PROVINCIE ANTWERPEN Kanton Boom

Transcriptie

1 FOTOREPERTORIUM VAN HET MEUBILAIR VAN DE BELGISCHE BEDEHUI.L-LJ.,., PROVINCIE ANTWERPEN Kanton Boom JAAK JANSEN! 1 1 ) J MINJSTERIB VAN NEDERLANDSE CULTIJUR KONINKLIJK INSTITUUT VOOR HET KUNSTPATRIMONUJM BRUSSEL 1977 PROVINCIE ANTWERPEN CULTUURDIENST ANTWERPEN

2

3 WOORD VOORAF In 1967 hebben de Ministers van Cultuur, op initiatief van de Heer Pierre Wigny, aan het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium de dringende opdracht toevertrouwd een volledig, maar summier repertorium samen te stellen van het kunstbezit van het land. Dit repertorium, onder de vorm van korte identificatienotities aangevuld met fotografische opnamen, moet hoofdzakelijk een BBVEILIGINGSINVENTARIS zijn, de eerste fase in de organisatie van een meer doelmatige bescherming van het kunstbezit. Moet men inderdaad niet de opsomming maken van wat men bezit om er de schatten van te onderkennen en een actie te voeren voor hun bescherming of hun behoud, gesteund op hun waarde en onveiligheid? Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium is belast met het opstellen van die inventaris omdat het reeds meer dan dertig jaar ervaring heeft in dit soort onderneming en reeds vijfhonderdvijftigduizend inventarisfoto's bezit. Negen kunsthistorici, één per provincie, zijn belast met het prospecteren van de kantons, terwijl negen particuliere fotografen de fotodocumentatie moeten samenstellen, dit als een vorm van beschrijving die sneller en doelmatiger is dan een geschreven tekst. Het werk werd aangevat in die sector van ons patrimonium die het meest in gevaar was, namelijk de kerken waarvan het meubilair dreigt te verdwijnen of veranderingen te ondergaan ingevolge de wijzigingen van de liturgie in Het resultaat van deze eerste fase van de beveiligingsinventaris krijgt vaste vorm door de publikatie, voor elk van de tweehonderd tweeëntwintig gerechtelijke kantons, van een aflevering van het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen. Deze publikatie begon in 1972 met de kantons Limbourg en Maasmechelen. Op die wijze zal het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, dank zij de doeltreffende steun van de Ministers van Cultuur, zich stilaan ontwikkelen tot een nuttig werkinstrument voor hen die als taak hebben ons nationaal kunstpatrimonium te beschermen en te valoriseren. Het maakt namelijk de onmisbare basis uit voor de rangschikking van de kunstwerken, waarvan de beveiliging en de valorisatie moeten georganiseerd worden volgens de hiërarchie van de waarden. René SNEYBRS Directeur

4

5 IN LEIDING Het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen is een versnelde inventaris, die zo volledig mogelijk tracht te zijn. Het neemt alle voorwerpen op die een artistieke, oudheidkundige, historische of volkskundige waarde hebben en maakt aldus niet alleen het werkinstrument uit waarop aangedrongen wordt door de verantwoordelijken voor de beveiliging van het nationaal kunstbezit, maar vormt tevens een rijke documentatie voor de kunstgeschiedenis. De werkmethode voor dit Fotorepertorium is dezelfde als die voor de inventaris die reeds sedert dertig jaar door het Instituut wordt samengesteld, maar beperkt de systematische opzoekingen en wetenschappelijke controles, die een remmende werking hebben, om slechts de essentiële identificatiegegevens te behouden. De voorbereiding, die voor elke provincie gedaan wordt door een kunsthistoricus, blijft bij een.snelle raadpleging van de archieven, inventarissen, repertoria en andere gepubliceerde documenten die toelaten de kunstwerken te lokaliseren en te identificeren. Tijdens de prospectie ter plaatse worden er aan de reeds bekende voorwerpen een aanzienlijk aantal toegevoegd die in die werken nog niet werden vermeld. De opnamen, van het formaat 56 x 72 mm, worden gemaakt door particuliere fotografen volgens de "opdrachtformulieren " - het programma - opgemaakt door de prospectors. De fotografische afdrukken (13 x 18 cm) worden gekleefd op grote analytische steekkaarten (30 x 24 cm), die de identificatiegegevens van het voorwerp en het negatiefnummer vermelden. Zij worden alfabetisch gerangschikt per gemeente in de fototheek van het Archief, waar elke navorser ze kan raadplegen aan de hand van de typologische, de iconografische en de auteurscatalogi. Gelijktijdig met het opnemen van de fotodocumenten in het Archief wordt de inventaris ervan gepubliceerd; die bevat tevens de fotografische opnamen gemaakt vóór die van het Repertorium. De publikatie gebeurt, voor elke provincie, PER GERECHTELIJK KANTON. De gemeenten worden alfabetisch gerangschikt, rekening houdend met de samenvoegingen, afschaffingen en nieuwe naamgevingen, ingevoerd voor De bedehuizen worden onderverdeeld in parochiale kerken en kapellen bestemd voor de eredienst enerzijds en in minder belangrijke bidplaatsen, zoals wegkapellen of calvariebergen, anderzijds; om die laatste. groep te onderscheiden zijn de inleidende notities gedrukt in een kleiner lettertype. In elk van de twee categorieën verloopt de rangschikking van de bedehuizen alfabetisch volgens de naam van de patroonheilige ; die wordt eventueel gevolgd door de naam van de afgeschafte gemeente of de vroegere benaming van de gemeente, evenals de naam van het gehucht of de wijk ; die laatste bepalen alleen de alfabetische rangschikking ingeval twee bedehuizen dezelfde patroonheilige hebben in één gemeente. In enkele gevallen komt een bedehuis niet voor in de publikatie, 3

