PROVINCIE WEST-VLAANDEREN

Transcriptie

1 FOTOREPERTORIUM VAN HET MEUBILAIR VAN DE BELGISCHE BEDEHUIZEN PROVINCIE WEST-VLAANDEREN Kanton Poperinge BERNADETTE ROOSE-MEIER HUGONNE VERSCHRAEGEN MINISTERIE VAN NEDERLANDSE CULTUUR KONINKLIJK INSTITUUT VOOR HET KUNSTPATRIMONIUM BRUSSEL 1977

2

3 WOORD VOORAF.,,,,,. o"s'- In 1967 hebben de Ministers van Cultuur, op initiatief van de Heer Pierre!. \ Wigny, aan het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium de dringende "-;., opdracht toevertrouwd een volledig, maar summier repertorium samen te stellen r van het kunstbezit van het land. Dit repertorium, onder de vorm van korte identificatienotities aangevuld met fotografische opnamen, moet hoofdzakelijk een BEVEILIGINGSINVENTARIS zijn, de eerste fase in de organisatie van een meer doelmatige bescherming van het kunstbezit. Moet men inderdaad niet de opsomming maken van wat men bezit om er de schatten van te onderkennen en een actie te voeren voor hun bescherming of hun behoud, gesteund op hun waarde en onveiligheid? Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium is belast met het opstellen van die inventaris omdat het reeds meer dan dertig jaar ervaring heeft in dit soort onderneming en reeds vijfhonderdvijftigduizend inventarisfoto's bezit. Negen kunsthistorici, één per provincie, zijn belast met het prospecteren van de kantons, terwijl negen particuliere fotografen de fotodocumentatie moeten samenstellen, dit als een vorm van beschrijving die sneller en doelmatiger is dan een geschreven tekst. Het werk werd aangevat in die sector van ons patrimonium die het meest in gevaar was, namelijk de kerken waarvan het meubilair dreigt te verdwijnen of veranderingen te ondergaan ingevolge de wijzigingen van de liturgie in Het resultaat van deze eerste fase van de beveiligingsinventaris krijgt vaste vorm door de publikatie, voor elk van de tweehonderd tweeëntwintig gerechtelijke kantons, van een aflevering van het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen. Deze publikatie begon in 1972 met de kantons Limbourg en Maasmechelen. Op die wijze zal het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, dank zij de doeltreffende steun van de Ministers van Cultuur, zich stilaan ontwikkelen tot een nuttig werkinstrument voor hen die als taak hebben ons nationaal kunstpatrimonium te beschermen en te valoriseren. Het maakt namelijk de onmisbare basis uit voor de rangschikking van de kunstwerken, waarvan de beveiliging en de valorisatie moeten georganiseerd worden volgens de hiërarchie van de waarden. René SNEYERS Directeur._., fr- f3 t,.. Y.on.! :177 1

4

5 IN LEIDIN G Het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen is een versnelde inventaris, die zo volledig mogelijk tracht te zijn. Het neemt alle voorwerpen op die een artistieke, oudheidkundige, historische of volkskundige waarde hebben en maakt aldus niet alleen het werkinstrument uit waarop aangedrongen wordt door de verantwoordelijken voor de beveiliging van het nationaal kunstbezit, maar vormt tevens een rijke documentatie voor de kunstgeschiedenis. De werkmethode voor dit Fotorepertorium is dezelfde als die voor de inventaris die reeds sedert dertig jaar door het Instituut wordt samengesteld, maar beperkt de systematische opzoekingen en wetenschappelijke controles, die een remmende werking hebben, om slechts de essentiële identificatiegegevens te behouden. De voorbereiding, die voor elke provincie gedaan wordt door een kunsthistoricus, blijft bij een snelle raadpleging van de archieven, inventarissen, repertoria en andere gepubliceerde documenten die toelaten de kunstwerken te lokaliseren en te identificeren. Tijdens de prospectie ter plaatse worden er aan de reeds bekende voorwerpen een aanzienlijk aantal toegevoegd die in die werken nog niet werden vermeld. De opnamen, van het formaat 56 x 72 mm, worden gemaakt door particuliere fotografen volgens de "opdrachtformulieren " - het programma - opgemaakt door de prospectors. De fotografische afdrukken (13 x 18 cm) worden gekleefd op grote analytische steekkaarten (30 x 24 cm), die de identificatiegegevens van het voorwerp en het negatiefnummer vermelden. Zij worden alfabetisch gerangschikt per gemeente in de fototheek van het Archief, waar elke navorser ze kan raadplegen aan de hand van de typologische, de iconografische en de auteurscatalogi. Gelijktijdig met het opnemen van de fotodocumenten in het Archief wordt de inventaris ervan gepubliceerd ; die bevat tevens de fotografische opnamen gemaakt vóór die van het Repertorium. De publikatie gebeurt, voor elke provincie, PER GERECHTELIJK KANTON. De gemeenten worden alfabetisch gerangschikt, rekening houdend met de samenvoegingen, afschaffingen en nieuwe naamgevingen, ingevoerd voor De bedehuizen worden onderverdeeld in parochiale kerken en kapellen bestemd voor de eredienst enerzijds en in minder belangrijke bidplaatsen, zoals wegkapellen of calvariebergen, anderzijds ; om die laatste groep te onderscheiden zijn de inleidende notities gedrukt in een kleiner lettertype. In elk van de twee categorieën verloopt de rangschikking van de bedehuizen alfabetisch volgens de naam van de patroonheilige ; die wordt eventueel gevolgd door de naam van de af geschafte gemeente of de vroegere benaming van de gemeente, evenals de naam van het gehucht of de wijk ; die laatste bepalen alleen de alfabetische rangschikking ingeval twee bedehuizen dezelfde patroonheilige hebben in één gemeente. In enkele gevallen komt een bedehuis niet voor in de publikatie,

6 4 omdat het meubilair ervan niet belangrijk is of omdat de kerk wegens restauratie niet toegankelijk was op het ogenblik van de prospectie. Een korte INLEIDENDE NOTITIE situeert elk bedehuis samen met zijn meubilair in het archeologisch en historisch kader aan de hand van elementaire gegevens : het ontstaan, de voornaamste bouwf azen, het bouwkundig type, de naam van de bouwmeester, enz. De RUBRICERING is gebaseerd op een SYSTEEM VAN TREFWOORDEN dat, spijts zijn onvolmaaktheden, sedert jaren zeer goede diensten bewijst aan het Archief van het Instituut. Door dit systeem worden de documenten in drie categorieën ondergebracht: het gebouw, de architecturale details en het meubilair. In de EERSTE GROEP worden onder de trefwoorden EXTERIEUR en INTERIEUR respectievelijk de algemene buiten- en binnenopnamen van het gebouw samengebracht. Ze vertegenwoordigen nooit de volledige inventaris van de architectuur van het bedehuis, maar geven er toch een duidelijk beeld van en situeren tevens het meubilair binnen het gebouw. Daarenboven laten de vroeger gemaakte opnamen niet zelden toe het meubilair te identificeren dat intussen verwoest werd door oorlog of brand, of weggenomen werd ingevolge de liturgische vernieuwingen. De TWEEDE GROEP, gerangschikt onder het trefwoord ARCIDTECTUUR (detail), brengt alle architecturale details samen die aan de hand van ondertrefwoorden worden gerubriceerd. Die detailopnamen maken hoofdzakelijk deel uit van de reeds bestaande documentatie en werden slechts in enkele gevallen aangevuld bij gelegenheid van het samenstellen van het Repertorium. De DERDE GROEP rangschikt de fotografische opnamen van het meubilair volgens trefwoorden en ondertref woorden. De VOOR WERPEN ONDER HETZELFDE TREFWOORD gegroepeerd, worden in princiep chronologisch onderverdeeld, met uitzondering van de trefwoorden SCHILDERIJ en SCULPTUUR, waaronder de rangschikking alfabetisch gebeurt volgens de auteursnaam, vervolgens per school en ten slotte chronologisch voor de anoniemen. Wanneer bij een DUBBEL TREFWOORD slechts één voorwerp wordt beschreven, komt het trefwoord dat aan het ontbrekend voorwerp beantwoordt tussen haakjes te staan. Ingeval op EENZELFDE FOTOGRAFISCHE OPNAME meerdere voorwerpen voorkomen die onder VERSCHILLENDE TREFWOORDEN kunnen geëxploiteerd worden, dan wordt elk van die voorwerpen onder zijn respectief trefwoord beschreven en wordt een verwijzing gemaakt naar de andere trefwoorden. Elk voorwerp dat in het Repertorium wordt opgenomen, is GEÏDENTIFICEERD OP EEN SUMMIERE WIJZE aan de hand van zijn essentiële karakteristieken : de benaming, de kunstenaar, de iconografische voorstelling, de herkomst, de datering, de stijl, de materie, de techniek en de afmetingen (hoogte, breedte, dikte). Behoudens anders vermeld, zijn de afmetingen van de schilderijen genomen binnen de lijst.

7 Ingeval de notitie MEERDERE IDENTIEKE VOORWERPEN beschrijft, wordt naast het trefwoord het aantal vermeld dat op de fotografische opname voorkomt. Voor de opgave van de ICONOGRAFISCHE VOORSTELLINGEN, wordt de terminologie gebruikt die in het Archief in voege is. In princiep is elk iconografisch onderwerp vermeld dat op het voorwerp zichtbaar is, waarbij echter de voorstellingen die op de foto niet zichtbaar of fotografisch niet exploiteerbaar zijn tussen rechte haakjes worden geplaatst. Na elke notitie wordt het NEGATIEFNUMMBR vermeld, gevolgd door het jaar van de opname. Ingeval een geïnventariseerd VOOR NIET GEFOTOGRAFEERD werd, krijgt het niettemin zijn normale plaats in de tekst maar wordt de notitie gevolgd door de vermelding "niet gefotografeerd". De meest voorkomende motiveringen voor het ontbreken van fotografische opnamen zijn de materiële onmogelijkheid de foto te maken (een grafplaat onder een biechtstoel) en de afkeuring van de opname om technische redenen of omdat zij niet beantwoordt aan de eisen van het opdrachtformulier. Indien het ensemble van het meubilair van een kerk niet kon worden gefotografeerd, bijvoorbeeld ingevolge restauratiewerken, dan wordt de lijst van het meubilair toch gepubliceerd, echter zonder negatiefnummers. De VOORWERPEN die zich NIET MEER TER PLAATSE bevinden op het ogenblik van de prospectie of van de fotografische zending, worden in het Repertorium opgenomen gevolgd door de vermelding "niet meer ter plaatse" of "waarschijnlijk niet meer ter plaatse". De wijze waarop de publikatie van het Repertorium is opgevat beantwoordt, in zijn summiere vorm, aan de opdracht die ons werd toevertrouwd. Daarbij mag echter niet uit het oog verloren worden dat de gelijktijdige raadpleging van de repertoriumlijsten en de fotodocumenten - de onmisbare aanvulling voor de identificatie van de voorwerpen -, aan de kunsthistorici een bron van opzoekingsmogelijkheden biedt, die door de toevoeging van de indexen van de voorwerpen, de onderwerpen en de kunstenaars nog verruimd zullen worden *. Raphaël v AN DB WALLB Verantwoordelijke voor het Departement van het Fotoarchief * Die fotodocumentatie kan door het publiek geraadpleegd worden in de leeszaal van het Archief van het Instituut (Jubelpark I, ingang Renaissancelaan) op alle werkdagen van 9,30 u tot 12 u en van 14 u tot 17 u behalve op zaterdag. Fotografische afdrukken kunnen besteld worden in de leeszaal of per brief tegen volgend tarief : contactafdrukken E ( 9 x 12) = 4 BF C (24 x 30) = 35 BF A (13xl8)=15 BF D (30x40)=50 BF B (18x24) = 25 BF F (40x40) = 65 BF De negatieven aangeduid met de letter M, van het formaat 56 x 72 mm, worden als vergrotingen van 13 x 18 cm geleverd. 5

8

9 LIJST DER AF KOR TIN GEN afk. afkomstig kw. : kwart alg. algemeen 1. : lengte b. begin links boven Lod. : Lodewijk br. breedte m. : midden ca. circa monogr. : monogram cf. confer N. : noord(en) chronogr. : chronogram N.-0. noordoost( en) cl. : cliché N.-W. noord west( en) d. : diepte niet-geïd. niet-geïdentificeerd diam. diameter o. onder e. einde 0. oost(en) ext. exterieur polychr. polychroom ged. gedateerd r. rechts gepolychr. : gepolychromeerd reprod. : reproduktie get. : getekend resp. : respectievelijk h. : helft toeg. toegeschreven hoogte tot. totaal H. Heilige west(en) HH. Heiligen z. zuid(en) her k. herkomstig z.d. zonder datum inscr. inscriptie Z.-0. : zuidoost(en) int. interieur Z.-W. : zuidwest(en) inv. : inventaris W.

10

11 TREFWOORDENLIJST Dit classificatieplan is een uittreksel uit de trefwoordenlijst die in het Fotoarchief gebruikt wordt. Het tracht nochtans volledig te zijn met betrekking tot de rubrieken van het Repertorium. EXfERIEUR Tribune Hostiedoos Triforium Kelk INTERIEUR Troggewelf Kruis Tromp Kruis, Borst- ARCHITECTUUR (detail) Vakwerk Kruis, Processie- Baldakijn Venster en maaswerk Kruis, Triomf- Balk Waterspuwer Kruisbeeld Balkzool Windschoor Liturgische kam Band Zuil Liturgische waskan Basis Zwik Monstrans Bedaking Pateen Bevloering AFGIETSEL EN GALVANOPLASTIE Paternoster Bindsteen Pax Boog en bogenrij ALTAAR Pixis Boog-en gewelfaanzet Altaar Reliekhouder Bovendorpel Antependium Reliekschrijn Console Draagaltaar Schepbekken Credensnis Huisaltaar Spijkerboom Deur, Buiten- Thabor Fronton BEDEVAARTVAANTJE Wierookscheepje Fundering Wierookvat Gebint BIECHTSTOEL Wierookvatstaander Gewelf Wijwateremmer Kapiteel BLAZOEN Wijwaterkwast Karbeel Carte! ( obiit) Koepel Stamboom DECORATIE Kraagsteen Wapenschild Afsluiting Kraagstuk Beschilderd doek Kroonlijst BOEKBAND Deur, Binnen- Kruisbloem Houtwerk Makelaar CERAMIEK Lambrizering Muur Lederbekleding Muuropening COMMUNIEBANK Muurschildering Muurverband Nis Nis CuLTUSOBJECT Omlijsting Parket Aanwijzer Stuc Pendentief Ablutievaatje Tochtportaal Pijler Altaarlessenaar Wandversiering Pilaster Ampullen en -schaal Pinakel Canonbord DOKSAAL Pisclna DOOPVONT DRUKWERK Devotieobjecten Boek Tra bes Fylacterion Trap Gemellion EX-VOTO Chrismator,ium Plafond Ciborie Portaal en poortgebouw Ciborie, Berechtings- Sluitsteen Steunbeer Custode 9

12 FOLKLORE Plan Retabel Kunstbloemen en -vruchten onder Plan van een gebouw Retabelfragment stolp Volksprent KAST RUSTMEUBEL Begijnekast Bank en bankje GEDENKTEKEN Broederschapslijst Bidstoel Commode Katheder GLASRAAM Handdoekrek Koorzitmeubel Kast Kruk GLASWERK Kastpaneel Stoel Achterglasschildering Kleerkast Tribune Glaswerk Legrek Troon Muurkast Zetel GRAFMONUMENT Sacristiekast SCHILDERIJ HANDSCHRIFT KERKMEESTERS BANK SCRJPTA HUISHOUDEN KLANK Archivalia Aquamaaile Altaarcarillon Inscriptie Schenkkan en bekken Gong Ledenlijst Vaas Handbel Klok SCULPTUUR IJZER EN BESLAGWERK Klokje, Hang- Hek Muziekinstrument SLUITSTUK Hengsel werk Orgel Koorkapgesp Muuranker Ratel Sleutel TABERNAKEL Sluitwerk KOFFER Tabernakel Torenkruis Koffer Baldakijn en troonhemel Trapleuning Koffertje Expositietroon i!nsigne KOORGESTOELTE TAFEL Banier Console Bladwijzer KOORLEZENAAR Credenstafel Borsthanger Tafel Ceremoniestaf KRUISWEG Gildebreuk TAPISSERIE Gilde- of Corporatietoorts MINlATUUR Hellebaard van suisse TEXTIEL Hoofddeksel MOZAÏEK Albe Kerkmeestersstaf Antependium Kromstaf OFFERANDE Aurifrisia Kroon Collecteschaal Baldakijn en troonhemel Kruisdragende wereldbol Offerblok Banier en vlag Pelgrimsinsigoe Schaal en schotel Borduurwerk Scepter Bursa PREEKSTOEL Corporale JUWEEL Ambo Dalmatiek Preekstoel Gekleed beeld K.AART PLAN MAQUETI'E Handschoen Kaart RETABEL Hoofddeksel Maquette van een gebouw Besloten hofje Humeraal Maquette-reductie Huiskapel J ugum Domini 10 f

13 Kazuifel Berechtingslantaarn VOETSTUK Kelkvelum Godslamp Console Koorkap Kandelaar Sokkel Liturgisch gewaad Kandelaber Voetstuk Mijter Lantaarn Palla Lichtarm Stool en manipel Lichtkroon en kaarsenstaander WAPEN EN WAPENRUSTING Uniform Luchter Velum Processielantaarn WATER Snuiter Lavabo UURWERK Wandlicht Wijwaterbakje Klokkekast Wijwatervat Pendule VERWARMING WEîENSCHAPSINSTRUMENTBN Uurwerk Handenverwarmer Barometer Zonnewijzer Kachel Maten en gewichten VERLICHTING VOERTUIG Windwijzer Aansteker en domper Wagen ZEGEL Zuil

14

15 DIKKEBUS ï KERK SINT-JAN-BAPTIST De oorspronkelijke kerk dateert uit 1770 en had een toren van 1873, het bedehuis werd tijdens de Eerste Wereldoorlog volkomen vernield. Het huidig bedehuis is op het koorhoofd en op de gevel gedateerd Het is een driebeuk.ige neogotische kerk met westertoren. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-W. (A 83922'45), W. (A 33555'42) ; partieel gezicht N.-W. (M 52165'70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het N.-0. (A 83923'45), naar het doksaal (M 52166'70). BIECHTSTOEL m. xvme, eik (A 83929'45) ; detail : fronton met voorstelling Jezus en de Samaritaanse vrouw bij de waterput en hoofden van H. Petrus, Maria-Magdalena en Koning David (A 83930'45). CULTUSOBJECT KRUIS, PROCESSIE-, x1xe, zilver, h. 93 (M 52167'70). MONSTRANS, Stralen-, op stralen voorstellingen van God de Vader met wereldbol, Engelen in aanbidding en symbool van de Eucharistie : druiven en korenaren, op voet Passiekruis, op voet merken : Gent, gekroonde GI en niet-geïd. merk, m. xvme, gedeeltelijk verguld zilver, h. 90 (M 52172'70). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op voet, onderaan voorstelling Lam van de Apocalypsis, xixe, zilver, h. 76 (M 52171'70). INSIGNE KROON (2), geschonken door Marie Struye in 1852 (volgens inscr.), met eigendomsinscr. van de kerk, zilver, h. resp. 9,5 en 9 (M 52173'70). SCEPTER, merken : leper en twee niet-geïd. merken, met eigendomsinscr. van de kerk, ged. 1697, zilver, h. 49 (M 52174'70). KLANK KLOK, ged. 1925, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 60313'44). KLOK, toegewijd aan de H. Johannes de Doper (volgens opschrift), ged. 1925, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 60314'44). KOORGESTOELTE m. xvme, eik (A 83925'45) ; details : rugpaneel met medaillon waarin buste van de H. Barbara (A 83927'45), buste van een H. paus (A 83928'45), zijpaneel met rocaille (A 83926'45). SCHILDERIJ - toeg. aan Karel van Ieper, Kroning van Maria door de H. Drievuldigheid, b. xvne, paneel, 202x 167 (A 83936'45). - Kruisdraging : Jezus valt onder het kruis, e. xv1e (A 83932'45). - Aanbidding der Wijzen, tondo, b. xvne, gerestaureerd in 1970, paneel, 205x 160 (A 83934'45 ; M 52169'70). - Golgotha, b. xvue, gerestaureerd in 1970, doek, 207x 166 (M 52168'70). - Aanbidding van het H. Sacrament door engelen, Ie h. xvue, gerestaureerd ca. 1970, doek, ca. 210 x 170 (A 83935'45 ; M 52170'70). - H. Drievuldigheid onder de gedaante van twee personen en de duif, xvne (A 83933'45). - Maaltijd met de Emmaüsgangers, tondo, xvne (A 83931'45). TABERNAKEL BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), bovenaan Mariamonogram op H. Hart als symbool van Maria, omringd door twaalf sterren, l. Spiegel zonder vlek, Morgenster, Uitgelezen als de zon, Mystieke roos en r. Verzegelde bron(?), Schoon als de maan en Lelie tussen de doornen, geschonken door C. L. Herwijn in 1851 (volgens inscr.), met eigendomsinscr. van de kerk, zilver, h. ca. 175 (A 83924'45). 13

16 DRANOUT ER KERK SINT-JAN-BAPTIST De ke rk werd herbouwd in naar de plannen van arch itect Jo zef Viérin, van Brugge, te r ve rvanging van een tijdens de Ee rste Were ldoorlog ve rnielde kerk, in oorsprong waarsch ijnl ij k Romaans, maar late r in go tische stijl ve rbouwd en ve rgroo t. He t drie be ukig bede hu is in baksteen is opgetro k ke n in neogotisc he stijl. De vierkantige massale we stertoren heeft een zeskantige spits. In 1973 is de ke rk ge re stau reerd. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-0. (M '70), partieel ge21icht Z.-W. (M 54109'70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M '70), naar het doksaal (M 54112'70). CULTUSOBJECT AMPULLEN- (EN SCHAAL), merken : gekroonde Franse lelie, gekroonde DR en niet-geïd. merk, le h. xvme, zilver, h. 12 (M 54119'70). CIBORIE, op de voet : [Abraham offert Isaak, Lam Gods en de Toonbroden], merken : M en een palmtakje en niet-geïd. merken, m. xrxe, gedeeltelijk verguld zilver, h. 44,5 (M 54120'70). KELK, op de cuppa symbool van de Eucharistie : druiven en korenaren, geschonken door Maria Petronella De Vriese, Ria Guillelme en Jacoba De Raet in 1724 (volgens inscr.), op de voet merken : gekroonde R en niet-geïd. merken, zilver, h. 26,5 (M 54124'70). KELK, met ged. eigendomsinscr. van de kerk, 1801, verzilverd koper (?), h. 23 (M 54123'70). KELK, op de voet geschilderd in medaillons : Jezus aan het kruis, [H. Jozef en 0.-L.-Vrouw Onbevlekte Ontvangenis], op de cuppa : Hoop, [Geloof en 0.-L.-Vrouw met Kind], geschonken door Vandeweghe, merken : LG boven kruisje in ruit en hoofd naar rechts gekeerd, 2e h. XIXe, neogotisch, zilver, h. 27 (M 54122'70). 14 KRms, PROCESSIE-, merken : leper, VB boven sterretje en niet-geïd. merk, 2e h. xvme, h. 102 (M 54116'70). MONSTRANS, Stralen-, merken waarschijnlijk verborgen onder de verstevigingsplaat van de voet, xvme, gedeeltelijk verguld, zilver, h. 43 (M 54118'70). RELIEKHOUDER van de H. Antonius abt, xvme, zilver, 15X 12 (M 54127'70). RELIEKHOUDER van de H. Rocbus van Montpellier, m. xvme, 21ilver, 10X 10 (M 54126'70). RELIBKHOUDER van het H. Kruis, op voet, kruisuiteinden versierd met engelenkopjes, xixe, verguld metaal en hout, h. 70 (M 54121'70). WIEROOKSCHEEPJE, geschonken door Maria Theresia De Vriese in 1753 (volgens inscr.), o. de voet merken : FBI, gekroonde AH, gekroonde N en wapenschild waarin kruis in l!ltippellijn, zilver, h. 8 (M 54114'70) (cf. ook WIEROOKVAT). WIEROOKVAT, geschonken door Maria Theresia De Yriese in 1753 (volgens inscr.), o. de voet merken : gekroonde AH en gekroonde N, zilver, h. 27 (M 54114'70) (cf. ook WIEROOKSCHEEPJE). OFFERANDE COLLECTESCHAAL, XIXe (?), koper en hout (M 54117'70). SCHAAL (EN SCHOTEL) door G. Bourgoo (?), van leper, aan de kerk geschonken door de Sint-Andriesgilde in 1767 (volgens opschrift), zilver, diam. 27 (A '58). SCHILDERIJ - 0.-L.-Vrouw met rozenkrans en Kind i:n een bloemenkrans, te h. xvne, paneel, ca. 120X 100 (M 54113'70) L.-Vrouw met Kind schen!qt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman omringd door vijftien medaillons : Boodschap, Bezoeking, Geboorte van Jezus, Opdracht van Jezus in de Tempel, Terugvinding van Jezus in de Tempel, Doodstrijd van Jezus in de Hof van Olijven, Jezus wordt gegeseld, Jezus wordt door de soldaten bespot, Jezus ontmoet Veronica, Calvarie, Verrijzenis van Jezus, Hemelvaart van Jezus, Pinksteren, Tenhemelopneming van Maria, Kroning van Mar.ia door de H. Drievuldigheid, xrxe, doek, 150X 100 (M 54115'70). VERLICHTING KANDELAAR (1 van 2), e. xvme, brons, h. 22 (M 54125'70). ï

17 KEMMEL î -f i KERK. SINT-LAURENTIUS De oorspronkelijk e kerk werd in 1918 verwoes t. De huidige driebeukige neoromaans e kerk met massale westertoren werd opgericht naar de pl annen van architect E. Dum ont in EXTERIEUR Alg. gezicht N.-0. (M 53733'70), Z. (A 35420'43, reprod. prentbriefkaart, vóór 1918), Z.-W. (B 86284'45) ; partieel gezicht Z.-W. (M 53734'70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 53735'70), naar het doksaal (M 53736'70) ; partieel gezicht naar het N.-0. (B 86285' 45). ALTAAR ALTAAR, Zij-, van de H. Laurentius, gebeeldhouwd retabel met l. Liefdadigheid van de H. Laurentius, r. de H. Laurentius wordt levend geroosterd en in het midden beeld van de H. Laurentius, op het tabernakeldeurtje Hostiedragende kelk, vóór 1914, neogotisch, gepolychr. hout (M 53740'70). ALTAAR, Zij-, van 0.-L.-Vrouw, gebeeldhouwd retabel met l. Boodschap van de engel Gabriël aan Maria, r. Kroning van Maria door de H. Drievuldigheid en in het midden beeld van 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind met wereldbol, op het tabernakeldeurtje Pelikaan die zijn jongen voedt, vóór 1914, neogotisch, gepolychr. hout (M 53741'70). BIECHTSTOEL ged. 1951, neogotisch, eik (M 53739'40). CULTUSOBJECT AMPULLEN EN SCHAAL door F. Descamps, van Kortrijk, Belgische merken ( ) en meesterteken : DC waartussen handboog, zilver, h. 13, diam. 25,5X 16 (M 53744'70). CmoRlE, o. de voet merken : leper, P en Franse lelie, e. xvme-b. XJXe, zilver, h. 41 (M 53742'70). CIBORIE, op de cuppa Johannes op Patmos, Belgische merken ( ) en U, zilver; h. 43,5 (M 53743'70). MONSTRANS, Cilinder-, merken : Rijsel en meesterteken F.V., geschonken door een lid van de familie de Navigheer, ca. 1630, hersteld in 1894 door toedoen van burgemeester J. B. Thevelin (volgens inscr.), verguld koper en zilver, h. 79 (A 80996'45 ; B '58) ; details : bekroning met kruisbeeld op wereldbol, buste van Christus de Levensbron, op het dekstuk van de zuiltjes de wapenschilden van de families de Croix-Bommaere en Bommaere (B '58), 1. en r. van de cilinder beeldjes van de H. Paulus van Tarsos en de H. Petrus (B '58), op de voet wapenschild van de familie de Navigheer (B '58). RELIEKHOUDER van de H. Laurentius, tombe met buste van de heilige en rooster, xvue, hout (A 86479'45). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op voet, Ie b. xvme, zilver en hout (A 86478'45). WIEROOKSCHEEPJE, met bijhorend lepeltje, e. xvue, zilver (A 80998'45). WIEROOKVAT door Meester L.M., ged. 1780, gedreven zilver (A 80997'45). DOOPVONT xvne, barok, zwart marmer (A 86477'45). SCHILDERIJ - door Jeremias Mittendorff, van Ieper, fragment van drieluik : Geseling van de H. Laurentius (?), m. xvrre, paneel (M 53738'70). - Vlaamse School, Aanbidding der Wijzen, copie naar Jacob Jordaens, xvne, hersteld (?), doek, ca. 500 x 400 (M 53737'70). TEXTIEL LITURGISCH GEWAAD, rood, e. xvme, hersteld, fluweel, goud- en zilverborduurwerk : bursa (1 van 3) (M 53747' 70) ; kazuifel, rugzijde met voorstelling van de H. Geest in de gedaante va,n een duif (M 53746'70) ; koorkap, rugzijde met in een bloemenkrans de Pelikaan die zijn jongen voedt (M 53745'70) ; stola (1 van 3) (M 53747'70) ; velum (1 van 3) (M 53747'70). 15

18 LOKER KERK SINT-PETRUS De vijftien de-eeuwse laat-gotische kerk brandde uit in De herbouwde kerk werd vern ield in Het bedeh uis werd heropgericht naar de plannen van architect A. Dumon in 1924 naar hetzelfde pl an als de oorspronkelijke kerk waarvan zij de zwa re westtoren behield. Het is een driebeuk ige n eogotisch e k erk waarvan de toren geflankeerd wordt door vier hoek torentjes. De geklasseerde toren werd grondig gerestaureerd. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-0. (M 53749'70) ; partieel gezicht Z.-W. (M 53748'70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 53750'70 ; M 53765'70, reprod. prentbriefkaart), naar het doksaal (M '70). BLAZOEN CARTEL (OBUT) (6) van de families Makellijde, de Schrijver, Waterleet, van Caneghem, Claeys en Bulteel met hun resp. wapenschild, xvme, paneel (M 53759'70). CARTEL (oanr) (6) van de families Bethune-Coucy, Bethune, Hondschoote, burggraaf de J onghe, Ho roes, Prinsen van Salm-Kirbourg met hun resp. wapenschild, xvme, paneel (M 53753'70). CUL TUSOBJECT AMPULLEN EN -SCHAAL door Jan Braem, van leper, merken : meesterteken : J B en niet-geïd. merk, Ie h. xvrre, zilver, h. 8 (M 53764'70). CH:RJSMATORJUM door Joannes Baptist De Somer, merken : leper, decanale letter G en meesterteken, met eigendomsinscr. van de kerk, 1724, zilver, 10X9,5x5 (A '58). KELK door Philip Joseph De Coene, merken : Ieper, meesterteken : gekroonde D C boven ster en [l 7]61, met eigendomsinscr. van de kerk, zilver, h. 27 (B '58). KRUISBEELD, Jezus aan het kruis, afk. van de preekstoel, e. xvme, palmhout, h. 36 (M 53759'70). MONSTRANS, Zonne-, door Pieter Joannes Baelde, van leper, geschonken door Lodewijk Frans Delboo (?) (volgens inscr. op de voetrand), met kroon waarop wereldbol met kruis, op de stralen bovenaan twee engelen en onderaan symbool van de H. Eucharistie : druiven, op d voet engelenkopjes, merken o. de voet : leper, gekroonde L, bloem en , lunula en stralenkrans vernieuwd, gedeeltelijk verguld zilver (M 53762'70). WIEROOKSCHEEPJE, op de voetrand Belgische merken ( ) en D C onder ster (?), zilver, h. 9 (M 53763' 70) (cf. ook WIEROOKVAT). WIEROOKVAT, op de voetrand Belgische merken ( ) en D C onder ster (?), zilver, h. 28 (M 53763'ï0) (cf. ook WIEROOKSCHEEPJE). KLANK KLOK, met voorstelling H. Petrus, ged. 1927, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 60299'44). SCHILDERIJ - toeg. aan Frans Francken de jongere, Aanbidding der Wijzen, b. xvne, doek, 160X 120 (M 53754'70). - Ieperse School, Laatste Avondmaal, 1560, doek, ca. 230X 150 (M 53752'70). - Vlaamse School, Piëta, copie naar Antoon Van Dijck, e. xvne, doek, ca. 150x 115 (M 53756'70). - Geboorte van Jezus, 2e h. xvue, doek, ca. 160 x 120 (M 53757'70). - Evangelisten, b. xvme, doek, ca. 140X 100 (M 53758' 70). SCULPTUUR Beeld, buste van de H. Petrus, xvme (?), geschilderd en verguld bout, h. 48 (M '70). Beeld, H. CorneUus paus, e. XJXe, neogotisch, hout, h. 132 (M 53755'70)..,. f 16

