen: Op de parkeerplaats t.o. de glasfabriek verzamelen zich vaak mensen met auto's. Als ik 's avonds daar langs loop of fiets voel ik mij niet echt op mijn gemak. Bij het volgende punt (7.4: overlast van andere mensen) komt dat aspect meer uitgebreid aan bod. Maar liefst 50% van de mensen scoort een 7 of een 8. Ongeveer 8% scoort een 4 of lager, en 8% scoort een 10. Een stevige positieve score, ook als het gaat om de spreiding. 7.4 Overlast door rondhangende jongeren Overlast in de wijk door rondhangende jongeren. Het kan een inbreuk zijn op het woongenot. In het onderzoek is de bewoners gevraagd of ze last hebben van hangjongeren. De hinder van rondhangende jongeren komt in Leerdam op een gemiddelde score van een 6,5. Deze vraag is niet landelijk vergelijkbaar. Alle wijken scoren voldoende, en de dorpen hebben zelfs een dikke 7. Alleen het centrum lijkt met een 5,9 licht problematisch, maar dit cijfer is voor zo n plek ook niet ongebruikelijk. In schema ziet dat er als volgt uit:

42 36 VEILIGHEID WIJK HANGJONGEREN Centrum 5,9 Noord 6,5 LEGENDA Oost 6,8 West links 6,5 hoogste score West rechts 6,1 Ter Leede 6,9 ruim voldoende Schoonrewoerd 7,3 Kedichem 7,2 onvoldoende TOTAAL 6,5 laagste score Er worden meer dan 40 opmerkingen gemaakt, veel uit de woonwijken van Leerdam, weinig in de dorpen. Het gaat vaak om pittige problemen: Last van vaste groep jongeren, die al 5 jaar lang de buurt terroriseren, mensen intimideren. Er zijn ook kleinere problemen, die het leven echter fors negatief beïnvloeden: rondhangende jongeren op de buitentrap die ook rommel achterlaten en de lift stuk maken en natuurlijk ook groepen jongeren met harde muziek, geschreeuw en ronkende auto's. Er worden ook oplossingen aangedragen: M.i. wordt veel te veel geïnvesteerd in jeugdprojecten en hangplekken. Hiermee los je niks op. Er is op gemeenteniveau heel weinig voor de jeugd, denk aan zwembad, ijsbaan, bioscoop e.d.. Dit geldt ook voor de dorpen: Er is geen soos of buurthuis voor de jeugd. De spreiding in de scores is groot. Van 5 tot en met 8 zijn de scores steeds rond de 12%. De toppen (10% een 10) en de negatieven (6% een 1) zijn ook fors. Over jongeren wordt heel verschillend gedacht! 7.5 Conclusies veiligheidsbeleving De scores in Leerdam voor de vragen rond veiligheid wijken nauwelijks af van de landelijke gemiddelden. De meeste opmerkingen worden gemaakt over rondhangende jongeren. Er zijn veel klachten over jongeren op straat die voor geluidsoverlast en rommel zorgen. Op dit punt is er veel ten goede te veranderen in Leerdam.

43 WIJKPROFIEL 37 8 Wijkprofiel 8.1 Inleiding In de hoofdstukken 4 tot en met 7 is de leefbaarheid van Leerdam uitgewerkt aan de hand van een viertal thema s. In dit laatste hoofdstuk wordt een korte beschrijving gegeven van de leefbaarheid per wijk. De sterke, minder sterke en zwakke punten worden per wijk beschreven. Daarbij wordt de score van de wijk afgezet tegen het gemiddelde in Leerdam én tegen het landelijke gemiddelde. Dat geeft de oordelen perspectief. In de slotparagraaf worden de belangrijkste actiepunten op wijkniveau op een rijtje gezet. 8.2 Leerdam Centrum Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten CENTRUM 7,4 5,5 7,4 6,1 5,8 4,3 7,9 7,5 6,7 6,0 6,0 4,8 6,8 6,8 7,8 5,4 6,5 7,1 5,9 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore Gerekend in cijfers zit het centrum vrijwel steeds boven de 5, en er zijn zelfs wat (ruime) 7-ens te noteren. Wordt het centrum vergeleken met de gemeente of met landelijke cijfers, dan is de waardering 4 keer hoogst en 10 keer het laagst. De lage scores bij het centrum komen overigens sterk overeen met centra van andere vergelijkbare plaatsen: verkeersoverlast, weinig speelvoorzieningen en vervuiling zijn gewone verschijnselen. Toch zit hier een vraagstuk voor beleid: dat soort negatieve punten hoeft natuurlijk helemaal niet synoniem te zijn met het centrum.