6 omdat het meubilair ervan niet belangrijk is of omdat de kerk wegens restauratie niet toegankelijk was op het ogenblik van de prospectie. Een korte INLEIDENDE NOTITIE situeert elk bedehuis samen met zijn meubilair in het archeologisch en historisch kader aan de hand van elementaire gegevens het ontstaan, de voornaamste bouwf azen, het bouwkundig type, de naam van de bouwmeester, enz. De RUBRICERING is gebaseerd op een SYSTEEM VAN TREFWOORDEN dat, spijts zijn onvolmaaktheden, sedert jaren zeer goede diensten bewijst aan het Archief van het Instituut. Door dit systeem worden de documenten in drie categorieën ondergebracht: het gebouw, de architecturale details en het meubilair. In de EERSTE GROEP worden onder de trefwoorden EXTERIEUR en INTERIEUR respectievelijk de algemene buiten- en binnenopnamen van het gebouw samengebracht. Ze vertegenwoordigen nooit de volledige inventaris van de architectuur van het bedehuis, ma ar geven er toch een duidelijk beeld van en situeren tevens het meubilair binnen het gebouw. Daarenboven laten de vroeger gemaakte opnamen niet zelden toe het meubilair te identificeren dat intussen verwoest werd door oorlog of brand, of weggenomen werd ingevolge de liturgische vernieuwingen. De TWEEDE GROEP, gerangschikt onder het trefwoord ARCHITECTUUR (detail), brengt alle architecturale details samen die aan de hand van ondertrefwoorden worden gerubriceerd. Die detailopnamen maken hoofdzakelijk deel uit van de reeds bestaande documentatie en werden slechts in enkele gevallen aangevuld bij gelegenheid van het samenstellen van het Repertorium. De DERDE GROEP rangschikt de fotografische opnamen van het meubilair volgens trefwoorden en ondertrefwoorden. De VOOR WERPEN ONDER HETZELFDE TREFWOORD gegroepeerd, worden in princiep chronologisch onderverdeeld, met uitzondering van de trefwoorden SCIDLDERD en SCULPTUUR, waaronder de rangschikking alfabetisch gebeurt volgens de auteursnaam, vervolgens per school en ten slotte chronologisch voor de anoniemen. Wanneer bij een DUBBEL TREFWOORD slechts één voorwerp wordt beschreven, komt het trefwoord dat aan het ontbrekend voorwerp beantwoordt tussen haakjes te staan. Ingeval op EENZELFDE FOTOGRAFISCHE OPNAME meerdere voorwerpen voorkomen die onder VERSCIDLLENDE TREFWOORDEN kunnen geëxploiteerd worden, dan wordt elk van die voorwerpen onder zijn respectief trefwoord beschreven en wordt een verwijzing gemaakt naar de andere trefwoorden. Elk voorwerp dat in het Repertorium wordt opgenomen, is GEÏDENTIFICEERD OP EEN SUMMIERE WIJZE aan de hand van zijn essentiële karakteristieken : de benaming, de kunstenaar, de iconografische voorstelling, de herkomst, de datering, de stijl, de materie, de techniek en de afmetingen (hoogte, breedte, dikte). Behoudens anders vermeld, zijn de afmetingen van de schilderijen genomen binnen de lijst. 4

7 Ingeval de notitie MEERDERE IDENTIEKE VOOR WERPEN beschrijft, wordt naast het trefwoord het aantal vermeld dat op de fotografische opname voorkomt. Voor de opgave van de ICONOGRAFISCHE VOORSTELLINGEN, wordt de terminologie gebruikt die in het Archief in voege is. In princiep is elk iconografisch onderwerp vermeld dat op het voorwerp zichtbaar is, waarbij echter de voorstellingen die op de foto niet zichtbaar of fotografisch niet exploiteerbaar zijn tussen rechte haakjes worden geplaatst. Na elke notitie wordt het NEGATIEFNUMMER vermeld, gevolgd door het jaar van de opname. Ingeval een geïnventariseerd VOORWERP NIET GEFOTOGRAFEERD werd, krijgt het niettemin zijn normale plaats in de tekst maar wordt de notitie gevolgd door de vermelding "niet gefotografeerd". De meest voorkomende motiveringen voor het ontbreken van fotografische opnamen zijn de materiële onmogelijkheid de foto te maken (een grafplaat onder een biechtstoel) en de afkeuring van de opname om technische redenen of omdat zij niet beantwoordt aan de eisen van het opdrachtformulier. Indien het ensemble van het meubilair van een kerk niet kon worden gefotografeerd, bijvoorbeeld ingevolge restauratiewerken, dan wordt de lijst van het meubilair toch gepubliceerd, echter zonder negatiefnummers. De VOORWERPEN die zich NIET MEER TBR PLAATSE bevinden op het ogenblik van de prospectie of van de fotografische zending, worden in het Repertorium opgenomen gevolgd door de vermelding "niet meer ter plaatse" of "waarschijnlijk niet meer ter plaatse ". De wijze waarop de publikatie van het Repertorium is opgevat beantwoordt, in zijn suminiere vorm, aan de opdracht die ons werd toevertrouwd. Daarbij mag echter niet uit het oog verloren worden dat de gelijktijdige raadpleging van de repertoriumlijsten en de fotodocumenten - de onmisbare aanvulling voor de identificatie van de voorwerpen -, aan de kunsthistorici een bron van opzoekingsmogeli jkheden biedt, die door de toevoeging van de indexen van de voorwerpen, de onderwerpen en de kunstenaars nog verruimd zullen worden *. Raphaël v AN DE w ALLE Verantwoordelijke voor het Departement van het Fotoarchief * Die fotodocumentatie kan door het publiek geraadpleegd worden in de leeszaal van het Archief van het Instituut (Jubelpark 1, ingang Renaissancelaan) op alle werkdagen van 9,30 u tot 12 u en van 14 u tot 17 u behalve op zaterdag. Fotografische afdrukken kunnen besteld worden in de leeszaal of per brief tegen volgend tarief : contactafdrukken E ( 9 x 12) = 4 BF C (24 x 30) = 35 BF A (13 x 18) = 15 BF D (30x40) = 50 BF B (18x24) = 25 BF F (40x40) = 65 BF De negatieven aangeduid met de letter M, van het formaat 56 x 72 mm, worden als vergrotingen van 13 x 18 cm geleverd.