19 NIEUWKERKE ï KERK 0.-L.-VROUW Fragmenten van het zestiende-eeuwse laatgotische bedehuis dat verwoest werd tijdens de Eerste Wereldorlog zijn nog bewaard o.a. de Z.-W. gevel. Een neogotische hallenkerk werd naar de plannen van architect Jozef Viérin, van Brugge in ter vervanging opgericht. De driebeukige kerk met vieringstoren werd naar dezelfde plannen gebouwd als de oorspronkelijke kerk. EXTERIEUR Alg. gezicht N.-0. met vieringstoren (M 53772'70), Z.-W. met vieringstoren (B 86578'45 ; M '70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 53773'70), naar het doksaal (M 53774'70). ARCHITECTUUR (detail) PULER, vieringspijler, xvre, basis en kapiteel vernieuwd (A 81003'45). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, door Johan Lelau, van Kortrijk, gebeeldhouwd retabel met in het midden Vermenigvuldiging der broden, Calvarie en L rntste Avondmaal, l. beelden van de HH. Onufrius (?), Vincentius Ferrerius, Thomas van Aquino (?) en Norbertus van Prémontré, r. HH. Barbara, Juliana van Mont Cornillon, Clara van Assisi en Theresa van A vila, geschilderd hout, altaartafel met Abrahams ontmoeting met Melchisedek, Mannaoogst en Abraham offert Isaak, get. en ged. 1924, witte steen, tabernakel brons (M 53776'70). CULTUSOBJECT CHRISMATORIUM geschonken door pastoor D. Springher in 1691 (volgens inscr.), met eigendomsinscr. van de kerk, zilver (E 10062'45). KELK, met op de voetrand niet-geïd. merken en o. de voet proefsteek, ged. 1681, volgens eigendomsinscr., verguld zilver (A 81001'45) ; detail onderkant voet met inscriptie en proefsteek (A 81002'45). KRUISBEELD, Jezus aan het kruis, xvue, koper (A 81000' 45). GLASRAAM - met voorstellingen : bovenaan buste van biddende engel en "Drie priesters van Reningelst tegen Nieuwkerke voor hun geloof vermoord in 1568" (volgens opschrift o.), onderaan wapenschilden van Dranouter en West Nieuwkerke, 1923 (?) (M 53775'70). - met voorstellingen : bovenaan buste van biddende engel en " Liever sterven dan verzaken aan het Heilig Sacrificie der H. Mis" (volgens opschrift), onderaan wapenschilden van Reningelst en Loker, 1923 (?) (M 53778'70). - met voorstellingen : bovenaan buste van twee engelen en Verering van het H. Hart van Jezus, 1923 (?) (M 53777'70). KLANK KLOK door Andreas Vanden Gheyn, van Leuven (volgens opschrift), onder het peterschap van Petrus Callebaut en Joanna Vanden.. ull (?), echtgenote van schepen Dek.int, met eigendomsinscr. van de kerk, ged. 1824, brons, h. 110 (?) (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 43658' 43 ; A 43659'43 ; A 43650'43). KLOK, ged. 1922, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 60302'44). KLOK, ged. 1922, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 60295'44). KRUISWEG (1 van 14 staties) geschilderd door Cr. Va!laeys, get. en ged. 1923, 3e statie : Jezus ontmoet Maria, paneel, 110X80 (M 53779'70). SCULPTUUR Beeld, Jezus aan het kruis, ca. 1600, gedeeltelijk hersteld, hout (A 80999'45). VERLICHTING GoosLAMP, met niet-geïd. merk, xvme (?), zilver, h. ca. 50 (M 53780'70). KANDELAAR, e. xvme-b. xrxe, verguld hout, h. 127 (M '70). 17

20 OOSTVLETEREN KERK SINT-A.MATUS De driebeukige laat-gotische hallenkerk uit de vijftiende eeuw met vieringstoren vervangt een Romaanse kerk, waarvan een deel der materialen in de nieuwe bouw werd gebruikt. Op architecturaal plan enigszins te vergelijken met de 0.-L.-Vrouwkerk van Nieuwkerke. Gedurende de Eerste Wereldoorlog werd het gebouw ernstig beschadigd en in de jaren twintig hersteld. Het bedehuis werd geklasseerd in EXTERIEUR Alg. gezicht 0. (B 59507'44), Z.-0. (B 59506'44), Z. (B 59504'44), Z.-W. (B 59505'44) ; partieel gezicht N. met vieringstoren (B 59508'44). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor vanuit het Z.-W. (B 80069'44), vanuit het N.-W. (M 52214'70), naar het doksaal (A 46018'43 ; B 80070'44; M 52215'70), zijbeuk Z. naar zijaltaar (B '44). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, expositietroon bekroond met Pelikaan die zijn jongen voedt, in nis Jezus aan het kruis, op het tabernakeldeurtje Lam met kruis en wimpel, op de altaartombe medaillon met buste van de H. Amatus, tabernakel en tombe, xvme, hersteld door Gustaaf Delafontaine, van Menen, wit geschilderd, verguld en gemarmerd hout (M 52242'70) ; detail :.tabernakel (B 80081'44). ALTAAR, Zij-, N., toegewijd aan 0.-L.-Vrouw, expositietroon bekroond met Jezus aan het kruis, in nis beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind met wereldbol, op sokkel, onderaan Mariamonogram, op de altaartombe Mariamonogram, tabernakel en tombe, xvme, wit geschilderd, verguld en gemarmerd hout (M 52239'70) ; detail : tabernakel (B 80087'44). ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar toegewijd aan het H. Sacrament, bekroningsnis met beeld van het Geloof en 18 Lam van de Apocalypsis, altaarstuk door Johannes Bernard Duvivier roet voorstelling Maaltijd met de Emmaüsgangers, 1. en r. beelden van de Liefde en de Hoop, op het tabernakel Hostiedragende kelk en onderaan Jezusmonogram, xvme, wit geschilderd en verguld hout (B 80072'44) ; details beelden : de Liefde (B 80074' 44), de Hoop (B 80073'44), het Geloof (M 52223'70), tabernakel (M '70). BIECHTSTOEL - met voorstellingen in het middenvak Christus de Goede Herder draagt het schaap op de schouders, 1. David, Koning psalmdichter en r. H. Maria Magdalena (?), m. xvme, eik (B 80090'44). - met voorstellingen in het middenvak Jezus overhandigt Petrus de sleutels, 1. Voetwassing, r. Maria Magdalena zalft de voeten van Jezus(?), m. xvme, eik (M 52229'70). - met voorstelling in het middenvak Verloochening van Petrus, xvme, eik (M 52236'70). - met voorstelling in het middenvak Jezus en de Samaritaanse vrouw bij de waterput, xvme, eik (M 52230'70). CULTUSOBJECT AMPULLEN (EN -SCHAAL), merken op de voetra:nd : Ieper, gekroonde W en 82 (?), eigendomsinscr. van de kerk, 1782 (?), hersteld, verguld zilver, h. 10 (M 52250'70). CIBORIE, op de voet voorstelling symbolen van de H. Johannes evangelist en [Lucas evangelist], drie merken : IHS onder kruisje en boven W en twee niet-geïd. merken, eigendomsinscr. van de kerk, m. xvme, zilver, h. 45,5 (B 59516'44). KELK door Jan Braem, merken op de voet : Ieper, M en meesterteken : JB, eigendomsinscr. van de kerk, ged. 1627, verguld zilver, h. 23,5 (A '58) ; detail van de merken (E '58). KELK, e. xvme (?), tin, h. 24,5 (M 52246'70). KRUIS, PROCESSIE, Belgische merken ( ) en staf, gedeeltelijk verguld zilver, b. 107 (B 59514'44). MONSTRANS, Toren-, bovenaan Jezus aan het kruis, merken o. de voet : Brugge, gekroonde M en C, op de cuppa : gekroonde M, eigendomsinscr. van de kerk onderaan de voet, m. xvne, zilver, h. 66,5 (M 52245'70). RELIEKHOUDER van dé H. Catharina, door Van Acker (?), -,. ï

21 merken : leper, gekroonde VA en gekroonde G, eigendomsinscr. van de kerk, m. xvme, zilver, 12 x 12 (M 52250'70). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op de voet in medaillon buste van Boetvaardige Maria Magdalena en engelenkopjes, x1xe, gedeeltelijk verguld zilver, h. 78,5 (B 59515' 44). WIEROOKSCHEEPJE door Martinus Lenoir, van leper, merken o. de voet : 65 en meesterteken : gekroonde L boven punt, eigendomsinscr. van de kerk, 1765, zilver, h. 8 (niet gefotografeerd). WIEROOKVAT door Martinus Lenoir, van leper, geschonken door Judocus Maes (volgens archief), merken o. de voet : leper, 65 en meesterteken : gekroonde L boven punt, 1765, zilver, b. 27,5 (M 52247'70). COMMUNIEBANK - m. xvme, eik, in zijkapel N. (B 80082'44) ; details : 0.-L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman (B 80084'44), de Ark van het Ver-bond (B 80083'44), in het koor, met centraal Hostiedragende kelk (B 80076'44) ; details : de Toonbroden (B 80077'44), Abrahams ontmoeting met Melohisedek (B 80078'44), Elia in de woestijn door een engel gevoed (B 80079'44), Abraham offert Isaak (B 80080'44), De Mannaoogst (B 80085'44), de Druiven van Kanaän (B 80086'44), in zijkapel Z., met voorstellingen : de koperen Slang, Laatste Avondmaal en zevenarmige Kandelaar (B 80075'44). DECORATIE LAMBRIZERlNG, m. xvme, gerestaureerd door Gustaai Delafontaine, van Menen, eik, noordzijde (M 52238'70), zuidzijde (M 52228'70). DOKSAAL door Urbain Taillebert, van leper, ca. 1635, eik (B 80082'44 ; M 52232'70) ; details : beelden van de HH. Johannes, Filippus, Thomas en Bartholomeus (B '44), Judocus van Ponthieu en Petrus (B 80094'44), Paulus en Andreas (B 80093'44), H. Filippus, Jacobus de Meerdere, Simon en Jacobus de Mindere (B 59510'44). GRAFMONUMENT Grafsteen van Michiel Einillen (?), in het koor, met drie geknielde figuren in aanbidding, ca. 1600, steen (B 80088' 44). OOSTVLETEREN Grafsteen (ext.) van Franchois van Halewijn, heer van Mercken Roosebeke Desselghem (t 1609) (?), mergel, 70 x 40 (M 52219'70). Grafsteen (ext.) van Nicolaes De Legher (t 1722) en Marie Catharioe Pieters (t...), marmer, 73 X 42 (M 52224' 70). Grafsteen van Thomas Pillaert (t 1754), Marie Phylippyne Boet (t 1737) en hun kinderen, marmer, 75X51 (M 52227'70). Grafsteen (ext.) van Jacobus Marckey (t 1759), Birgitta De Schodt (t 1770) en van haar eerste echtgenoot Jacobus Anseeuw (t 1733), steen, 103 X 80 (M 52220'70). Grafsteen van Roelant De Wulf (t 1761), Rosalia Brygitta Bovijn (t 1777) en hun kinderen, marmer, 74,5 x43 (M 52217'70). Gedenksteen (ext.) van Carolus Michiel Plaetevoet (t 1758), Alexander Moritius Plaetevoet (t 1722), Mary Françoise De Valligo (t 1751), Joannes Baptist Martinus Majoos (t 1768), Mary Petemelle Plaetevoet (t 1772) en haar tweede echtgenoot Ignatius Ferdinandus Letten (t 1784), met bovenaan wapenschild, steen, 110 x 87 (M 52218'70). KLANK KLOK door G. Slegbers-Causard, van Tellin, genaamd Maria, ged. 1924, onder het peterschap van Petrus Ben -tein en Amelie Dobbelaere, echtgenote van Henri Gardin, opvolging van " Bartholomeus" gegoten in 1841 en gestolen door de Duitsers in 1917 (volgens opschrift), brons Çwaarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A '44). ORGEL, bekroond met beeld van David, Koning harpspeler en twee bazuinschallende engelen, onderaan Christus Zaligmaker : draagt de wereldbol, ca. 1625, eik (M 52233'70). KERKMEESTERSBANK le h. xxe, neo-renaissance, eik (M 52243'70). PREEKSTOEL ca. 1630, eik (B 59509'44) ; details van de kuip (B 80095' 44) en fragmenten van de trapleuning (B 80096'44 ; B 80097'44). SCHILDERIJ - door Francis Böhm, van Ieper, Hemelvaart van Christus, onderaan l. get. en ged. 1868, doek, 400 x 220 (M 52231'70). 19

22 OOSTVLETEREN - door Francis Böhm, van Ieper, 0.-L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman, onderaan 1. get. et ged. 1869, doek, 350X200 (M 52237' 70). - door Johannes Bernard Duvivier, get. o.r., Maaltljd met de Emmaüsgangers, altaarstuk van het zijaltaar Z., e. xvme-b. XIXe, doek, ca. 175 x 120 (M 52222'70). - door Jan Gaeremyn, van Brugge, Marteldood van de H. Sebastiaan met de schenker, 1765, doek, 170X 110 (M 52225'70). - Aanbidding der Herders, xvne, gerestaureerd, paneel, 165 X 125 (M '70). - Calvarie met Maria.Magdalena, b. xixe, doek, 400X250 (M 52234'70). SCULPTUUR Beeld (ext.), Jezus aan het kruis, xvme, wit geschilderd hout, h. ca. 170 (M 52216'70). Beeld, 0.-L.-Vrouw met Kind met brandend Hart staand op de maansikkel vertrapt de slang, onder baldakijn, xvme, gepolychr. hout (B-80089'44) (cf. ook TABER NAKEL, BALDAKIJN EN (TROONHEMEL) ). Beeld, H. Antonius abt, op sokkel, le h. xixe, gepolychr. hout, tot. h. 130 (B '44). Beeld, H. Rochus van Montpellier, op sokkel, le h. XIXe, gepolychr. hout, tot. h. 125 (M 52235'70). Buste van de H. Amatus, op sokkel, ged. onderaan 1862, verguld en verzilverd hout, h. 95 (M 52226'70). TABERNAKEL BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), bekroond met Mariaroonogram in stralenkrans, xvme, verguld hout (B 80089'44) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, 0.-L.-Vrouw met Kind). TEXTIEL KAZUIFEL, rugzijde met de H. Geest in de gedaante van een duif, m. xvme, gerestaureerd, zwaar gestulpt zilveren goudborduurwerk op fluweel (B 59513'44). LITURGISCH GEWAAD, goud, b. xvme, goudlaken, borduurwerk : dalmatiek (M 52261'70) ; humeraal waarop vlammend Hart met doornenkroon (M 52262'70) ; kazuifel, vóórzijde (M 52259'70), rugzijde met Lam van de Apocalypsis (M 52258'70) ; koorkap, rugzijde met Pelikaan die zijn jongen voedt (M 52260'70). LITURGISCH GEWAAD, rood, m. xvme, gerestaureerd, damast, gestulpt goudborduurwerk : bursa (M 52265'70) ; dalmatiek (1 van 2) (M 52266'70) ; koorkap, vóórzijde (M 52263'70), rugzijde met Jezusmonogram (M 52264'70) ; stool en manipel (M 52267'70). LITURGISCH GEWAAD, wit, xvme, gerestaureerd, zijde, gestulpt zilver-en goudborduurwerk : dalmatiek (1 van 2) (M 52253'70) ; humeraal met de H. Geest in de gedaante van een duif (M 52256'70) ; kazuifel, rugzijde met in medaillon het bloed van het Lam met wimpel vloeit in een kelk (M 52252'70) ; kelkvelum (M 52257'70) ; koorkap, vóórzijde (M 52255'70), rugzijde roet Pelikaan die zijn jongen v-0 edt (M 52254'70). LITURGISCH GEWAAD, zwart, geschonken door van de Wynckel in 1875 (volgens opschrift), gerestaureerd, fluweel, goudborduurwerk : kazuifel, vóórzijde (M 52269' 70), rugzijde waarop Lam met wimpel (M 52268'70) ; kelkvelum (M 52272'70) ; koorkap, vóórzijde (M 52270' 70), rugzijde (M '70). VERLICHTING KANDELAAR (1 van 4), xvne, brons, h. 55,5 (M 52240'70). KANDELAAR (1 van 6), xvne, brons, h. 67 (M 52248'70). KANDELAAR (2), xvne, brons, h. resp. 36,5 en 40,5 (M 52249'70). KANDELAAR (1 van 2), vier merken op de voetrand : Brugge, gekroonde V en twee niet-geîd. merken, b. xvme, zilver, h. 29 (M 52244'70). -,- KERK 0.-L.-VROUW De bouw van de 0.-L.-Vrouwekerk is te situeren rond 1292 zoals die van de Si nt-janskerk. De stad Poperinge had nl. in 1290 de toelati ng gekregen van de bisschop van Terwaan 20 POPERIN GE Jc1,cob van Boenen twee nieuwe kerk en op te ri chten. De benedenkerk is een hallenk erk en tevens het ouds te gedeelte met haar zuilen in Doorniks e steen en bui ten architectuur met twee vensters per bouwvak. De oors pronkeli jk e kerk ei ndigde precies voorbi j de vi ering

23 ,- T of de huidige dwarsbeuk. Na 1350 werd de kerk uitgebreid : transeptgevels vervingen de oostelijke travee van de zijbeuken en ruime zijkoren werden tegen het koor aangebouwd. De puntgevels van dwarsbeuk en zijkoor zijn met blindnissen versierd. De westtoren werd waarschijnlijk rond 1400 gebouwd. Het zestiende-eeuwse westportaal is te vergelijken met het portaal van de Sint-Bertinuskerk. Het bedehuis werd tijdens de negentiende eeuw slecht gerestaureerd. In 1939 werd de kerk geklasseerd. Nieuwe restauratiewerken worden aangevat. EXTERIEUR Alg. gezicht N. vanuit het 0. (B 44525'43), N. vanuit het W. (A 39722'43), N.-0. (M 75625'73), 0. (B 44526'43), z. (B 44523'43) ; partieel gezicht W. : het portaal tijdens de restauratie (M 75624'73), W. ten noorden van het portaal (A 39723'43). INTERIEUR Alg. gezicht naar het doksaal (A 39725'43), zijbeuk Z. naar het zijaltaar (A 39724'43), doopkapel (M 75642'73) (cf. ook DECORATIE, AFsLUmNG van de doopkapel) ; partieel gezicht zijbeuk N. vanuit het Z.-0. (A 39728'43), vanuit het Z.-W. (A 39727'43). ARCHITECTUUR (detail) (Booo EN) BOGENRJJ (ext.), ten zuiden van het Westportaal, gedeeltelijk e. xme, Romaans (A '43). Nis (ext.), nissenrij, 1. en r. in het westportaal, xv1e, renaissance (A 39720'43). PORTAAL (EN POORTGEBOUW) z., met in het boogveld driepas en vierpas, e. xme, Romaans (A 39726'43). PORTAAL (EN POORTGEBOUW) W., met op de deurstijl beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind staand op de ma&nsikkel vertrapt de slang, xv1e, renaissance (A 39718'43) ; detail : beeld op deurstijl 0.-L.-Vrouw met Kind staand op de maansikkel vertrapt de slang, xvne, steen (?) (A 39719' 43). VENSTER EN MAASWERK, vensters van het zuidtransept, XIVe, gotisch (B 44524'43). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, altaarstuk voorstellend [Tenhemelop- POPERINGE neming van Maria], tabernakel bekroond met kruisbeeld op wereldbol en slang en engelenkopjes, op het deurtje Maaltijd met de Emmaüsgangers, op de altaartafel in medaillons reliëfs in vierpas voorstellend, Abraham offert Isaak, Abrahams ontmoeting met Melcbisedek en de Oprichting van de koperen slang, tabernakel en huidig retabel m. xvme, altaar e. XIXe, neogotisch, wit marmer en gedeeltelijk verguld hout, kruisbeeld gedeeltelijk verguld zilver, na de verwijdering van het neogotisch retabel (M 75627'73), neogotisch altaarensemble (A 41498'43). ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar, boven de bekroningsnis kruisbeeld, in de bekroningsnis beeldengroep de H. Drievuldigheid onder de gedaante van twee personen en de duif, altaarstuk [H. Johannes van Matha en Felix van Valois geven de stichtingsbulle van de Trinitariërs aan de bisschop van Meaux], op het tabernakeldeurtje Jezus aan het kruis, ca. 1750, geschilderd en gemarmerd hout (A 41524'43). ALTMR, Zij-, Z., portiekaltaar toegewijd aan O. L.-Vrouw, bekroningsnis met beeld van 0.-L.-Vrouw, engeltjes en engelenkopjes, altaarstuk door Wallaeys voorstellend 0.-L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman, l. beeld van de H. Livinus van Gent, r. beeld van de H. Apollonia van Alexandrië, expositietroon met beeld Anna leert Maria lezen, ca. 1750, geschilderd et gemarmerd hout (A41511'43) ; details : beeld van de H. Livinus van Gent (A 41513'43), beeld Anna leert Maria lezen (M 75632'73), beeld van de H. Apollonia van Alexandrië (A 41512'43). ANTEPENDIUM, met in cartouche voorstelling van de H. Barbara, m. xvme, hout (A 41532'43). BIECHTSTOEL - fronton met voorstelling Calvarie, 1. van het middenvak H. Livinus van Gent, r. Boodschap aan Maria in een besloten hof, op de toegangsdeur medaillon met H. Hart als symbool van Maria : Vlammend Hart met zwaard doorboord, e. xvme-b. x1xe, eik (A 41474'43). - fronton met voorstelling Christus de Goede Herder draagt het schaap op de schouders,!. van het middenvak Jezus en de Samaritaanse Vrouw bij de waterput, r. van het middenvak niet-geïd. voorstelling, op de toegangsdeur medaillon met H. Hart als symbool van Christus : Kruisdragend Hart met doornenkroon, e. xvme-b. XIXe, eik (M 75638'73). - fronton met voorstelling van de Verloren Zoon als varkenshoeder,!. en r. van het middenvak niet-geïd. voorstellingen, op de toegangsdeur medaillon met.h. Hart als symbool van Christus : Vlammend Hart met kruis, e. xvme-b. XIXe, eik (M '73). 21

24 POPERINOB - fronton met voorstelling van het Berouw van Petrus, 1. van het middenvak H. Maria Magdalena (?), r. David de Boetvaardige, op de toegangsdeur medaillon met H. Hart als symbool van Maria : Hart met zwaard doorboord, e. xvme-b. xrxe, eik (M '73). - Ie h. xrxe, neo-rococo, eik (M 75648'73). BOEKBAND van missaal uit de Plantijndrukkerij te Antwerpen, ged. 1737, met voorstelling H. Hart als symbool van Maria : Vlammend Hart met krans van rozen, leder en zilverbeslag (A 41535'43 ; M 75684'73) (cf. ook CULTUS OBJECT, ALTAARLESSENAA.R). COMMUNIEBANK - fragment (2) van voormalig retabel van het hoofdaltaar, hout, met de Aanbidding der Wijzen en de Boodschap van de aartsengel Gabriël aan Maria (M 75633'73) ; Maria gekroond, wordt door Christus gezegend en 0.-L.-Vrouw Majestas in een mandorla door engelen omringd (M ). - m. xvme, eik, noordzijde, met voorstellingen buste van Christus in stralenkrans, engeltje en symbool van de Eucharistie : druiven en Hostiedragende kelk (A 41499' 43) ; details symbool van de Eucharistie : druiven (A 41503'43) ; druiven, spelend engeltje en buste van Christus in stralenkrans (A 41504'43), centraal gedeelte met bustes van Christus en 0.-L.-Vrouw in stralenkrans, Hostiedragende kelk en engeltjes met druiventros (A '43), zuidzijde, met engeltje met druiventros, buste van 0. L.-Vrouw in stralenkrans en spelend engeltje (A 41500' 43) ; detail : buste van 0.-L.-Vrouw in stralenkrans, engeltje en druiven (A 41502'43). CULTUSOBJECT ALTAARLESSENAAR, b. XIXe, verzilverd koper, 38 X42X 30 (M 75675'73 ; M 75684'73) (cf. ook BOEKBAND). CANONBORD (3), m. xvme, zilverbeslag en hout (A 41534' 43). CHRISMATORJUM, met voorstelling met 0.-L.-Vrouw met lelie en Kind met kruisdragende wereldbol, xrxe, zilver (?), 12 X 10,5 (M 75673'73). KELK, op de voet voorstelling Passieinstrumenten, op de knoop engelenkopje, 1622, zilver (A 41525'43). KELK, geschonken door I. Van der Haeghe in 1811 (volgens inscr.), op de voet voorstelling van een kruisbeeld en [Passiewerktuigen], merken : Doornik, 58 en GS, 1758, zilver, h. 58 (M 75670'73). 22 KELK, op de voet voorstellingen : Jezus wordt met het kruis beladen, Calvarie en Jezus wordt van het kruis afgenomen, met twee niet-geïd. merken, e. xrxe, neogotisch, verguld zilver en , h. 22 (M '73). KRUIS, altaar-, op voet bustes van Christus en [0. L.-Vrouw], m. xvme, hout en zilver (A 41477'43). KRUIS, PROCESSJE-, door Antonius Allaert, van leper, op de uiteinden van het kruis druiven, o. merken : Ieper, meesterteken en [17)80, verzilverd koper, h. 105,5 (A 41510'43 ; B '58). KRuJSBEELD,op sokkel, m. xvme, hout en zilver (A 41533' 43). MONSTRANS, Stralen-, op de voet voorstellingen van het [Lam van de Apocalypsis] en Driehoek met Oog Gods, met drie niet-geïd. merken, xrxe, gedeeltelijk verguld zilver, h. 69 (M 75672'73). RELIEKHOUDER van de H. Anna, met buste van de heilige op sokkel, m. xvme, hout (A 41506'43). RELIEKHOUDER van de H. Apollonia van Alexandrië, met buste van de heilige op sokkel, m. xvme, hout (A 41505' 43 ; M 75644'73). RELIEKHOUDER van de H. Apollonia, door Philip Joseph De Coene (?), met buste van de heilige, met drie merken : Ieper (?) en DC (?), 2e b. xvme, zilver, 20 x 14 (M 75666' 73). RELIEKHOUDER van de H. Barbara, door Philip Joseph De Coene (?), met buste van de heilige, met drie merken : Ieper, DC en 65, 1765, zilver, 20X 14 (M 75669'73). RELIEKHOUDER van de H. Barbara, in de vorm van een bloem, xvme (?), zilver (M 75665'73). RELIEKHOUDER van de H. Eligius van Noyon, met buste van de heilige, xvme, geschilderd en verguld hout, h. 95 (M ). RELIEKHOUDER van de H. Donatus, met engelenkopjes, e. xvme, zilver, 16 X 12 (M 75668'73). RELIEKHOUDER van de H. Cornelius paus, met buste van de heilige, b. XIXe, zilver, 13,5x 14,5 (M 75667'73). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op sokkel medaillon waarin voorstelling van 0.-L.-Vrouw met Kfod, 2e h. XIXe, zilver en zwart geschilderd hout, h. 75 (M ). WIEROOKSCHEEPJE, met merken : Ieper (?), gekroonde M, gekroonde LF (?), xvme, zilver, h. 11,5 (M 75678'73). WIEROOKVAT, met engelenkopjes, met niet-geïd. merken op de voetrand, xixe, verzilverd koper, b. 35 (M 75679' 73).,

25 DECORATIE AFSLUITING van het koor door E. Wallijn, met muziekinstrumenten, m. xvme, eik, noordkant, rugzijde (A 41480'43) ; details : paneel met bazuin en blokfluit (A 41484'43), paneel met rocaille (A '43), blaasinstrument (A 41485'43), fragment met het toegangsdeurtje, boven het fronton halfronde nis met alliantiewapen, op het deurtje engeltje met druiventros als symbool van de H. Eucharistie, korenaren als symbool van de H. Eucharistie en engelenkopje (A 41483'43), deurtje (A 41482'43), vóórzijde : paneel met triangel, bazuin en fluit (A 41486'43), paneel met blaasinstrument (A 41487' 43), zuidkant, vóórzijde (A 41488'43) ; details : paneel met bovenaan engelenkopjes, muziekpartituur, fluit en symbool van de H. Eucharistie : druiven (A 41489'43), viool (A 41490'43), bazuin en hoorn (A '43), rugzijde (A 39729'43) ; details : paneel met onderaan druiven als symbool van de H. Eucharistie (A 41493'43), centraal paneel (A 41494'43), rugzijde van het paneel met de bazuin en de hoorn (A 41492'43). AFSLUITING van de doopkapel, bovenaan reliëf met Doop van Jezus, 2e h. xvme, eik (M 75642'73) (cf. ook INTERIEUR). LAMBRIZERING van het koor door E. Wallijn, m. xvme, eik, zuidkant (M 75626'73) ; fragment met deur met bovenaan in medaillon twee fluiten (A 41479'43), fragment met deur (A 41495'43). DOOPVONT Kortrijks werk, 1788 (volgens archief), wit en zwart marmer (A 41516'43). EX-VOTO in nis met het H. Hart van Jezus verschijnt aan 0. L.-Vrouw, bekroond met kruisbeeld, b. x1xe, hout en was (?) (A 41476'43). INSIGNE KRooN van 0.-L.-Vrouw met sterrenkrans, met Belgische merken ( ), verguld zilver en gekleurd glas, tot. h. 28 (M 75676'73). KROON, op troonhemel boven beeld van Kind Jezus, xixe, verzilverd koper, h. 32 (M 75674'73). JUWEEL talrijke juwelen o.a. armbanden, borstspelden, halskettingen, kruisjes, oorhangers en ringen, xvme en xtxe, ver- POPERINGE zilverd en verguld metaal, edelsteen en glasparels (M 75694'73). KAST SAClUSTIEKAST, m. xvme, eik (M 75662'73). KERKMEESTERSBANK - door E. Wallijn, m. xvme, eik (M 75635'73). - in zijbeuk Z., copie naar E. Wallijn, neo-regence, na 1945, eik (M 75640'73). KLANK KLOK, met voorstelling Jezus aan het kruis en 0. L.-Vrouw, genaamd Maria Dominicus (volgens inscr.), ged. 1807, gebarsten en hergoten in 1937, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 60285'44). KLOK, geschonken door de parochianen en pastoor Carolus lgnatius Verhelst (volgens inscr.), ged. 1814, brons (waarschijnlijk niet meer ter pla.ttse) (A 60284'44). KRUISWEG (1 van 14 staties), Golgotha, xrxe, doek, 76 x 60 (M 75650' 73). PREEKSTOEL op de kuip medaillons met bustes van H. Gregorius en H. Ambrosius onderaan beeld van de H. Paulus, b. XJXe, eik (A 41514'43 ; A 41515'43 ; M 75658'73) ; detail : onderaan beeld van de H. Paulus (M 75659'73). RUSTMEUBEL KOORSTOEL (1 van 2), m. xvue, brui n geschilderd hout en rood fluweel (M 75630'73). KoORZETEL, m. xvme, bruin geschilderd hout en rood fluweel (M 75731'73). SCHILDERIJ - door Gerard Seghers, H. Drievuldigheid onder de gedaante van twee personen en de Duif, Ie kw. xvne, doek, 110x 168 (M 75689'73). - door Jan van leper, Jezus aan het kruis met Maria Magdalena, xvme, doek (?), achter glas, 25,5 x 20 (M 75663'73). - door Edward August Wallaeys, van Brugge, 0. L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman, altaarstuk van het zijaltaar z., ged. 1844, doek (M 75631'73). 23