44 38 WIJKPROFIEL 8.3 Leerdam Noord Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten NOORD 7,5 5,7 7,5 6,6 6,8 6,7 7,3 7,0 6,4 6,1 6,0 6,5 7,2 8,5 8,2 6,4 6,6 7,1 6,5 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore Op vrijwel alle categorieën scoort deze wijk gemiddeld of zelfs het hoogst in vergelijking met Leerdam of met het landelijk gemiddelde. Wat opvalt is dat deze woonwijk verhoudingsgewijs wat wegzakt als het gaat om de indicatoren voor veiligheid (veiligheidsgevoel, criminaliteit). Dat oordeel komt terug in de verhoudingsgewijs lage scores voor de sociale woonomgeving. De sociale cohesie in deze wijk staat enigszins onder druk, maar de verschillen zijn niet groot genoeg om van echt negatief afwijkende scores te kunnen spreken. 8.4 Leerdam Oost Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten OOST 8,0 6,2 7,9 6,8 6,7 6,4 7,3 7,6 7,4 6,9 6,4 6,0 7,4 8,1 8,6 6,7 7,4 7,7 6,8 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore Deze wijk scoort all-round goed. Op bijna alle aspecten krijgt Leerdam-Oost zelfs de hoogste score in vergelijking met Leerdam of het landelijk gemiddelde. Alleen verkeersoverlast scoort wat lager dan het landelijk gemiddelde. 8.5 Leerdam West De wijken Leerdam-West rechts en Leerdam-West links zijn bij elkaar genomen. Natuurlijk verschillen de wijken enigszins qua samenstelling van de woningvoorraad en leeftijd van de voorraad. De oordelen over beide naast elkaar liggende wijken komen echter voor een groot deel overeen, zoals goed zichtbaar wordt als je de cijfers naast elkaar legt:

45 WIJKPROFIEL 39 Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten WEST LINKS 6,8 5,4 6,5 5,8 5,4 5,7 6,5 6,9 6,3 5,8 5,7 5,1 7,0 7,6 7,8 5,4 7,2 7,0 6,5 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten WEST RECHTS 6,6 4,8 6,2 5,6 5,5 5,3 7,2 6,6 6,0 5,6 5,4 5,4 6,4 7,5 7,5 4,6 6,4 6,5 6,1 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore Op vrijwel alle punten scoren deze wijken het laagst in vergelijking tot Leerdam en het landelijk gemiddelde. Opvallend is dat men de onderlinge contacten wel als prettig ervaart, maar tegelijkertijd niet echt zelf investeert in sociale cohesie. Verder is het zo dat op alle groepen vragen zeer matig tot soms onvoldoende wordt gescoord. Met name de fysieke omgeving en zaken als vervuiling en verkeer zijn natuurlijk zaken die heel direct zijn op te pakken. Toch zou het sociale pad wel eens belangrijker kunnen zijn. Een belangrijk punt om uit te zoeken. Ondanks veel overeenkomsten in scores zien we ook een aantal opvallende verschillende tussen West links en West rechts. Zo scoort West rechts op veel punten wat lager dan West links. Op de aspecten ontwikkeling van de buurt, vervuiling, criminaliteit en veiligheid scoort West rechts zelfs aanzienlijk lager dan West links. Aan de andere kant kent West rechts wel weer een opvallend hoge score voor voorzieningen in vergelijking tot West links.

46 40 WIJKPROFIEL 8.6 Leerdam Ter Leede Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten TER LEEDE 7,7 6,3 7,9 7,1 7,0 7,1 5,7 7,0 7,1 6,5 5,9 6,5 7,1 8,5 8,5 7,2 7,4 7,8 6,9 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore Met deze wijk zit het gemiddeld genomen wel goed: maar liefst 13 keer wordt het hoogst gescoord in relatie tot Leerdam en het landelijke gemiddelde. Alleen de voorzieningen worden matig beoordeeld (ver van het centrum!). 8.7 Schoonrewoerd Algemeen oordeel Algemene ontwikkeling Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten SCHOONREWOERD 7,9 6,4 7,5 6,2 5,7 6,3 7,2 7,9 7,3 7,1 6,5 5,4 7,6 7,6 9,0 6,9 7,6 7,8 7,3 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 6,0 6,8 6,6 6,4 5,9 6,8 6,5 6,5 5,9 6,8 8,0 6,1 7,0 7,5 7,0 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore In dit dorp zit het gemiddeld genomen goed: op veel aspecten de hoogste score. Verhoudingsgewijs scherp zijn de kanttekeningen bij de woonomgeving, de groenvoorzieningen, het verkeer en de overlast (van horeca). Herkenbare en fysiek aanwijsbare zaken waarop beleid kan worden gevoerd. 8.8 Kedichem Algemeen oordeel Ontwikkeling buurt Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten KEDICHEM 8,1 6,2 7,7 6,9 6,6 6,6 4,7 7,4 7,1 7,5 7,5 6,3 7,0 8,2 8,5 7,0 8,2 8,3 7,2 Leerdam 7,4 5,7 7,3 6,3 6,3 6,1 7,1 7,2 6,6 6,2 6,0 5,8 7,1 7,9 8,1 6,0 6,9 7,2 6,5 Landelijk ,2 5,5 7,0 6,5 6,4 6,0 7,1 6,8 6,3 6,0 6,3 8,0 6,2 6,7 7,3 Contacten bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Verkeersoverlast Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Rondhangende jongeren vergelijking: hoogste score middelste score laagste sore