8

9 LIJST DER AFKORTINGEN afk. : afkomstig kw. : kwart alg. : algemeen l. : lengte : begin links boven Lod. : Lodewijk b. br. : breedte m. : midden ca. : circa monogr. : monogram cf. : confer N. : noord(en) chronogr. : chronogram N.-0. : noordoost(en) cl. : cliché N.-W. : noordwest(en) d. : diepte niet-geïd. : niet-geïdentificeerd diam. : diameter o. : onder e. : einde 0. : oost(en) ext. : exterieur polychr. : polychroom ged. : gedateerd r. : rechts gepolychr. : gepolychromeerd reprod. : reproduktie get. : getekend resp. : respectievelijk h. : helft toeg. : toegeschreven hoogte tot. : totaal H. : Heilige W. : west(en) HH. : Heiligen z. : zuid(en) her k. : herkomstig z.d. : zonder datum inscr. : inscriptie z.-o. : zuidoost(en) int. : interieur Z.-W. : zuidwest(en) inv. : inventaris 7

10

11 TREFWOORD E NLIJST Dit classificatieplan is een uittreksel uit de trefwoordenlijst die in het Fotoarchief gebruikt wordt. Het tracht nochtans volledig te zijn met betrekking tot de rubrieken van het Repertorium. EXTERIEUR Tribune Hostiedoos Triforium Kelk INTERIEUR Troggewelf Kruis Tromp Kruis, Borst- ARCHITECTUUR (detail) Vakwerk Kruis, Processie- Baldakijn Venster en maaswerk Kruis, Triomf- Balk Waterspuwer Kruisbeeld Balkzool Windschoor Liturgische kam Band Zuil Liturgische waskan Basis Zwik Monstrans Bedaking Pateen Bevloering AFGIETSEL EN GAL V ANOPLASTIE Paternoster Bindsteen Pax Boog en bogenrij ALTAAR Pixis Boog- en gewelfaanzet Altaar Reliekhouder Bovendorpel Antependium Reliekschrijn Console Draagaltaar Schepbekken Credensnis Huisaltaar Spijkerboom Deur, Buiten- Thabor Fronton BEDEVAARTVAANTJE Wierookscheepje Fundering Wierookvat Gebint BIECHTSTOEL Wierookvatstaander Gewelf Wijwateremmer Kapiteel BLAZOEN Wijwaterkwast Karbeel Cartel (obiit) Koepel Stamboom DECORATIE Kraagsteen Wapenschild Afsluiting Kraagstuk Beschilderd doek Kroonlijst BOEKBAND Deur, Binnen- Kruisbloem Houtwerk Makelaar CERAMlEK Lambrizering Muur Lederbekleding Muuropening COMMUNIEBANK Muurschildering Muurverband Nis Nis CULTUSOBJECT Omlijsting Parket Aanwijzer Stuc Penden.tief Ablutievaatje Tochtportaal Pijler Altaarlessenaar Wandversiering Pilaster Ampullen en -schaal Pinakel Canonbord DOKSAAL Pisclna Chrismatorium Plafond Ciborie DOOPVONT Portaal en poortgebouw Ciborie, Berechtings- Sluitsteen Custode DRUKWERK Steunbeer Devotieobjecten Boek Tra bes Fylacterion Trap Gemellion EX-VOTO 9

12 FOLKLORE Plan Retabel Kunstbloemen en -vruchten onder Plan van een gebouw Retabelfragment stolp Volksprent KAST RUSTMEUBEL Begijnekast Bank en bankje GEDENKTEKEN Broederschapslijst Bidstoel Commode Katheder GLASRAAM Handdoekrek Koorzitmeubel Kast Kruk GLASWERK Kastpaneel Stoel Achterglasschildering Kleerkast Tribune Glaswerk Legrek Troon Muurkast Zetel GRAFMONUMENT Sacristiekast SCH1LDER1J HANDSCHRIFT K.ERKMEESTERSBANK SCRIPTA HUISHOUDEN KLANK Archivalia Aquamanile Altaarcarillon Inscriptie Schenkkan en bekken Gong Ledenlijst Vaas Handbel Klok SCULPTUUR IJZER EN BESLAGWERK Klokje, Hang- Hek Muziekinstrument SLUITSTUK Hengselwerk Orgel Koorkapgesp Muuranker Ratel Sleutel TABERNAKEL Sluitwerk KOFFER Tabernakel Torenkruis Koffer Baldakijn en troonhemel Trapleuning Koffertje Expositietroon INSIGNE KOORGESTOELTE TAFEL Banier Console Bladwijzer KOORLEZENAAR Credenstafel Borsthanger Tafel Ceremoniestaf KRUISWEG Gildebreuk TAPISSERIE Gilde-of Corporatietoorts MINIATUUR Hellebaard van suisse TEXTIEL Hoofddeksel MOZAÏEK Albe Kerkmeestersstaf Antependium Kromstaf OFFERANDE Aurifrisia Kroon Collecteschaal Baldakijn en troonhemel Kruisdragende wereldbol Offerblok Banier en vlag Pelgrimsinsigne Schaal en schotel Borduurwerk Scepter Bursa JUWEEL PREEKSTOEL Corporale Ambo Dalmatiek KMRT PLAN-MAQUETTE Handschoen Kaart RETABEL Hoofddeksel Maquette van een gebouw Besloten hofje Humeraal Maquette-reductie Huiskapel Jugum Domini Preekstoel Gekleed beeld 10