26 POPERINGE - door Armand van Tours, van Poperinge, de Lanssteek, copie naar Pieter Paul Rubens, 2e kw. x1xe, doek, ca. 250 x 200 (M 75647'73). - Vlaamse School, Bewening : Christus op het stro, copie naar Pieter Paul Rubens, xvne, verdoekt door het Kon. Instituut voor het Kunstpatrimonium in 1961, ll5xl65, vóórzijde vóór de behandeling (A 41521'43 ; B '59), na de behandeling (B '61) ; details hoofd van Maria, na de behandeling (B '61), 1. onderaan (B '61), plooien van de lijkwade, na de behandeling (B '61), keerzijde, na de behandeling (B '61). - Vlaamse School, 0.-L.-Vrouw met Kind verschijnt aan de H. Antonius van Padua, xvne, doek, ca. 200X 140 (A 41507'43 ; M 75639'73). - Vlaamse School, Piëta met engel, xvne, paneel (A 41523'43). - Vlaamse School, Jezus verschijnt aan de ongelovige Thomas, copie naar Pieter Paul Rubens, xv11e (A 41520' 43). - Vlaamse School, H. Familie met de H. Anna, copie naar Pieter Paul Rubens, xvne, paneel (A 41519'43). - Vlaamse School, H. Familie met de kleine Johannes met een schaap, xvne, paneel (A 41522'43). - Vlaamse School, Aanbidding der Wijzen, xvne, paneel (A 41518'43). - Vlaamse School, Gesprek tussen drie mannen, xvne, doek, 131 x 99 (M '73). - Steniging van de H. Stephanus, xv1e, paneel, 141 x 187 (M 75656'73). - Opwekking van Lazarus, Ie h. xvne, doek, ca. 400 x 200 (M 75636'73). - Aanbidding der Herders, met bovenaan links wapenschild, xv11e, doek, ca. 175x 120 (M 75649'73). - H. Familie met de kleine Johannes en engelen, xvue (?), doek, 121 x 171 (M 75690'73). - Tenhemelopneming van Maria, afk. van het hoofdaltaar, xvne, doek, ca. 400 x 250 (M 75628'73). - Maria ontvangt de H. Communie van J ohaones, e. xvme (?), doek, ca. 250x 150 (M 75643'73) L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman, H. Barbara en Tenhemelopneming van Maria, afk. van voormalig altaar toegewijd aan H. Barbara, xvme, paneel, 74 x 183 (M 75685'73). - Maaltijd met de Emmaüsgangers, Hostiedragende kelk en Engel die een stervende bijstaat, afk. van voormalig altaar toegewijd aan het H. Sacrament, xvme, paneel, 74 x 183 (M 75686'73) Portret van pastoor Carolus Ignatius Verhelst (t 1838), gerestaureerd in 1954 door professor Jules Bovée, van Edegem, paneel, ca. 59 x 47 (M 75688'73). SCULPTUUR Beeld, H. Rochus van Montpellier, xvue, gepolychr. hout, h. ca. 100 (M 75634'73). Beeld, Geknielde en geboeide slaaf boven een offerblok, xvue (?), gepolychr. hout, h. 59 (M 75646'73). Beeldengroep, Jezus in het graf omringd door de drie Maria's, Johannes, Jozef van Arimatea en Nikodemus, in de lambrizering van zijbeuk N. ingewerkt, xvme, hersteld in 1790, marmer (A 41472'43). Beeld, Jezus aan het kruis, xvme, geschilderd en verguld hout, h. ca. 100 (M 75687'73). Beeld, H. Jozef, xvme, geschilderd hout, h. 172 (A 41473' 73), beschadigd (M 75692'73). Beeld, H. Maria Magdalena van Pazzi (?), in nis met passiewerktuigen, xvme, geschilderd hout, h. 182 (A 41517'43 ; M 75693'73). Beeld, 0.-L.-Vrouw Onbevlekte Ontvangenis met scepter en Kind staand op de maansikkel vertrapt de slang, in nis achter glas, xvme, eik, h. ca. 120 (M 75652'73). Beeld, H. Barbara, m. x1xe, gepolychr. hout, h. 109 (M 75653'73). Beeld, H. Hart van Jezus, m. XJXe, gepolychr. hout, h. 130 (M 75657'73). Beeldengroep, H. Jozef met Kind, m. x1xe, gepolychr. hout, h. 135 (M 75660'73). Beeldengroep, 0.-L.-Vrouw van La Salette en kinderen, m. x1xe, gepolychr. hout, h. 122 (M 75654'73). Beeld, H. paus, m. x1xe, gepolychr. hout, h. ca. 130 (M '73). TAFEL CREDENSTAFEL (2), m. xvme, hout en marmer (A 41496' 43 ; A 41497'43). TEXTIEL ANTEPENDIUM, met druiven als symbool van de H. Eucharistie, ged. onderaan 1. en r. 1722, goudbrokaat met gestulpt borduurwerk (A 41531'43). GEKLEED BEELD, 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind met wereldbol staand op de maansikkel, op sokkel, beeld en kleding xvme, gol!dbrokaat, gestulpt goudborduurwerk (A 41475'43 ; M 75698'73) ; detail : mantel van 0.-

27 L.-Vrouw, xvme, blauw fluweel, gestulpt goudborduurwerk (M 75699'73). KANT, kantstuk achter glas en op vilt gespannen, met voorstelling Maria en o. wapenschild, XIXe (?) (M 75664' 73). KANT, sluier van 0.-L.-Vrouw, met gekroond Mariamonogram, XIXe (?) (M 75700'73). LITURGISCH GEWAAD, goud en rood, ged. 1722, gedeeltelijk vernieuwd, goudbrokaat en fluweel, stulpborduurwerk : dalmatiek, rugzijde met rugschild waarin de Pelikaan die zijn jongen voedt (A 41526'43), kazuifel, neogotisch (A 41529'43 ; M 75682'73), kelkvelum met de Pelikaan die zijn jongen voedt, neogotisch (A 41527'43), koorkap, rugzijde met rugschild waarin de Pelikaan die zijn jongen voedt, neogotisch (A41528'43 ; M 75681'73), vóórzijde (A 41530'43), tuniek (1 van 2), gedeeltelijk neogotisch (M 75683'73). LITURGISCH GEWAAD, rood, xrx 0, fluweel en zijdedamast met gestulpt goudborduurwerk : kazuifel, rugzijde met het Lam van de Apocalypsis in stralenkrans (M 75695'73), koorkap, rugzijde met Pelikaan die zijn jongen voedt in stralenkrans (A 75697'73), tuniek (1 van 2) (M 75696'73). VERLICHJ'ING GODSLAMP, met engelenkopjes, xvme, verzilverd koper (A 41509'43). KANDELAAR (1 van 4), geschonken door de kinderen Turpin e.a., 1856, met niet-geïd. merken bovenaan (?), verzilverd metaal, h. 58 (M 75677'73). KANDELAAR (2), op de voet bustes van Christus en 0. L.-Vrouw, xvme, zilver (A 41478'43). KANDELAAR (! van 6), op de voet 0.-L.-Vrouw met Kind, [Lam, Vlammend Hart] en engelenkopjes, x1xe, verzilverd metaal, h. ca. 170 (M 75629'73). PROCESSIELANTAARN, 2e h. xvme, geelkoper (A 41508'43). VOETSTUK SOKKEL, onder het beeld van de geknielde en geboeide Slaaf, xvme, geschilderd hout, h. 121 (M 75645'73). KAPEL 0.-L.-VROUW ÜNBEVLEKT ('T VOGELTJE) De neogotische kapel afhankelijk van de Sint Bertinuskerk werd opgericht in 1901 op initiatief van kanunnik Bruno Henricus Donatus Van Merris. EXTERIEUR Alg. gezicht (M 75545'73). INTERIEUR POPERINGE Alg. gezicht naar het 0.-L.-Vrouwaltaar (M 75546'73), naar het doksaal (M 75547'73). GRAFMONUMENT Praalgraf van kanunnik Bruno Henricus Donatus. Van Merris (t 1859), met ligbeeld van de afgestorvene, marmer en witte mergelsteen, ca. 160 x 190 x 65 (M 75548'73). Grafmonument van Joseph François Jean Van Merris (t 1848), zijn echtgenote Amélie Thérèse de Ghyselbrecht d'eecke (t 1826) en kinderen : Euphémie Aldegonde Thérèse (t 1808) en Charles Joseph Henri (t 1832), zijn tweede echtgenote Marie Joséphine Béatrice Cornelie van Renynghe (t 1875), marmer en brons, ca. 200x250 (M 75550'73). Grafmonument, r. van het altaar, van Jules Charles Joseph Cornil (t 1899) en zijn echtgenote Pauline Marie Charlotte Clémence van Outryve d'ydewalle ("t 191 J), marmer en brons, ca. 200 x 250 (M 75549'73). KERK SINT-BERTINUS De laat-gotische Sint-Bertinuskerk van de vijf tiende eeuw vervangt een in oorsprong Romaanse kruiskerk van 1147 met westertoren. Na brand in 1419 werd het bedehuis heropgericht, maar in 1436 door de Engelsen tijdens de plundering van de stad in hun strijd tegen Filips de Goede verwoest. Een typische Vlaamse hallenkerk werd herbouwd. De overgang van Romaanse naar gotische architectuur die zich tijdens de vijftiende eeuw voltrok is nog merkbaar. De basis van de toren is ingewerkt in de zware constructie die waarschijnlijk bedoeld werd voor een monumentale toren zoals die van de 0.-L.-Vrouwkerk. De bouw werd echter gestaakt aan de derde verdieping waar trouwens de wijziging opvalt. De bekroning van de toren werd opengewerkt tijdens de achttiende eeuw om 25

28 POPERINGE de klokken op te hangen die door de Fransen geroofd werden. Na werd de kerk volledig hersteld en in 1938 geklasseerd. Het rijke meubilair dateert hoofdzakelijk uit de zeventiende- en achttiende eeuw. EXTERIEUR Alg. gezicht N.-0. (A 41537'43 ; M 75705"73), Z. (M 75704'73), partieel gezicht N. met toren (A 41538'43), N.-0. met toren (A 29605'42), Z. met toren (E 33985, ca. 1950), Z.-W. (A 39678'43), W. met toren (M 75702'73), toren 2.-kant (A 39674'43), toren tussen transept en viering (A 39675'43). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (A 29609'42 ; M 75707'73), naar het doksaal (M 75706'70), dwarsgezicht zijbeuk N. vanuit het Z.-0. (8 9436'34). ARCHITECTUUR (detail) PORTAAL (EN POORTGEBOUW), Noord-, dichtgemetseld, Romaans (A 39677'43). PORTAAL (EN POORTGEBOUW), Noord-, boogveld met driepas, Romaans (A 41544'43). PORTAAL (EN POORTGEBOUW), West-, met op de middenstijl beeld van de H. Bertinus door De Beule (?), met onderaan bisschoppelijk wapenschild, xv1e, hersteld in 1969, renaissance, steen en marmer, vóór de restauratie (A 29607'42), na de restauratie (M 75703'73) ; detail beeld van de H. Bertinus vóór de restauratie (A 29608'42). VENSTER EN MAASWERK, noordgevel, xve (?), laat-gotisch (A 29606'42). VENSTER EN MAASWERK, noordgevel, xve (?), laat-gotisch (A 39676'43). 1. en r. beelden van Ecclesia en Synagoge (?), op het tabernakeldeurtje Mariamonogram in stralenkrans, xvme, geschilderd en gemarmerd hout (A 39703'43) ; detail tabernakel (A 34223'42). ALTAAR, Hoofd-, expositietroon bekroond met kruisbeeld op wereldbol, op het tabernakeldeurtje medaillon met Lam op boek en kruis, altaartombe met reliëf door Pierre Pepers, voorstellend Piëta met engeltjes, 2e h. xvme, gemarmerd hout, tabernakel zilver, reliëf brons (A 29610'42) ; detail tabernakel (A 34226'42), reliëf op de altaartombe (A 34227'42). ANTEPENDIUM, medaillon met voorstelling Besnijdenis van Jezus, afk. van het zijaltaar N., xvme, verguld en gemarmerd hout (A 34224'42). ANTEPENDIUM, cartouche met voorstelling H. Catharina, m. xvme, hout (A 39693'43). BIECHTSTOEL - in zijbeuk N., xvne, eik (A 34216'42); details bekroning met buste van Geboeide Christus met doornenkroon en met op het fronton de H. Geest onder de gedaante van een duif (A 34217'42), op de stijlen Engel (A 34219'42), Boetvaardige H. Petrus (A 34221'42), Boetvaardige Maria Magdalena (A 34218'42), engel (A 34220' 42). - xvne, eik (A 34273'42) ; detail : bekroning met buste van 0.-L.-Yrouw van Smarten met één zwaard doorboord omringd door twee engeltjes in aanbidding en fronton met de H. Geest onder de gedaante van een duif (A 34954, z.d.). - in zijbeuk N., bekroning met buste van de H. Bertinus omringd door twee engeltjes waarvan één de baret draagt, ged. op het fronton in cartouche 1751 (?), eik (A 36739' 43). - bekroning met voorstelling Hostiedragende kelk in stralenkrans, m. xvme, eik (M ). -, -, ALTAAR ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar, toegewijd aan 0. L.-Vrouw, bekroond met buste van God de Vader met scepter en engeltjes, in de bekroningsnis beeld van 0. L.-Vrouw in een stralenkrans en engelen, altaarstuk door J. Desremaux, voorstellend de H. Familie met de H. Anna, Joachim, de kleine Johannes en engelen, gebeeldhouwd retabel met l. Boodschap van de Aartsengel Gabriël aan Maria en r. Maria neemt haar intrek in de Tempel, expositietroon bekroond met kruisbeeld op wereldbol, nis met tronende 0.-L.-Vrouw met Kind, resp. BLAZOEN CARTEL (OBIIT), van een lid van de familie van Renynghe (t 1723), met wapenschild, hout (M 75726'73). CARTEL (OBIIT), van het echtpaar van Renyngh Bulteel (t 1738), met alliantiewapen, hout (M 75727'73). r CARTEL (OBIIT), van een lid van de familie van Renynghe (t 1833), met wapenschild en acht kwartieren van de families Watwein, van de Zande, Bulteel, van Renynghe, van de Walle, Moreel, Caron en Colpaert, hout, 150X 150 (M 75739'73). 26

29 r CARTEL (OBUT), van een lid van de familie van Renynghe (t 1871), met wapenschild en acht kwartieren van de families Caron, van de Walle, van de Zande, van Renynghe, Du Flocq, Backeroot, Raulé en Facqueur, hout, ca. 150X 150 (M 75738'73). BOEKBAND van missaal, b. xvme, zilveren beslagwerk en leder, vóórzijde met medaillon voorstellend buste van de Moeder Gods, op de sloten wapenschild en op de hoeken symbolen van de Evangelisten (A 34259'42 ; A 34261'42), rugzijde met medaillon waarin uitgesleten voorstelling (A 34260'42). COMMUNIEBANK - xvne, barok, eik, noordzijde (A 36740'43) ; details : engeltje met kelk en handbel : het Geloof (A 36742'43), engeltje met lelie en hart : de Kuisheid (A 36743'43), engeltje met boek en rozenkrans : het Gebed (A 36748' 43), symbolen van de H. Eucharistie : engeltje met korenaren (A 36749'43), Pelikaan die zijn jongen voedt (A '43), zuidzijde (M '73) ; details : symbolen van de H. Eucharistie : engeltje met druiventros (A 36746'43), engeltje met het Brood en de Wijn (A 36747'43), engeltje met anker : de Hoop (A 36745'43), engeltje met Boetewerktuigen : de Boetvaardigheid (A 36744'43). - met symbool van de H. Eucharistie : druiven, 2e h. xvme, eik (M 75742'73). CULTUSOBJECT ALTAARLESSENAAR, met hoekbeslag en cartouche, b. xvme, zilver (A 34262'42 ; A 34263'42). AMPULLEN (EN -SCHAAL) door Jan Braem, merken : leper en gekroonde JB, Ie h. xvme, zilver, h. ca. 15 (M 75751' 73). CANONBORD (3), b. xvme, omlijsting verguld hout, resp. 43X50 en 30x25 (M 75762'73). CANONBORD (3), omlijsting met rocaille, m. xvme, wit geschilderd en verguld hout, resp. 52 x 52 en 36 x 25 (M 75763'73). CANONBORD (3), omlijsting bekroond met Driehoek met Oog Gods in stralenkrans en Driehoek met Tetragram in stralenkrans, b. XIXe, verguld hout, resp. 50 x 57 en 31 x 34 (M 75764'73). CANONBORD (3), e. XIXe, verzilverd koper, resp. 39 x 53 en 36X28 (M 75765'73). ClBORIE, deksel bekroond met kruisbeeld op wereldbol, merk : Rijsel, ca. 1640, verguld zilver, h. 49,5 (A ' 58). POPERINGE CIBORIE, deksel met kruis, xvme, zilver (A '43) (cf. ook WIEROOKSCHEEPJE en VERLICHTING, KANDELAAR). CIBORIE, geschonken door M. Silvia Fraeys (volgens inscr. op de voet), op het deksel kruis met doornenkroon in stralenkrans, met niet-geïd. merk, eigendomsinscr. van de kerk, ged. 1869, zilver, h. 43 (M 75748'73). CIBORIE, op voet in medaillons : Driehoek met Oog Gods, [Pelikaan die zijn jongen voedt en arend, als symbool van de H. Johannes evangelist], x1xe, zilver (?), h. 49 (M 75747'73)..CIBORIE (2), resp. bekroond met kruis en wereldbol, b. xxe, zilver, h. 14,5 en 13,5 (A 41539'43) (cf. ook KELK). Keu:: door Henri Boeys, van Poperinge, merken : leper, meesterteken en 69, 1769, zilver, h. 27 (A '58 ; A 41539'43) (cf. ook CIBORIE (2) en KELK (2) ). KELK (2), xvme, zilver, h. resp. 25,5 en 26,5 (A 41539'43) (cf. ook CIBORIE en KELK). KELK (2), xvme, zilver, h. resp. 28 en 27 (A 41540'43) (cf. ook KELK). KELK, op voet medaillons met Passiewerktuigen, op knoop bustes van Petrus, [0.-L.-Vrouw en Christus], merken op de voetrand : Belgische merken ( ) en D onder vogeltje, zilver, h. 27,5 (M 75749'73). KELK (2), e. x1xe, neogotisch, zilver, b. ca. 25 (A4 J 540' 43) (cf. ook KELK). KRUISBEELD, Jezus aan het kruis, corpus ca. 1700, kruis vernieuwd, hout, b. 38 (M 75756'73). KRUIS, PROCESSIE-, xvne, gedeeltelijk verguld zilver (A 34257'42). KRUIS, PROCESSIE-, m. xvrue, koper en zilver, h. 95 (A 39662'43). LITURGISCHE WASKAN, geschonken door Achille Bony (volgens inscr.), Belgische merken ( ) en nietgeïd. merk, zilver, b. 3,5, diam. 8,5 (M 75750'73). MONSTRANS, Stralen-, m. xvme, zilver (A 34264'42). MONSTRANS, Toren-, met bovenaan beeld van 0. L.-Vrouw met Kind(?) en o. twee biddende engelen, HH. Petrus en Paulus, XIXe, neogotisch, koper (A 41542' 43). MONSTRANS, Toren-, met bovenaan H. Hart van Jezus in mandorla en onderaan biddende engelen, x,xe, neogotisch, koper (A 41543'43). RELIEKHOUDER van de H. Adauctus, op sokkel, verguld hout, xvne, h. 75 (A 34252'42). RELIEKHOUDER van de H. Donatus van Münstereifel, op sokkel, met buste van de heilige en oscujatorium, verguld hout, xvne, h. 106 (A 34246'42). 27

30 POPERINGE RELIEKHOUDER van de H. Filippus apostel, op sokkel, xvue, verguld hout, h. 77 (A '42). RELIEKHOUDER van de H. Jacobus apostel, op sokkel, xvue, verguld hout, h. 79 (A 34253'42). RELIEKHOUDER van de H. Rochus van Montpellier, op sokkel, met buste van de heilige, attributen en osculatorium, xvue, verguld hout, h. 95 (A 34247'42). RELIEKHOUDER van de H. Vitalis van Ravenna, op sokkel, xvue, verguld hout, h. 77 (A 34254'42). RELlEKHOUDER van de H. Eligius van Noyon, bekroond met buste van de heilige en attributen, merk : gekroonde F, xvme, zilver, 22X 18 (M 75758'73). RELlEKHOUDER van de H. Eligius van Noyon, op sokkel, met buste van de heilige, attributen en osculatorium, xvme, hout (A 34249'42). RELIEKHOUDER van de H. Crispinus en Crispinianus van Soissons, op sokkel, met buste van de heiligen en osculatorium, m. xvme, gedeeltelijk verguld zilver, h. JOO (A 34248'42). RELIEKHOUDER van de H. Donatianus van Reims, door Martinus Lenoir, bekroond met bliksem en twee engelenkopjes, merken : Ieper en meesterteken : gekroonde L boven punt, 2e h. xvme, zilver, 13 x 12 (M 75757'73). RELIEKHOUDER van de H. Hubertus, bekroond met buste van de heilige, bisschopsstaf en hoorn, Franse merken ( ), zilver, 17,5X 15 (M 75760'73). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op voet medaillon met Vlammend Hart en doornenkroon, e. xvme-b. x1xe, zilver en koper (A '43). RELIEKHOUDER van de H. Andreas apostel, bekroond met buste van de heilige in medaillon, onderaan twee engelenkopjes, Hollandse merken ( ), zilver, 17,5X 12 (M ). RELIEKHOUDER (2) van de H. Bertinus, in de vorm van een monstrans met glazen schrijn, b. xxe, neogotisch, koper (A 39663'43 ; A 39664'43). RELIEKSCHRUN van de H. Andreas, op sokkel, met buste van de heilige, m. xvme, hout (A 34250'42). RELIEKSCHRUN (2), op voet, met 1. en r. engelenkopje, m. xvme, verguld hout (A 34265'42 ; A 34267'42). RELIEKSCHRUN, op voet, met buste van Christus, 1. en r. engelenkopje en op de voet bisschoppelijk wapenschild, xvme, neobarok, verguld bout (A 34266'42). RELIEKSCHRUN, op voet, met buste van 0.-L.-Vrouw, 1. en r. een engelenkop, en op de voet bisschoppelijk wapenschild, xvme, neobarok, verguld hout (A 34268'42). WIEROOKSCHEEPJE, xvme, zilver (A '43) (cf. ook CmoRtE en VERLICHTING, KANDELAAR). 28 WIEROOKVAT (2), xvme, zilver (A 41568'43). DECORATIE LAMBRIZERINO, fragment van-, 2e h. xvme, eik, gedeelte Ujk verguld hout (A '42). Li\MBRJZ.ERING, fragment van-, deur, eik, gedeeltelijk verguld hout (A 34272'42). LAMBRIZERING van het koor, na 1945, eik (M 75708'73). LAMBRIZ.ERlNG, b. xxe, eik, zijbeuk N. naar het 0. toe (M ), zijbeuk Z. naar het 0. toe (M 75734'73). NIS, met beeld van 0.-L.-Vrouw van Foy, xvme, hout (A 36735'43 ; A 36734'43) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, 0.-L.-Vrouw van Foy en OMLUSTINO). OMLIJSTING, xvme, geschilderçl, gemarmerd en verguld hout, h. ca. 180 (A 36734'43) (cf. ook Nis). DOKSAAL ca. 1630, laat-renaissance, eik (A 29612'42), bovenaan in nissen beelden van de H. Jacobus de Mindere, apostel (A 39713'43), H. Filippus apostel en H. Johannes evangelist (A '43), H. Jacobus de Meerdere en H. Andreas apostel (A 39712'43), H. Petrus apostel en Christus Zaligmaker zegenend draagt de wereldbol met kruis (A 39710'43), H. Mattheus apostel en H. Bartholomeus apostel (A 39707'43), H. Thaddeus apostel en H. Simon apostel (A 39708'43), H. Thomas apostel en H. Matthias apostel (A 39709'43) ; details onder de balustrade bermen (A 39717'43 ; A 39714'43 ; A 39716'43 ; A 39715'43), deurstijl met engelenkopjes en buste van Engel in aanbidding (A '42). GRAFMONUMENT Grafsteen, met bovenaan twee wapenschilden en afbeelding man en vrouw, Je kw. xvue, steen, 242X 145 (M '73). Gedenksteen van burgemeester Jan De Roode (t 1677), met beeld van de H. Johannes de Doper, steen (M 75732' 73) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld van de H. Johannes de Doper). Grafsteen van Jaecq Warneys (t 1691) en Aldegonde Nycq (t 1709), met beeld van de H. Aldegondis van Maubeuge, geschilderd hout (A 39706'43) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, H. Aldegondis van Maubeuge). Grafsteen van Care! Hurtre en echtgenote Marie De Witte (t 171.) (?), met beeld van de H. Carolus Borromeus van Milaan(?), steen (M 75730'73) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, H. Carolus Borromeus van Milaan (?)). r,

31 , Gedenksteen van Jacobus Albertus Plaetevoet en echtgenote Cecilia De Schotter, met beeld van de H. Cecilia van Rome, b. xvme, steen (M 75715'73) (cf. ook SCULP TUUR, Beeld, H. Cecilia van Rome). Grafmonument, bovenaan beelden van de Verrezen Christus met kruis en wimpel in stralenkrans omringd door twee soldaten, fronton boven het H. Graf met wapenschild, onderaan H. Graf : Jezus in het graf omringd door de drie Marias, Johannes, Jozef van Arimatea en Nikodemus, 1. beeld van 0.-L.-Vrouw op sokkel met grafsteen en r. beeld van Ecce Homo met grafsteen, b. xvme, geschilderd hout en steen (A 3970 l' 43) ; details : bekroning met beelden van de Verrezen Christus met kruis en wimpel in stralenkrans omringd door twee soldaten (M 75720'73), H. Graf (A 39702' 44), 1. beeld van 0.-L.-Vrouw op sokkel met grafsteen van Theodorus Petyt en Isabella Carola Reiphins (t 1688) (M '73), r. beeld van Ecce Homo op sokkel met grafsteen van Mattheus Boitel (t 1707), Maria Joanna Le Jeune (t 1725) en kinderen (M 75722'73). Gedenksteen van schepen Jacques Groodum, met beeld van de H. Jacob van Compostella, bekroond met schelp, xvme, steen (M 75733'73) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, H. Jacob van Compostella). Grafmonument van Josephus Franciscus Cornel (t 1842) en echtgenote Marie Angeline Adelaïde (i" 1832), hersteld in 1910, wit en zwart marmer, h. ca. 400 (A 41536'43). G,-afmonument van François Dominique Lebbe (t 1854) en Marie Thérèse Vantours (t 1833), hersteld in 1922 (volgens opschrift), met voorstelling in bas-reliëf : 0. L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman en bovenaan twee engelen, marmer en steen, 330X90 (M 75741'73). IJZER- EN BESLAGWERK HEK, Koor-, achteraan geplaatst, 2e h. xvme, gedeeltelijk verguld smeedijzer (A 36737'43) ; fragment (A 36738' 43). KAST BROEDERSCBAPSLUST, met bovenaan voorstelling van het Vagevuur, m. xvme, eik (A '43). BROEDERSCHAPSLUST van de broederschap van het H. Sacrament, met bovenaan voorstelling Hostiedragende kelk in stralenkrans, 3e kw. xvme, eik (A 36310'43). KLANK KLOK door Felix Van Aerschodt, van Leuven (volgens opschrift), met voorstelling van de H. Antonius van POPERINGE Padua, ged. 1782, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55292'43). KLOK, met voorstelling Jezus aan het kruis op wereldbol en slang, met eigendomsinscr. van de kerk, xvme, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55296'43). KLoK, e. XIXe, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55293'43). ORGEL, bekroond met beeld van de H. Cecilia van Rome, XIXe, eik (M 75725'73)..KOORGESTOELTE xvne, eik, detail : console (A 34215'42). KRUISWEG (1 van 14 staties) door Louis Henri Hendrickx, get. o.r., 12e statie : Jezus sterft aan het kruis, m. XIXe, paneel (M 75735'73). OFFERANDE SCHAAL (EN SCHOTEL), met uitgesleten wapenschild op de rand, niet-geïd. merken, xvme, tin, diam. 22 (M 75753' 73). SCHAAL (EN SCHOTEL), niet-geïd. merken, xvme, tin, 31 X22 (M 75752'73). PREEKSTOEL vóórzijde, klankbord bekroond met medaillon met buste van de H. Dominicus Guzman omringd door engeltjes, op de kuip medaillons met bustes van [de H. Ambrosius van Milaan], de H. Hiëronymus, de H. Gregorius en de H. Augustinus, voet met beelden van de [H. Albertus van Regensburg], de H. Thomas van Aquino en Hyacinthus Odrowac van Krakow, herk. van het klooster der P.redikheren van Brugge, ca. 1710, eik (B 44522'43), rugzijde met dubbele trap met beelden van de vier Kardinale Deugden : Voorzichtigheid en de Sterkte, [de Rechtvaardigheid en de Matigheid], op de kuip medaillon met buste van de H. Ambrosius van Milaan, voet met beeld van de H. Albertus van Regensburg (A 29614'42 ; B '43), trap met beelden van de Rechtvaardigheid, de Matigheid, [de Voorzichtigheid en de Sterkte], op de kuip medaillon met buste van de H. Augustinus, voet met beeld van de H. Hyacinthus Odrowac van Krakow (B 44520'43) ; klankbord bekroond met medaillon met buste van de H. Dominicus Guzman omringd door engeltjes (A 39657'43 ; A 39659'43) ; detail : engeltjes onderaan 1. (A 39658'43), engeltjes onderaan r. (A 39660' 43), klankbord met de H. Geest onder de gedaante van 29

32 POPERINGE een duif in stralenkrans (A 34234'42) ; details van de kuip : medaillon met buste van de H. Ambrosius (A 34230'42), de H. Hiëronymus (A 34232'42), de H. Gregorius (A 34233'42), de H. Augustinus (A 34231'42), arend als symbool van de H. Johannes evangelist (A 34245'42), engel als symbool van de H. Mattheus evangelist (A 34244'42), voet met beelden van de H. Albertus van Regeosburg, de H. Thomas van Aquino en de H. Hyacinthus Odrowac van Krakow (A 34229'42) ; details beeld van de H. Albertus van Regensburg (A 34236'42), de H. Thomas van Aquino (A 34237'42), de H. Hyacinthus Odrowac van Krakow (A 34235'42), de trap met beelden van de Voorzichtigheid en de Rechtvaardigheid centraal paneel met twee engeltjes met rozenkrans (B 44527'43 ;. A 29616'42) ; details van de trap : engeltjes, symbool van de Eucharistie : druiven en dieren : nl. leeuw en schildpad (A 34240'42), engeltjes met instrumenten van de sterrenwichelarij (A '42), aanzet kuip en trap : griffoen (?) en engeltje (A 34242'42), engeltje met wereldbol en leeuw als symbool van de H. Marcus evangelist (A 34243'42), centraal paneel met twee engeltjes met rozenkrans (A 29615'42), toegangsdeurtje bekroond met groteske (A 34238'42), deurtje met de Rechtvaardigheid en de Matigheid (A 34239'42), de Voorzichtigheid en de Sterkte (A 29618'42). RUSTMEUBEL STOEL, XIXe, rood fluweel en zwart (M 75746'73). SCHILDERIJ geschilderd hout - door J. Desremaux, H. Familie met de H. Anna, Joachim, de kleine Johannes en engelen, altaarstuk van het 0.-L.-Vrouwaltaar, get. o.l., xvme, doek (M 75712' 73). - Jezus wordt gegeseld, xvue, paneel, ca. 300X250 (M 75723'73). - Opwekking van Lazarus, b. xvrne, doek, ca. 350 x 250 (M 75724'73). - Marteldood van de H. Andreas, met onderaan r. wapenschild (?), e. xvue-b. xvme, doek, ca. 350x250 (M 75729'73). - Golgotha, Jezus aan het kruis met Johannes, Maria en Maria Magdalena, tondo, b. xvme (?), hersteld door Jules Boudry, van Poperinge, paneel, 80x 52 (M 75754' 73). - Opdracht van Jezus in de tempel, xrxe, paneel, 61 x49 (M 75740'73). - Christus in lijkwade met doornenkroon, e. XIXe, doek, 97 x 200 (M 75745'73). 30 SCULPTUUR Beeld, H. Augustinus van Hippo, xvue, geschilderd hout, h. 200 (A 39680'43). Beeld, H. bisschop, xvne, geschilderd hout, h. ca. 200 (A 39685'43). Beeld, Christus Zaligmaker met wereldbol in de hand, xvne, gerestaureerd, geschilderd hout, h. 200 (A 39686' 43). Beeld, Ecce Homo, xvue, marmer, h. 95 (A 2961 l '42). Beeld, buste van een engel met schelp, xvne, geschilderd hout (A 39692'43). Beeld, H. Johannes de Doper, op sokkel, met gedenksteen van burgemeester Jan De Roode (t 1677), steen, tot. h. 300 (M 75732'73) (of. ook GRAFMONUMENT, Gedenksteen van Jan De Roode). Beeld, Engel, e. xvne, geschilderd hout (A '43). Beeld, Engel, e. xvue, geschilderd hout (A 39682'43). Beeld, zingende engel met boek, e. xvne, geschilderd hout (A 39684'43). Beeld, Kerkvader, xvne, geschilderd hout (A 39687'43). Beeld, Kerkvader, xvne, geschilderd hout (A 39689'43). Beeld, mannelijke Heilige, xvne, geschilderd hout (A 39688'43). Beeld, H. Rochus van Montpellier met kind, xvne, geschilderd hout, h. 116 (A 39679'43). Beeld, H. Scholastica, xvne (?), geschilderd hout (A 39683'43). Beeld, H. Aldegondis van Maubeuge, op sokkel, met grafsteen van Jaecq Warneys (t 1691) en Aldegonde Nycq (t 1709), geschilderd hout (A 39706'43) (cf. ook GRAFMONUMENT, Grafsteen van Jaecq Warneys). Beeld, vrouwelijke Heilige, op sokkel met twee engeltjes, b. xvrne, geschilderd hout (A 39705'43). Beeld, 0.-L.-Vrouw van Foy, in nis, b. xvne, hout (A 36735'43) (cf. ook DECORATIE, Nis). Beeld, H. Andreas, op sokkel, bekroond met schelp en Engelenkop, b. xvme, steen, tot. h. 300 (M 75737'73). Beeld, H. Barbara, op sokkel met twee engeltjes, bekroond met schelp en Engelenkop, b. xvme, steen, tot. h. 300 (A 39704'43 ; M 75718'43). Beeld, H. Carolus Borromeus van Milaan (?), op sokkel nïet engeltje en grafsteen van Care! Hurtre en echtgenote Marie De Witte (t 171.) (?), steen, tot. h. 300 (M 75730' 73) (cf. ook GRAFMONUMENT, Grafsteen van Care! Hurtre). Beeld, H. Cecilia van Rome, op sokkel met engeltje en gedenksteen van Jacobus Albertus Plaetevoet en echt-.,. T

