Contractering bij infra-projecten

Transcriptie

1 Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies

2 Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen voor infra-projecten Contractrelaties & functionele verhoudingen Kwaliteit, Geld en Tijd (K,G,T) Aandachtspunten & Risicoprofiel Industrieel Management & Advies

3 Inleiding en beheersbaar maken: Bouwen = organiseren = contracteren Eerst (be)denken dan doen: Bedenken / organiseren+contracteren / realiseren Voorwaarden voor beheersbaarheid (project succes) ontstaan in begin en niet aan het eind If you fail to organise you are organised to fail Industrieel Management & Advies

4 Het contracteringsproces Strategische afwegingen voor contractering: kenmerken: organisatorische en technische complexiteit, omgevingsinvloeden werkpakketten, marktpartijen en relaties, marktsituatie Wederzijdse belangen, rol- en taakverdeling, risico s en aansprakelijkheid Dominant beheersaspect: tijd / geld / kwaliteit? Wat voor rol en invloed wil de opdrachtgever? Industrieel Management & Advies

5 resultaat: resultaat: Deelprojecten Deelprojecten Partijen Partijen Relaties Relaties ON/ON ON/ON Relaties Relaties OG/ON OG/ON Strategische Strategische factoren factoren Contracteringsplan : beschrijving beschrijving Doelen & Uitgangspunten Doelen & Uitgangspunten Risico-beeld Risico-beeld & & -toedeling -toedeling Organisatiemodel Organisatiemodel Contractmodel Contractmodel Indeling Werkpakketten & Indeling Werkpakketten & Contracten Contracten Aanbestedingkader Aanbestedingkader Werkomvang, complexiteit /omgevingsinvloed Relaties met andere projecten Planning/fasering hoofdlijnen Leidende beheersaspecten Investeringslimieten Prestatie-eisen KAM eisen Samenwerking partijen Mate van uitbesteding Werk/taken/bevoegdheden Gewenste invloed OG Voor- en nadelen analyse Contractuele/functionele rel. Contract. Aandachtspunten Diensten/werken/leveringen Industrieel Management & Advies Contracteringsplanning Contracteringsplanning

6 Aanbesteding Aanbesteding Publicatie Publicatie (Pre-)Selectie (Pre-)Selectie Inschrijving Inschrijving Contractopbouw Onderhandeling Onderhandeling & Gunning Gunning Industrieel Management & Advies Contractmanagement

7 Contracteringsplan Risico s mede bepalend voor contr.plan: Risicoanalyse (ontwerp, uitvoering, omgeving, politiek-bestuurlijk, maatschappelijk ) Wat zijn dominante beheersaspecten (T,G,K) Risicobereidheid of aversie OG/ON Risicoverdeling en aansprakelijkheid Verzekering/afwenteling van risico s Maak risico s tijdig expliciet! Industrieel Management & Advies

8 Risico s Deel risico s toe (contractueel/functioneel) Aan partij die dat risico beste kan beïnvloeden of tegen laagste kosten kan dragen Risico s beheersd door meerdere partijen in verhouding toedelen Onvoorzienbare of ondraagbare risico s leggen bij veroorzaker Onduidelijke risico-toedeling : kosten Onacceptabele risico s : verzekeren Industrieel Management & Advies

9 4 Organisatiemodellen Ontwerp en Uitvoering ontwikkeling of Koop Totaalontwikkeling Strategische samenwerking Industrieel Management & Advies

10 4 Keuzefactoren voor org.model Gewenste invloed van Opdrachtgever Scheiding ontwikkeling / exploitatie Onafhankelijkheid invloed van markt, politiek en/of omgeving Integreren opbrengsten in de uitbesteding Industrieel Management & Advies

11 Onafhankelijkheid van beïnvloeding door De markt, politiek en/of omgeving Integreren van opbrengsten van het project in de uitbesteding Strategische Samenwerking Ontwerp en Uitvoering Totaal Ontwikkeling ontwikkeling of Koop Scheiding tussen ontwikkeling en exploitatie Industrieel Management & Advies Invloed door de Opdrachtgever