13 Kazuifel Berechtingslantaarn VOETSTUK Kelkvelum Godslamp Console Koorkap Kandelaar Sokkel Liturgisch gewaad Kandelaber Voetstuk Mijter Lantaarn Zuil Palla Lichtarm Stool en manipel Lichtkroon en kaarsenstaander WAPEN EN WAPENRUSTING Uniform Luchter Velum Processielantaarn WATER Snuiter Lavabo UURWERK Wandlicht Wijwaterbakje Klokkekast Wijwatervat Pendule VERWARMING Uurwerk WETENSCHAPSINSTRUMENU!N Handen verwarmer Barometer Zonnewijzer Kachel Maten en gewichten Windwijzer VERLICHTING VOERTUIG Aansteker en domper Wagen ZEGEL

14

15 BOOM l 1 KERK H. HART De modern-gotische kerk werd opgericht in 1936 naar de plannen van Camille Bal en Ernest Lamot. Het is een éénbeukig bedehuis in baksteen, met koor en flankerende west er - toren. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-W. (M '74). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M '74), nam bet doksaal (M '74). GLASRAAM door Jan Huet, Samaritaan helpt de gewonde reiziger, 1959, gebrandschilderd glas, br. 350 (M '74). KERK 0.-L.-VROUW EN SINT-ROCHUS Het bedehuis werd gebouwd in naar de plannen van architect Frans Drossaert, van Tienen. Het is een driebeukige, neogotische kerk in baksteen, met kruisbeuk, koor en ingebouwde westertoren. In 1974 waren restauratiewerken in uitvoering. EXTERIEUR Alg. gezicht W. (M 88906'74). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 88907'74), naar het doksaal (M 88908'74). ALTAAR ALTAAR, Zij-, van de H. Antonius van Padua, met beeld van H. Antonius van Padua, retabel met voorstellingen : Prediking van de H. Antonius, H. Antonius overtuigt een ketter van Christus' tegenwoordigheid in de H. Eucharistie, Jezus verschijnt aan de H. Antonius, H. Antonius wek,t een jongeling op uit de dood, Dood van de H. Antonius, ca. 1850, gepolychr. eik (M 88935'74) ; detail : beeld van H. Antonius van Padua, gepolychr. hout, h. 150 (M 88936'74). ALTAAR, Zij-, van de H. Jozef, met beeld van H. Jozef met Kind, retabel met voorstellingen : Dood van de H. Jozef, Calvarie en H. Familie met H. Jozef als timmerman, ca. 1850, gepolychr. eik. (M 88928'74). CULTUSOBJECT AMPULLEN EN -SCHAAL, met merken : Antwerpen, jaarletter O en meesterteken LH, Ie h. xvme, zilver, h. ampul 14,5, diam. schaal 26,5 (M 88963'74). CIBORIE door Jan Van den Bergh(?), met voorstellingen op sierkelk Toonbroden, [Koperen slang, Offerlam en Vijgeboom], met merken : Mechelen, en meesterteken, zilver, h. 48 (M '74). KELK, met voorstelling van Passiewerktuigen op voet, met twee ni'et-geïd. merken op cuppa, e. xvre, verguld koper en zilver, h. 22 (M 88960'74). KELK door E. J. Watlé, met eigendornsinscr. van I. R. Van De Velde, met Belgische merken ( ) en meesterteken, verguld zilver, h. 25,5 (M 88964'74). KELK door E. J. Watlé, met Belgische merken ( ) en meesterteken, verguld zilver, h. 24,5 (M 88965' 74). KRurs, TRIOMF door H. Van Ockerhout en Van Halle, met symbolen van de Evangelisten, 1867, neogotisch, gepolychr. hout (M 88952'74). MONSTRANS, Stralen-, met Engelen in aanbidding en Duif als symbool van de H. Geest, met Belgisch merk ( ) en niet-geïd. merk, zilver, h. 81 (M 88962'74). OFFERANDE (SCHAAL EN) SCHOTEL, met voorstelling Lam : het bloed van het lam vloeit in de kelk, xvre, messing, diam. 42 (M 88966'74). (SCHAAL EN) SCHOTEL door Jan de Kegel (?), met merken : Mechelen (?) met IDK en gekroonde roos met IDK, xrxe (?), tin, diam. 22 (M 88968'74). (SCHAAL EN) SCHOTEL, met merken : roos met M en monogr. BCM, xrxe (?), tin, diam. 28 (M 88967'74). 13