33 genote Cecilia De Schotter, b. xvme, steen, tot. h. 300 (M 75715'73) (cf. ook GRAFMONUMENT, Gedenksteen van Jacobus Albertus Plaetevoet). Beeld, Engel op sokkel, bovenaan schelp, xvme, steen, tot. h. 300 (M 75743'73). Beeld, H. Jacob van Compostella, bekroond met schelp, op sokkel met gedenksteen van schepen Jacques Groodum, xvme, steen, tot. h. 300 (M 75733'73) (cf. ook GRAFMONUMENT, Gedenksteen van Jacques Grooduro). Beeld, Jezus aan het kruis, bekroning sacristiekast, xvme, verguld hout, corpus h. 43 (M 75755'73). Beeld, H. Catharina van Alexandrië, e. XIxe, neogotisch, gepolychr. hout, h. 100 (M 75716'73). Beeld, H. Franciscus van Assisi, op sokkel, e. XIXe, gepolycbr. hout, h. 142 (A 34228'42). Reliëf (2), xvne, hout, bustes in medaillon van de H. Jozef (A 39690'43) en van 0.-L.-Vrouw (A 39691'43). TABERNAKEL BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), bekroond met beeld : de Kerk verplettert de ketterij, op de hoeken beelden van de H. Hiëronymus, de H. Ambrosius van Milaan, de H. Augustinus van Hippo en [de H. Gregorius de Grote], m. xvme, geklasseerd, verguld hout (A 39694'43 ; A 39695'43) ; details : de Kerk verplettert de ketterij (A 39696'43), H. Hiëronymus en engeltje met eucharistisch symbool (A 39700'43), H. Gregorius de Grote (A 39699' 43), H. Ambrosius van Milaan en eugeltje met crucifix en slang (A 39698'43), H. Augustinus van Hippo (A 39697'43). TAFEL CONSOLE (1 van 2), met voorstelling van een herme, xv1e (?), wit geschilderd hout, h. 70 (M 75728'73). CREDENSTAFEL, m. xvme, hout en marmer (A 34270'42). CREDENSTAFEL, 2e h. xvme, hout en marmer (A 34269' 42). CREDENSTAFEL, XIXe, verguld hout, h. 81 (M 75714'73). TAFEL, xvme, verguld hout, h. 91 (M 75744'73). TEXTIEL ANTEPENDIUM, met cartouche met v,oorstelling H. Familie en H. Geest in de gedaante van een duif, xvne (?), onderstof vernieuwd, goud- en zilverborduurwerk op zilverlaken (M 75767'73). POPERINGE ANTEPENDIUM, met in medaillon buste van de H. Bertinus, xvne, zwaar gestulpt goudborduurwerk op witte zijde (M 75778'73). ANTEPENDIUM, met in medaillon Hostiedragende kelk, xvue, goud- en zijden stulpborduurwerk op witte zijde (M 75779'73). ANTEPENDIUM, xvne, goud- en zilveren stulpborduurwerk op rood fluweel (M 75766'73). GEKLEED BEELD, detail : kleed (2) en strik (2) van Kind, waarvan één met kruis en Jezusmonogram, e. xvueb. xvme, zwaar gestulpt goudborduurwerk op goudiaken (M 75777'73) (cf. ook GEKLEED BEELD, H. Antonius van Padua met Kind). GEKLEED BEELD, H. Antonius van Padua met Kind, e. XIXe (?), gepolychr. hout, h. 98, kazuifel e. xvneb. xvme, gouden stulpborduu!'werk op goudlaken (A 36312'43) (cf.ook GEKLEED BEELD, detail : kleed van Kind) ; detail : kazuifel, rugzijde met Vlammend Hart, xvme, gouden stulpborduurwerk op zilverlaken (M 75775' 73), kazuifel, e. XIXe, borduurwerk in gouddraad op rood fluweel (M 75776'73). GEKLEED BEELD, detail : mantel van 0.-L.-Vrouw, met Jezusmonograrn onderaan, xvme, licht gestulp borduurwerk op witte zijde en fluweel (A '43). GEKLEED BEELD, 0.-L.-Vrouw met scepter met Kind met een kruis en wereldbol staand op de maansikkel vertrapt de slang, e. xixe, hout, h. ca. 100 (A 36730'43), klederen e. XIXe, zwaar gestulpt goudborduurwerk op witte zijde (M 75774'73) ; detail : kleed van 0.-L.-Vrouw, met onderaan gekroond Mariamonogram (A 36732'43). KANT voor gekleed beeld, sluier van 0.-L.-Vrouw, met gekroond Mariamonogram, Engels werk, xixe (A 36733' 43). KAZUIFEL, rugzijde met in medaillon de H. Bertinus, xvne, vernieuwd, gestulpt goud- en zijdeborduurwerk op zilverlaken (M '73). KAZUIFEL, rugzijde met Jezusmonogram in stralenkrans, Frans werk, xvme, weefwerk op groene zijde (M 75772' 73). KAZUIFEL, rugzijde, Frans werk, xvme, weefwerk op rode zijde (M 75773'73). KOORKAP, rood, xvne (?), goudborduurwerk op fluweel, rugzijde met Lam van de Apocalypsis in stralenkrans (M 75769'73), vóórzijde (M 75770'73). KOORKAP (1 van 2), rugzijde met Lam van de Apocalypsis, xvme, goudborduurwerk op rood fluweel (M 75768'73). LITURGISCH GEWAAD, xvue (?), zijdedamast met zwaar gestulpt borduurwerk : bursa versierd met Maltezerkruis en kelkvelum met Lam van de Apocalypsis binnen 31

34 POPERINGE korenarenkrans (A 36296'43) (cf. ook LITURGISCH GE WAAD, m. xvme), dalmatiek, vóórzijde met Jezusmonogram (A 36305'43), rugzijde met brandend Hart iu stralenkrans (A 36304'43), kazuifel, vóórzijde (A 36306' 43), rugzijde met Driehoek met Oog Gods in stralenkrans (A 36307'43), koorkap, vóórzijde met op het sluitstuk Jezusmonogram (A 36301'43), rugzijde met Driehoek met Oog Gods in stralenkrans (A 36300'43). LITURGISCH GEWAAD, zwart, xvue (?), fluweel met gestulpt goudborduurwerk : dalmatiek vóórzijde (A 36298' 43), kazuifel, rugzijde met in medaillon Lam van de Apocalypsis (A 36297'43), koorkap, rugzijde met passiekruis en lijkwade (A 36299'43). LITURGISCH GEWAAD, zwart, m. xvme, fluweel met gestulpt goudborduurwerk : bursa en kelkvelum met Maltezerkruis (cf. ook LrruRGISCH GEWAAD, xvue (?) ) dalmatiek vóórzijde (A 36308'43), kazuifel, vóórzijde (A 36309'43), rugzijde met de H. Geest onder de gedaante van een duif in stralenkrans (A 36294'43), koorkap (niet meer ter plaatse) vóórzijde (A 36303'43), rugschild met Brandend Hart met kruis en doornenkroon in stralenkra.ns (A 36302'43). VERLICHTING KANDELAAR (3), op de voet resp. bustes van Christus, H. Johannes(?) en 0.-L.-Vrouw, Ie h. xvme (A 34256' 43). KANDELAAR (1 van 4), m. xvme, verguld hout, h. 122 en 125 (cf. ook KANDELABER) (M 75709'73). KANDELAAR, xvme, zilver (A41541'43) (cf. ook CULTUS OBJECT, CIBORIE en WIEROOKSCHEEPJE). KANDELAAR, b. X1Xe (?), verzilverd hout (M 75713'73). KANDELAAR (1 van 14), geschonken door Joséphine Bangourt e.a. in 1885 (volgens inscr.), op de voet bustes van Christus [Petrus en duif], zilver, h. ca. 90 (M 75717'73). KANDELABER (1 van 2), driearmig, 2e h. xvme, verguld hout, h. 130 (A 34222'42 ; M 75709'73) (cf. ook KANDE LAAR). LICHTARM, e. xvue, zilver (A 34258'42). PROCESSIELANTAARN (1 van 4), xoce, geel- en roodkoper, h. 80 (M 75710'73). KERK SINT-JAN De bouw van de kerk werd aan gevat rond De achterkerk is volgen s het basilicaal type opgetrokken. In de zijbeuken treffen we 32 nog Doorn ikse baakkapitelen aan. In een volgende bouwfase on tstond de vierin gstoren en het drieled ig hallen koor. De puntgevels van dwarsbeuk en zijkoor zijn met blindn issen versierd, typisch voor de ornamentiek van de drie Poperingse stad skerken. In 1566 werd de gotische hallen kerk zwaar beschadigd tijdens de beelden storm. Restauratiewerken werden.uitgevoerd in 1860 en Tijdens W.-0.-I en - II werd de kerk opn ieuw geteisterd. Evenals de 0.-L.-Vrouwkerk werd de Sint-Jan s kerk heropgericht naar zijn vroeger uitzi cht. De Sint-J an skerk is eigen lijk een bed ev aartskerk, kern van de Poperingse Ommegan g. In 1938 werd de kerk geklasseerd. EXTERIEUR Alg. gezicht N. (B 46160'43), 0. (B 20266, vóór ), W. (M 75554'73) ; partieel gezicht N. (A 41553'43), N.-W. (B 46159'43), 0. : N.-0. gevel van het koor (A 41559'43), 0. : Z.-0. gevel van het koor (B 46158'43), z. met vieringstoren (B 46162'43), Z. : puntgevel van het transept (B '43), z.-0. (M 75553'73), W. ten noorden van het portaal (A 41564'43). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 75555'73), naar het doksaal (A 46018'43 ; M ), doopkapel (A 46014'43); partieel gezicht N.-0. (B 9432'34), zijbeuk N. naar het W. (A 10565'34 ; A 10566'34), Z.-0. (A 46005'43). ARCHITECTUUR (detail) DEUR, BUITEN-, van de Z.-gevel, met erboven blindnissen en vijfpas met roosvenster, e. xme, laat-romaans, steen en hout (A 41562'43). DEUR, BUITEN-, van de Z.-gevel, e. xme (?), Romaans, steen en hout (A 41563'43). GEWELF, Koepel-, van de doopkapel, in zijbeuk N., versierd met Driehoek met Oog Gods in stralenkrans en de H. Geest onder de gedaante van een duif in stralenkrans, wit en zwart marmer (A 46013'43). GEWELF van de middenbeuk, steen (A 46004'43). KAPITEEL (2) van pijlers tussen transept en zijkapel, steen (E 1181, ca ; A46019'43). r

35 MUUR van het N.-transept, met bovenaan bogenfries, overgang van Romaans naar gotisch, steen (A '43). PIJLER, vieringspijler, aan noordzijde van het koor, steen (A 46006'43 ; A 46010'43). PIJLER, fragment van-, vieringspijler en gewelfaanzet, steen (A 46008'43). PIJLER, fragment van-, basis van vieringspijler, steen (A 46009'43). PORTAAL (EN POORTGEBOUW) W., 2e h. xvme, eik, ijzerbeslag en steen (A 41554'43) ; detail : beeld van de H. Johannes de Doper onder baldakijn (A 41557'43), in het boogveld Kroning van Maria door de H. Drievuldigheid (A 41558'43), l. beelden van de H. Bertinus en de H. Jozef onder baldakijn (A 41555'43), r. de H. Laurentius en de H. Rochus onder baldakijn (A 41556'43). PORTAAL (EN POORTGEBOUW), N., 2e h. xvme, eik, ijzerbeslag en steen (A 41549'43) ; detail : beeld 0.-L.-Vrouw Onbevlekte Ontvangenis staand op de maansikkel vertrapt de slang, onder baldakijn (A 41550'43), l. beeld van de H. Elisabeth van Jeruzalem onder baldakijn (A '43), r. beeld van de H. Zacharias hogepr,iester onder balda _kijn (A 41552'43). VENSTER EN MAASWERK (3), van de N.-gevel, laat Romaans (A 41565'43 ; A 41566'43 ; A 41567'43). VENSTER EN MAASWERK (2), van de Z.-gevel, vroeggotisch (A 41560'43 ; A '43). ZUIL, met kapiteel in de zijbeuk N., Romaans, xme, steen (A 46007'43). ALTAAR ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar, toegewijd aan 0. L.-Vrouw, 1670, gemarmerd hout, bekroningsnis met beeld van God de Vader in stralenkrans, fronton met medaillons, reliëfs voorstellend bustes van de H. Johannes en Engel met bloem, taferelen met de legende van 0.-L.-Vrouw van St Jan :,,het Kindt woort ghedoopt", "Doodt ghebooren woort begraeven",,,'t Betrouwen doet ontgraeven, de voorspraeck doet herleven",,,'t Kind woort naer huys ghedaan", l. beeld van Mozes op sokkel, r. H. Jozef met Kind op sokkel, altaartafel met in cartouche geschilderde voorstelling buste van 0.-L.-Vrouw met Kind (A 47464'43) ; details : reliëfs met buste van de H. Johannes (M '73), buste van Engel met bloem (M 75582'73),,,het Kindt woort ghedoopt" (M 75584'73), "Doodt ghebooren woort begraeven" (M 75583'73),,,'t Berouwen doet ontgraeven, de voorspraeck doet herleven" (M 75585'73),,,'t Kind woort naer huys ghedaan" (M 75586'73), l. beeld van Mozes op sokkel (M 75588'73), r. H. Jozef met Kind (M 75587'73). POPERINGE ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar, 1670, gemarmerd hout, altaartafel met in cartouche geschilderde voorstelling van de H. Familie, vóór het tabernakel beeld van 0. L.-Vrouw met Kind, l. Mariamonogram, r. Jobannesmonogram, in nis beeldengroep : de H. Familie, erboven de H. Geest onder de gedaante van een duü, fronton met Driehoek met het Oog Gods in stralenkrans, bekroond met kruisbeeld op wereldbol (A 46054'43 ; detail : beeldengroep H. Familie (A 46059'43). ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar, toegewijd aan de H. Laurentius, met beelden 1. de H. Laurentius diaken en r. de H. Anna en 0.-L.-Vrouw, bekroning met Driehoek met het Oog Gods in stralenkrans, 1670, gemarmerd hout (A 47465'43) ; details : beeld de H. Laurentius diaken (A 46026'43) en beeld H. Anna leert Maria lezen (A 46025'43). ALTAAR, Zij-, Z., por,tiekaltaar toegewijd aan de H. Sebastiaan, op de altaartafel cartouche met geschilderde voorstelling van de H. Vincentius a Paulo, altaarstuk met Marteldood van de H. Sebastiaan, bekroningsois met beeld van de H. Sebastiaan in stralenkrans, twee engeltjes en de H. Geest onder de gedaante van een duif, 1670, hout (A 46027'43). ALTAAR, Hoofd-, door Michel D'Honoff, van Brugge, naar het ontwerp van architect Karel Dewulf, van Brugge, altaartafel met de Koperen Slang, de Toonbroden en de Zevenarmige Kandelaar, witte steen, retabel met de H. Clara van Assisi (?), Geboorte van Jezus, H. Lodewijk Koning van Frankrijk, H. Vincentius Ferrerius, Mannaoogst en de H. Juliana van Mont Comillon (?), 1900, neogotisch, geschilderd bout (M 75557'73). BIECHTSTOEL - in zijbeuk N., 1780, eik, fronton bekroond met [buste van Christus] en twee engeltjes, fronton met voorstelling 0.-L.-Vrouw met Kind, l. van het middenvak niet-geïd. voorstelling, r. Petrus' berouw, op de toegangsdeur medaillon met kelk en passiekruis (A 46055'43) ; detail fronton bekroond met buste van Christus en twee engeltjes, fronton met voorstelling 0.-L.-Vrouw met Kind, l. van het middenvak niet-geïd. voorstelling, r. Petrus' berouw (A 46056'43). - in zijbeuk N., 1780, eik, fronton bekroond met buste van 0.-L.-Vrouw en twee engettjes, fronton met voorstelling H. Maria Magdalena in de woestijn,!. van het middenvak Roeping van de H. Augustinus van Hippo of de bekering onder de vijgeboom, r. niet-geïd. voorstelling, op de toegangsdeur medaillon met H. Hart als symbool van Maria (A 46057'43) ; detail fronton bekroond met buste van 0.-L.-Vrouw en twee engeltjes, fronton met 33

36 POPERINGE voorstelling H. Maria Magdalena in de woestijn, 1. van het middenvak Roeping van de H. Augustinus van Hippo of de bekering onder de vijgeboom, r. niet-geïd. voorstelling (A 46058'43). - in zijbeuk Z., fronton met Petrus berouw, 1. en r. van het middenvak de H. Theresa van A vila (?) en [Koning David], en op de toegangsdeur Passiewerktuigen, 1780, eik (M 75567'73). - in zijbeuk Z., 1780, eik, fronton bekroond met buste van de H. Carolus Borromeus en twee engeltjes, fronton met voorstelling H. Carolus Borromeus in gebed (?), 1. van het middenvak H. Franciscus a Paulo (?), r. de barmhartige Samaritaan (?), op de toegangsdeur in medaillon de Koperen Slang (A 47466'43) ; detail fronton bekroond met buste van de H. Carolus Borromeus en twee engeltjes, fronton met voorstelling H. Carolus Borromeus in gebed (?), 1. van het middenvak H. Franciscus a Paulo (?), r. de barmhartige Samaritaan (?) (A 47467'43). COMMUNIEBANK xvme, eik, noordzijde met in medaillons voorstellingen van de Pelikaan die zijn jongen voedt, Ark van het Verbond en engeltje, buste van de H. Paulus en engeltje met gesloten ring, buste van Christus, symbool van de Eucharistie : Hostiedragende kelk, druiven en korenaren (A 47462'43) ; details : medaillons met voorstellingen van de Pelikaan die zijn jongen voedt (A 46062'43), Ark van het Verbond en engeltje (A '43), buste van de H. Paulus en engeltje met gesloten ring (A 46063'43), buste van Christus (A 46069'43), symbool van de Eucharistie : Hostiedragende kelk, druiven en korenaren (A 46067'43), zuidzijde met in medaillons voorstellingen van buste van 0.-L.-Vrouw en engeltje met Tafelen der Wet, buste van de H. Petrus en engeltje, de Toonbroden en het Lam Gods (A 47463'43) ; details : medaillons met voorstellingen van symbool van de Eucharistie : Hostiedragende kelk, druiven en korenaren en buste van 0. L.-Vrouw (A 46065'43), buste van de H. Petrus en engeltje (A 46066'43), Toonbroden (A 46068'43), het Lam Gods (A 46064'43), centraal gedeelte met buste van Christus, symbool van de Eucharistie : Hostiedragende kelk, druiven en korenaren en buste van 0.-L.-Vrouw (A 46070'43). CULTUSOBJECT ALTAARLESSENAAR door Demeyer, van Gent (volgens archief), 1846, zil,ver en hout, 35,5x44 X32,5 (M 75611' 73). KELK, op de voet voorstelling van [0.-L.-Vrouw]. de HH. Laurentius, [Willem, Johannes de Doper, Leonora en 34 Aubertus], op de cuppa [het H. Sacrament], merken : Brugge, TL en dekenletter f, , verguld zilver, h. 26,5 (M 75619'73). KELK door Augustinus Van der Steene, geschonken door onderpastoor Jan Baptist Huyghe (volgens inscr. onder de voet), op de cuppa : medaillon met voorstelling van Koperen Slang, op de voet [kruis], merken : Ieper, dekenletter A en gekroonde V boven sterretje, 1743, zilver, h. 26 (A 47497'43 ; B '58 ; M 75598'73) (cf. ook KELK). KELK door Martinus Lenoir, van leper, merken : leper, gekroonde L boven punt en gekroonde 77, met eigendomsinscr. van de kerk, 1777, zilver, h. 27 (A 47497'43) (cf. ook KELK). KELK, XIXe, met eigendomsinscr. van de kerk, en onder de voet inscr. JDC, zilver, h. 26 (A 47497'43 ; M 75600' 73) (cf. ook KELK). KELK, XIXe, met eigendomsinscr. van de kerk, zilver, h. 25 (A 47497'43 ; M '73) (of. ook KELK). KELK, b. xxe, neogotisch, h. ca. 20, verguld metaal (M 75599'73). KRUISBEELD, op sokkel, met Jezus aan het kruis, op de sokkel Lam van de Apocalypsis in stralenkrans, 1846 (?), gedeeltelijk verguld zilver, h. ca. 150 (M 75597'73). KRUIS, PROCESSIE, 2e h. xvme, zilver (A 47498'43). KRuIS, PROCESSIE-, op wereldbol met slang, xvme, zilver (A 46053'43). KRUIS, PROCESSIE-, XIXe, koper, h. 106 (M 75566'73). MONSTRANS, Stralen-, door Henri Boeys, van Poperinge, op de voet : [0.-L.-Vrouw met Kind, Christus met wimpel, Lam van de Apocalypsis], op de stralen God de Vader omringd door twee engelen in aanbidding, de H. Geest onder de gedaante van een duif en engeltjes met pauselijke attributen, Franse merken ( ) en meesterteken HB, 1802 (volgens archief), diamantenkrans in 1843 toegevoegd, gedeeltelijk verguld zilver, h. 78 (M 75620'73). MONSTRANS, Stralen-, op de voet vier medaillons met o.a. voorstelling van Stephaton geeft Jezus te drinken met een spons in azijn gedrenkt, op de stralen engeltjes en symbool van de H. Eucharistie druiven en korenaren, lcroon met kruis, geschonken door juffrouw Nathalie Billiau in 1868 (volgens inscr. op de voetrand), met merk op de voetrand, zilver (A 47496'43). RELIEKHOUDER van de H. Aubertus van Kamerijk, door Philip Joseph De Coene, merken : Ieper, gekroonde DC boven ster en [l 7]51, zilver, 14 X 12 (M 75606'73). r

37 r RELIEKHOUDER van de H. Jozef, door Joannes Moreeuw, merken : Ieper, meesterteken en gekroonde 53, 1753, zilver, 21 x 18 (M 75603'73). RELIEKHOUDER van de H. Johannes de Doper, door Philip Joseph De Coene, met buste van de heilige, merken : Ieper, gekroonde DC boven ster en [17)70, zilver, 24,5 x 14,5 (M 75608'73). RELIEKHOUDER van de H. Filomena, door Marfous Lenoir, van Ieper, merk : gekroonde L boven punt, 2e h. xvme, zilver, 15,5 X 14,5 (M 75607'73). RELIEKHOUDER van de HH. Aloysius van Gonzaga, Vincentius a Paulo, Lodewijk en 0.-L.-Vrouw, door Henri Boeys, van Poperinge, e. xvme-b. xrxe, zilver (M 75604' 73). RELIEKHOUDER van de HH. Theresa van Avila, Vincentius a Paulo, Vedastus, Gregorius, Franciscus van Sales en Rochus, door Henri Boeys, van Poperinge, e. xvmeb. xrxe, zilver (M 75605'73). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op sokkel, medaillon met de H. Theresa van Avila, de symbolen van de Evangelisten o.a. de os als symbool van de H. Lucas en engelenkopjes, e. xvme-b. xxxe, zilver (M 75602'73). DECORATIE LAMBRIZERING, 2e h. xvme, eik, zijbeuk N. met in medaillons Brandoffer of Oud Testament (?), en de H. Geest onder de gedaante van een duif (A 46016'43) ; details in medaillons : Triomf van de H. Kerk of Nieuw Testament(?) (A '43), Brandoffer of Oud Testament(?) (A 46032'43), H. Geest onder de gedaante van een duif (A 46033'43), landschap (A 46034'43), fragment zijbeuk Z. (A 46040'43) ; details : de Vier Elementen (A 46036'43), landschap (A 46037'43), (A 46038'43), het Vuur (A 46039'43). DOOPVONT op sokkel, deksel met kruis op wereldbol, 2e h. xvme, marmer, koperen deksel (A 46015'43). GEBOUWTJE CALVARIE, Jezus aan het kruis, 1560 (?), hersteld door Lucien de Gheus (?), van Poperinge, hout en steen, tot. h. 470 (M 75551'73) ; detail : Jezus aan het kruis, b. 225 (M 75552'73). GRAFMONUMENT Grafsteen van Margriet, echtgenote van Kerstiaen Markey (t 1539), met huismerk, witte steen, 35X 35 (M 75616' 73). POPERINGE Grafsteen van Pieter De Witte (t 1703) en zijn echtgenote Jacqueminken De Roodes (t 1713) met beeld van de H. Petrus (A 46029'43) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, H. Petrus). Gedenksteen van Jan Daneel (t 1717) en zijn echtgenote Josephe Van Dolre (t 1703) en kinderen met beeld van de H. Jozef met Kind (A 46028'43) (cf. ook SCULP TUUR, Beeld, H. Jozef met Kind). Grafsteen van Jan Vanrickegem (t 1714) en zijn echtgenote Barbara Raman (t 1722), witte steen, 35 X 35 (M 75618'73). Gedenksteen van Pieter De Witte (t 1741) en zijn echtgenote Françoise Van Ameele (t 1750) met beeld van de H. Barbara (A 46030'43) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, H. Barbara). Grafsteen van Matthias Danneel (t 1741), zijn echtgenote Christina Clara De Roode (t 1739) (?) en kinderen : Joannes, Jo. Christina, Clara en Ursula, marmer, 190X 104 (M 75564'73). Grafsteen van Joannes Jacobus Blom.me (t 1773), zijn eerste echtgenote Jacqueleyoe Therese Roussee (t 1741) en zijn tweede echtgenote Anne Françoise Van Cayseele (t 1773), witte steen, 35 x 35 (M 75617'73). Grafsteen van pastoor Bernardus De Caestecker (t 1820) en priester Jacobus Debaenst (t 1815), marmer, 117 X 68 (M 75563'73). INSIGNE KROON (2), van 0.-L.-Vrouw en Kind, Franse merken ( ), zilver, h. resp. 12,5 en 7,5 (M 75623'73). KROON (2), van 0.-L.-Vrouw en Kind, door Jean Van Damme, van Brugge, Belgische merken ( ) en V onder ster, verguld zilver, h. resp. 14 en 9 (M '73). SCEPTER door Jean Van Damme, van Brugge, bekroond met ster, Belgische merken ( ) en V onder ster, verguld zilver, h. 50 (M 75622'73). KERKMEESTERSBANK 2e h. xvme, eik, noordzijde (M 75560'73), zuidzijde (M 75559'73). KLANK KLOK gegoten door de familie Drouot (volgens inscr.), met voorstelling 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind, ged. 1838, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55290'43). KLOK, ged. 1838, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55291'43). 35

38 POPERINGE ORGEL door E. Wallijn, bekroond met David Koning psalmdichter, musicerende engelen en H. Cecilia van Rome, ged in cartouche (M 75592'73). KOORGESTOELTE ged. 1776, eik, Noordzijde, met trofee van muziekinstrumenten o.a. viool, twee musicerende engelen en H. Cecilia van Rome, trofee van muziekinstrumenten met o.a. hoorn, bazuin, fluit en vedel (A 47473'43), rugzijde (A 47478'43) ; details van de v66rzijde : pijler met beschot waarop trofee van muziekinstrumenten o.a. harp (A 46073'43), paneel met o.a. viool (A 47476'43), twee musicerende engelen en H. Cecilia van Rome (A 47475'43), trofee van muziekinstrumenten [met o.a. hoorn, bazuin, fluit en vedel] (A 47474'43), toegangsdeurtje met de Koperen Slang (A 47477'43), Z. (A 47468'43) ; details : pijler met beschot waarop trofee van muziekinstrumenten (A 46071' 43), paneel met trofee van muziekinstrumenten (A 47469' 43), trofee van muziekinstrumenten o.a. luit, dwarsfluit, spelende engel, cellospelende engel en David Koning psalmdichter (A 47470'43), (A '43), basis pijler (A 46072'43), toegangsdeurtje met Zevenarmige Kandelaar (A 47472'43). KRUISWEG (1 van 14 staties) door Edward August Wallaeys, van Brugge, de Lanssteek, ged. 1843, doek, 125 X 100 (M 75576'73). PREEKSTOEL ca. 1780, eik, met op de kuip in de nissen reliëfs voorstellend Christus de Goede Herder draagt het schaap op zijn schouders, Prediking van Johannes in de woestijn en engeltjes o.a. engeltje met boetewerktuigen (A 46017'43 ; A 46035'43) ; details van de kuip : Prediking van Jo. hannes in de woestijn (A '43), H. Johannes de Doper (A 46045'43), H. Johannes de Doper (A 46044'43), Christus de Goede Herder draagt het schaap op zijn schouders (A 46043'43), Engeltje met boetewerktuigen (A 46049'43), engeltjes (A 46046'43 ; A 46047'43 ; A 46048' 43), klankbord (A 46042'43), fragmenten van de trapleuning met symbool van de H. Eucharistie : druiven (A 46050'43 ; A '43 ; A 46052'43). RUSTMEUBEL KRUK (1 van 3), Ie h. xvme, bruin geschilderd en verguld hout, rood fluweel met gestulpt goudborduurwerk (M 75610'73). 36 SCHILDERIJ - door Ernest Glorieux, Aanbidding der Herders, get. en ged.-o.r of 1843(?), doek, 360 x 180 (M 75569'73). - door Ernest Slingeneijer, H. Filomena, 2e h. xrxe, doek, 500 x 250 (M 75579'73). - door Ernest Slingeneijer, Hemelvaart van Jezus, afk. van het voormalig hoofdaltaar, 2e h. XIXe, doek, 500 x 250 (M 75568'73). - Vlaamse School, Een Engel bevrijdt de H. Petrus uit de gevangenis, e. xv1e, 70X 100 (M 75574'73). - Vlaamse School, Oordeel van Salomo, copie naar Pieter Paul Rubens, ged. 1630, doek, 300X200 (M 75577' 73). - Vlaamse School, Onthoofding van Johannes de Doper, xvrre, doek, 280 x 250 (M 75570'73). - Vlaamse School, Doop van Jezus, xvue, doek, IOOX200 (M 75572'73). - Vlaamse School, Mystiek huwelijk van de H. Catharina van Alexandrië, xvne, doek, 250 x 200 (M 75578'73). - Vlaamse School, Vermenigvuldiging der broden en der vissen : Jezus zegent de broden, xvue, doek, 100 x 200 (M 75573'73). - Vlaamse School, Marteldood van de H. Sebastiaan, afk. van het zijaltaar, toegewijd aan de H. Sebastiaan, 2e h. xvue, doek(?) (M '73). - Tenhemelopneming van Maria, geschonken door Anne... (?) (volgens ged. schenkingsinscr. in medaillon o.i.), ged. 1733, doek, 175 x 110 (M 75580'73) L.-Vrouw met Kind en H. Johannes met de schenkster en kind, e. xvme-b. xixe, doek, 29,5 X 23,5 (M 75609' 73). SCULPTUUR Beeld, 0.-L.-Vrouw van Smarten met zeven zwaarden doorboord, xvne (?), verguld hout, h. 124, in nis (A 46022' 43), zonder nis (M 75575'73). Beeld, 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind, xvme, geschilderd hout (A 46060'43). Beeld, H. Jozef en Kind met vruchtenkorfje, op sokkel roet gedenksteen van Jan Daneel (t 1717), Josephe Van Dolre (t 1703) en kinderen, b. xvme, geschilderd hout (A 46028'43) (cf. ook GRAFMONUMENT, Gedenksteen van Jan Daneel). Beeld, H. Petrus, op sokkel met grafsteen van Pieter De Witte (t 1703) en Jacqueminken De Roodes ("r 1713), r

