Inkoopbeleid vanuit cliëntenperspectief. basispresentatie

Transcriptie

1 Inkoopbeleid vanuit cliëntenperspectief basispresentatie

2 Doelen Doelen 1. geven kort overzicht van voor cliënten belangrijke tendensen 2. toelichten aandachtspunten vanuit cliëntenperspectief 3. aanreiken van mogelijke acties door Wmo-raden

3 1.a. Waar gaat het over? - kernbegrippen (N. Dam van HHM) * opdrachtgeverschap: doelmatig bereiken dat kwetsbare burgers zelfstandig thuis blijven wonen en maatschappelijk participeren * inkoop/contracteren: het maken van contractuele afspraken met partijen die een specifieke bijdrage leveren * aanbesteden/subsidiëren: varianten van inkoop/contracteren - uitgangspunt: inkoop is onderdeel van de beleidscyclus (beleidskeuzes, plan, contracten, uitvoeren, kwaliteitsbeleid, monitoren, bijstellen) - rolopvatting van de gemeente: manager; opdrachtgever; marktmeester; partner (mate van sturing door gemeente zelf)

4 1.b. Waar gaat het over? definities (zie bijlage) - enkele methoden van inkoop: Zeeuws model; wijkgericht contracteren; inkoop met een regisseursmodel - enkele vormen van bekostiging: persoonsgebonden; per functie; per populatie; per resultaat - enkele manieren van aanbesteden: klassiek, bestuurlijk, maatschappelijk enkele algemene vragen - hoeveel keuzevrijheid wil men de burger geven - hoeveel aanbieders worden toegelaten - hoe worden aanbieders aangestuurd (input of resultaten)

5 2. Wat zijn belangrijke tendensen en vragen? a. algemeen - veel traditionele inkoop ( AWBZ tje spelen ) - vernieuwingen: innovatiebudget; beperken producten; eis transformatieplan; benoemen resultaten; monitoring - neiging bij gemeenten tot strategisch partnerschap (samenwerking enkele geselecteerde instellingen) - pilots integraal persoonsgebonden budget - twee vragen voor gemeenten: * waar ligt de prioriteit: continuïteit, innovatie, integrale aanpak, concurrentie, keuzevrijheid, burger, kostenbesparingen? * hoe stimuleren innovatie bij aanbieders? (tegengaan perverse prikkels tot meer productie door resultaatsbekostiging of populatiebekostiging)

6 2. Wat zijn belangrijke tendensen en vragen? b. keuzes voor gemeenten Negen keuzes voor gemeenten rond systeeminrichting, sturing en bekostiging als basis voor de inkoop, als basis voor het inkoopbeleid 1. niveau en manier van concurrentie 2. keuzes voor en uitvoering van strategische partnerships 3. juiste schaal en focus van samenwerking tussen gemeenten 4. begrenzing van kosten: bij aanbieders laten of verplaatsen naar de toegangsfunctie 5. sturen op resultaten: weg van sturen op productie 6. stemmen met de voeten; door burger/verwijzer: waar is dit toepasbaar en hoe 7. schotten doorbreken tussen budgetpotten 8. schotten doorbreken tussen domeinen 9. schotten doorbreken tussen aanbieders

7 3. Wat is belangrijk vanuit cliëntenperspectief? a. uitgangspunten - de vrijheid van keuze van de cliënt staat centraal (persoonlijk plan, integraal pgb, groot aantal aanbieders) - de gemeente maakt afspraken met aanbieders over de te bereiken resultaten op de leefgebieden - er is ruimte voor nieuwe toetreders (kleine aanbieders) - er is ruimte voor initiatieven van burgers (zorgcoöperaties) - de ervaringen van cliënten worden betrokken bij het kwaliteitsbeleid (invulling contracten, monitoring resultaten)

8 3. Wat is belangrijk vanuit cliëntenperspectief? b. versterken van zelfregie - uitgangspunt: burger krijgt mogelijkheden om zelf keuzes te maken welke ondersteuning hij hoe krijgt - cliënt stelt zelf ondersteuningsplan op - er is ontschotting van leefdomeinen - cliënt heeft recht op een integraal pgb - de toegang tot ondersteuning gebeurt via de gemeente - de marktordening is: stemmen met de voeten - veel aanbieders waaruit de cliënt kan kiezen (inkoopmethoden) - aanbieders worden beoordeeld op de toename van zelfregie

9 3. Wat is belangrijk vanuit cliëntenperspectief? c. een mogelijke werkwijze - stel als gemeente minimale kwaliteitseisen op - neem alle gekwalificeerde aanbieders op in een raamcontract - laat de cliënt zelf bepalen bij welke aanbieder(s) hij ondersteuning wil inkopen, op basis van resultaatgericht ondersteuningsplan - stel de cliënt een integraal persoonsgebonden budget ter beschikking - laat de cliënt zelf een contract sluiten met aanbieder(s)