12 Onafhankelijkheid van beïnvloeding door De markt, politiek en/of omgeving Integreren van opbrengsten van het project in de uitbesteding Strategische Samenwerking Ontwerp Ontwerp en en Uitvoering Uitvoering Totaal Ontwikkeling ontwikkeling of Koop Scheiding tussen ontwikkeling en exploitatie Industrieel Management & Advies Invloed door de Opdrachtgever

13 6 Contractmodellen voor Ontwerp en Uitvoering Traditioneel Bouwteam Design & Build Management Contracting (woningen, kantoren) Engineering Contracting (Industrie) Construction Management (utiliteitsbouw) Industrieel Management & Advies

14 Traditionele Contractmodel Strikte en volgtijdelijke scheiding tussen ontwerp en uitvoering 1e contractuele relatie: OG/Ontwerper of Adviseur 2e contractuele relatie: OG/Bouwkundige aannemer Industrieel Management & Advies

15 Relaties bij Traditionele Model Contractueel Functioneel OG O.G. Adv. N.A. H.A. Adv. Adv. Adv. O.A. O.A. Lev. N.A. H.A. O.A. O.A. Lev. Industrieel Management & Advies

16 Kenmerken voor K,G en T bij Kwaliteit: Traditioneel (1) Kwaliteit uitvoering bij hoofdaannemer, controle op kwaliteit door dir.voerder of adviseur Duidelijke contractuele relaties OG veel invloed op procesverloop en ontwerp Geen inbreng uitvoeringskennis in ontwerp Industrieel Management & Advies

17 Geld: Kenmerken voor K,G ent bij Traditioneel (2) Goede aanbesteding mogelijk, goede kans op laagste prijs Na gunning uitvoering zekerheid kosten Heldere verplichtingen, budgetten beheersbaar OG verplichtingen per fase. Beperking financiële risico s Industrieel Management & Advies

18 Tijd: Kenmerken voor K,G ent bij Traditioneel (3) Relatief lange doorlooptijd door scheiding ontwerp en uitvoering Industrieel Management & Advies

19 Risicoprofiel Traditioneel - Mate van geschiktheid + Integratie van ontwerp en uitvoering Mogelijkheid voor tussentijdse wijzigingen Zekerheid effectueren harde contractuele afspraken Verkorting doorlooptijd voorbereiding + uitvoering Prijszekerheid in vroeg stadium Industrieel Management & Advies

20 Bouwteam Contractmodel Aannemer met uitvoeringskennis betrokken bij ontwerpfase Geen mogelijkheid vaste aanneemsom in ontwerpfase, wel eenheidsprijzen Bouwteamverband t/m uitwerking vh bestek of detailengineering, daarna weer traditioneel Industrieel Management & Advies

21 Relaties bij Bouwteammodel Contractueel Functioneel OG Bouwteamovereenkomst O.G. Adv. N.A. H.A. Adv. Adv. Adv. O.A. O.A. Lev. N.A. H.A. O.A. O.A. Lev. Industrieel Management & Advies

22 Kenmerken voor K,G ent bij Industrieel Management & Advies Bouwteam Kwaliteit: Aannemer in ontwerpfase: focus op produceerbaarheid en standaard materialen (esthetiek?) Prijs: Uitvoeringskennis+kostendeskundigheid in ontwerp is positief. Selectie aannemer alleen op staartkosten Uitvoeringskosten pas na ontwerp bekend

23 Tijd: Kenmerken voor K,G ent bij Bouwteam Door integratie ontwerp-/uitvoeringskennis efficiënte doorloop Vooral voordeel als aannemer uit ontwerpfase ook realiseert, anders nadeel Industrieel Management & Advies

24 Contractuele Aandachtspunten Bouwteam (1) Vastleggen vaste prijsopslagen, afstandsverklaring, bouwteamcontract en coördinatiecontract Verantwoordelijkheid coördinatie en uitwerking bestek en werktekeningen bij ontwerper(s) of aannemer? Aanpassen prijsopslagen bij veranderingen hoeveelheden Controle van open begrotingen Industrieel Management & Advies

25 Contractuele Aandachtspunten Bouwteam (2) Coördinatievergoeding/aansprakelijkheid bij leveringen derden niet gecontracteerd door aannemer Regeling bij non-performance bouwteam (prijs/kwaliteit) Industrieel Management & Advies