39 r b. xvme, geschilderd hout (A 46029'43) (cf. ook GRAF MONUMENT, Gedenksteen van Pieter De Witte). Beeld, H. Barbara, op sokkel met gedenksteen van Pieter De Witte (t 1741) en Françoise Van Arneele ('!' 1750), m. xvme, geschilderd hout (A 46030'43) (cf. ook GRAF MONUMENT, Gedenksteen van Pieter De Witte). Beeld, H. Aubertus van Kamerijk, e. xvme, geschilderd hout (A '43). Beeld, H. Livinus van Gent, op sokkel, e. xvme, geschilderd hout (A 46020'43). TABERNAKEL afk. van het voormalig hoofdaltaar, nu behoort het tot het zijaltaar Z., toegewijd aan de H. Laurentius met onderaan Lam van de Apocalypsis, op het deurtje Jezusmonogram in stralenkrans en bekroning met H. Aanschijn, 2e h. xvme, gepolychr. hout (M '73). TEXTIEL ANTEPENDIUM, geschonken door de familie De Langhe, met wapenschild van de familie De Langhe, 2e h. xvme, gestulpt goudborduurwerk op laken (A 47495'43). ANTEPENDIUM (2) door Veranneman, van Poperinge, 1859, laken, cartouche met geschilderde voorstelling : H. Anna leert Maria lezen (M 75613'73) en H. Familie (M 75614'73). GEKLEED BEELD, 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind met wereldbol op sokkel, met Mariarnonogram, 1859 (?) (M 75590'73). KOORKAP, vóórzijde, sluitstuk met wapenschild van kardinaal, xvme, brokaat en fluweel (A 47482'43). LITURGISCH GEWAAD, zwart, xvrne, fluweel met gestulpt borduurwerk : bursa en kelkvelum met Jezusmonogram in stralenkrans (A 47492'43), kazuifel rugzijde met de H. Geest onder de gedaante van een duif in stralenkrans (A 47490'43), vóórzijde met de H. Geest onder de gedaante van een duif in vierpas (A 47487'43), koorkap, rugzijde met de H. Johannes de Doper in gekroond schild (A 47479'43) ; detail : schild (A 47480'43). LITURGISCH GEWAAD, wit, xvme, zijde met gestulpt borduurwerk : dalmatiek, rugzijde (A 47486'43), bursa met Lam van de Apocalypsis en kelkvelum met Hostiedragende kelk (A 47491'43), kazuifel, rugzijde : Driehoek met het Oog Gods in stralenkrans (A '43), koorkap, rugzijde met schild waarin Pelikaan die zijn jongen voedt in stralenkrans (A 47484'43), vóórzijde (A 47488'43), stool (A 47494'43). POPERINGE LITURGISCH GEWAAD, goud brokaat, xvrne, gestulpt goudborduurwerk : dalmatiek, vóórzijde (A 47485'43), kazuifel, rugzijde met Vlammend Hart met doornenkroon en kruis als symbool van Christus (A 47489'43), koorkap, rugzijde met schild waarin Vlammend Hart in bloemenkrans met lelie als symbool van Marie (A 47483'43), stool (A 47493'43). VERLICHTING GODSLAMf, met bovenaan twee engelenkopjes en onder-. aan symbool van de H. Eucharistie : druiven, e. xvme, zilver (A '43). GODSLAMP, detail van de vasthechting : duif met bessentak, zilver, e. xvme (A 47502'43). GODSLAMP, met engelenkopjes, xvme, zilver (A 47500' 43). KANDELAAR (1 van 2), met op de voet 0.-L.-Vrouw met Kind, xvne, brons, b. 65 (M 75562'73). KANDELAAR (1 van 2), xvne, geelkoper, h. 19 (M 75596' 73). KANDELAAR (1 van 2), m. xvme, geelkoper, h. 25 (M 75593'73). KANDELAAR (1 van 2), xvme, tin, h. 28 (M 75594'73). KANDELAAR (2 van 6), met bustes van 0.-L.-Vrouw en Christus [en Vlammend Hart], 2e h. xvme, verzilverd koper, h. 138 (A 47499'43 ; M 75595'73). KANDELAAR (1 van 4), op voet bustes van 0.-L.-Vrouw, [Christus en Vlammend Hart], b. x1xe, verzilverd metaal, h. 90 (M 75612'73). KANDELAAR (1 van 4), op voet buste vau 0.-L.-Vrouw, b. xrxe, verzilverd metaal, h. 105 (M 75558'73). KANDELAAR, xtxe, koper, h. 89 (M 75565'73). LICHTKROON (EN KAARSENSTAANDER), b. xxe, neogotisch, koper (?) (A 46023'43). LICHTKROON (EN KAARSENSTAANDER), onder de vieringstoren, 1929, gedeeltelijk verguld smeedijzer (M '73). PROCESSIELANTAARN (1 van 6) geschonken door Christina Clara Daneel (?), , verzilverd en verguld metaal, h. 80 (M 75615'73). PROCESSIELANTAARN, 3e kw. xvme, zilver (A 46024'43). VOETSTUK CoNSOLE, afk. van het 0.-L.-Vrouwaltaar, onder beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind, versierd met engeltjes, m. xvme, geschilderd hout (M 75589'73). WATER WIJWATERVAT, steen (A 46012'43). 37

40 PROVEN KERK SINT-BLASIUS (KROMBEKE) Driebeukige, laat-gotische ha lenker k waarva n het oostelijk gedeelte dat eert va n het begin va n de vijft iende eeuw en de vier ingstoren va n de zes tiende eeuw. Tijdens de beeldenstorm gedeel telijk vernield, werd de kerk in 1560 hersteld. De onderbouw va n de noord-, zu id- en westgevel bestaat no g geheel of gedeeltelijk uit bergs tenen mets elw erk, vermoedelijk herko ms tig va n de vro egere Romaa ns e kerk (1134). De kerk werd grotendeels ger estaureerd in Een vo lledige herst elling vo nd plaats in Het bedehu is werd als mo nument gera ngschikt op 20 februar i EXTERIEUR Alg. gezicht 0. met toren en sacristie (B 59678'44 ; B 59679'44), Z. (B 59693'44 ; M 20515'68), W. (B '44) ; partieel gezicht N. (B 59680'44), N.-W. (M 20514'68). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 20517'68), naar het doksaal (B 59444'44) (cf. ook DOKSAAL) (cf. ook DECORATIE, TOCHTPORTAAL), kleine kapel naast het koor ( '44). ARCHITECTUUR DEUR, BurrEN-, Uitvaartdeur in de zuidgevel (dichtgemetseld), xv1e (B 59692'44). FRAGMENT van de benedenmuur r. van de westelijke ingang, met roepsteen, xv1e (?) (M 20513'68). GEWELF onder de vieringstoren, xv,e (B 59417'44). TRAP, Wentel-, naar de toren, aangebracht in de noordwestelijke vieringspijler, xv1e, baksteen (M 20469'68). VENSTER met ezelsrugboog en smeedijzeren traliewerk, in de noordgevel, xvre (B 59695'44). ALTAAR ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar toegewijd aan 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans, met beeld van 0.-L.-Vrouw en Kind tussen twee cherubs en hoge voetstukken met symbolen van 0.-L.-Vrouw, Ie h. xvue, altaartafel met L.-Vrouw met Kind in medaillon, e. xvme, gemarmerd en geschilderd hout (B 59414'44); detail van altaartafel 0.-L.-Vrouw met Kind in medaillon (B 59689'44). ALTAAR, Hoofd-, portiekaltaar, bekroond met de Verheerlijking van het Kruis en trommeltabernakel, , gemarmerd, geschilderd en gedeeltelijk verguld hout (B 59694'44) ; details : portiek (B 59423'44), altaartafel met Lam van de Apocalypsis, in cartouche en gedeelte van het tabernakel : kamer met binnenin de Ark van het Verbond (B 59425'44). ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar toegewijd aan de H. Blasius, in de bekroning beeld van de heilige, te h. xvme, altaartafel met de H. Blasius een kind genezend, in medaillon, e. xvme, gemarmerd, geschilderd en verguld hout (M 20495'68) ; detail van altaartafel : H. Blasius een kind genezend, in medaillon ( '44). BIECHTSTOEL (1 van 2) N., met boven middenvak Oog Gods in wolkenen stralenkrans, op deurtje H. Hart als symbool van Maria, in medaillon, e. xvme-b. xtxe, eik (B '44). BLAZOEN CARTEL (OBIIT) van Vilain XIIIl, van Gent (t 1767), gepolychr. en verguld hout (M 20492'68). COMMUNIEBANK zes gesculpteerde panelen met schuimkammotief en middenpaneel met Hostiedragende Kelk, , eik (B 59487'44) ; details van de panelen van 1. naar r. (B 59700' 44 ; B 59699'44 ; B 59698'44 ; B 59697'44). CUL TUSOBJECT AMPULLEN (EN -SCHAAL) (2) door J. J. De Fourmestraux, van Ieper, merken : Ieper en meesterteken DF, eigendomsinscr. van de kerk, 1757 (?), zilver, h. 9 (M 20500'68). (AMPULLEN) EN SCHAAL door J. J. De Fourmestraux, van leper, merken : Ieper, gekroonde 57 en meesterteken : gekroonde DF, 1757, zilver, 24,5X 33,5 (M 20506'68). CmoRIE door P. Josephus De Coene, van Ieper, bekroond met Driehoek in wolken- en stralenkrans, merken : Ieper, 56 (?) of 76 (?) en meesterteken : gekroonde DC, 1756 of 1776, zilver, h. 53 (B 59686'44). KELK, op de voet wapenschild van de Momerency, proefsteek, 1631, verguld zilver, h. 25,5 (B 59684'44). r

41 y KELK, met eigendornsinscr. van de kerk, ged. op de voet, 1858, zilver, h. 26,5 (M 20503'68). KRu1s, PROCESSIE-, X1Xe, verzilverd koper, Christus verguld, b. 105 (M 20499'68). KRUIS, PROCESSIE-, x1xe, rood- en geelkoper, h. ca. 80 (M 20482'68). KRUISBEELD op sokkel, m. xxxe, geschilderd en verguld bout, Christus verzilverd, b. ca. 150 (M 20485'68). KRUISBEELD op sokkel, 2e h. xxxe, geschilderd en verguld bout, Christus verzilverd, h. ca. 80 (M 20512'68). MONSTRANS, Stralen- door J.-J. De Fourmestraux, van leper, merken : leper, 56 en meesterteken DF, geschonken door pastoor J oannis Berna.rdi De Fourmestraux in 1757 (volgens opschrift), 1756, zilver, h. 70,5 (B 59687'44). RELIEKHOUDER van de H. Blasius (osculatoriurn), merken : leper, gekroonde dekanaatsletter M en niet-geïd. meeste!'teken, vermoedelijk , zilver, diam. 11,5 (M '68). RELIEKHOUDER van de H. Blasius, met buste van de heilige, op sokkel, le h. xvme, geschilderd en verguld hout, h. ca. 150 (B 59413'44). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, le h. xxxe, verzilverd koper, h. 87 (M 20505'68). RELIEKHOUDER van de H. Johannes de Doper, met buste van de heilige op sokkel, xxxe, verguld en gepolychr. hout, h. 100 (B 59415'44). WIEROOKSCHEEPJE door J. J. De Fourmestraux, van Ieper, merken : leper, gekroonde 57 en meesterteken DF, 1757, zilver, l. 14 (M 20504'68). WIEROOKVAT door J. J. De Fourmestraux, van Ieper, merken : Ieper, 57 en meesterteken DF, 1757, zilver, h. 26 (M 20502'68). DECORATIE LAMBRIZERINO van de zijbeuk N., panelen versierd met heiligen in medaillon, Ie h. X1Xe, Lod. xv1, eik (B 59416' 44) ; details van de medaillons met buste van (N.) de HH. Apostelen Matthias (M 20437'68), Simon (M 20438' 68), Bartholomeus (M 20439'68), Judas Thaddeus (M 20440'68), Jacobus de Mindere (M 20441'68), Thomas (M 20442'68), Philippus (M 20443'68), Andreas (M 20444'68), Johannes (M 20445'68), Jacobus de Meerdere (M 20446' 68), Paulus (M 20447'68) en Petrus (M 20448'68), (Z.) de HH. Dominicus Guzman (M 20449'68), Aloysius van Gonzaga (M20450'68), Vincentius van Paulo (M 20451' 68), Augustinus van Hippo (M 20452'68), Franciscus van Assisi (M 20453'68), Antonius abt (M 20454'68), Bernar- PROVEN dus van Clairvaux (M 20455'68), Johannes Baptista (M 20460'68) en de Evangelisten Johannes (M 20456'68), Lucas (M 20457'68), Marcus (M 20458'68), Mattheus (M 20459'68). LAMllRIZERINO van het noordkoor, panelen versierd met kerkgebouw in medaillon, le h. x1xe, Lod. xv,, eik (M 20475'68) (cf. ook KOORGESTOELTE). 0MLDSTINO van schilderij, X1Xe, gemarmerd hout (M 20498'68) (cf. ook SCHILDERIJ). TOCHTPORTAAL, 1789 (?), eik (B 59444'44) (cf. ook INTE. RIEUR, Alg. gezicht naar het doksaal). DOKSAAL balustrade met muziekinstrumenten, 1789 (?), eik (B 59444'44) (cf. ook INTERIEUR, Alg. gezicht naar het doksaal). DOOPVONT met slang, wereldbol en topkruis, 2e kw. x1xe, marmer, deksel in koper, tot. h. ca. 215, h. kuip 130 (M 20435'68). GLASRAAM - bovengedeelte van glasraam met wapenschild van de Ghistelles, xvme (M 20493'68). - (N.) gedeelte van glasraam met vier niet-geïd. wapenschilden, xvme (B 59683'44). - voorstellend de HH. Barbara en Anna, e. x1xe, neogotisch (M 20479'68). - voorstellend de HH. Blasius en Johannes de Doper, e. x1xe, neogotisch (M 20480'68). GRAFMONUMENT Grafsteen van Guillaume de Bampoele, landhouder van Veurne Ambacht (t 1559) en Eleonore de Gbistelles, zijn echtgenote (t 1559), met wapenschilden van beide families en acht kwartieren, graniet, wapenschilden en grafschrift in geciseleerd koper, 205 x 110 (B 59682'44). Grafplaat ter nagedachtenis van pastoor J. A. Hosdey ('t 1799), gemarmerd hout, ca. 100 x 80 (M 20468'68). HUISHOUDEN VAAS (1 van 2), met bloemen beschilderd, e. xixe-b. xxe, Brussels porselein, h. 54,5 (M 20478'68). KAST (2) l. en r. van kerkmeestersbank, Ie b. xtxe, hout (M 20436'68) (cf. ook KERKMEESTERSBANK). 39

42 PROVEN KERKMEESTERSBANK le h. x1xe, hout (M 20436'68) (cf. ook KAST). KLANK KLOK, met voorstelling van de H. Johannes evangelist, 1824, bergoten in 1930, brons (A 60287'44). ORGEL door J. J. Vanderbaeghen, van Rijsel, 1789, vernieuwd door P. Loncke, van Diksmuide (Esen), e. xrxe, eik (M 20496'68). KOFFER e. xvne, hout en ijzerbeslag, h. 58,5, (M 20516'68). KOORGBSTOEL TE op de knielbank voorstelling van een kerk in medaillon, Je h. XIXe (?), Lod. xv1, eik (M 20475'68) (cf. ook DECO RATIE, LAMBRIZERING van het noordkoor). PREEKSTOEL op de kujp vijf panelen met buste van Christus en van de Evangelisten, in cartouche, tussen de symbolen van de Evangelisten, le h. xvue, eik (M 20470'68) ; details van de kuip : met buste van de HH. Marcus (M 20472'68), Lucas (M 20473'68), Johannes (M 20474'68), Mattheus (M '68), Christus (niet gefotografeerd). SCHILDERIJ - door Thomas Cassier, van Antwerpen, Aanbidding der Wijzen, b. xvue, doek, ca. 180 x 160 (M 20489'68). - toeg. aan Desremaux, van Rijsel, 0.-L.-Vrouw rozenkransen uitreikend aan de HH. Dominicus Guzman, Antoninus van Florence, Carolus Borromeus en andere heiligen, 1768, doek, 260X220 (M 20477'68). - door Desremaux, van Rijsel, naar P. P. Rubens, de Kruisoprichting, ter nagedachtenis van Joannes Bernardus De Fourmestraux, J 771, doek, ca. 300 x 200 (M 20488'68). - van het zijaltaar Z., door Desremaux, van Rijsel, Legende van de H. Blasius, get en ged. l.o (?), doek, ca. 350 x 270 (M 20484'68). - door Desremaux (?), van Rijsel, de Opwekking van Lazarus, ca. 1777, doek, ca. 300 x 200 (M 20465'68). - door Desremaux (?), van Rijsel, Doop van Jezus in de Jordaan, ter nagedachtenis van J. Baptiste Van den Broucke (t 1781) en Maria Theresia Leys (t 1777), 4e kw. xvme, doek, ca. 250 x 150 (M 20467'68). - door Desremaux, van Rijsel, de Verheerlijking op de berg Thabor, get. l.o., 2e h. xvme, doek, ca. 450X210 (M 20466'68) door Desremaux (?), van Rijsel, de Vermenigvuldiging der Broden en der Vissen, 2e h. xvme, gerestaureerd (?), doek, ca. 400X 180 (M 20490'68). - door Desremaux (?), van Rijsel, Lazarus en de rijke vrek, 2e h. xvrne, doek, ca. 300 x 220 (M 20487'68). - toeg. aan Desreroaux, van Rijsel, de Mannaoogst, 2e b. xvme, doek, ca. 300 x 260 (M '68). - ( 4), ca. 1600, doek, ca. 90 x 60, voorstellend de HH. Evangelisten Johannes (M 20461'68), Mattheus (M 20462'68), Lucas (M 20463'68), Marcus (M 20464'68). - Engelbewaarder begeleidt een Kind op zijn weg door het leven, le h. x1xe, doek, ca. 250x 160 (M 20476'68). - H. Barbara, patrones van de Goede Dood, en de Zielen van het Vagevuur, 2e h. xrxe, ovaal doek, ca. 1 IOX70 (M 20498'68) (cf. ook DECORATIE, OMWs TING). SCULPTUUR Beeld, H. Godelena, xv1e, gepolychr. steen, h. 70 (M 20518'68). Beeld, St-Anna-te-Drieën, herk. van de verwoeste abdij van Eversham te Stavele, 2e h. xv1e, gepolychr. hout, h. ca. 100 (B 59422'44) (cf. ook TABERNAKEL, BALDA KIJN (EN TROONHEMEL) ). Beeldengroep, Calvarie met Maria Magdalena (ext.), e. xrxe-b. xxe, steen (B 59688'44). TABERNAKEL BALDAKUN (EN TROONHEMEL), m. xvme, gepolychr. hout, h. ca. 250 (B 59422'44) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, St-Anna-te-Drieën). BALDAKUN (EN TROONHEMEL), met Mariamonogram, XIXe, gepolychr. en verguld hout, h. ca. 180 (B '44) (cf. ook TEXTIEL, GEKLEED BEELD). TEXTIEL GEKLEED BEELD, 0.-L.-Vrouw met Kind, xrxe (?), het ene kleed met Mariamonogram, het andere met leliekruis, borduurwerk op zijde, h. ca. 100 (M 59421'44) (cf. ook TABERNAKEL, BALDAKIJN (EN TROONHEMEL)). KOORKAP, rugzijde, rugschild met Pelikaan die zijn jongen voedt, xrxe, zwarte stof, zilver- en kleurzijdeborduurwerk (M 20510'68). UURWERK KLOKKEKAST door E. D. Michiels, van Doornik, m. XIXe, dennehout (M 20509'68). r r r

43 VERLICHTING GODSLAMP, m. xvme, zilver, h. ca. 50 (M 20483'68). KANDELAAR (2), e. xvme, koper, h. 72 (M 20486'68). KANDELAAR (2), XIXe, verzilverd metaal, h. 75 (M 20508' 68). KANDELAAR (6), x1xe, verzilverd metaal, h. 91 (M 20507' 68). KANDELAAR (4), voet versierd met mannen- en vrouwenbustes, e. xixe-b. xxe, koper, h. 50,5 (M '68). (LICHTKROON EN) KAARSENSTMNDER, xv1e, gotisch, smeedijzer (niet meer ter plaatse) (B 59424'44). (LICHTKROON EN) KMRSENSTAANDER, xv1e, gotisch, smeedijzer, h. ca. 180 (M 20494'68). PROCESSIELANTAARN, deels ca. 1741, deels x1xe, verzilverd koper, h. ca. 80 (M 20497'68). WATER LAVABO, Sacristiefonteiotje, in twee delen, geciseleerde versiering, xvme, koper, h. ca. 50 (M '68). KERK SINT-VICTOR Driebeukige, gotische ha llenkerk me t merkwaardi ge vierin gstoren, ook ge naamd de Peperbus. Van het oorspronkelijke Romaanse kerkgeb ouw is niets overgeb leven buiten het aa nzienlijk deel aan bergstenen me tselwerk aan de westgevel van de middenbeuk. Ook bij de onderbouw van het noordkoor treft men dit ma teriaal aan maar het betreft hier vermoedeli jk herbruikte steen. Na de brand in 1802 werd de kerk in 1806 gere sta ureerd en gedeeltelijk heropgeb ouwd. EXTE RIEUR Alg. gezicht N. met doopkapel en flankeertorentje (M 24224'67), W. met vieringstoren (A 69093'44) ; partieel gezicht Z. (M 24223'67), vierfagstoren Z.-0. (M 24225'67). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 24207'67), naar het doksaal (M 24208'67). ARCHITECTUUR (detail) PROVEN FRAGMENT van onderbouw in bergstenen metselwerk, in het noordkoor (M 24212'67). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, detail : in bet retabel, 1. en r. van de Calvarie, beelden voorstellend de allegorie van de Hoop, de Evangelisten en de allegorie van het Geloof, e. xixe, neogotisch, verguld eikehout (M 24390'68). ALTAAR, Zij-, N., toegewijd aan 0.-L.-Vrouw, in het retabel gesculpteerde voorstelling van vier engelen : één met zonneschijf als symbool van Christus, twee met bloem als symbool van Maria en één met maan als symbool van de Kerk, onder de altaartafel Mariamonogram, b. xxe, neogotisch, eik (M 24213'67). ALTAAR, Zij-, Z., toegewijd aan de H. Victor, in het retabel, van l. naar r., gesculpteerde voorstelling van de HH. Valentius, Lucius, Victor krijgsman, Rodolphus en Mathildis, ged. 1902, neogotisch. eik (niet gefotografeerd). BIECHTSTOEL - met boven middenvak voorstelling van de Goede Herder, die het Lam uit de doornen redt, e. xixe, neogotisch, eik (M '67). - met boven middenvak voorstelling van Jezus die Petrus de sleutels van het Opperherdersambt overhandigt, e. XIxe, neogotisch, eik (M 24219'67). COMMUNIEBANK tien gesculpteerde panelen met, in medaillon, voorstelling van de Toonbroden, Mannaregen, Pelikaan clie zijn jongen voedt, Ark van het Verbond, Leliekruis, Lam Gods, Hostiedragende Kelk en Koperen Slang, e. x1xe, neogotisch, eik (M 24226'68 ; M 24218'67). CULTUSOBJECT AMPULLEN (EN -SCHAAL) (1 van 2) door Philip Joseph De Coene, van Ieper,,geschonken door pastoor Joannes Baptist Codron in 1775 (volgens inscr.), zilver, h. 10 (E 30216'58). CHRISMATORIUM door Martinus -Lenoir, van Ieper, op het deksel wereldbol met slang en topkruis, ged. eigendomsinscr., van de kerk, 1762, zilver, h. 12 (A ll0246'58). KELK, 1780, zilver (niet gefotografeerd). KRUIS, PROCESSIE-, 2e h. XIXe, neogotisch, koper, h. 56 (niet gefotografeerd). 41

44 PROVEN MONSTRANS, , verguld zilver (niet gefotografeerd). Rl?.LIEKHOUDER in de vorm van een monstrans, met beeldje van de H. Silvester onder baldakijn, topk:ruis, en reliek van de heilige in een cylinder, xve, de parellijst op de voet en de greep werden vernieuwd, zilver, h. 40 (B '50). ReuEKHOUDER van de H. Sebastiaan (osculatorium), door Philip Joseph De Coene, van Ieper, versierd met pijl en boog en het wapen van de schuttersgilde, 1775, zilver, 14x 13 (de huidige reliek is toegewijd aan de H. Rochus) (E 30215'58). WIEROOKVAT door Martinus Lenoir, van leper, geschonken door pastoor Benedictus Verstraete (volgens inscr. op de rand en aan de binnenkant van het deksel), 1760, zilver, h. 25 (A '58). DECORATIE DEUR, Binnen-, e. xixe, neogotisch, eik (M '68). DOOPVONT e. xvme, marmer, deksel in koper, b. 134, h. zonder deksel 97 (M 24209'67). GRAFMONUMENT Grafplaat met namen van de overleden pastoors Jacobus Cat (t 1409), Jo[ann)es Baus (t?), Antonius De Coninck (t?), Allianus Saey (t 1502), Nicolaus Losin (t 1532), Christianus Looten (t?), Andreas Petyt (t 1577), Petrus Verschoote (t 1596), Augustinus Genotten (t ad. 1612), Jo[ann]es Conynck (i" ad. 1619), Jacobus De May (t ad. 1646), Judocus De Vleescbauwer (t ad. 1649), Valentinus Le Roy (t 1705), Fredericus Loys (t 1724), Benedictus Verstraete (t 1760), Jo[ann]es Bapt[is)ta Codron (t 1785), Albertus Josephus De Neut (t 1823), Andreas Benedictus Wiens (t 1834), Petrus Joannes Leman (t 1842), en met Hostiedragende Kelk tussen druiventrossen, korenaren en twee engelenkopjes, vóór 1842, arduin, 116 X 75 (M 24217'67). INSIGNE KROON met topkruis, 2e h. xrxe, verguld koper en halfedelstenen, h. 31,5 (M 24222'67). KERKMEESTERSBANK ruggedeelte van -, met de H. Victor, in medaillon, e. X!Xe, neogotisch, eik (M 24392'68). KLANK KLOK toegewijd aan de H. Victor, 1808 (niet meer ter plaatse) (A 60303'43). KOORGESTOELTE (2) e. x1xe, neogotisch, eik, in de nissen van het rug. gedeelte gesculpteerde voorstelling van : (N.) Daniël, Ezechiël, Jeremias en Isaïas (M 24215'67) ; (Z.) de HH. Ambrosius van Milaan, Gregorius, Hiëronymus en Augustinus van Hippo (M 24216'67). OFFERANDE SCHAAL (EN SCHOTEL) door Joannes Baptist De Somer. van Ieper, merken : leper, dekanaatsletter V, en meesterteken : gekroonde S, 1738, zilver, diam. 27 (B '58). PREEKSTOEL op de kuip voorstelling van de Evangelisten en Christus Zaligmaker, e. XIXe, neogotisch, eik (M 24220'67). SCULPTUUR Beeld door Maccage, H. Catharina van Alexandrië, 1620, verguld hout, h. 95,5 : toestand vóór de restauratie, met zwaard als attribuut (A 62097'44) ; zelfde beeld, na de restauratie, thans vereerd als dit van de H. Barbara, met toren als atribuut (M 24210'67). Beeld, Piëta, ca. 1600, gepolychr. hout, h. 60 (M 24214' 67). Beeld, Christus op de Koude Steen, b. xv11e, gepolychr. bout, h. J 15 (A 62094'44). Beeld, Opvoeding van Maria : Anna verklaart Maria de H. Schrift, m. xvme, gepolychr. en verguld hout, h. ca. 90 (A 62095'44). Beeld, H. Sebastiaan, op sokkel, oorspronkelijk een reliekhouder (?), m. xvme, gepolychr. hout, gedeeltelijk verguld, h. 100 (A 62096'44). TABERNAKEL EXPOSITIETROON, e. XIXe-b. xxe, verguld koper, h. 20 (M '67).,- r r 42

45 RENINGELST KAPEL 0.-L.-VROUW (KLYTTE) De kapel werd gebouwd als proosdij in Het bedehuis brandde uit in De driebeukige kapel werd in 1923 heropgericht naar de plannen van architect Richier (?), van Brussel. Op de zuidgevel komt het wapenschild van de familie Bulteel voor. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-0. (A , vóór 1918 ; M 53799'70), Z.-W. (M 53800'70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M '70), naar het doksaal (M 53802'70). SCHILDERIJ - (2) door R. Houdt (?) (volgens opschrift), afk. van het hoofdaltaar, ged. 1928, doek, 75 x 80, Vermenigvuldi ging der broden en der vissen (M 53812'70) en Laatste Avondmaal (M 53813'70). - xvme, leder, 60 x 54, vóórzijde met voorstelling van de H. Blasius van Sebaste (M 53809'70), rugzijde met H. Blasius van Sebaste (M 53810'70). SCULPTUUR Beeld, 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind met wereldbol, b. xvne, hout, h. 80 (M 53803'70). Buste van de H. Blasius van Sebaste, b. xvme, verguld hout, h. 60 (M '70). VERLICHTING KANDELAAR (3), xvne, brons (?), h. resp. 44,5, 38,5 en 37,5 (M 53804'70). KANDELAAR (1 van 2), b. x1xe, brons, h. 70 (M 53805'70). CULTUSOBJECT KELK door H. Decurte, van Gent, op de voet [Pelikaan die zijn jongen voedt, Toonbroden] en Lam op kruis, sierkelk met [symbolen der Goddelijke Deugden], Bel" gische merken ( ) en meesterteken, zilver, h. 28 (M 53815'70). KELK, op de voet Golgotha, [Vlucht naar Egypte en Hof van Olijven], geschonken door A. Hosdey in 1838 (volgens inscr.), zilver(?), h. 29 (M 53814'70). KRUISBEELD, xvme, gedeeltelijk hersteld, corpus fruithout, kruis ebbehout en schildpad, h. 48,5 (M 53816'70). KRUIS, PROCESSif!-, le h. XIXe, koper, h. 72 (M 53806'70). RELIEKHOUDER van de H. Blasius, door G. Bourgoo, van Ieper, bekroond met buste van de heilige, merken : Ieper, gekroonde 55 en meesterteken : gekroonde B tussen sterren, 1755, zilver, 18X 17 (M 53819'70). RELIEKHOUDER van de H. Donatus, bekroond met buste van de heilige, merk : bloem in schild, 2e h. xvme, 18x 17, zilver (M 53818'70). RELIEKHOUDER van het H. Kruis door Henri Boeys, van Poperinge, vastgehecht aan een kruis, merk : gekroonde HB, xvme, zilver, h. 39,5 (M 53817'70). KERK SINT-VEDASTUS Deze hallenkerk is grotendeels gotisch van opbouw ; koor en zijbeuken zijn laat-gotisch, zij dateren van De westgevel en de basis van de vieringstoren in bergsteen zijn evenwel Romaans, zij dateren van In werden de zijbeuken en het koor verbouwd en hersteld, de sacristie en het zuidelijk koor rond Tijdens de oorlog werd de kerk gedeeltelijk beschadigd en nadien gerestaureerd. EXTERIEUR Alg. gezicht O. (M 53467'70), Z. (A 61871'44), Z.-W. (A 1513, vóór 1918 ; M 53466'70), W. (A 61870'44). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M '70, reprod. foto 1882), Z.-0. (M 53468'70), naar het doksaal (M 53469'70). 43