47 WIJKPROFIEL 41 In Kedichem gaat het gemiddeld genomen goed: vrijwel steeds de hoogste score, alleen op het punt van voorzieningen (winkels, scholen, zorg, buurthuis) is men negatief. In alle opzichten toont zich hiermee het kleine kernen vraagstuk: woning, woonomgeving, contacten en sociale samenhang worden immers goed gewaardeerd. 8.9 Samenvatting aandachtspunten Dit Lemon-onderzoek leent zich in alle opzichten voor een aanpak op wijkniveau. Wat is er aan de hand? Worden de resultaten uit de enquête herkend? Hoe moeten we problemen echt betekenis geven als we met de wijken en de kleine kernen in gesprek gaan? Waar kan eventueel op worden ingegrepen? Wat kunnen de mensen binnen de wijk zelf oplossen? Dat ligt allemaal in het vervolg van deze rapportage op basis van schriftelijke enquêtes. Er is veel gesignaleerd. In deze paragraaf nog even een overzicht van de belangrijkste aandachtspunten. In dit overzicht zijn alle waarderingen met een 6 of lager opgenomen. Wijk Leerdam-Centrum Leerdam-West Leerdam-Ter Leede Schoonrewoerd Kedichem Onderwerp Groen Spelen Vervuiling Hangjongeren Verkeer Woonomgeving Groen Spelen Vervuiling Verkeer Betrokkenheid Eigen bijdrage Voorzieningen Eigen bijdrage Groen Verkeer Voorzieningen Gemeentebreed geldt in ieder geval als aandachtspunt: het verkeer en overlast van vervuiling en matige scores voor woonomgeving, speelvoorzieningen en groen. Tot slot wordt in de tabel op de volgende pagina het aantal opmerkingen per aspect en per wijk getoond. Dit geeft een goede indicatie van het belang dat bewo-

48 42 WIJKPROFIEL ners binnen een wijk hechten aan de aspecten. Bij aspecten die men belangrijk vindt, zoals vervuiling en verkeer, worden veel opmerkingen geplaatst. Wel moet worden opgemerkt dat er geen vergelijking tussen de wijken kan worden gemaakt, aangezien het aantal uitgezette en terug ontvangen vragenlijsten per wijk verschilt. Het is dus logisch dat bijvoorbeeld in Leerdam-Noord meer opmerkingen worden gemaakt dan in Kedichem, aangezien hier de (absolute) respons veel hoger is. Algemeen oordeel Algemene ontwikkeling Woningen Woonomgeving Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen Voorzieningen Waardering contacten Centrum Noord Oost West links West rechts Ter Leede Schoonrewoerd Kedichem Contacten tussen bevolkingsgroepen Betrokkenheid algemeen Eigen bijdrage Rondhangende jongeren Geluidsoverlast Last van activiteiten Graffiti / aanplakbiljetten Vervuiling Criminaliteit Veiligheid Verkeersoverlast TOTAAL

49 BIJLAGE: DE VRAGENLIJST 43 Bijlage: De vragenlijst Enquête leefbaarheid in uw buurt Met deze vragenlijst stellen wij u een aantal vragen over de leefbaarheid in uw buurt. U kunt steeds een rapportcijfer geven. Daarbij geldt: een hoger cijfer (10) betekent dat u meer tevreden bent en een lager cijfer (1) betekent dat u ontevreden bent. Hebt u geen oordeel over een vraag of vindt u de vraag niet op uw buurt van toepassing, dan kunt u die vraag onbeantwoord laten. Aan het einde van de vragenlijst kunt u een toelichting bij uw antwoord geven bij maximaal 2 vragen. Bij het onderzoeken van de leefbaarheid van de buurt, is het waardevol om te weten of er verschillen bestaan in beoordeling van de leefbaarheid naar zaken als leeftijd, geslacht, inkomen en woonsituatie. Daarom begint de vragenlijst met enkele persoonlijke vragen. PERSOONLIJKE SITUATIE Wat is uw leeftijd? Leeftijd : Jaar Bent u man of vrouw? Geslacht : Man / Vrouw (doorstrepen wat niet van toepassing is) Wat is uw postcode? (bijvoorbeeld: 1234AB) Wie is de eigenaar van uw woning? Ikzelf/mijn partner CWL Woningbeheer Anders Wat is de samenstelling van uw huishouden? Alleenwonend Tweepersoonshuishouden zonder (thuiswonende) kinderen Eénoudergezin, jongste thuiswonende kind onder de 12 jaar Eénoudergezin, jongste thuiswonende kind 12 jaar of ouder Gezin, jongste thuiswonende kind onder de 12 jaar Gezin, jongste thuiswonende kind 12 jaar of ouder In wat voor soort woning woont u? Eengezinswoning Appartement/ flat met lift Appartement/flat zonder lift Overig B V