16 BOOM (SCHAAL EN) SCHOTEL, met merken : Antwerpen, roos met monogr. PK, en inscr. Engels arttin, xrxe (?), tin, diam. 24 (M 88970'74). (SCHAAL EN) SCHOTEL, met merk : roos, XIXe (?), tin, diam. 32 (M '74) PREEKSTOEL door H. Van Ockerhout, van Antwerpen, met voorstellingen op kuip Piëta, Jezus als leraar, Geboorte van Jezus, Jezus ondervraagt de schriftgeleerden, Doop van Jezus, onder de kuip allegorische voorstelling van de Kerk, met kruisbeeld, 1859, neogotisch, eik, gezicht van 1. (M 88914'74), gezicht van r. (M 88915'74). SCHILDERU - (4) toeg. aan Dom, vier blijde mysteries, 1787, doek, Boodschap van de engel Gabriël aan Maria, br. 150 (M 88922'74), Aanbidding van de herders, br. 160 (M 88939'74), Hooglied van Simeon, br. 150 (M 88924' 74), Terugvinding van Jezus in de tempel, br. 160 (M '74). - toeg. aan Jan Van de Hoecke, Maria wordt door engelen gekroond, 2e kw. xvue, doek, br. 120 (M 88923' 74). - (3) door Charles Wauters, 1852, doek, br. 250, Aanbidding van de herders, get. en ged. (M 88932'74), Rust op de vlucht naar Egypte, get. en ged. (M 88930'74), Tenhemelopneming van Maria, met ged. schenkingsopschrift van de schilder 1852 (M 88931'74). - ioeg. aan Peter Weleman, Verering van 0.-L.-Vrouw van Boom, met schenker, ca. 1600, paneel, br. 160 (M 88940'74). - Dode Christus door 0.-L.-Vrouw en H. J.ohaones beweend, xrxe, doek, 105x 150 (M 88958'74). - buste van Ecce homo, xnce, doek, 72 x 94 (M 88957' 74). - Jezus aan het kruis, xnce, doek (M 88956'74). - Jezus wordt in de Hof van Olijven door een engel getroost, XIXe, doek, 103 X 132 (M 88954'74). - buste van 0.-L.-Vrouw, xxxe, doek, 94X 72 (M 88955' 74). SCULPTUUR Beeld, H. Ambrosius van Milaan, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88926'74). Beeld, H. Andreas apostel, 3e kw. xnce, gepolychr. hout, h. 190 (M 88925'74). Beeld, H. Anna met Maria, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88934'74). Beeld, H. Apollonia, 3e kw. x1xe, gepolychr. hout, h. 190 (M '74). Beeld, H. Augustinus van Hippo, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88942'74). Beeld, H. Barbara, 3e kw. XIXe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88945'74). Beeld, H. Bartholomeus apostel, 3e kw. xnce, gepolychr. hout, h. 190 (M 88916'74). Beeld, H. Carolus Borromeus, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88927'74). Beeld, H. Catharina van Alexandrië, 3e kw. xroce, gepolychr. hout, h. 190 (M 88949'74). Beeld, H. CorneJ.ius paus, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88912'74). Beeld, H. Dominicus, 3e kw. XIXe, gepolychr. hout, h. 190 (M '74). Beeld, H. Donatus van Munstereifel, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88910'74). Beeld, H. Filippus apostel, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88948'74). Beeld, H. Gregorius de Grote, 3e kw. XIXe, gepolychr. hout, h. 150 (M 88937'74). Beeld, H. Hieronymus, Je kw. xrxe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88919'74). Beeld, H. Jacobus de Meerdere, 3e kw. xrxe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88918'74). Beeld, H. Jacobus de Mindere, Je kw. XIXe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88947'74). Beeld, H. Johannes evangelist, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88943'74). Beeld, H. Johannes de Doper, 3e kw. x1xe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88920'74). Beeld, H. Maria Magdalena, 3e kw. xnce, gepolychr. hout, h. 190 (M 88944'74). Beeld, H. Mattheus apostel, 3e kw. xixe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88946'74). Beeld, H. Matthias apostel, 3e kw. XIXe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88909'74). Beeld, H. Petrus apostel, 3e kw. xrxe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88938'74). 14

17 HEMIKSEM Beeld, H. Rochus van Montpellier, 3e kw. x:rxe, gepolyclu-. hout, h. 110 (M 88929'74). Beeld, H. Simon apostel, 3e kw. x:rxe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88950'74). Beeld, H. Thaddeus apostel, 3e kw. x:rxe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88911'74). Beeld, H. Thomas apostel, 3e kw. x:rxe, gepolychr. hout, h. 190 (M 88913'74). Beeld, H. Vincentius a Paula, 3e kw.,axe, gepolychr. hout, h. 170 (M 88917'74). Beeld, Jezus aan het kruis, b. xxe, eik, h. 160 (M 88959' 74). TEXTIEL GEKLEED BEEL D, 0.-L.-Vrouw van Boom, beeld door Peter Weleman, 1616, gepolychr. hout, h. 90, met kleding, met Mariamonogram en J ezusmonogram, 2e h. xrxe (A , z.d. ; A , z.d.), met andere kleding, met Mariamonogram en Jezusmonogram, 2e h. x:rxe (M 88933'74). VERLICHTING KANDELAAR (2), m. xvne, messing, h. 23 (M 88960'74). KANDELAAR (2 van 4), 2e h. xvne, messing, h. 78 (M 88972'74). VOETSTUK SOKKEL, 2e h. xv1e, geschilderd hout, h. 72 (M 88953'74). HEMIKSEM 1. KERK SINT-NIKLAAS De kerk werd opgericht in door toedoen van Juffrouw van Home, volgens datering aangebracht boven de toegangspoort. In werd het bedehuis gerestaureerd en vergroot. Het is een driebeukige, classicistische kerk in baksteen, met kruis beuk, koor en ingebouwde westertoren. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-W. (M 88973'74). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M 88974'74), naar het doksaal (M 88975'74). ALTAAR ALTAAR, Hoofd-, portiekaltaar met beeld van H. Nicolaas van Myra, met Driehoek met Oog Gods, 3e kw. xvme, Lod. xv, gemarmerd hout (A 77547'45 ; M 88992'74) ; details : beeld van H. Nicolaas van Myra, witgeschilderd hout (M 88993'74), expositietroon met voorstelling Maaltijd met de Emmaüsgangers, witgeschilderd hout, h. 300 (A 77566'45 ; A 77567'45), de voorstelling, h. 80 (A 77568' 45), bekroning van expositietroon, Lam van de Apocalypsis en kruisbeeld (M 88994'74). ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar met gekleed beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind, in bekroning Mariamonogram, altaartafel met Brandend hart van Maria, ca (?), altaartafel x:rxe, gemarmerd, hout (A 77550'45). ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar met altaarstuk Jezus aan het kruis, in bekroning Jezusmonogram, ca (?). gemarmerd hout (A 77555'45). BIECHTSTOEL - (1 van 2), m. xvme, eik (A 77549'45). - met medaillons waarin bustes van de Goede Herder, [Mar,ia Magdalena en Maria van Egypte], e. xvme, eik (A 77554'45). - met medaillons waarin bustes van de H. Petrus apostel en [twee mannelijke figuren], e. xvme, eik (A 77552'45). BLAZOEN CARTEL (obiit), met wapenschild en kwartieren (t 1774), paneel, 140 X 140 (M '74). CARTEL (obiit), met wapenschild de Pret (t 1789), paneel, 140X 140 (M '74). CARTEL (obiit), met dubbel wapenschild de Pret-Moretus (t 1798), paneel, 140 x 140 (M '74). 15