46 RENINGELST ARCHITECTUUR BALKZOOL, in het koor, ged. J 595, eik (M '70). ALTAAR ALTAAR, Zij-, portiekaltaar, toegewijd aan de H. Jozef, met in de bekroning Deësis, altaarstuk met Dood van de H. Jozef, op het tabernakel het Vagevuur, op de altaartafel medaillon met buste van de H. Jozef, m. xvme, geschilderd en gemarmerd bout (A 61867'44). ALTAAR, Zij-, portiekaltaar, met in de bekroning H. Drievuldigheid onder de gedaante van twee personen en de Duif, op het tabernakeldeurtje Hostiedragende kelk in stralenkrans, op de altaartafel medaillon met de Koperen Slang, m. xvme, geschilderd en gemarmerd hout (A 61868'44). BIECHTSTOEL fronton met voorstelling Lam met kruis en wimpel, xvme, eik (A 61854'44). BLAZOEN CARTEL (OBUT) van Van Alstein, met wapenschild, xvme, bout, diam. 60 (M 53488'70). COMMUNIEBANK - geschonken door pastoor M. Petrus Franciscus Deconinck in 1749 (volgens inscr.), hersteld in 1872 (volgens inscr.), eik (A 61856'44), met voorstelling van de H. Eucharistie en Mariamonogram (M 53478'70), fragment 1. (M 53476'70) ; details (A 61860'44), (A 61861'44), (A 61862'44), met gekroond Jezusmonogram omringd door engeltjes (A 61863'44), engeltjes met druiven (A 61864'44), engeltje met druiven (A 61865'44), hersteld door de zorg van de kerkmeesters in J 872 (A 61866'44), met schen. kingsinscr. en datum (A 61857'44), (A 61858'44) en (A 61859'44). CULTUSOBJECT AMPULLEN EN -SCHAAL door G. Bourgoo, van leper, geschonken door pastoor Petrus Franciscus Deconinck in 1758 (volgens inscr.), merken : Ieper, gekroonde 58 en meesterteken : B tussen sterren, op de schaal dekenletter R, Ven gekroond kruis, 1758, zilver (M 53503'70). KELK door Loys Sergeant, op de voet Jezus aan het kruis, merken op de voet : leper, <lekenletter R en meesterteken, eigendomsinscr. van de kerk, 1633, verguld zilver, h. 25,5 (A '58); detail : merken op de voet (E 30220'58). 44 KELK door Jean Van Damme, van Brugge, op de voet in vierpas bustes van de Evangelisten, 0.-L.-Vrouw en Calvarie, geschonken door Gustave Vanneste in 1868 (volgens inscr.), merk op de voetrand, meesterteken : V onder ster, goud en , h. 23 (M 53506'70). KELK, geschonken door Ivo(?) Camerlynck in 1880 (volgens inscr.), eigendomsinscr. van de kerk, twee niet-geïd. merken, zilver, h. 28 (M 53504'70). KRUIS, PROCESSIE-, 2e h. XIXe, zilver, h. 86 (M 53484'70). MONSTRANS, Stralen-, door P. Joseph De Coene, van Ieper, met symbool van de H. Eucharistie : druiven en korenaren, merken : leper, 75 en meesterteken : DC, 1775, zilver (M 53514'70). RELIEKHOUDER van de HH. Franciscus Regis, Fidelis van Sigmaringen en Maria Magdalena, xvme, verguld bout, h. 49 (M 53509'70). RELIEKHOUDER van de HH. Laurentius, Anastasius van Salone en Agatha van Catania, xvme, verguld hout, b. 49 (M '70). RELIEKHOUDER van de HH. Martinus, Franciscus van Assisi en Petrus, xvme, verguld hout, b. 46 (M 53512'70). RELIEKHOUDER van de HH. Matthias, Pius v en Kleed van Maria, xvme, verguld hout, h. 59 (M 53510'70). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, ged. op de voet 1812, zilver, h. 43 (M 53505'70). WIEROOKSCHEEPJE door G. Bourgoo, van Ieper, geschonken door pastoor Petrus Franciscus Deconinck (volgens inscr.), merken : Ieper, gekroonde 58 en meesterteken B tussen sterren, 1758, zilver, b. 6 (M 53513'70) (cf. ook WIEROOKVAT). WIEROOKVAT door G. Bourgoo, van Ieper, geschonken door pastoor Petrus Franciscus Deconinck (volgens inscr.), merken : leper, gekroonde 58 en meesterteken B tussen sterren, 1758, zilver, h. 23 (M 53513'70) (cf. ook WIEROOKSCHEEPJE). WIJWATERKWAST, 2e h. xvme, zilver, h. 31 (M 53519'70). DECORATIE AFSLUITING (1 van 2) van de doopkapel, e. xvme, eik (M '70). LAMBRIZERING, xvme, eik, noordkant (A 61855'44 ; M 53489'70), zuidkant (M 53473'70). DOKSAAL met trofeeën van muziekinstrumenten, e. xvme, eik (A '44 ; A 61843'44) (cf. ook KLANK, ORGEL). f r

47 ï r DOOPVONT deksel met kruis op wereldbol, xvue, marmer (M 53472' 70). GEBOUWTJE CALVARIE (ext.), aan westzijde, Jezus aan het kruis, xvme (?), geschilderd hout, h. ca. 200 (M 53470'70). GEDENKTEKEN ter herinnering aan de moord op de pastoors door de beeldenstormers in 1567 ; lijst van de pastoors van 1567 tot 1962, marmer, 228 X 133 (M 53496'70). GRAFMONUMENT Grafsteen van Josse François Bulteel heer van Reninghelst-ter-Klytte ("t 1693) en echtgenote Jeanne de Mamez en zoons Walrand François (t 1705) en Thedor Maximilien (t 1714), met alliantiewapen en zestien kwartieren van de families Van Rooden, Van Houte, Corenhuuse, Courtewilde, Vander Purch, Jansaem, Hurteel, Bulteel, Mamez, Walrand, Hurteel, Balcquès, Courtewilde, De Wufel, Jansaem en Courtewilde, marmer (A 61869'44). Grafsteen van pastoor Jacobus De Celcke (i' 1724), marmer, 99 x 54,5 (M 53490'70). Grafsteen van pastoor Petrus Josephus De Zoutter (i' 1747), roet wapenschild, steen (?), 100 x 55 (M 53495' 70). Grafsteen van Jacobus Ignatius Gheerardyn ('t 1776), marmer, 95 x 53 (M 53497'70). Grafsteen van pastoor Petrus Franciscus Deconinck (t 1780), steen, 100x55 (M 53492'70). Grafsteen van Maria Catharina Houvenaghel (i' 1782), marmer, 131 x 61 (M '70). Grafsteen van pastoor Ludovicus Gregorius Van Alstein (t 1801), steen, 100x55 (M 53493'70). Grafsteen van Petrus Ludovicus Cuvelier (i' 1828), zijn echtgenote Isabella Carolina Coleta Ghyselen (t 1784), marmer (M 53494'70). INSIGNE KROON (2) van 0.-L.-Vrouw en Kind, met kruisbeeld op wereldbol, merken op de rand van de 0.-L.-Vrouwekroon : Ieper, gekroonde E en niet-geïd. merk, op rand kroon Kind inscr. : K.R., 2e kw. xvme, zilver, h. resp. 13 en 8 (M 53507'70). KROON, geschonken door koster Petrus Ludovicus Cuvelier (volgens inscr.), b. xvme, zilver, h. 47 (M 53508'70). RENINOELST KLANK KLOK, ged. 1824, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55294'43). KLOK, genaamd Jozef, met eigendomsinscr. van de kerk, onder het peterschap van P. L. Gouwy (?), ged. 1828, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (A 55295'43). ORGEL, bekroond met beelden van vier musicerende engelen, xvme, eik (A 61842'44) (cf. ook DOKSAAL). KOORGESTOELTE (1 van 2), met voorstellij1gen in medaillon : Lam op boek en Driehoek roet Oog Gods in stralenkrans, gedeeltelijk xvnre, eik (M 53486'70). KOORLEZENAAR adelaar, op kelk gedragen door een knaap en op de voet engelenkopjes, xrxe, neo-renaissance, eik, h. 160 (M 53483'70). PREEKSTOEL m. xvme, eik (A 61845'44) ; detail : trapleuning met Driehoek met Oog Gods in stralenkrans en Driehoek met Tetragram (A 61846'44). RUSTMEUBEL KRUKJE (1 van 2), m. xvme, hout en leder (M 53480'70) (cf. ook ZETEL). ZETEL, m. xvme, hout en leder (M 53480'70) (cf. ook KRUKJE). STOEL (1 van 2), xvme, geschilderd hout en riet (M 53520' 70). SCHLLDERIJ - door Jan De Rheyn, 0.-L.-Vrouw met Kind schenkt de rozenkrans aan de H. Dominicus Guzman, J 640, doek (?) (A 61850'44). - door Desreroaux, van Rijsel, H. Sebastiaan word t met pijlen doorboord, 1695, doek(?) (A '44). - Frans Francken, school van -, Marteldood van de H. Sebastiaan, e. xvue, doek (?) (A 61853'44). - Quellin, school van -, Aanbidding der Wijzen, b. xvme, doek (?) (A 61849'44). - Peter Paul Rubens, school van -, de Evangelisten, e. xvne, doek (?) (A 61852'44). - Kerk en kasteel van Renrngelst, e. XJxe, paneel (?) (A 61847'44). 45

48 RENINGELST SCULPTUUR Beeld, H. Paphnuce, op sokkel, xvre (?), eik, h. 77 (M 53475'70). Beeld, 0.-L.-Vrouw met scepter en Kind met kruisdragende wereldbol, herk. van Rijsel, met niet-geïd. merken op de rugzijde, vóór 1683, gedeeltelijk verguld zilver, h. 43 (M 53502'70). Beeld, H. Jozef met Kind, b. xvme, hout (A 61844'44). Beeld, 0.-L.-Vrouw met Kind, xvme, verguld hout, h. 85 (M 53487'70) (cf. ook TABERNAKEL, BALDAKIJN (EN TROONHEMEL) ). Beeld, buste van de H. Vedastus, op sokkel, in nis, xvme (?), verguld hout, h. ca. 80 (M 53499'70). Beeld, Zegenend Kind staand op wereldbol, in nis, xrxe, hout, h. ca. 100 (M 53498'70). TABERNAKEL BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), xrxe, neo-rococo, geschilderd hout, 160x90X 90 (M 53487'70) (cf. ook SCULP TUUR, Beeld, O. L.-Vrouw met Kind). TEXTffiL BANIER (EN VLAG), met voorstelling van het Bloed van het Lam met kruis en wimpel vloeit in een kelk in stralenkrans, e. xrxe, neogotisch, zilverlaken met goud- en zijdeborduurwerk (M 53529'70). GEKLEED BEELD, 0.-L.-Vrouw op sokkel met Mariamonogram, xvme, witte zijde met zwaar gestulpt goudbordulll'werk (M 53500'70). GEKLEED BEELD, H. Antonius abt, e. xrxe, kleding xxe (M 53474'70). KOORKAP, rugzijde met Pelikaan die zijn jongen voedt, xvme, damast met kleurzijdeborduurwerk (M 53530'70). LITURGISCH GEWAAD, rood, xvme, vernieuwd damast en fluweel met goudborduurwerk : dalmatiek (1 van 2) (M 53523'70), humeraal (M 53524'70), k zuifel, rugzijde met de H. Geest onder de gedaante van een duif in stralen- krans (M 53522'70), koorkap, rugzijde met de H. Geest onder de gedaante van een duif in stralenkrans (M 53521' 70), stool en manipel (1 van 3) (M 53524'70). LITURGISCH GEWAAD, rood, xvme, damast met goud. borduurwerk : dalmatiek (M 53536'70), humeraal (M 53537'70), kazuifel, rugzijde met bet Lam van de Apocalypsis in stralenkrans (M 53535'70), koorkap, rugzijde met de Pelikaan die zijn jongen voedt in stralenkrans (M 53534'70), stool en manipel (1 van 3) (M 53537'70). LITURGISCH GEWAAD, veelkleurig, xvme, damast met zijdeborduurwerk : dalmatiek (1 van 2) (M 53532'70), kazuifel (M '70), stool en manipel (1 van 3) (M 53533'70). LITURGISCH GEWAAD, groen, xvme, damast met zijdeborduurwerk : dalmatiek (M 53539'70), humeraal en stool en manipel (M 53540'70), kazuifel, rugzijde (M 53538'70). LITURGISCH GEWAAD, goud, 2e h. xixe, neogotisch, zilverlaken en damast met goud- en zijdeborduurwerk : dalmatiek (l van 2) (M 53527'70), humeraal met Vlammend Hart met doornenkroon en kruis in stralenkrans als symbool van Christus en stool en manipel (M 53528'70), kazuifel, rugzijde, vierpas met Lam met kruis en wimpel (M 53526'70), koorkap, rugzijde met Vl<l1mmend Hart met doornenkroon en kruis in stralenkrans (M 53525'70). VERLICHTING GODSLAMP, geschonken door François (?) Camerlynck, b. xrxe, zilver (M 53479'70). KANDELAAR (1 van 2), le kw. XIXe, brons, h. 64 (M 53482' 70). KANDELAAR, xrxe (?), koper, h. 22,5 (M 53515'70). KANDELAAR (1 van 2), xrxe (?), koper, h. 23 (M 53516'70). KANDELAAR (1 van 4), xrxe (?), brons, h. 43 (M 53517'70). KANDELAAR (1 van 4), xrxe (?), brons, h. 43 (M 53518'70). LICHTKROON (EN KAARSENSTAANDER), XIXe, glas, h. ca. 150 (M 53477'70). PROCESSIELANTAARN, xixe, rood- en geelkoper, h. 65 (M 53485'70). r 46

49 ROE SBRU G GE- HARIN GE r KERK SINT-MARTINUS (HARINGE) Van de vroegere Romaanse kerk die van het einde van de el f de of het begin van de tw aal f de eeuw zou dateren bl eef enkel de vi eringstoren met vierkan te basis bewaard, bestaande uit bergs teen in onregelmatig metselverband, die door latere uitbreidingswerken gedeel tel ijk werd ingebouwd, alsook een pijler aan de zuidw es tzijde van de viering. Haar uitzicht van een laat- gotische, driebeu kige hallenkerk, met transept en drie koren die even breed zijn als de beuken, in wier verlengde zij liggen, kreeg zij grotendeels tussen 1591 en 1600, toen, na de beeldens torm, herop bouw en hers tell ingen nodig waren. Toen werd ook de pyramid al e torenhelm verhoogd met een kl okkenverdieping. en een ach tkan tige torenspits. De westgevel van noord- en mid denbeu k en een deel van de gevel van de noord beu k, op getrokken uit bergsteen (vermoed el ijk herbru ikt materiaal va n de Romaanse kerk) dateren mogel ijk van De sacris tie dateert van 1853 (vol gens datu m op de gevel). De vaak weinig geslaagde wijzigingen en hers tellingen hebben de schoonheid en de harmonie van dit merkwaardige kerkgebouw aangetast. In 1970 kw am bij het reinigen van de westermoerpijlers, door de firma J. Vandekerckhove en zoon, van Ieper, de Romaanse rondboog op nieuw te voorschijn. EXTERIEUR Alg. gezicht N. (A 65385'44 ; M '67), 0. (A 65383' 44), Z. (A 65424'44), W. (A 65386'44), toren (M 20302' 67) ; partieel gezicht N. (A 62276'44), van de oostzijde van de toren (A 65387'44), van de binnenwand van de toren (A 65382'44). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 20284'67), naar het doksaal (M 20285'67), van de middenbeuk naar het hoofdkoor (B 54963'44), van de zijbeuk Z. naar het 0. (B 54968'44), van het N.-W. naar het Z.-0. (B 54967'44). ARCHITECTUUR (detail) boven ingangsportaal W., met gesculpteerde voorstelling van de H. Martinus die zijn mantel deelt met een bedelaar, (?), witte steen, ca. 90x 150 (M 20300'67). PULER, Vierings-, aan zijbeuk Z., Romaans (A 65381'44). ZWIIC, met jaarcijfer 1600 (M 20282'67) (cf. ook PREEKSTOEL). FRONTON ALTAAR ALTAAR, Zij-, Z., toegewijd aan het H. Kruis, met beeld van de H. Helena, Jozefmonogram en de Pelikaan die zijn jongen voedt, in de bekroning beeld van de H. Jozef met Kind, l. en r. van expositietroon herme-eogel waarvan één met geselkolom, ca. 1700, gemarmerd en verguld hout (M 20262'67) ; detail : H. Helena keizerin, wit geschilderd en verguld hout, h. ca. 200 (M 20265'67). ALTAAR, Zij-, N., toegewijd aan en met beeld van 0. L.-Vrouw van de Rozenkrans, beeld van de H. Dominicus Guzman wijzend naar de vergulde ster die het heelal bekroont en Mariamonogram, ca. 1700, gemarmerd en verguld hout (B 59816'44) ; detail : 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans, gepolychr. hout, h. 150 (B 59815'44). ALTAAR, Zij-, zijbeuk Z., toegewijd aan de H. Rochus van Montpellier, in de bekroning buste van de H. Franciscus van Assisi, in nissen : m. H. Rochus van Montpellier, l. H. Hubertus en r. H. Donatus van Münstereifel, m. xvrne, gepolychr. en gemarmerd hout (A 65384' 44). ALTAAR, Zij-, zijbeuk N., toegewijd aan de H. Anna, in de bekroning buste van God de Vader met wereldbol en scepter, in de grote nis werd het beeld van de H. Anna vervangen door dit van 0.-L.-Vrouw van La Salette, l. en r. de beelden van de HH. Joachim en Anna, m. xvme, gepolycbr. en gemarmerd hout (A 65380'44). ALTAAR, Hoofd-, toegewijd aan de H. Martinus met beeld van de heilige, altaar- en koorbekleding vormen één geheel, in koorgewelf Driehoek met Oog Gods in stralenkrans, met l. en r. buste van de HH. Petrus en Paulus 47

50 ROESBRUGGE-HARINGE in medaillon, ged. 1758, eik, deels vergulde, deels witgeschilderde eik, altaartafel naar tekening van Paul Lateur, 1955 (B 59817'44 ; M 20263'67); details : beeld van H. Martinus bisschop, wit geschilderd en verguld hout, h. ca. 200 (M 20264'67), tabernakel met expositietroon, met 1. en r. allegorieën van Geloof en Hoop, verguld hout, deur van tabernakel met Hostiedragende Kelk, gedeeltelijk vergulde eik, h. 250 (M 20266'67), topkruis van tabernakel, gedeeltelijk verguld hout belegd met spiegelglas, Christus in wit geschilderd hout (M 20267'67). BIECHTSTOEL - (1 van 2), in zijbeuk N., met Mariamonogram, b. xvme, eik (A 65388'44). - in transept N., met boven middenvak engelenkop en (verdwenen) bloemenmandje, 1702 (?), eik (A 65392'44). - in transept Z., met boven middenvak buste van de Goede Herder, in medaillon, en vruchtenmandje met (verdwenen) lauwerkrans, 1702 (?), eik (A 65379'44). BOEKBAND van missaal, door Antonius Allaert, van Ieper, op de sloten tweemaal vier niet-geïd. merken (waaronder vermoedelijk het meesterteken van Allaert, van leper), 1777, Plantijndruk, Antwerpen, 1765, rood fluweel en zilverbeslag, gerestaureerd, 35,5 x 24, opgeborgen in versierde doos ook dienend als altaarlessenaar (M 20252'67) (cf. ook CULTUSOBJECT, ALTAARLESSENAAR). COMMUNIEBANK door P.-J. De Wachter, van Veurne en Jan Baptist Avo, van Veurne, 1775, smeedijzer en mahonie, gedeeltelijk verguld (B 59808'44). CULTUSOBJECT ALTAA.RLESSENAAR ook dienend als doos voor missaal, door Antonius Allaert, van Ieper, 1777, zwart geschilderd hout, zilver en rood fluweel, 43 X 32 (M 20252'67) (cf. ook BOEKBAND). ALTAARLESSENAAR, na 1777, bovengedeelte gerestaureerd, notelaar, 33 X 46 (A 61340'44). AMPULLEN EN SCHAAL, ampullen : vóór 1858, zilver, h. 10,5, schaal met in het plat 0.-L.-Vrouw van Haringe, Rijsels werk, geschonken door toedoen van Jacobus Driepoot in 1681, onder pastoor Wynter (volgens inscr. op de rand), zilver, 25,5 X 35,5 (A 61319'44). CANONBORD (3), 1872, zilverbeslag op hout, resp. 30x42 en 24 x 17,5 (M 20250'67). 48 CHR.ISMATORIUM, vermoedelijk Iepers werk van 1753, zilver (niet gefotografeerd). CIBORIE door P. Josephus De Coene, van Ieper, vier merken : Ieper, gekroonde 73 en meesterteken : gekroonde DC, ged. eigendomsinscr. van de kerk, 1773, gerestaureerd in 1957, zilver, vergulde cuppa, h. 43 (A 61318'44). CIBORIE met ged. eigendomsinscr. van de kerk, 1773, zilver (niet gefotografeerd). HoSTIEDOOS, x1xe (?), vertind, versierd met halfedelsteen, diam. 9 (M 20251'67). KELK door Jan Baptist De Somer, van Ieper, merken Ieper, dekanaatsletter : gekroonde A (?) en meesterteken : gekroonde S tussen drie sterren, geschonken ter nagedachtenis van Jacobus Hovelinck, 1714, verguld zilver, h. 27,5 (A 61323'44). KELK door Henri Boeys, van Ieper, merken : Ieper, gekroonde 86 en meesterteken : gekroonde HB, proefsteek, 1786, zilver, h. 28,5 (A 61320'44). KRUIS, PROCESSIE-, door Antonius Allaert, van Ieper, geschonken door J.-B. Van der Fosse, 1767, Christus verguld, kruis deels in rood-, deels in geelkoper, in 1885 verzilverd door Auge Vita, van Bergen, h. 85 (A 61326' 44). KRUIS, PROCESSIE-, door Vancampenhoudt-Vanacker, van Izegem, met grote kruistitel, 1873, Christus in verguld zilver, kruis in zilver en gedreven zilver, gedeeltelijk verguld, h. 83 (A '44). KRUISBEELD, op sokkel, H. Aanschijn, m. xvme, verguld hout, h. 150 (A 61343'44). MONSTRANS, Zonne-, op de voet, voorzijde, het Offer van Abel, achterzijde, [de H. Martinus bisschop en een bedelaar], in medaillon, tussen stam en lunula twee engelen in aanbidding, knielend op de Ark van het Verbond, op deze ark, aan de voorzijde, het Gouden Kalf, aan de achterzijde [de Tafelen der Wet tussen druiventros en korenaren], drie niet-geïd. merken, 2e h. xvrne, zilver, h. 79,5 (A 61324'44). PAX, met primitief gegraveerd Christuskopje, ged. 17.., zilver, houten handvat, 1. 16,5 (M 20253'67). RELIEKHOUDER met beeld van de H. Anna en 0. L.-Vrouw, xvne, gepolychr. en verguld hout, h. van het geheel met expositietroon ca. 150 (A 65397'44) (cf. ook TABERNAKEL, BALDAKIJN (EN TROONHEMEL)). RELIEKHOUDER, met beeld van de H. Rochus van Montpellier, xvue, gepolychr. hout, h. 119 (A 65399'44). T

51 RELIEKHOUDER, met twee cherubs, op kleine sokkel, xvme, verguld hout, 43,5 X 37 (A 61335'44). RELI.EKHOUDER op sokkel, xvme, verzilverd hout, h. zonder onderste sokkel 51 (A 61336'44). RELIEKHOUDER van de H. Rochus van Montpellier (osculatorium), le h. xvme, gedreven en geciseleerd zilver, h. 19 (M 20247'67). RELIEKHOUDER van de H. Barbara (osculatorium), met buste van de heilige, 1730, gedreven en geciseleerd zilver, h. 16 (A 61325'44) (cf. ook RELIEKHOUDER van de H. Apollonia). RELIEKHOUDER van de H. Martinus (osculatorium), door Martinus Lenoir, van Ieper, merk : meesterteken : gekroonde L boven punt, met eigendomsinscr. van de kerk, 1748, gedreven en geciseleerd zilver, 12X14 (M 20245'67). RELIEKHOUDER, met buste van H. Martinus, 1748, deels verguld, verzilverd en wit geschilderd hout, h. 120 (A 65398'44). RELIEKHOUDER op sokkel, met Jezusmonogram, m. xvme, verguld hout, h. ca. 130 (A 61334'44). RELIEKHOUDER op sokkel (2), m. xvme, ver-guld hout (erg beschadigd), h. ca. 60 (A 61337'44). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, door P. Josephus De Coene, van Ieper, voetstuk verdwenen, 2e h. xvme, hout belegd met zilver, h. 20 (M 20246'67). RELIEKHOUDER, met buste van de H. Catharina, 1770, voetstuk vernieuwd en reliekopening gedicht in 1883, gepolychr. en verguld hout, h. 129 (A 65401'44). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op de voet Golgotha in medaillon, met eigendomsinscr. van de kerk en ged. op de bol 1771, zilver, verguld zilver en zwart geschilderd hout, tot. h. 78 (A 61330'44). RELIEKHOUDER, met buste van 0.-L.-Vrouw (osculator-ium), xrxe, Lod. xv, gedreven en geciseleerd zilver, h. 20 (M 20249'67). RELIEKHOUDER, met bustes van de HH. Petrus en Paulus (osculatorium), xrxe, gedreven en geciseleerd zilver, h. 18,5 (M 20248'67). RELIEKHOUDER, met buste van de H. Apollonia (osculatorium), 1858, gedreven en geciseleerd zilver, b. 17 (A 61325'44) (cf. ook RELIBHKOUDER van de H. Barbara). WIEROOKSCHEEPJE, vermoedelijk door meester uit St. Winoksbergen, één onduidelijk merk, geschonken door de Gilde van 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans, ten tijde van pastoor Cool, 1724 (volgens inscr.), zilver, l. 13 (M 20244' 67). ROESBRUGGE-HARINGE WIEROOKVAT, vermoedelijk door meester uit St.-Winoksbergen, m-ee uitgesleten merken o.m. W, geschonken door de Gilde van 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans, ten tijde van pastoor Cool, 1724 (volgens inscr.), zilver, h. ca. 25 (A 61322'44). WIJWATERKWAST door Vancampenboudt-Vanacker, van Izegem, drie merken, 1861, zilver, l. met handvat 25 (M 20256'67). DECORATIE DEUR, BINNEN-, van ingangsportaal, xvre, eik (A 65389' 44). DEUR, BINNEN-, van doopkapel, xvme, de twee kleinste panelen dateren van 1781, eik (A 65390'44). LAMBRIZERING, deel van -, rondom de kerk, xvme, deels in eikehout, deels in geschilderd sparrehout (A 65393'44). LAMBRIZERING en kast deel uitmakend van de -, xvme, eik (B 59809'44) (cf. ook KAST). LAMllRIZERING onder het doksaal, 1778, eik (B 59814'44). OMLIJSTING van schilderij, 1772, geschilderd bout (B '44) (cf. ook SCHILDERU). DOKSAAL balustrade, versierd met musicerende putti en muziekinstrumenten, ca. 1778, eik (B 59812'44; M 20287'67 ; M 20288'67). DOOPVONT e. xvme-b. xrxe, marmer, deksel in zink, tot. b. 276, h. zonder deksel 113 (M 20257'67). GRAFMONUMENT Grafsteen van Jan De Wilde, met twee wapenschilden, gotisch randschrift en vermoedelijk ook met gegraveerde ligbeelden, in stukken gebroken, xv1e (?), Doornikse steen, ca. 200 x 150 (M 20303'67). Grafsteen van Jacques Cordier (t 1706) en Marie De Swarte, zijn echtgenote (t 1677), van Jacques, zijn zoon (t 1713) en diens echtgenote Isabelle Laurie (t 1734), graniet, 145X 88 (M 24393'68). Epitaaf voorstellend het H. Graf met 0.-L.-Vrouw, de H. Johannes en Maria Magdalena, opgesteld in een kast die deel uitmaakt van de lambrizering, opgericht ter nagedachtenis van Guillielmus Brutsaert en zijn echtgenote, Cornelia Boone, en van P. R. Verlynde en zijn 49

52 ROESBRUGGE-HARINGE echtgenote Theresia Laurie, 1725, gepolychr. hout, h. van de beelden (welke niet te voeten uit gesculpteerd zijn) 90, 1. Christus ca. 150 (B '44). Grafplaat van overleden pastoors van Haringe, , marmer, 200 x 102,5 (M '67). Grafplaat van Petrus Joannes Leys (t 1859) en Maria Theresia Asaert (t 1842) en hun kinderen, marmer, 200 x 105 (M 20260'67). KAST - deel uitmakend van de lambrizering, xvme, eik (B 59809'44) (cf. ook DECORATIE, LAMBRIZERINO). - waarin epitaaf van G. Brutsaert en C. Boone, xvme, eik (B 59810'44). KLANK KLOK door J. Dumery, van Brugge, toegewijd aan de H. Martinus, onder peterschap van Martinus Hollander en Jozefa Devey, o.a. geschonken door Petrus Verhaeghe en Franciscus Desaegher, 1829 (volgens opschrift), brons, diam. 96 (niet meer ter plaatse) (A 60306'44). ORGEL, vermoedelijk door Pieter Van Peteghem, de oude en zijn zoon Lambert Benoit, orgelkast, vermoedelijk naar het ontwerp van Jan Elshoecht, van St.-Winoksbergen, die ook het snijwerk uitvoerde, met beelden van, 1. David Koning psalmdichter, r. de H. Cecilia en m. de allegorische voorstelling van de Kerk, get. (Blsboecht) en ged. 1778, eik (B 54969'44 ; M 20286'67) ; details : speeltafel met klaviatuur (A 65394'44), echowerk (A '44). KOORGESTOELTE (2) versierd met muziekinstrumenten., 1782, eik : aan de noordzijde (B 54966'44), aan de zuidzijde (B 59813'44). KRUISWEG (1 van 14 staties), Jezus ontmoet de Dochters van Jeruzalem, XIXe, doek, 100 X 60 (M '67). PREEKSTOEL op de vijf panelen van de kuip bustes van de Evangelisten en van Christus, ged. 1628, hout, bustes op de panelen en trapleuning ca (M 20282'67) (cf. ook ARCHITECTUUR, detail). 50 RUSTMEUBEL KooRZlTMEUBEL : koorzetel, 1771, bekleding in petit-point (niet meer ter plaatse) (A 61344'44). SCHILDERIJ - door Desremaux, van Rijsel, de Engelbewaarder begeleidt een kind op zijn weg door het leven ter nagedachtenis van Joannes Viane de oude, get. l.o., ged. (volgens opschrift), 1771, doek, 345 X 320 (B 59822'44). - door Desremaux, van Rijsel, de Transverberatio van de H. Theresia van Avila, b. op de achtergrond 0. L.-Yṙouw die het scapulier schenkt aan de H. Simon Stock, ter nagedachtenis van Marie Anne Verlynde, get. r.b., ged. (volgens opschrift) 1772, doek, 345X 320 (B 59821'44) (cf. ook DECORATIE, OMLIJSTING). - Kruisafneming, copie naar Peter Paul Rubens, xvne, gerestaureerd door André Gerbel't, van Poperinge, in 1961, paneel, ca. 190X 150 (M 20258'67). - H. Martinus bisschop geeft aalmoezen aan een bedelaar, XIXe (?), doek, ca. 75 x 50 (M 20269'67). SCULPTUUR Beeld, Christus op de Koude Steen, geschonken door Claire Boerhave, 1699, hout, gepolychr. door Jos. Fryson, van Menen, h. 100 (A '44). Beeld, H. Aloysius van Gonzaga, ca (?), gepolychr. bout (?), h. met sokkel ca. 55 (M '67). Beeld, H. Ambrosius van Milaan, met geselroede, ca. 1700, gepolychr. hout, h. met sokkel 14-0, zonder sokkel 100 (A 65406'44). Beeld, H. Anna, ca. 1700, deels wit geschilderd, deels verguld hout, h. met sokkel 90, zonder sokkel 70 (A 65403'44). Beeld, H. Apollonia, ca. 1700, deels wit geschilderd, deels verguld hout (beschadigd aan linkerhand), h. 90 (A '44). Beeld, H. Barbara, ca. 1700,deels wit geschilderd, deels verguld hout, b. 88 (A 65410'44). Beeld, H. Joachim, ca. 1700, deels wit geschilderd, deels verguld hout, h. roet sokkel 90, zonder sokkel 70 (A 65409'44). Beeld, 0.-L.-Vrouw van Zeven Smarten, doorboord met één zwaard, ca. 1700, volkskunst, gepolychr. hout, b. ca. 100 (A 65396'44). Beeld, H. Rochus van Montpellier, ca (?), gepolychr. hout, h. 85 (A '44). T