50 44 BIJLAGE: DE VRAGENLIJST DE LEEFBAARHEIDSMONITOR Omcirkel per vraag steeds het getal dat u als rapportcijfer wilt geven voor uw buurt. 1. Hoe beoordeelt u uw buurt in het algemeen? Zeer onprettig Zeer prettig 2. Wat vindt u van de kwaliteit van de woningen bij u in de buurt? Daarbij gaat het niet om de geschiktheid van uw eigen woning voor uzelf maar om de aantrekkelijkheid en de staat van onderhoud van de woningen in de buurt. Zeer slecht Zeer goed 3. Wat vindt u van de woonomgeving in uw buurt? Denk hierbij aan hoe het gebied eruit ziet: de pleintjes, de bestrating, trottoirs. Zeer slecht Zeer goed 4. Wat vindt u van de groenvoorzieningen in uw buurt? Denk hierbij aan de manier waarop u er gebruik van kunt maken en de manier waarop de groenvoorzieningen worden bijgehouden. Zeer slecht Zeer goed 5. Wat vindt u van de speelvoorzieningen in uw buurt? Denk hierbij aan de manier waarop de speelvoorzieningen worden bijgehouden, het gebruik ervan en aan de mogelijkheden voor kinderen om leuk en veilig te spelen. Zeer slecht Zeer goed 6. Wat vindt u van het aanbod en de kwaliteit van de voorzieningen bij u in de buurt? Denk hierbij aan scholen, winkels, openbaar vervoer, bibliotheek, buurthuis, sport-, zorg-, en medische voorzieningen. Zeer slecht Zeer goed 7. Gaan de bewoners in uw buurt op een prettige manier met elkaar om? Denk hierbij aan prettig samenleven met elkaar, rekening houden met elkaar. Zeer onprettig Zeer prettig B V

51 BIJLAGE: DE VRAGENLIJST Gaan bewoners van verschillende etnische afkomst in uw buurt op een prettige manier met elkaar om? Denk hierbij aan respect voor elkaar en prettig samenleven met elkaar. Zeer onprettig Zeer prettig 9. Wat vindt u van de betrokkenheid van bewoners bij uw buurt? Denk hierbij aan de mate waarin mensen zich willen inzetten voor de buurt. Niet betrokken Zeer betrokken 10. Bent u bereid een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de leefbaarheid in uw buurt? Niet bereid Zeer bereid 11. Heeft u in uw buurt last van rondhangende jongeren? Veel overlast Geen overlast 12. Heeft u in uw buurt overlast van geluid van anderen? Denk hierbij aan luide muziek, (regelmatige) feestjes bij buren. Veel overlast Geen overlast 13. Heeft u in uw buurt overlast van activiteiten? Denk hierbij aan horeca, markten en evenementen, industrie. Veel overlast Geen overlast 14. Heeft u in uw buurt last van graffiti/aanplakbiljetten? Veel overlast Geen overlast 15. Heeft u in uw buurt/woonomgeving last van vervuiling? Denk hierbij aan zwerfvuil, stank, verkeerd geplaatst vuilnis, hondenpoep e.d. Veel overlast Geen overlast B V

52 46 BIJLAGE: DE VRAGENLIJST 16. Heeft u in uw buurt last van criminaliteit? Denk bijvoorbeeld aan vandalisme, inbraak, diefstal en geweldpleging. Veel overlast Geen overlast 17. Hoe veilig voelt u zich bij u in de buurt? Denk hierbij aan eventuele donkere plekken, overhangend groen en een onprettige sfeer. Zeer onveilig Zeer veilig 18. Heeft u in uw buurt last van verkeer? Denk aan verkeersdrukte, verkeerslawaai, rijgedrag, verkeerd parkeren. Veel overlast Geen overlast 19. Vindt u de buurt de afgelopen tijd achteruit of vooruit gegaan? Sterk achteruit Sterk Vooruit OPMERKINGEN Hieronder kunt u uw opmerkingen kwijt over maximaal twee van de genoemde onderwerpen. Deze ruimte kunt u ook gebruiken om uw score voor een onderwerp nader toe te lichten. Nummer van de vraag : Nummer van de vraag : HARTELIJK DANK VOOR UW MEDEWERKING! B V