18 HEMIKSEM CARTEL (obiit), met wapenschild de Pret (t 1817), paneel, 140x 140 (M '74). CARTEL (obiit), met wapenschild de Pret (t 1832), paneel, 140x140 (M203010'74). CARTEL (obiit), met wapenschild de Pret-Van Home (t 1838), paneel, 140x 140 (M '74). CARTEL (obiit), met wapenschild de Pret-Van Home (t 1847), paneel, 140X 140 (M '74). CULTUSOBJECT AMPULLEN EN -SCHAAL, met Hollandse merken ( ) en V, zilver, h. ampui 15 (M '74). CmoRIE door Norbert Lesteens, met voorstellingen op voet [H. Johannes de Doper, 0.-L.-Vrouw met Kind en H. Nicolaas van Myra], op deksel de [Goddelijke Deugden] en beeldje van Christus Zaligmaker, met ged. eigendomsinscr. van de kerk 1632, met merken : Antwerpen, en zon in cartouche, verguid zilver, h. 50 (B '63). CIBORIE, met afneembare cuppa, met merken op voet Gent, 74, en FL gekroond, 1774, zilver, h. 32 (M ' 74), cuppa afzonderlijk (M '74). KELK, met ged. herinneringsinscr. van Maria J.J. van Home 1764, met merken : Antwerpen(?) en 60, 1760, verguid zilver, h. 28 (M '74). KRUISBEELD, xvne, kruis vernieuwd, geschilderd hout, h. 83 (M '74). KRUISBEELD, m. xvme, geschilderd hout, h. 130 (M '74). KRUISBEELD, xrxe, geschilderd hout, h. corpus 85 (M '74). MONSTRANS, Zonne-, met ged. eigendomsinscr. van de kerk 1682, met merken : Antwerpen, , zilver, h. 68 (M '74). RELIEKHOUDER van 0.-L.-Vrouw, 2e h. xvme, verzilverd koper, b. 14 (A 77553'45) (cf. ook WIEROOKVAT). WIEROOKSCHEEPJE door Jan Baptist Verberckt, met Hollandse merken ( ) en meesterteken, zilver (M '74). WIEROOKVAT, met Hollandse merken ( ) en C, zilver, h. 29 (A 77553'45) (cf. ook RELIEKHOUDER). DECORATIE LAMBRIZERING van het koor, ca. 1772, ei k, h. 275, N.-zijde (M 88985'74), Z.-zijde (M 88984'74). LAMDRIZERING in zijbeuk N., met biechtstoel, ca. 1772, eik, h. 275 (M 88996'74), in zijbeuk Z., met biechtstoel (M 88977'74). OMLIJSTING door Jan de Braeckelaer, van Antwerpen, van schilderij toeg. aan Otto Van Veen, met Hart met doornenkroon, 1853, steen, hr. 230 (M 88982'74). DOKSAAL balustrade, met orgel, ca. 1772, eik (A 77548'45 ; M 88999'74). DOOPVONT e. xvme, marmer, h. 104 en deksel in koper, h. 30 (M '74). GRAFMONUMENT Grafmonument van Antoine van Brabant (t 1498), met voorstelling van de overledene, met wapenschild, marmer en arduin, h. 158, br. 205, met smeedijzeren hek van 1842 (A 77536'45) ; detail : de overledene (A 77537'45). Grafsteen van Peeter Wiellant (t 1503), met twee wapenschilden, arduin, 199 x 113 (A 77559'45). Grafsteen van Jan Janssen en Margriet Hoedister (t 1649), arduin, 113 x 72 (niet gefotografeerd). Grafsteen van Care! Bals (t 1667) en echtgenote Elisabeth Verberckt (t 1691), arduin, 142 X84 (M 88995'74). Grafsteen van Cornelis Geps (t 1667) en echtgenote Anna Bischop, arduin, 186X98 (M '74). Grafsteen van Zegerus van Hontsum (t 1678), met wapenschild, arduin, 199 x 110 (A 77560'45). Gr,afsteen van Dirick Heynder,ix (t 1684) en echtgenote Digna Kop, arduin, 140 x 84 (M 88980'74). Grafsteen van Gommaer vanden Wouwer (t 1687), echtgenote Elisabet Bal ('!' 1668) en zoon Gommar (t 1680), Jacobus vanden Wouwer ('!' 1720), arduin, 142 X84 (M 88970'74). Grafsteen van Mathias Avonts ('I' 1692) en Elisabeth Vereycken, arduin, 141 x 83 (niet gefotografeerd). Grafsteen van Care! Franciscus de Feir (t 1719) en echtgenote Anna Maria Pauwels, arduin, 170x 109 (M 88988'74). Grafsteen van Henricus Vertommen (t 1729), met Hostiedragende kelk, arduin, 198 x 112 (A '45). Grafsteen van Marcus Peeters (i" 1739), met Hostiedragende kelk, arduin, 170 x 99 (M 88986'74). 16