53 T Beeld, H. Andreas, ca. 1725, wit geschilderd hout, h. met sokkel 171, zonder sokkel 145 (B 59823'44). Beeld, H. Petrus, ca. 1725, hout, witte overschildering weggenomen, h. 140 (B 59824'44). Beeld, H. Dominicus Guzrnan, geschonken door M. Bruneel, weduwe van P. de Maerel, onder pastoor Cool, vóór 1743, lindehout, witte overschildering weggenomen, h. ca. 175 (B 59829'44). Beeld, 0.-L.-Vrouw van Halle met Kind, 1748, donker getint hout, licht beschadigd, h. 50 (scepter en schildje niet meer ter plaatse) (A 65400'44) (cf. ook TABERNA KEL, BALDAKUN (EN TROONHEMEL) ). Altaaromament, twee engelen in aanbidding, op sokkel, le h. xvme, verguld hout, h. met sokkel 55, zonder sokkel 32 (A '44). Beeld, 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans met Kind, 1751, gepolycbr. en verguld hout, h. ca. 60 (?) zonder sokkel (B 54970'44) (cf. ook TABERNAKBL, BALDAKIJN (EN TROONHEMEL) ). Beeld, H. Augustinus van Hippo, xvme, bout, witte overschildering weggenomen, b. met sokkel ca. 230, zonder sokkel 172 (B 59826'44). Beeld, H. Catharina van Siëna, xvme, wit geschilderd bout, beschadigd aan de rechterhand, h. met sokkel 157, zonder sokkel 138 (B 59825'44). Beeld, H. Donatus van Münstereifel, xvme, wit geschilderd hout, b. 85 (A 65407'44). Beeld, H. Eligius, xvme, deels wit geschilderd, deels verguld hout, h. met sokkel 175 (B 59828'44). Beeld, H. Hubertus bisschop, xvme, wit geschilderd hout, h. met sokkel 105, h. zonder sokkel ca. 85 (A 65402'44). Beeld, H. Nikolaas van Myra, xvme, wit geschilderd hout, h. met sokkel en kuip ca. 300 (M 20268'67). Beeld, 0.-L.-Vrouw van Smarten, vermoedelijk berk. van Calvarie, xvme, getint hout, destijds wit geschilderd, h. 119, h. met huidige sokkel 124 (A '44). Beeld, H. Thomas van Aquino, xvme, wit geschilderd hout, beschadigd aan de rechterhand, h. met sokkel 157, zonder sokkel 138 (B 59827'44). Altaarornament (1 van 2), met H. Hart als symbool van Maria en Mariamonogram, m. xvme, verguld hout, h. 130 (A 61342'44). Beeldengroep, Verschijning van 0.-L.-Vrouw van La Salette aan Melanie Calvat en Maximin Giraud, 2e b. XIXe, gepolychr. hout, h. 0.-L.-Vrouw 68, jongen 68, meisje 81 (M 20259'67). TABERNAKEL ROESBRUGGE-HARINGE BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), met Mariamonogram en vier putti, 1751, gepolychr. en verguld hout, h. ca. 150 (B 54970'44) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans). BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), 1752, gepolychr. en verguld hout, h. ca. 150 (A 65397'44) (cf. ook CULTUSOBJECT, RELIEKHOUDER van de H. Anna en 0.-L.-Vrouw). BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), op de hoeken de symbolen van de Evangelisten, in het m. van de korte zijde Ark van het Verbond en in het m. van de lange zijde Tafel der Toonbroden, b. in het m. engeltje met geopend boek, 1769, verguld hout (B 59820'44); detail : Ark van het Verbond (A 62275'44). BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), met Mariamonogram in verguld zilver, xvme, verguld wagenschot, h. 140 (A 65400'44) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, 0.-L.-Vrouw van Halle). EXPOSITIETROON, ca (?), in 1936 voorzien van basis in triplex, deels verguld, deels verzilverd hout, h. 175 (A 61345'44). TEXTIE L ANTEPENDIUM, vermoedelijk berk. van het Rijke Clarissenklooster te leper, in het m. cartouche met de Nederdaling van de H. Geest over 0.-L.-Vrouw en de apostelen, b. wapenschild van Ghislain Bultheel, o. van Louise de Cortewyle, ged. o. en b. 1627, witte hernieuwde damastzijde, gestulpt goud- en zijdeborduurwerk, cartouche in lazuursteek, 96 x 265 (M 20280'67) ; detail : Nederdaling van de H. Geest over 0.-L.-Vrouw en de apostelen, met wapenschilden van de schenkers en datum (B 59819'44), kaarsenbanken met zelfde wapenschilden en bewerking, 26 x 94 (niet gefotografeerd). ANTEPENDIUM door de kloosterzusters van 0.-L.-Vrouw ten Bunderen uit Moorslede (Conincksdale), gevestigd te Ieper, in het m. in medaillon de H. Agatha, b. wapenschild van overste Jacobus Theodorus de Coninck, de schenker, o. geel., 1698, rood fluweel, gestulpt goudborduurwerk, 95 x 300 (M 20673'67 ; B 54965'44) ; detail : de H. Agatha, met wapenschild en datum (B 59818'44). ANTEPENDWM, met symbolen van de dood, geschonken door Ghislain Bultheel en Louise de Cortewyle, b. xvne, zwal't fluweel, witzijden oplegwerk, kleurzijde-en zilverborduurwerk, ca. 96 x 280 (M 20289'67). ANTEPENDIUM, met symbolen van de dood, xtxe, beschilderd doek, 101 x 195 (M 20278'67). ANTEPENDIUM (1 van 2), met de H. Jozef in cartouche, XIXe, beschilderd doek, 102X216 (M 20279'67). 51

54 ROES13RUGGE HARINGE BANIER (EN VLAG), gedeelte van -, 1760, volgens ged. opschrift, ovaal doek, diam. ca. 60 : voorzijde met het Mirakel van 0.-L.-Vrouw van Halle (A 61338'44), achterzijde met 0.-L.-Vrouw van Halle (als gedeelte van vorig thema) (A 61339'44). BANIER (EN VLAG), 1770, zwarte stof, ca. 250 x 150, ovaal doek, 92 x 70 : voorzijde met het Vagevuur (M 20276'67), achterzijde met de Dood (M 20277'67). BANIER (EN VLAG), XIXe, rode stof, 195 x 100, ovaal doek, 92 X 70 : voorzijde met Laatste Avondmaal (M 20272'67), achterzijde met Aanbidding van de H. Eucharistie (M 20273'67). BANIER (EN VLAG), 2e h. XIXe, blauwe stof, 195 x 100, ovaal doek, 92 x 70 : voorzijde met Boodschap van de Aartsengel Gabriël aan Maria (M 20270'67), achterzijde met 0.-L.-Vrouw met Kind die rozenkrans schenkt aan de H. Dominicus Guzman (M '67). BANIER (EN VLAG), met torenmonstrans in medaillon, e. xrxe-b. x:xe, purper fluweel, gestulpt borduurwerk, 190 x 100 (M 20274'67). BANIER (EN VLAG), met 0.-L.-Vrouw die rozenkrans schenkt aan de H. Dominicus Guzman, e. XIXe-b. xxe, donkerblauw fluweel, gestulpt borduurwerk, 190X 100 (M 20275'67). BORDUURWERK, baarkleed met symbolen van de dood : m. doodshoofd, o. en b. gevleugelde zandloper tussen zeisen, xrxe, zwart fluweel, witte zijde, boorduurwerk, 350 x 310 (B 54964'44). KoorucAP, 2e h. xvue (?), donkerrood fluweel en rood gebloemde zijde, gestulpt goud- en zilverborduurwerk en halfedelstenen : voorzijde (M 20299'67), rugzijde rugschild met Jezusmonogram (M 20298'67). KOORKAP, voorzijde met klaprozenmotief, 1865, zwart fluweel, zilverborduurwerk (A 61327'44). LITURGISCH GEWAAD, zwart, Ie h. xvue, zwart fluweel vernieuwd in 1935, gestulpt zilver- en kleurzijde borduurwerk : dalmatiek (niet gefotografeerd), kazuifel : voorzijde met doodshoofdmotief (M 20291'67), rugzijde met het Vagevuur, in gespleten steek (M 20290'67), tuniek (niet gefotografeerd). LITURGISCH GEWAAD, wit, vermoedelijk berk. van het Rijke Clarissenklooster, van Ieper, 1627, grotendeels geschonken door de fam. Bultheel-de Cortewyle, witte moor, vernieuwd in 1930, gestulpt goud- en kleurzijdeborduurwerk : dalmatiek met wapenschild van lid van de fam. van Dixmude tot Antoing (M 20294'67), kazuifel, voorzijde (M 20293'67), rugzijde met, in medaillon, de Maaltijd bij Zacheus de Tollenaar, op de kruisarmen de wapenschilden van Ghislain Bultheel en Louise de Cor- 52 tewyle, medaillon : lazuursteek (M 20292'67) ; detail van het medaillon (A 61329'44), kelkvelum met Jezusmonogram en bursa met kruis (M 20295'67), koorkap, voorzijde (M 20296'67), rugzijde (M 20297'67). VERLICHTING GODSLAMP, gedeelte van -, door Vancampenhoudt Vanacker, van Izegem, vóór 1883, verzilverd koper, h. 50 (M 20255'67). KANDELAAR (1 van 2), xvne, verguld hout, destijds gepolychr., h. 73 en (1 van 4), xvue, getint hout, destijds gepolychr., h. (2 van) 54 en (2 van) 58 (A '44). KANDELAAR (3 van 6), 2e h. xvne, geelkoper, h. ca. 34 (A 61332'44). KANDELAAR (1 van 2), le h. xvme, getint hout, destijds gepolychr., h. 80 en (1 van 6), le h. xvme (2 van 6 in verguld hout en 4 van 6 in getint hout, destijds gepo Jychr.), h. 83 (A 61333'44). KANDELAAR (2), op de voet cherub en HH. Harten als symbool van Jezus en Maria, Ie h. xixe, koper, h. 37,5 (M 20254'67). KERK SINT-MARTINUS (ROESBRUGGE) Deze driebeukige kerk met westertoren, opgetrokken in baksteen, werd gebouwd in Na beschadiging in werd de kerk hersteld. EXTERIEUR Alg. gezicht N. (M 24204'67), Z.-0. (M 24205'67) ; partieel gezicht 0. (M 24206'67), toren : noordzijde (M 24203'67). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 24201'67), naar het doksaal (M 24202'67), van het hoofdkoor (M 24190'67). ALTAAR ALTAAR, Zij-, N., toegewijd aan 0.-L.-Vrouw, in het retabel l. de Verschijning van 0.-L.-Vrouw aan Bernadette Soubirous en r. 0.-L.-Vrouw geneest de zieken, e. x1xeb. xxe, neogotisch, gepolychr. hout (M 24386'68). ALTAAR, Zij-, Z., toegewijd aan het Kindje Jezus van Praag, e. x1xe-b. xxe. neogotisch, gepolychr. en verguld hout (M 24193'67). r

55 BIECHTSTOEL met boven middenvak Oog Gods onder kruis en twee hoornen des overvloeds, xvne, geschilderd hout (M 24184' 67). COMMUNIEBANK met voorstelling van de Aanbidding van de H. Eucharistie en buste van de H. Franciscus Xaverius, in medaillon, ca. 1836, smeedijzer en koper (M 24387'68). CULTUSOBJECT RELIEKHOUDER van de H. Martinus bisschop, met buste van de heilige, xrxe, verguld en verzilverd hout, h. ca. 100 (M 24195'67). DOOPVONT ca. 1836, wit en zwart marmer, deksel in koper, tot. h. ca. 160, h. kuip 110 (M 24183'67). KLANK KLOK, 1838, brons (vermoedelijk niet meer ter plaatse) (A 60307'44). KLOK, met voorstelling van H. bisschop, 1838, brons (A 60298'44). KLOK, genaamd Sophie, met voorstelling van Jezus aan het Kruis en Maria Magdalena, 1838, brons (A 60283' 44). PREEKSTOEL op de panelen van de kuip buste van de H. Johannes evangelist, in medaillon en de allegorische voorstelling van de drie Goddelijke Deugden, onder de kuip beeld van de H. Petrus, onder het klankbord twee engelen van de Gerechtigheid, xvme of XIXe, hout (M 24196'67) ; detail : beeld van de H. Petrus, hout, h. 160 (M 24388'68). ROESBRUGGE-HARINGE SCHILDERIJ - van het hoofdaltaar, door François Ignace Auguste Böhm, van Ieper, Calvarie met Maria Magdalena, get. en ged. r.o. 1829, doek, 250x 150 (M '67). - door Ferdinand J. Callebert, van Roeselare, H. Martinus bisschop, met drie bedelaars, get. en ged. r.o. 1867, doek, ca. 400x 220 (M 21188'67). - door Edward August Wallaeys, van Brugge, 0. L.-Vrouw Onbevlekte Ontvangenis met brandend hart, get. l.o., ca. 1850, doek, ca. 300x 180 (M 24186'67). H. Hart van Jezus, xrxe, doek, ca. 250x 170 (M 24389'68). - H. Martinus te paard deelt zijn mantel met een bedelaar, xrxe, doek, ca. 400 X 200 (M 24194'67). - Prediking van de H. Franciscus Xaverius in China, XIXe, doek, ca. 350 x 200 (M 24200'67). - Tenhemelopneming van Maria, met kloosterkerk op de achtergrond, XIXe, doek, ca. 400X 190 (M 24189'67). - Verschijning van 0.-L.-Vrouw aan de H. Antonius van Padua, xrxe, doek, ca. 350 X 200 (M 24182'67). SCULPTUUR Beeld, H. Barbara, xrxe, gepolychr. hout, h. met sokkel ca. 170 (M 24187'67). Beeld, H. Jozef met Kind, xrxe (?), gepolychr. hout, h. met sokkel ca. 170 (M 24199'67). Beeld, de Opvoeding van Maria : Anna verklaart Maria de H. Schrift, xrxe, gepolychr. hout, h. met sokkel ca. 170 (M 24197'67). Beeld, H. Rochus van ' Montpellier, xrxe, gepolychr. hout (?), h. met sokkel ca. 170 (M 24198'67). Beeld, H. Antonius van Padua met Kind Jezus, e. xrxe, neogotisch, gepolycbr. bout (?), h. ca. 150 (M 24185'67). VERLICHTING GODSLAMP, xrxe, koper, h. ca. 50 (M 24192'67). LUCHTER door August Michiels, 184-0, beschadigd in , in 1972 opnieuw in gebruik genomen, eik, diam. 180 (niet gefotografeerd). 53

56 WATOU KERK SINT-BAVO Driebeukige hallenkerk waarvan het bergstenen gedeelte aan de middenbeuk van de westgevel en de basis van de toren herkomstig zijn van het vroegere Romaanse bedehuis, vermoedelijk opgetrokken in de tweede helft van de twaalf de eeuw. In de zestien.de eeuw werd de kerk vergroot en gotisch verbouwd. Een tweede en derde verbouwing vond plaats in de zeventiende en in de negentiende eeuw de sacristie werd verbouwd in 1804, de doopkapel en het portaal in Onder leiding van priester-architect Jari Clarysse werd in 1840 de zoldering vervangen door een kruisgewelf. Ook werden er in de negentiende eeuw een pseudo-romaanse geveltop en een roosvenster aangebracht aan de westgevel van de middenbeuk. Een deel van de spitse achthoekige vieringstoren dateert eveneens van de negentiende eeuw. EXTERIEUR Alg. gezicht Z. (B 59789'44), W. met toren (B 59790'44) ; partieel gezicht N.-0. (M ). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (B 54951'44), naar het doksaal (B 54952'44), van het Z.-W. naar het N.-0. (B 59791' 44). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, portiekaltaar, aan het gewelf gesculpteerde voorstelling van het Geloof (hier een allegorische vrouwenfiguur die draak bedwingt) en 1. en r. bustes van de HH. Petrus en Paulus in medaillon, l.o. en r.o. bustes van de HH. Victor en Franciscus van Assisi, in medaillon, gift van pastoor Victor Albert Vandermeersch en zijn zuster Francisca, boven altaartafel gesculpteerde voorstelling van de Verheerlijking van de H. Bavo en wapenschild van de graven van Watou, 1. en r. van altaar twee engelen in aanbidding, , gemarmerd, geschilderd en gedeeltelijk verguld hout (B 54953'44 ; B 59792'44) ; details : het Geloof tussen de HH. Petrus en 54 Paulus in medaillon (M 20606'67), Verheerlijking van de H. Bavo, gemaakt naar gelijknamige voorstelling van deze heilige aan het hoofdaltaar van St.-Baafskathedraal te Gent door H. F. Verbruggen, geschilderd hout, h. 157 (M 20607'67), medaillons met de HH. Victor (M 20608' 67) en Franciscus van Assisi (M 20609'67), antependium met 1. de Aanvaarding van Allowin (H. Bavo) door de H. Amandus en r. de H. Bavo als kluizenaar in de bossen van Beila en Mendonk, , grisaille op doek, 67 x 170 (M 20670'67), tabernakel door P. Debosschere, van Tielt (?), bekroond met kruisbeeld tussen twee engelen met symbolen van Geloof en Hoop, deurtje met HH. Harten als symbool van Jezus en Maria, en kamer met [Lam van de Apocalypsis], 1843 (?), -geschilderd en verguld hout (M 20610'67). ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar toegewijd aan 0. L.-Vrouw, aan het gewelf gesculpteerde voorstelling van de Kroning van Maria, en 1. en r. bustes van de HH. Rosa en Coleta in een grisaille geschilderd medaillon, boven altaartafel gesculpteerde voorstelling van 0.-L.-Vrouw die de rozenkrans schenkt aan de H. Dominicus Guzman, 1. en r. beelden van de HH. Barbara en Catharina van Alexandrië in een nis, a!taarta,fel met H. Hart als symbool van Maria (vermoedelijk van latere datum) en tabernakel met op het deurtje Mariamonogram, b. xvme, geschilderd, gemarmerd en gedeeltelijk verguld hout (B 59793'44) ; details : Kroning van Maria (M '67), medaillons met de HH. Rosa (M 20599'67) en Coleta (M 20600'67), 0.-L.-Vrouw die de rozenkrans schenkt aan de H. Dominicus Guzman (M 20598'67), de HH. Barbara, geschilderd hout, h. 140 (M 20596'67) en Catharina van Alexandrië, geschilderd hout, h. 145 (M 20597'67). ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar toegewijd aan het H. Kruis, aan het gewelf gesculpteerde voorstelling van Triomferende Christus en l. en r. bustes van de HH. Bernardus van Siëna en Andreas in een grisaille geschilderd medaillon, boven altaartafel gesculpteerde voorstelling van het Mirakel van het H. Kru.is, 1. en r. beelden van de H. Heraclius als keizer en als boeteling, a1taartafel met H. Hart als symbool van Jezus (vermoedelijk van latere datum) en tabernakel met op het deurtje kruisbeeld, b. xvme, in 1768 hersteld (?), geschilderd, gemärmerd en gedeeltelijk verguld hout (B 54954'44) ; details : Triomferende Christus tussen de HH. Bernardus van Siëna en Andreas in medaillon (M 20623'67), het Mirakel van het H. Kruis (M 20618'67), de H. Heraclius als keizer, geschilderd hout, h. 162 (M 20619'67) en als boeteling, geschilderd hout, h. 145 (M 20620'67).

57 l ALTAAR, Zij-, aan zijbeuk Z., klein portiekaltaar toegewijd aan de H. Rochus van Montpellier, bekroond met Oog Gods, in nis beeld van de heilige, Ie h. xvme, geschilderd, gemarmerd en gedeeltelijk verguld hout (B 54955'44) ; detail : beeld van de heilige, geschilderd hout, h. 158 (M 20628'67). ALTAAR, Zij-, aan zijbeuk N., klein portiekaltaar toegewijd aan de H. Anna, bekroond met buste van God de Vader, in nis beeld van St-Anna te Drieën, Ie h. xvme, geschilderd, gemarmerd en gedeeltelijk verguld hout (B 59794'44) ; detail : beeld van St-Anna te Drieën, geschilderd hout, h. 115 (M 20590'67). BIECH'f$TOEL - (N.) boven middenvak medaillon met de Goede Herder, boven zijvakken de Boetvaardige Koning David en Maria Magdalena, ca. 1750, eik (M 20594'67). - (Z.) boven middenvak medaillon met Jezus die Petrus de sleutels overhandigt van het Opperherdersambt, boven zijvakken de H. Antonius abt in de wildernis en Maria Egyptica in de woestijn, ca. 1750, eik (B 59795'44 ; M 20625'67). - (Z.) boven middenvak de H. Paulus, 1834, eik (M 20626'67). - (N.) door Loosbergh, van leper, met boven middenvak de H. Petrus in medaillon, gemaakt naar het model van de biechtstoel van 1834, 1878, eik (M 20593'67). BOEKBAND van missaal, door Henri Boeys, van leper, met Jezusmonogram, de sloten versierd met de Druiventros van Kanaän en de Ark van het Verbond, merken op de sloten : Ieper, gekroonde 85 en meesterteken : HB, gedrukt in 1884, sloten van de boekband 1785, roodlederen band met vergulde versiering, zilveren sloten, 35,5x25,5 (M 20668'67). COMMUNIEBANK vier en twintig gesculpteerde panelen met engelenkopjes, Ie kw. xvme, eik (B 54960'44 ; B '44 ; B 59799'44). CULTUSOBJECT AMPULLEN (4) EN -SCHAAL (2), e. xvrne, tin, ampullen (Ie stel) : h. 9,5 en schaal : 21 X 30 ; ampullen (2e stel), h. 9 en sohaal : 22 x 30 (M '67). CANONBORD (3), middenstuk versierd met Hostiedragende Kelk, in medaillon, Ie h. xrxe, verguld hout, resp. 47X48 en 33 x 26 (M 20652'67). WATOU CANONBORD (3), le h. xrxe, verguld hout, resp. 35x44,5 en 28 x 22,5 (M '67). CHRISMATORIUM, schuinstaand deksel met buste van Christus in medaillon, en de symbolen van de Evangelisten, le h. x1xe, zilver, h. 13 (M 20649'67). CmoRIE, Berechtings-, door Pieter Joannes Baelde, van Ieper, cilindervormige doos met twee geledingen, merken : o.a. leper en dekanaatsletter A, ged. eigendomsinscr. van de kerk, 1743, zilver, h. 10,5 (A '58). CIBORIE, op de voet drie medaillons met o.a. buste van de H. Petrus, ca. 1860, zilver, h. 51 (M 20650'67). KELK door Jan Braem, van leper, vier merken o.a. Ieper en dekanaatsletter 0, proefsteek, ged. eigendomsinscr. van de kerk, 1630, zilver, h. 25 (A 62098'44). MONSTRANS, Cilinder, door Jan de Guisy de Oude, van Ieper, cilinder gevat tussen twee nisvormig uitgehaalde zuiltjes waarin beeldjes van de HH. Blasius en Catharina (?), bekroond met beeldje van Christus Zaligmaker, vernieuwd topkruis, merken o.a. dekanaatsletter Z., 1548 (?), verguld zilver, h. 59,5 (B '58 ; A 62099' 44) ; details : cilinder en bekroning (B '58), voet en stam (B '58). RELIEKHOUDER van de H. Sebastiaan met voorstelling van de heilige op sokkel, m. xvme, gepolychr. en verguld hout, h. 113 (A 62106'44). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, voet versierd met een kruis in medaillon, 3e kw. xvme, zilver, h. 56 (M 20581' 67). RELIEKHOUDER van de H. Coleta (osculatorium), met buste van de heilige, e. xvme, zilver (M 20592'67) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld van de H. Coleta). RELIEKHOUDER van de H. Rocbus van Montpellier met beeld van de heilige op sokkel, e. xvme, geschilderd en verguld hout, h. 99 (B 59804'44). RELIEKHOUDER van de H. Antonius van Padua, met buste van de heilige met Kind, op sokkel, e. xvmeb. xixe, gepolychr. en verguld hout, h. 108 (M 20630'67). RELIEKHOUDER van de H. Barbara, met buste van de heilige op sokkel, XIXe, geschilderd en verguld hout, h. 85, osculatorium : XIXe, zilver (M 20589'67). RELIEKHOUDER (16) (osculatoria) van verschillende heiligen, xvme of xixe, zilver (A 62100'44). WIEROOKVAT door Joannes Baptist De Somer, van Ieper, 1731, zilver, h. 24,5 (A '58). DECORATIE DEUR, BINNEN-, saoristiedeur (1 van 2), thans gebruikt als kastdeur, le kw. xvrne (?), eik (M 20669'67). 55

58 WATOU DEUR, BINNEN, sacristiedeur, ca. 1804, eik (M 20612'67). LAMllRIZERINO, 1837, eik (M 20632'67). LAMBRIZERINO, deel uitmakend van de doopkapel, 1837, eik (M 20635'67) (cf. ook SCULPTUUR). DOOPVONT 1837, marmer, deksel in koper, tot. h. 114 (M 20636'67). DRUKWERK BOEK, Titelblad van Antiphonale Romanum, uitgave J. B. Verdussen, Antwerpen, 1732, 39 x 24 (M '67). BOEK, Titelblad van de Missae Defunctorum, met voorstelling van het Vagevuur, Plantijndruk, Antwerpen, 1753, 32 x 22 (M 20666'67) ; detail : de Kruisiging (M 20667'67). BOEK, Titelblad van missaal met voorstelling van Laatste Avondmaal, Plantijndruk, Antwerpen, 1781, 42 x 30 (M 20665'67). SMOUTWERK, Biechtbriefjes (10) resp. met datum 1794, 1806, 1814, 1820, 1826, 1848, 1926, 1937, 1951 en 1957 (M 20647'67). GEREEDSCHAP ALLERLEI, Hostieijzers (2), XIXe, smeedijzer, h. resp. 17 en 14 (M 20653'67). GLASRAAM (2) door A. Dobbelaere, van Brugge, naar het model van deze welke in vernietigd werden, ca. 1933, voorstellend : Saul neergebliksemd op de weg naar Damascus (M 20605'67), Jezus overhandigt Petrus de sleutels van het Opperherdersambt (M 20604'67). GEDENKTEKEN Herdenkingsplaat aan de overleden pastoors van Watou ( ), ca. 1937, zink, 130X63 (M20613'67). GRAFMONUMENT Graf steen van Marie de Ghistelles, echtgenote van Gillis de Courtewille en grootmoeder van de eerste gravin van Watou (t 1568) met wapenschilden, acht kwartieren en gedeelte van het grafschrift, Doornikse steen, 248 x 135 (doormidden gebroken) (M 20578'67). Grafsteen van Josse Cortewille en Charlotte Vaerenewyck, ouders van de eerste gravin van Watou ("t..), met wapenschild in medaillon en acht kwartieren : voor Cortewille : Cortewile, Steelant, Caestre, Cappelle, voor Vaerenewyck : Ghlstelles, Bambeke, Hoymille en Stavele, ca. 1600, grijze steen, 200X 120 (M 20579'67). Ligbeelden van Charles d'ydeghem, baron van Wieze en eerste graaf van Watou (t 1630) en Marie de Cortewille, de Berst en de Watou, zijn echtgenote (t... ), beelden welke zich in een thans verd wenen muurnis bevonden, Ie h. xvne, gerestaureerd ca. 1895, naar het plan van Michiel D'hondt, marmer, 1. resp. 172 en 178 (B 59805' 44 ; M 20595'67). Grafsteen van Catharina Heoeman (t 1689), kapelaan Egidius Bammelis (t 1729), pastoor Jacobus Bammelis (t 1730) en Catharina Bammelis (t... ), marmer, 197 x 104 (niet gefotografeerd). Grafsteen, Ovale-, van Anne de Ghistelle (t... ); xvne of xvme, arduin, h. 93 (M 20580'67). Grafsteen van onderpastoor Joannes Baptista Babelaere (t 1721), marmer, 100 x 59 (M 20624'67). Gedenkteken, H. Graf, ter nagedachtenis van en geschonken door Christiaan Boone (t 1729) en zijn eerste echtgenote Catharina Deroo (t 1706) en van zijn tweede echtgenote Catharina Verbauwhede (t 1712), gerestaureerd door Loosbergb, van Ieper, in 1877 en door Gilbert Deprez, van West-Vleteren, ca. 1964, gepolychr. hout (M 20583'67). Grafsteen van pastoor Victor Albertus Van der Meersch (t 1769) en zijn zuster Scbolastica Franciska (t... ), marmer, 130X63 (M '67). Grafplaat van pastoor Joannes Andreas Astaes (t 1818) en pastoor Jacobus Franciscus Hof (i" 1820), hout, 130X63 (M 20615'67). Grafplaat van Joannes Fidelis De Bergh (t 1840) en Maria Rosa Torrelle (t 1846), zink, 130X63 (M 20614' 67). INSIGNE KROON (12), xvme en xixe, zilver (A 62101'44). JUWEEL Halskettingen, oorhangers e.d., giften, xixe of b. xxe (M 20646'67). KAST ROEDERSCHAPSLIJST van de Confrerie van het H. Sacrament, met kruisbeeld en Hostiedragende Kelk, ca. 1750, eik, h. 285 (M 20634'67). BROEDERSCHAPSLIJST met zandloper, ter nagedachtenis van Carolus Philippus Josephus Tandt (t 1797), vermoedelijk gemaakt naar het model van de vorige, eik, h. 272 (M 20584'67). 56

59 r HANDDOEKREK : Staander voor kelkdoekjes met o. rechthoekig ladenkastje, xixe, notelaar, h. 43,5 (M 20654'67). KLANK KLOKJE door J. T. Barbieux, van Doornik, 1791, brons (niet gefotografeerd). KLOK, 1840, brons (niet meer ter plaatse) (A 55222'43). ORGEL door René Germain, ca. 1810, spelen hersteld door Anneessens van Menen in 1912, orgelkast bekroond met beeld van David Koning psalmdichter, 1837 (?), eik (M 20582'67). KOORLEZENAAR leesblad gestut door adelaar, Ie h. xvme, verguld en gepolychr. hout, h. 165 (A 62102'44). KRUISWEG (l van 14 staties) door J. Glorieux, van Poperinge, Jezus wordt aan het kruis genageld, geschonken door Norbertus Blomme en Eusebia Debergh, zijn echtgenote, in 1851, doek, 86 x 66 (M 20585'67). OFFERANDE SCHAAL (EN SCHOTEL) (6), e. xvme-b. XJXe, tin : met één merk o. : Tudorroos, diam. 30,5 (M 20655'67), met één merk o. : gekroonde roos en initialen IDH, diam. 30 (M 20656'67), met één merk b. : figuurtje met rijksappel aan de voeten, in parellijstmedaillon en o. twee grote merken : leeuw in schild en halfuitgewiste en gekroonde Tudorroos, diam. 22,5 (M 20658'67), met twee merken o. Tudorroos en dubbelkruis in krans van lauwertakken, diam. 23 (M 20657'67), met één merk b. : figuurtje in medaillon, en twee merken o. : leeuw in schild en gekroonde Tudorroos, ook de initialen IGDH, diam. 22,5 (M 20659'67), met één merk b. : fi gu urtje, en twee merken o. : leeuw in schild en roos met initialen, diarn. 21 (M 20660'67). PREEKSTOEL hangende kuip eindigend op granaatappel, op de vijf panelen van de kuip Jezus en de Samaritaanse Vrouw bij de waterput, Opwekking van Lazarus, Maaltijd bij Simon de Farizeeër : Maria Magdalena zalft de voeten van Jezus, de Bergrede, Jezus ondervraagt de Schriftgeleerden in de tempel, tussen de allegorische voorstelling van de kardinale deugden : Voorzichtigheid, Matigheid, Sterkte en Rechtvaardigheid, muurstuk met buste van de Goede Herder, in medaillon, geschonken door en ter ge- WATOU dachtenis aan Guillielmi Laurentü Tandt (t 1752), in 1750, gerestaureerd ca. 1950, eik (L 151 '41 ; B 54956'44 ; M 20637'67) ; details van de kuip : Jezus en de Samaritaanse Vrouw bij de waterput (B 54957'44), Opwekking van Lazarus (B 59798'44), Maaltijd bij Simon de Farizeeër Maria Magdalena zalft de voeten van Jezus (B 54959'44), de Bergrede (B 54958'44), de Rechtvaardigheid (L 152' 41) ; details van de wenteltrap : trapleuning met opengewerkte wangen (B 59796'44), engelenk.op aan de trapstijl (B 59797'44)..SCHILDERIJ - Vlaamse School, Jezus sterft aan het Kruis, xvue, doek, 144x 109 (M 20638'67). - Vlaamse School, Mirakel van het H. Kruis, met de H. Helena en bisschop Macarios, xvue, doek, 288 x 172 (M 20588'67). - Aanbidding van de Herders, ca. 1650, eikehouten paneel, 170X 126 (M 20633'67). - Verschijning van 0.-L.-Vrouw aan de H. Antonius van Padua, ca. 1700, doek, 80 x 65,5 (M 20639'67). - van zijaltaar Z., H. Hart van Jezus, 2e h. XIXe, doek, 265 x 118 (M '67). - van zijaltaar Z., H. Hart van Maria, 2e h. xixe, doek, 265 x 118 (M 20622'67). SCULPTUUR Beeld, Processie-, 0.-L.-Vrouw met Kind, ca. 1600, gepolychr. en verguld hout, h. ca. 80 (A 62103'44) (cf. ook TABERNAKEL, BALDAKUN (EN TROONHEMEL) ). Beeld, Christus op de Koude Steen, Ie h. xvrre, gepolychr. hout, h. 133 (B 59807'44). Beeld, H. Coleta, m. xvne, gepolychr. hout, h. 100 (M 20592'67) (cf. ook CULTUSOBJECT, RELIEKHOUDER van de H. Coleta). Beeld, H. Johannes de Doper, e. xvne-b. xvme, geschilderd lindehout, h. met sokkel 245 (M 20629'67). Beeld, H. Bavo als krijgsman, Ie h. xvme, geschilderd en verguld hout, h. 110 (M 20617'67). Beeld, Processie-, St-Anna-te-Drieën, op sokkel, m. xvme, verguld en verzilverd hout, h. ca. 60 (A 62104'44) (cf. ook TABERNAKEL, BALDAKUN (EN TROONHEMEL)). Beeld door een geestelijke van Watou, H. Jozef met Kind, 1785, geschilderd hout, h. met sokkel 278 (M 20586' 67). Beeld, H. Antonius van Padua, met Kind, xixe, geschilderd hout, h. met sokkel 265 (M 20627'67). 57

60 WATOU Beeldengroep, Doop van Jezus in de Jordaan, b. xxe, neogotisch, witte steen (M 20635'67) (cf. ook DECO RATIE, LAMBRIZERING). TABERNAKEL BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), bekroond met bazuinspelende engel, ged. op één van de zijkanten, 1745, verguld en gepolychr. hout en spiegelglas (B 59803'44). BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), met Mariamonogram, le h. xvrne, gepolychr. en verguld hout, h. 180 (A 62103'44) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, 0.-L.-Vrouw met Kind). BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), met Mariamonogram, le h. xvrne, verguld en verzilverd hout, h. 165 (A 62104'44) (cf. ook SCULPTUUR, Beeld, St.-Anna-te-Drieën). CREDENSTAFEL, m. xvme, geschilderd en verguld hout, marmeren blad, 95 x 84 (M 20603'67). EXPOSITIETROON, met putti en attributen van de Dood, le h. xvme, verguld en gepolychr. hout, h. 172 (B 59802' 44). TEXTIEL BANIER (EN VLAG), in medaillon, 0.-L.-Vrouw die de rozenkrans schenkt aan de H. Dominicus Guzman, 2e h. xxxe, blauwe moor, naald- en gestulpt goudborduurwerk, h. 160 (M 20641'67). BANIER (EN VLAG), 2e h. xxxe, voorstelling op doek geschilderd, zwarte stof, h. 170 : voorzijde met 0.-L.-Vrouw van de Rozenkrans en de Gelovige Zielen (M 20642'67). achterzijde met de attributen van de Dood (M 20643'67). KAZUIFEL, e. xvue, gestulpt goudborduurwerk overgebracht op nieuwe, witte moor : voorzijde (M 20662'67), rugzijde met Oog Gods (le h. xxe toegevoegd) en granaatappelplant (M 20663'67). VERLICHTING GODSLAMP, geschonken door Vid. De Wagemaker (:volgens inscr.), m. xvme, koper, h. ca. 120 (M 20602'67). KANDELAAR (4), ca. 1700, geschilderd en verguld hout, h. resp. 52,5 en 55 (M '67). KANDELAAR (2 van 4), e. xvme, geschilderd en verguld hout, h. ca. 135 (M 20611'67). KANDELAAR (8), le h. xrxe, tin, h. 98 (M 20644'67). KANDELAAR (1 van 8), Ie h. xxxe, tin, h. 98 (zie ook M 20644'67), (1 van 6), 2e h. xvue, geelkoper, h. resp. 36,5 en 49, (1), m. xxxe, verzilverd koper, h. 70 (B 59806' 44). 58 KANDELAAR (2 van 6), op de voet o.a. de H. Jozef en 0.-L.-Vrouw met Kind, gift van Wd. De Bergh, m. XIXe, verguld zilver, h. 142 (M 20645'67). KANDELAAR (1 van 6), m. xrxe, verguld zilver, h. 142 (zie ook M 20645'67), r. : (1), versierd met o.a. buste van apostel, 3e kw. xrxe, zilver (?), h. ca. 90 (A 62105'44). KANDELAAR (2), e. XIXe-b. xxe, koper, h. 70,5 (M 20648' 67). LICHTARM (1), xrxe, koper, l. 64 (M 20587'67). WATER WUWATERVAT, geschonken door pastoor Christiaen Dhondt in 1568, volgens gotisch inschrift, a'!"duin, 20 x 40 (M 20631'67). KERK SINT-JAN (SINT-JAN-TER-BIEZEN) De oorspronkelijke kape l, date ren d uit de ze stiende eeu w, onderging verbouwingen in 1720, 1845 en 1855 en we rd pas tot paroch ie kerk verheve n in Het verbouwen tot een kleine zaalke rk me t dakruiter vond plaats tu ssen en Bij on weer in 1971 ge deelte lijk vernield, we rd de ke rk in 1972 hersteld. EXTERIEUR Partieel gezicht Z. met dakruiter (M 20162'67). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 20163'67), naar het doksaal (M 20164'67) (cf. ook KLANK, ORGEL). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, portiekaltaar, in de bekroning beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind, <tussen twee engelen, in het portiek beelden van de Calvarie met l.o. en r.o. beeldjes van 0.-L.-Vrouw met Kind en de H. Jozef met Kind, 1855, gedeeltelijk gemarmerd en gepolychr. hout (M 20165'67). ALTAAR, Zij-, N., toegewijd aan 0.-L.-Vrouw, in het retabel beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind, 1909, gepolychr. hout (M 20168'67). ALTAAR, Zij-, Z., toegewijd aan de H. Antonius abt, in het retabel beeld van de heilige, 1909, gepolychr. hout, (M 20169'67).