26 Risicoprofiel Bouwteam - Mate van geschiktheid + Integratie van ontwerp en uitvoering Mogelijkheid voor tussentijdse wijzigingen Zekerheid effectueren harde contractuele afspraken Verkorting doorlooptijd voorbereiding + uitvoering Prijszekerheid in vroeg stadium Industrieel Management & Advies

27 Design & Build Contractmodel Één ON voor ontwerp+uitvoering OG enige invloed op ontwerp en uitvoering OG heeft PvE (+voortontwerp) opgezet Één aanspreekpunt voor ontwerp & uitvoering voor OG Integrale aanpak met resultaatsverbintenis Industrieel Management & Advies

28 Relaties bij Design & Build model Contractueel OG Functioneel O.G. Adv. Adv. H.A. H.A. Adv. O.A. O.A. Lev. Adv. O.A. O.A. Lev. O.A. O.A. Industrieel Management & Advies

29 Kwaliteit: Kenmerken voor K,G ent bij Design & Build Ontwerp afgestemd op uitvoeringsmog. Aanbrengen wijzigingen door OG lastig Afspraken consequenties T & G vooraf OG trekt aansprakelijkheid naar zich toe Denken en vastleggen in prestaties + resultaten i.p.v. bestekken + specificaties Industrieel Management & Advies

30 Geld: Kenmerken voor K,G ent bij OG koopt risico s af Design & Build (2) Vergeten zaken geven duur meerwerk indien buiten te leveren prestatie Lastige aanbesteding, offertes moeilijk vergelijkbaar Industrieel Management & Advies

31 Tijd: Kenmerken voor K,G ent bij Design & Build (3) Aanbestedingstraject kan langdurig zijn Integratie ontwerp/uitvoering kan doorlooptijd verkorten Bij wijzigingen tijdsverlies: Aanpassingen ontwerp- en uitvoeringsspecs Aanpassingen contracten Aansprakelijkheidsdiscussies Industrieel Management & Advies

32 Contractuele Aandachtspunten Design & Build (1) Beperkingen in verleggen aansprakelijkheden naar ON. Risicobeeld moet helder zijn Aansprakelijkheid ontwerptaken door onderaannemers van hoofdaannemer Resultaatsverbintenis i.c.m. langjarige garanties Industrieel Management & Advies

33 Contractuele Aandachtspunten Design & Build (2) Aansprakelijkheid voor fouten in PvE OG Wijzigingen door OG in ontwerpfase Industrieel Management & Advies

34 Risicoprofiel Design & Build - Mate van geschiktheid + Integratie van ontwerp en uitvoering Mogelijkheid voor tussentijdse wijzigingen Zekerheid effectueren harde contractuele afspraken Verkorting doorlooptijd voorbereiding + uitvoering Prijszekerheid in vroeg stadium Industrieel Management & Advies

35 Missers bij keuze contracten voor infraprojecten (1) Ontbreken gefundeerde contracteringsstrategie Overheid houdt van prijsduidelijkheid in vroeg stadium D&C lijkt goede oplossing Overheid houdt niet van risico s D&C lijkt goede oplossing Industrieel Management & Advies

36 Missers bij keuze contracten voor infraprojecten (2) Overheid vaak niet inhoudelijk deskundig, vooral procesgericht en niet projectgericht Bij verkeerde contractvorm: werkpraktijk gaat afwijken van contract verschuiving risico s, bevoegdheden en aansprakelijkheden project verliest beheersbaarheid Industrieel Management & Advies

37 Samenvatting en = organiseren = contracteren Contracteringsstrategie = taak opdrachtgever Contracteringsplan = taak project manager Keuze organisatiemodel is objectiveerbaar Goede contractmodel kiezen o.b.v. heldere keuzecriteria Alle contracten hebben risico s, voor- en nadelen Het goede contract geeft beheersbaarheid Industrieel Management & Advies

38 De figuren in deze presentatie ( ) zijn gebaseerd op het hiernaast vermelde boek 2001 Elsevier bedrijfsinformatie bv Industrieel Management & Advies ISBN