19 HEMIKSEM Grafsteen van Joannes Vereist en Maria Schoesetters (t 1745), arduin, 140X83 (A 77565'45). Grafsteen van Petrus Claes (t 1759), met Hostiedragende kelk, arduin, 198 x 112 (A 77562'45). Grafsteen van Maria Isabella Josepha van Home (t 1773), weldoenster van de kerk, arduin, 225X 136 (A 77565'45) ; detail : het thans verwijderde wapenschild (A 77563'45). Grafsteen van Cornelis Vloebergh en echtgenote Anna Leemans (t 1781), arduin, 170x 86 (M '74). Grafsteen van Joannis Baptista Janssens en echtgenote Maria Theresia Wilmars (t 1782), arduin, 198 x 111 (M 88987'74). Grafmonument van Arnoldus Franciscus J. B. De Pret (t 1789), echtgenote Maria Petronella Moretus (i' 1798), zoon Jacobus Paulus De Pret (t 1817), Joanna Maria J. Roose (t 1832), Philippus Antonius J. De Pret (t 1838), Justina Carolina M. Van Ertborn (t 1841), Ludovicus Michaelis Gilles (t 1811), Joanna Petronella De Pret (t 1842), met wapenschild De Pret-Moretus, marmer, br. 185 (A 77556'45). Grafmonument van de familie De Pret, Arnoldus F. J. B. De Pret en Maria P. Moretus, Joanna J. De Pret en Phil. Vermoeien, Cornelia C. J. De Pret en G. N. de Bosschaert, Jac. J. Celebs, met wapenschild De Pret, met herinneringsinscr. aan Maria van Horne, e. xvme, marmer, br. 185 (A 77538'45). Grafsteen van Dominicus Franciscus Mortelmans, met Hostiedragende kelk, xvme, arduin, 197 X 112 (A 77564' 45). INSIGNE KROON door Joannes B. Verschuylen, van Antwerpen, van 0.-L.-Vrouw, met Mariamonogram en de symbolen van de Goddelijke Deugden, 1830, zilver, h. 31 (M '74). KAST SACRISTIE.KAST, 3e kw. xvme, eik (M '74). KERKMEESTERS BANK 1778, eik (M 88990'74). KLANK KLOK door Andreas Van den Gbeyn, van Leuven (volgens opschrüt), gewijd onder het peterschap van Philippus Ant. Jos. De Pret en Char. Ther. Joan. Joe. Van Colen (volgens opschrift), ged. 1818, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse), zijde met buste van H. Nicolaas van Myra (A 51602'43). ORGEL, -kast, orgel door Aug. Frans van Peteghem, van Gent, 1774, eik (M 88998'74). KRUISWEG (4 van 14 staties) door Eduard Dujardin, , doek, br. 140, Pilatus veroordeelt Jezus, met herinner,ingsopschrüt van H. G. Ael'ts aan zijn ouders, get. en ged. 1860, Jezus word t met het kruis beladen, met herinneringsopschrift van Car. De Bosscbaert aan zijn ouders en :mster (A 77544'45), Jezus wordt van zijn klederen beroofd, met herinneringsopschrift van Carolus de Brouchoven aan zijn ouders, met alliantiewapen, get. en ged (M 8897 '74), Jezus sterft aan het kruis, met herinneringsopschrift van Ed. J. Dujardin aan zijn weldoeners Phil. De Pret en Bug. Van Havre-Cornelissen, get. en ged (M 88978'74). PREEKSTOEL op kuip bustes van H. Nicolaas van Myra en de Goddelijke Deugden, met symbolen van de Evangelisten, geschonken door Zegerus Van Hontsum, ca. 1660, eik (A 77540'45 ; A 77545'45) ; details : paneel met het Geloof (A 77546'45), buste van H. Nicolaas van Myra (A 77543'45), buste van de Hoop (A 77542'45), sluitstuk onder de kuip (A 77569'45), trapleuning (A 77545'45), kruisbeeld (M '74). SCHILDERIJ - door Cornelis Schut, Verheerlijking van Maria, m. xvue, geschonken door Kan. Bruyninx in 1783, doek, 200 x 153 (B 77558'45). - toeg. aan Otto Van Veen, Jezus geneest de blinde van Jericho (?), e. XVIe, gerestaureerd in 1860 door Van Roy, paneel, 200x 153 (A 77551'45). - door Herman Vermeer, Jezus aan het kruis, altaarstuk van zijaltaar Z., naar Peter Paul Rubens, get. en ged. 1921, doek, br. 150 (M '74). - Vlaamse School, Laatste Avondmaal, e. xv1e, paneel, 102X 170 (M '74). - Vlaamse School, Dode Christus beweend door engelen, 0.-L.-Vrouw, H. Johannes en Heilige Vrouwen, le h. xvne, paneel, 102X 170 (M '74). - Vlaamse School, Lanssteek, naar Peter Paul Rubens, XVIne, doek, 180X 142 (M '74). 17