10 3. Wat is belangrijk vanuit cliëntenperspectief? d. knelpunten - mogelijkheid persoonlijk plan vaak onbekend - integrale aanpak over leefdomeinen moet nog komen - formuleren van concrete doelen en resultaten is in ontwikkeling - sommige inkoopmethoden geven cliënten weinig keuzevrijheid (wijkgericht contracteren) - bestuurlijk aanbesteden beperkt keuzevrijheid van de cliënt - hoe monitort de gemeente de uitvoering? (klanttevredenheid, score op zelfredzaamheidsmatrix) - is er politieke moed om instellingen failliet te laten gaan?

11 4. Wat kunnen Wmo-raden doen? - vroegtijdig meedenken bij de ontwikkeling van het beleid (opstellen beleidsplan) - inbrengen van kwaliteitscriteria vanuit cliëntenperspectief (eisen aan instellingen: cliëntervaringen, klachten, inspraak) - bundelen van krachten/gezamenlijke actie op regionaal niveau (samenwerking gemeenten) - monitoren van de uitvoering van de Wmo in kader kwaliteitsbeleid (cliëntervaringsonderzoek gemeente, zelf signaleren) - stimuleren inbreng burgers bij inzet van financiën (opstellen wijkagenda, besteding wijkbudget) - opzetten en stimuleren van burgerinitiatieven (zorg/wijkcoöperaties)

12 5. Samenvatting - inkoopbeleid is sluitstuk van beleidsvorming en onderdeel van het algehele beleid van de gemeente - sommige inkoopmethoden zijn vanuit oogpunt van keuzevrijheid voor de cliënt slechter dan andere (wijkgericht contracteren) - cliëntenorganisaties kunnen diverse aandachtspunten inbrengen (keuzevrijheid, ruimte voor burgerinitiatieven) - gemeenten zijn volop bezig hun inkoopbeleid te ontwikkelen (ordening van de markt, benoemen van resultaten) - Wmo-raden kunnen op alle onderdelen van de beleidscyclus een inbreng leveren

13 Bijlage a.: definities enkele vormen van inkoop - inkoop met een regisseursmodel: gemeente sluit raamcontracten met geselecteerde partijen; contracten periodiek aanbesteed; per cliënt een regisseur die samen met de cliënt ondersteuningsplan maakt en de ondersteuning kiest - inkoop met concurrentie per cliënt (veilen van probleemsituatie): gemeente bepaalt in gesprek met cliënt de ondersteuningsvraag: anoniem op besloten website; aanbieders doen aanbod; cliënt en gemeente kiezen uit aanbod - wijkgericht contracteren: gemeente verleent per wijk opdracht aan één aanbieder voor integraal pakket van diensten tegen vooraf overeengekomen bedrag (gekoppeld aan populatiebekostiging)

14 Bijlage b.: definities vormen van bekostiging - persoonsgebonden: uitkeren geldbedragen rechtstreeks aan zorgvrager om zorg mee in te kopen bij een of meer aanbieders - functiebekostiging: toekennen van bedragen per afzonderlijke functie of verrichting - populatiebekostiging: verstrekken van een budget aan een of meerdere instellingen voor het bedienen van een populatie - resultaatbekostiging: verstrekken van een beloning voor een resultaat ( outcome )

15 Bijlage c.: definities vormen van aanbesteden (procedureel) - klassiek (openbaar): gemeente definieert opdracht (met eisen, gunningscriteria), vraagt offertes uit en sluit raamcontracten - bestuurlijk: een methodiek waarbij een gemeente langdurige, flexibele convenanten sluit met aanbieders na onderhandelingsproces over de wensen van de opdrachtgever en de mogelijkheden van de aanbieders (gemeente nodigt potentiële leveranciers uit; spelregels voor onderhandelingen worden in contract vastgelegd; opdracht wordt plenair uitgewerkt; alle aanbieders die aan eisen voldoen krijgen raamcontract) - maatschappelijk: publieke taken worden overgedragen aan (combinaties van) bewoners, sociale ondernemers en maatschappelijke instellingen

16 Bijlage d.: definities - prestatie-inkoop: gemeente geeft in hoofdlijnen aan wat aanbod moet opleveren en wat budget is; aanbieders dienen plan van aanpak in; gemeente kiest (op basis van beste omschrijving concrete prestaties) beste aanbieders en sluit contract - Zeeuws model: de gemeente formuleert welke ondersteuning wordt ingekocht en stelt een tarief vast; alle aanbieders mogen de ondersteuning bieden (tegen vastgesteld tarief met ten minste de omschreven basiskwaliteit); de cliënt bepaalt zelf van welke aanbieder hij gebruik maakt