61 CULTUSOBJECT KRUIS, PROCESSIE-, xtxe, koper, h. 74 (M 20167'67). KRUIS, PROCESSIE-, 2e h. XIXe, verz,ilverd metaal, h. 74 (M 20166'67). KRUISBEELD op sokkel, met buste van Christus in ovaal medaillon, b. xxe, neogotisch, koper, h. 60 (M 20160'67) (cf. ook HUISHOUDEN, VAAS). MONSTRANS, Zonne-, twee gekroonde merken : 80 en meesterteken B tussen twee sterretjes, gift van Catharina L'Collier, echtgenote van Jacobus Clinck, 1780, verguld zilver, h. 57 (M 20157'67). RELIEKHOUDER (4) (osculatoria), één toegewijd en met voorstelling van de H. Rochus van Montpellier, ten voeten uit, één met buste van 0.-L.-Vrouw met Kind, en twee versierd met bloemen en toegewijd aan de HH. Antonius abt en Johannes de Doper, xvrne, zilver (M 20161' 67). GRAFMONUMENT Grafplaat van pater Celestinus van Wervicq ( : Felix Daubresse) (t 1896) en van pastoor Isidore Daubresse (t 1917), versierd met embleem van de Orde der Minderbroeders, marmer, ca. 150X50 (M 20171'67). HUISHOUDEN VAAS (4), b. xxe, koper, h. 26 (M 20160'67) (cf. ook CULTUSOBJECT, KRUISBEELD). WESTOUTER KLANK KLOK toegewijd aan de H. Johannes, onder peterschap van F. Van den Boogaerde en M. Th. Meersseman, 1838 (niet gefotografeerd). ORGEL door de firma Loncke, van Diksmuide (Esen), 1868 (M 20164'67) (cf. ook INTERIEUR, Alg. gezicht naar het doksaal). SCHILDERIJ - Geseling van Christus, berk. van het Benedictinessen.klooster te Poperinge(?), e. xvne, doek, 81,5 x 89 (M 20159'67). - Portret van pastoor K. L. Grimrninck ( ), herk. van het Benedictinessenklooster te Poperinge (?), b. xvme, doek, 60 x 4-0 (M 20158'67). TEXTIEL BANIER (EN VLAG), met voorstelling van de H. Eucharistie, in medaillon, e. XIXe, purper fluweel en gestulpt goudborduurwerk, h. 172 (niet gefotografeerd). BANIER- (EN VLAG), met voorstelling van 0.-L.-Vrouw Onbevlekte Ontvangenis, b. xxe, lichtblauw fluweel en gestulpt goudborduurwerk, h. 150 (M 20172'67). VERLICHTING KANDELAAR (6), ca. 1700, koper, h. 4-0 (M 20170'67). KANDELABER (2), met Mariamonogram, de vijf kaarsenhouders versierd met bloemen in glaspastei, e. XIXe, koper, h. 48 (M 20173'67). KANDELABER (2), de vijf kaarsenhouders versierd met druiventrossen, -bladeren, lelies en korenaren, e. x1xe, gedeeltelijk verzilverd koper, h. 69 (M 20174'67). WESTOUTER KERK SrNT-ELIGIUS Het oorspronkelijk bedehuis werd vernield ti jdens de Franse re volutie en een tweede maal tijdens de oorlog De huidige ne og otische ke rk is herop ge richt in naar de plannen van architect J. Coomans. Enkel de achthoek ig e toren is Romaans. EXTERIEUR Alg. gezicht N.-0. (M 53820'70), N.-W. (M '70) ; partieel gezicht Z. met toren (A 33060'42). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 53822'70), naar het doksaal (M 53823'70). BIECHTSTOEL xvne (?), eik (M 53824'70). 59

62 WESTOUTER CULTUSOBJECT KELK, merken : Franse lelie, niet-geïd. merk en W., ged. 1784, met eigendomsinscr. van de kerk, zilver, h. 27,5 (M 53829'70). MONSTRANS, Stralen-, geschonken door de parochianen in 1734 (volgens inscr.), met eigendomsinscr. van de kerk, drie niet-geïd. merken, zilver (M 53826'70). PAX, met voorstelling 0.-L.-Vrouw met Kind met een peer, xrve (?), gotisch, hoorn, 11,5 x 9 (M 53828'70). Poos, merk : B, xrxe, zilver (M '70). RELIEKHOUDER van 0.-L.-Vrouw, vóór 17 6, zilver, 13 x 15 (M 53833'70). RELIEKHOUDER van de H. Eligius van Noyon, vóór 178. (?), zilver, 14 x 12 (M 53834'70). RELIEKHOUDER van de H. Donatus, met bovenaan buste van de heilige, vóór 1872, zilver, 15,5 X 13 (M 53835'70). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, op sokkel, met onderaan voorstelling haan, le h. xrxe, zilver, h. 57 (M 53827' 70). WIEROOKVAT door L. Wyckaert, merk : LW, ged. 1822, zilver, h. 25 (M 53830'70). INSIGNE KRooN door Caerle De Fourroestraux (?), met kruis, met merk : gekroonde CF, le h. xvme, zilver, h. 9 (M 53832' 70). KLANK KLOK, met voorstelling 0.-L.-Vrouw, ged. 1929, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (M 60281'44 ; A 60305'44). VERLICHTING KANDELAAR, merken MHD, xvne, brons, h. 52,5 (M 53825'70). WESTVLET EREN KERK SINT-MARTINUS Laat- goti sche, driebeuk ige hallenkerk waarvan een gedeelte van de vi eringstoren in ijzersteen en het bergstenen metselwerk aan de midd enbeuk van.de westgevel overblijfselen zi jn van de vroegere Romaanse kruiskerk. De vieringstoren heeft een achtk anti ge, zeer spitse torennaald. De middenbeuk werd later voorzien van een goti sch venster in baksteen en van een portaal. Het bedehui s werd in het begin van de zeventiende eeuw gerestaureerd en ged eeltelijk herbouwd. De crypte die opgevu ld werd kort na 1854, bij het bouwen van de sacri stie, bevindt zich vermoedelijk ond er het grafmonument van de fami li e De Baenst, in het zuidk oor. Aan het interieur werden in 1847, 1853 en 1854 wijzigingen aangebracht en omstreeks 1900 werd het bedehuis volledig hersteld. Ook in werd de kerk hersteld. 60 EXTERIEUR Alg. gezicht Z. (A 62029'44), W. (A 62030'44) ; partieel gezicht N.-W. (M 24525'67). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 24482'67), naar het doksaal (M 24483'67) (cf. ook KLANK, ORGEL), zijbeuk N. naar het altaar (A 62032'44) (cf. ook ALTAAR, ALTAAR, Zij-, in zijbeuk N.). ALTAAR ALTAAR, Zij-, in zijbeuk N., portiekaltaar toegewijd aan de H. Barbara, bekroond met nis waarin beeld van de heilige, e. xv1e, vermoedelijk gerestaureerd door G. Delafontaine, van Menen, gemannerd hout (A 62032'44) (cf. ook INTERIEUR, zijbeuk N. naar het altaar). ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar toegewijd aan de H. Familie, in de nissen van het portiek beelden van 0. L.-Vrouw, Kind Jezus en H. Jozef, bekroond met reliëf voorstellend de Aanbidding der Wijzen tussen twee engelen en buste van God de Vader, geschonken onder pastoor Mattheus De Raeymaker en Jan Van den Berghe, baljuw van Hofland en deken van de 0.-L.-Vrouwgilde T

63 r (volgens opschrift), 1634, vermoedelijk gerestaureerd door G. Delafontaine, van Menen, portiek in marmer, beelden in albast (M 24498'67), zelfde altaar ontmanteld en beschermd tegen oorlogsgeweld (A 62033'44). ALTAAR, Hoofd-, met vleugelretabel, op de zijluiken taferelen uit het leven van de H. Martinus van Tours, op metaal geschilderd, in de nissen van het retabel gesculpteerde voorstelling van de HH. Henricus van Bamberg, Alphonsius, Antonius van Padua, Carolus Borromeus, Bonaventura, Thomas van Aquino, Norbertus en Lodewijk van Frankrijk (?), in het m. de Calvarie, e. x1xe, neogotisch, gepolychr. hout (M 24505'67). BIECHTSTOEL - (N.) boven middenvak opschrift, bekroond met kruisbeeld, 1. en r. van middenvak beelden van de Boetvaardige Petrus en Maria-Magdalena, 1. en r. van zijvakken fruittorsende putti, klapdeurtjes in de vorm van Oog Gods in wolken- en stralenkrans, geschonken door pastoor Johannes Baptista De Guisne in 1693 of 1697 (volgens opschrift), eik (A 62034'44 ; A 63404'44) ; details : beelden van de Boetvaardige Petrus (A 62036'44 ; A 63405'44) en van Maria Magdalena (A 62035'44 ; A 63406'44), putti met fruitmand op het hoofd (A 63407'44 ; A 63408'44). - (Z.) I. en r. van de zijvakken fruittorsende putti, klapdeurtjes in de vorm van Oog Gods in wolken- en stralenkrans, 2e h. xvue, de bekroning met twee vuurpotten dateert van b. xvme, eik (A 62037'44 ; A 63409'44 ; M 24526'67) ; details : putti met fruitmand op het hoofd (A 63410'44 ; A '44 ; A 63412'44 ; A 63413'44 ; A 63415'44). COMMUNIEBANK twee en twintig gesculpteerde panelen waaronder o.a. zeven met voorstelling in medaillon van : de Oprichting van de Koperen Slang, Pelikaan die zijn jongen voedt, Ark van het Verbond, Tafel der Toonbroden, Zevenarmige Kandelaar, H. Eucharistie en Lam van de Apocalypsis, le h. xvme, en vijf met schuimkarnornament en met buste van 0.-L.-Vrouw en [Christus], m. xvme, eik (M24499'.67) ; details van de panelen van de Ie h. xvme voorstellend : de Oprichting van de Koperen Slang (M 24500'67), Pelikaan die zijn jongen voedt (M '67), Ark van het Verbond (M 24502'67), Tafel der Toonbroden (M 24503'67), Zevenarmige Kandelaar (M 24504' 67), H. Eucharistie (A 62044'44), Lam van de Apocalypsis (A 62045'44). CULTUSOBJECT WESTVLETEREN CANONBORD (3), Je h. xrxe, verzilverd koper, resp. 33X26 en 37 x 48 (M 24524'67). KELK, b. XIXe, zilver, h. 29 (A 62048'44 ; M 24523'67). KRms, PROCESSIE-, e. xvme-b. XIXe, gedeeltelijk verguld zilver, h. 82 (A '44). KRUIS, TRIOMF-, aan de kruisarmen versierd met de symbolen van de Evangelisten, x1xe, corpus : vóór 1566, gerestaureerd, gepolychr. en verguld hout, h. ca. 300 (M 24519'67). KRUISBEELD op sokkel met buste van 0.-L.-Vrouw, in medaillon, XIXe, hout en verguld metaal, h. 72 (A 62053' 44). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, sokkel versierd met buste van Maria Magdalena, in medaillon, e. xvme, zilver, h. ca. 70 (A 62050'44). RELIEKHOUDER van de H. Cornelius met buste van de heilige, e. xvme-b. xrxe, geschilderd en verguld hout, h. 90 (M 24495'67). RBLlEKHOUDER (5) van verschillende heiligen (osculatoria), XIXe, zilver (A 62049'44). WIEROOKSCHEEPJE, e. xvue-b. xvme, zilver, I. 14,5 (A 62047'44) (cf. ook WIEROOKVAT). WIEROOKVAT, merken : Ieper, gekroonde Oen gekroonde S, e. xvue-b. xvme, zilver, h. 26 (A 62047'44) (cf. ook WIEROOKSCHEEPJE). DECORATIE BESCfULDERD DOEK (2), le h. Xlxe, op doek geschilderde ogivalen in grisaille, nadien op de muur aangebracht ; h. ca. 400, voorstellend : de H. Martinus geneest een melaatse (M '67) en de H. Coroelius zegent de kinderen (M 24522'67). DOKSAAL balustrade door Henri Thoris, van Ieper, met gesculpteerde voorstelling van [Christus Zaligmaker], Mozes, de Evangelisten en de Apostelen o.a. de HH. Simon en Thomas, ca. 1880, neogotisch, eik (M 24484'67 ; M 24485' 67). DOOPVONT tussen 1890 en 1925, marmer, deksel in zink, tot. h. 165, h. kuip J 09 (M 24486'67). 61

64 WESTVLETEREN GLASRAAM (2) e. xrxe, ca. 300X 140, voorstellend Simon van Cyrene helpt Jezus' kruis dragen (M 24513'67) en Doodstrijd van Jezus in de Hof van Olijven (M 24514'67). GRAFMONUMENT Grafmonument van Jan De Baenst (t 1632) en Cornelie De Wilde (t 1652), zijn echtgenote, opgebouwd als portiekaltaar, in het portiek voorstelling van de Verrijzenis in hoogreliëf, b. nis met buste van God de Vader in laagreliëf tussen twee musicerende engelen, 1652, altaat1tafel met H. Graf en wapenschilden van de families De Baenst en De Wilde, 2e h. xrxe, portiek : marmer en albast, H. Graf : witte steen (M 24506'67) ; detail : H. Graf met Jezus tussen twee engelen en passiewerk<tuigen, 1. Christus ca. 120 (A 62046'44). Grafmonument van Jan De Leghere en Janneken Clercks, met beeld van 0.-L.-Vrouw, Lelie tussen de Doornen, gezeten in portiek, tussen toortsdragende herme-engelen, b. knielende engelen met H. Aanschijn, geplaatst in 1636, hersteld in 1850, marmer en witte steen, beeld in albast, h. ca. 350 (M 24515'67), zelfde grafmonument ontmanteld en beschermd tegen oorlogsgeweld (A 62043'44). Grafplaat van Clemens De Guisne (t 1667), Joanna Milou, zijn echtgenote (t 1661) en hun zonen Philippus (t 1666), Joes, Anthonius, en Joes-Baptista De Guisne (t... ), marmer, 127 x 69 (M 24496'67). Grafplaat van Pieter Smaegghe (t 1710) en Anna Vermeersch (t 1676), marmer, 130X73 (M 24516'67). Grafplaat van Jacobus De Legher (t 1725) en Anna Smaegghe (t... ), marmer, 192X 102 (M 24488'67). Grafplaat van Françoise Lucas (t 1732), marmer, 193 x 97 (M 24487'67). Grafplaat van Cornelius Jacobus De Baenst (t 1750), Catharina Looten, üijn eerste echtgenote (t 1742), Philipine Albertyne Van den Berghe, zijn tweede echtgenote (t 1790) en Joannes Franciscus, zijn zoon (t 1807), met wapenschild van de familie, marmer, 192X 104 (M 24510'67). KLANK KLoK, 1886, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (:i\ 60795'44). ORGEL door Urech, van Poperinge, 1870 (M 24483'67) (of. ook INTERIEUR, Alg. gezicht naar het doksaal). KOORGESTOELTE e. xrxe, neogotisch, hout (M 24518'67). 62 KRUISWEG - (6 van 14 staties), xvne, hoogreliëfs in wit, zwart en gekleurd marmer en steen : de Geseling met b. op klein formaat Doodstrijd van Jezus in de Hof van Olijven (A 62042'44 ; M 24509'67), de Doornenkroning met b. op klein fo11maat Ecce Homo (A '44; M 24508'67), de Kruisiging met b. Golgotha (A 62040'44; M 24507'67). - (1 van 14 staties) door Désiré Böhm, van leper, Graflegging, ca. 1860, doek, ca. 110x70 (M24493'67). PREEKSTOEL kuip gedragen door de Boom van de Kennis van Goed en Kwaad in de tuin van het Aards Paradijs, op de panelen van de kuip, in medaillon, de vier Westerse kerkvaders : de HH. Gregorius, Ambrosius van Milaan, Augustinus van Hippo en Hiëronymus, en Christus die de basilisk vertreedt, tussen de symbolen van de Evangelisten, muurstuk met de H. Petrus in medaillon, klankbord bekroond met beeld van de H. Michaël (?), le h. xvme, gerestaureerd door Gustaaf Delafontaine, van Menen, eik (A '44; A 62038'44 ; A 63414'44 ; M 24490'67) ; details : Christus die de basilisk vertreedt (A '44), H. Augustinus van Hippo (M 24492'67), H. Hiëronymus (A 63422'44), H. Gregorius (A 63418'44), H. Ambrosius van Milaan (A 63419'44), bovengedeelte van Boom van Kennis van Goed en Kwaad, met slang (A 63417'44), benedengedeelte met Aards Paradijs en dieren : draak, leeuw, hagedissen, bevers en schelpdieren (A 63416'44 ; A 63420'44), klankbord met beeld van de H. Michaël(?) met vlammend zwaard (M '67), wenteltrap met opengewerkte wangen (A 62039'44). SCHILDERIJ - Jezus ontmoet Veronica, e. xvre-b. xvne, paneel, ca. 220X.200 (M 24494'67). - Bisschopswijding van de H. Martinus van Tours, oorspronkelijk middenpaneel van drieluik (?), afk. van een vroeger altaar, 2e h. xvxe, paneel, ca. 160X 170 (M 24520'67). SCULPTUUR Beeld, H. Rochus van MontpeUier, m. xvne, albast, sokkel en baldakijn in witte steen, tot. h. ca. 300, h. beeld ca. 125 (M 24517'67). Beeld, de Opvoeding van Maria : Anna verklaart Maria de H. Schrift, 2e h. xrxe, gepolychr. hout, h. ca. 150 (M 24497'67).

65 VERLICHTING KANDELAAR. (2), 2e h. xvne, geelkoper, h. 47,5 (M 24511' 67). WOESTEN KANDELAAR (3 van 6), XIXe, verzilverd metaal, h. 112 (M 24512'67). PROCESSIELANTAARN, ca. 1850, verzilverd koper, h. 68 (A 62052'44). WOESTEN KERK SINT-RECTRUDIS De go tische kerk uit de eerste helft van de vijftiende eeu w werd tijd ens de oorlog to taal vernietigd met ui tzo nd ering van de to ren. Het bed eh uis werd hero pgericht naar de oorspro nkeli jke pl annen in De massale toren van 1447 heeft geen naald. EXIBRIEUR Alg. gezicht Z. met toren (M 52322'70), Z.-W. (A 65298' 44), W. (A 65306'44), toren Z.-W. kant tijdens de vernieling (A , 1916, reprod.). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (A '44 ; M 52323'70), naar het doksaal (A 65318'44; M 52324'70), zijbeuk Z. naar het zijaltaar (B 19566, na , reprod.). ALTAAR ALTAAR, Zij-, N., toegewijd aan 0.-L.-Vrouw, 1700, eik (M 52329'70) ; detail altaartafel : medaillon met buste van 0.-L.-Vrouw met kruis (A 65289'44). ALTAAR., Hoofd-, 1700, detail altaartafel : medaillon met buste van de Liefde, eik (A 65294'44). BIECHTSTOEL - toegangsdeur met medaillon waarin J ezusmonogram, gedeeltelijk xvme, hersteld, eik (M 52327'70). - gedeeltelijk xvme, hersteld, eik (M 52330'70). COMMUNIEBANK xvnre, smeedijzer en koper (M '70), centraal gedeelte (A 65302'44) ; details : medaillons met de Pelikaan die zijn jongen voedt (A 65320'44), bloemguirlande (A 65321'44), Lam van de Apocalypsis met kruis (A 65319' 44). CULTUSOBJECT CIBORIE, geschonken door M. De Bodwine (volgens inscr.), merken op de voetrand : haan (?) en twee niet-geïd. merken, Ie h. XIXe, zilver, h. 46,50 (M 52336'70). KELK, xvne (?), zilver (A 65292'44). KRUISBEELD, Jezus aan het kruis, xxxe (?), verzilverd koper, h. 40 (M 52335'70). KRUIS, PROCESSIE-, xvme, koper, h. 71 (M 52333'70). MONSTRANS, Zonne-, op de stralen onderaan symbool van de H. Eucharistie ; druiven en korenaren, 2e kw. xvme, zilver (?) (A 65316'44). RELIEKHOUDER, zonder reliek, b. xvme, zilver, 15X 12 (M 52340'70). RELIEKHOUDER van de H. Eligius van Noyon, door Marinus Lenoir (?), in de vorm van een hamer, merk : gekroonde L (?), 1 e h. xvme, verguld hout en zilver, 24 x 12 (M 52338'70). RELIEKHOUDER van het H. Kruis, e. xvme-b. xxxe, gedeeltelijk verguld zilver, h. 60 (M 52342'70). RELIEKHOUDER van de H. Johannes de Doper, merk : IL (?), XIXe, zilver, h. 5 (M 52339'70). WIEROOKSCHEEPJE, xvne (?), zilver, h. 6,5 (M '70). DECORATIE DEUR, BINNEN-, onder het doksaal, 4e kw. xvme, eik (A 65315'44). DOKSAAL herk. van de voormalige Sint-Sixtusabdij, ged. 1784, eik, met voorstelling van trofeeën van muziekinstrumenten 63

66 WOESTEN (A 65313'44) ; detail centraal gedeelte met datum (A 65314'44; M 52326'70). DOOPVONT deksel met kruis op wereldbol, op de voet wapenschild, xvme (?), waarschijnlijk herk. van voormalige Sint-Sixtus abdij, voet en stam arduin, kuip marmer, deksel koper, h. 120 (A 65307'44 ; A 65312'44). TABERNAKEL BALDAKUN (EN TROONHEMEL), met op elke hoek een engel, o.a. een engel met de passiewerktuigen en een engel met de zweetdoek van Veronica, 2e h. xvme, wit geschilderd en verguld hout, 160x86 X86 (M 52332'70). BALDAKIJN (EN TROONHEMEL), XJXe, geschilderd hout (A 65297'44). TAFEL GEBOUWTJE CALVARIE (ext.), Jezus aan het kruis met Johannes en Maria, xvme, gepolychr. hout, h. ca (M 52325'70). CREDENSTAFEL, m. xvme, wit geschilderd en verguld hout, h. 80 (A 65295'44). TEXTIEL INSIGNE KRooN, merk : PA boven W (?) of V (?) en inscr. I.B.D.S., ged. 1691, zilver (M 52337'70). OFFERANDE COLLECTESCHAAL, ged. op de greep 1777, koper, handvat hoorn, diam. 17 (M 52343'70). COLLECTESCHAAL (3), e. xvme, koper, diam. resp. 16,5, 17 en 18 (M 52344'70). SCHAAL (EN SCHOTEL), merken : JGG boven ster en engel, 2e h. xvme, tin, diam. 31 (M 52347'70). SCHAAL (EN SCHOTEL), met stempel OP de rand merk Ieper, xixe (?), tin, diam. 23 (M 52346'70). SCHAAL (EN SCHOTEL), niet-geïd. merk, XJXe (?), tin, diam. 23 (M 52345'70). PREEKSTOEL xvme, eik (A 65290'44) ; details : trapleuning met sym bolen van de pauselijke en de bisschoppelijke macht (A 65309'44), medaillons met bustes van de H. Gregorius de Grote en Petrus (?) (A 65299'44). SCHILDERIJ - H. Rectrudis, afk. van het zijaltaar, b. xvme (?), ge restaureerd, doek, ca. 230X 180 (A 65303'44 ; M 52328' 70). SCULPTUUR Beeld, 0.-L.-Vrouw van Smarten doorboord met één zwaard, op sokkel, xvme, gepolychr. hout, h. 84 (A 65293'44). Beeld, H. Hart van Jezus, x1xe, eik (A 65296'44) ; detail hoofd (A '44). BANIER (EN VLAG), met voorstelling 0.-L.-Vrouw in een bloemenkrans en onderaan gekroond Mariamonogram, e. xvme, vernieuwd goud-en zijdeborduurwerk op blauw fluweel (M 52362'70). BANIER (EN VLAG), met voorstelling in vierpas het Bloed van het Lam met kruis en wimpel vloeit in een kelk, 2e h. xixe, neogotisch, borduurwerk op zijdedamast (M 52361'70). GEKLEED BEELD, detail : mantel van 0.-L. V - rouw van Woesten, x1xe, goud- en zijdeborduurwerk op paars fluweel (M 52363'70). KAZUIFEL, detail : rugzijde, Doorboord Hart met lelie in stralenkrans als symbool van Maria, xixe, goudborduur werk op paarse zijde (M 52354'70). KAZUIFEL, rugzijde vierpas met buste van het H. Hart van Jezus,,axe, neogotisch, zijdeborduurwerk op witte zijde (M 52355'70). KOORKAP, xvme (?), borduurwerk op goudlaken, rugzijde met op het rugschild Pelikaan die zijn jongen voedt (M 52364'70), vóórzijde (M 52365'70). KooRKAP, rugzijde, rugschild met passiekruis en lijkwade, x1xe, zwart fluweel (M 52359'70). KOORKAP, rugzijde met kruis en doornenkroon, xixe, neo gotisch borduurwerk op paarse damast (M 52360'70). LITURGISCH GEWAAD, wit, ged. 1721, zijde- en goud borduurwerk op laken : ged. bursa met initialen MC (A 65308'44), bursa met Jezusmonogram in tralenkrans (A 65305'44), dalmatiek, vóórzijde grondstof vernieuwd (M 52353'70) ; detail (A 65300'44), kazuifel, rugzijde met Jezusmonogram (A 65310'44), vóórzijde grondstof ver nieuwd (M 52352'70). LITURGISCH GEWAAD, rood, xvme, vernieuwd, goud borduurwerk op fluweel : bursa en kelkvelu m met Jezus monogram in stralenkrans (M '70), dalmatiek, 64 Î

67 vernieuwd (M 52350'70), kazuifel rugzijde met Lam van de Apocalypsis met wimpel (M 52348'70), vóórzijde (M 52349'70). VELUM, met Tetragram, XIxe, zijdeborduurwerk op damast (M 52357'70). VELUM, met Jezusmonogram in vierpas, XIXe, neogotisch, zijdeborduurwerk op bruin-rood fluweel (M 52358'70). VELUM, met kroon, XIXe, zijdeborduurwerk op witte zijde (M 52356'70). VERLICHTING WULVERGEM KANDELAAR (1 van 2), xvue, brons, h. 64 (A 6531 J '44). KANDELAAR (1 van 4), xvme, koper, h. 72 (A 65304'44). KANDELAAR (1 van 2), XIXe, koper (?), h. 72 (A 65317'44). PROCESSIELANTAARN, bekroond met kruis, 2e h. XIXe, neogotisch, verzilverd koper, b. 83,5 (M 52334'70). WULVERGEM 1 r KERK SINT-MACHUTUS Het vijftiende-eeuwse gotische bedehuis werd vernield in 1914 en heropgericht in de jaren EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-0. (M 53792'70), Z.-W. (M '70). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (A '42 ; M 53793'70), naar het doksaal (M 53794'70), zijbeuk Z. naar het zijaltaar (A 33065'42). CULTUSOBJECT KELK, op voet wapenschild met haan, merken op de voetrand : leper en niet-geïd. merk, xvme, hersteld in 1920, zilver, h. 23,5 (M 53795'70). KELK, op voet medaillons met bustes van 0.-L.-Vrouw, [Christus en H. Jozef], merken op de voetrand : ruit en V, xvme, hersteld (?), zilver, h. 26,5 (M 53798'70). Poos, merken : Ieper, gekroonde W en niet-geïd. merk, met ged. eigendomsinscr. van de kerk 1780, zilver, h. 7,5 (M 53797'70). SCULPTUUR Beeld, fragment van -, Christushoofd, berk. van de oude kerk, xve (?), hout, h. 25 (M 53796'70). 65

68

69 INHOUDSTAFEL Woord vooraf r Inleiding Lijst der afkortingen. Trefwoordenlijst DIKKEBUS Kerk Sint-Jan-Baptist (B.R.). 13 DRANOUTER Kerk Sint-Jan-Baptist (B.R.) KEMMEL Kerk Sint-Laurentius (B.R.). 15 LOKER Kerk Sint-Petrus (B.R.). 16 NIEUWKERKE Kerk 0.-L.-Vrouw (B.R.) 17 OOSTVLETEREN Kerk Sint-Amatus (B.R.) 18.,. POPERINGE Kerk 0.-L.-Vrouw (B.R.) 20 Kapel 0.-L.-Vrouw Onbevlekt ('t Vogeltje) (B.R.) 25 Kerk Sint-Bertinus (B.R.) 25 Kerk Sint-Jan (B.R.) 32 PROVEN Kerk Sint-Blasius (Krombeke) (H.V.) Kerk Sint-Victor (H.V.) RENINGELST Kapel 0.-L.-Vrouw (Klytte) (B.R.). Kerk Sint-Vedastus (B.R.) 43 ROESBRUGGE-HARINGE Kerk Sint-Martinus (Haringe) (H.V.) 47 Kerk Sint-Martinus (Roesbrugge) (H.V.) 52 WATOU Kerk Sint-Bavo (H.V.). Kerk Sint-Jan (Sint-Jan-ter-Biezen) (H.V.) WESTOUTER Kerk Sint-Eligius (B.R.) 59 WEST-VLETEREN Kerk Sint-Martinus (H.V.). 60 WOESTEN Kerk Sint-Rectrudis (B.R.). 63 WULVERGEM Kerk Sint-Machutus (B.R.) 65 67

70 DJ 1977/0613/R 70 KIK -.Brussel DRUKKERIJ G. THONE N.V./LUIK