20 HEMIKSEM - Vlaamse School, Jezus aan het kruis, xvme, doek, 120 x 88 (M '74). SCULPTUUR Beeld door C. Geerts, van Leuven, H. Barbara, 1844, witgescnilderd hout (M 88997'74). Beeld door J. de Braeckelaer, H. Antonius van Padua, 1852, witgeschilderd hout, h. 158 (M '74). Beeld door J. de Braeckelaer, H. Elisabeth van Hongarije, 1852, wi<tgescbilderd bout, b. 154 (M 89000'74). Beeld door Kuypers, van Antwerpen, H. Anna, 1848, witgescbilderd bout, h. 156 (M '74). Beeld door Kuypers, van Antwerpen, H. Bernardus van Clairvaux, 1848, witgeschilderd hout, <h. 155 (M ' 74). Beeld door Kuypers, van Antwerpen, H. Jozef, 1848, witgeschilderd hout, h. 158 (M '74). Beeld, H. Nicolaas van Myra, m. xvme, gepolychr. hout, h. 120 (M '74). Beeld, H. Aloysius van Gonzaga, m. XIXe, witgeschilderd hout, h. 130 (M 88989'74). VERLICHTING GODSLAMP, 1824, verzilverd messing, h. 150 (M 88991' 74). KANDELAAR (6), op voet Ark van het Verbond, Toonbroden, Mannaregen, Olijfboom en Hand Gods, met wapenschild De Pret, e. xvme of m. xrxe, verzilverd messing, h. 120 (M 88983'74). KANDELAAR, met wapenschild De Pret, e. xvme of m. XIXe, verzilverd messing, h. 116, met l van 6 van vorige kandelaars (A 77539'45). VOETSTUK van beeld van H. Antonius van Padua, m. xrxe, witgeschilderd hout, h. 70 (M '74). NIEL KERK 0.-L.-VROUW De kerk werd gebouwd in classicistische stijl in 1703, ze werd gerestaureerd in 1773 en Het is een vijfbeukig bedehuis in baksteen, met kruisbeuk, koor en ingebouwde westertoren. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-0. (A 87380'45), Z.-W. (M '74), W. (A 87379'45) ; partieel gezicht Z.-W., schip en westertoren (A 87378'45). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (A 87382'45 ; M '74), naar het doksaal (A 87383'45 ; M '74), dwarsgezicht van middenbeuk naar N.-0. (A 87385'45). ARCHITECTUUR (detail) PORTAAL (EN POORTGEBOUW), West-, opdrachtgeefster 18 Agnes Hagens, ged. 1773, poort vernieuwd, arduin en eik (M '74). ALTAAR ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar <toegewijd aan 0.-L. Vrouw, met gekleed beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind, in bekroning Mariamonogram, op expositietroon Lam van de Apocalypsis, xvme, gemarmerd hout (A 87393' 45). ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar toegewijd aan de H. Antonius van Padua, met beeld van de heilige, in bekroning monogram van de heilige, xvme, gemarmerd hout (M '74) ; detail : beeld, gepolychr. hout, h. 110 (M '74). ALTAAR, Hoofd-, po!'tiekaltaar ingewerk,t in de koornis, met beeldengroep Calvarie, op gewelf geschilderde voorstellingen van de Goddelijke Deugden, expositietroon met Hostiedragende Kelk en Pelikaan die zijn jongen voedt, op altaartafel Lam van de Apocalypsis, ca. 1860, gemarmerd hout (A 87394'45 ; M '74). l

21 NIEL BIECHTSTOEL - in kruisbeuk N., met medaillon waarin buste van de Goede Herder, le h. xvme, eik (A 87386'74) ; details hermbeeld van Engel (A 87390'45), Boetvaardige Koning David (A 87387'45), Verloren Zoon (A 87388'45), hermbeeld van Engel (A 87389'45). - in kruisbeuk Z., met hermbeelden van Boetvaardige H. Petrus en Maria Magdalena, le h. xvme, eik (A 87398'45 ; M '74). - in sacristie, voor hardhorigen, e. xvme, eik (M '74). COMMUNIEBANK ca. 1860, eik, gedeelte met voorstellingen Schenkkan, Lam van de Apocalypsis, Pelikaan die zijn jongen vo'edt, Ark van het Verbond en Kruis, met beelden van vijf apostelen (M '74), achterzijde met Kruis, Hostiedragende kelk, Jezusmonogram, Brandoffer en Schenkkan (M '74), gedeelte met Druiven, Ark van Noach, Kruis met doornenkroon, Hostiedragende kelk en Toonbroden, met beelden van zes apostelen (M '74), achterzijde met Toonbroden, Driehoek met Oog Gods, Kruis met doornenkroon, Kruis (M '74). CUL TUSOBJECT AMPULLE N EN -SCHAAL, ampullen met merken : Luik, AW, E, 172., zilver, h. 13,5 (M '74), schaal, ged. 172., zilver, 33 x 24 (M '74). CHRJSMATORIUM, met Duif als symbool van de H. Geest, met ged. inscr. Niel 1786, zilver, h. 10 (M '74). CmoRIE, op sierkelk o.m. buste van H. Jozef, met Hollandse merken ( ) en meesterteken L in ruit, zilver, h. 50 (M '74). CmoRIE, met voorstellingen op voet [Aanbidding van de herders, H. Antonius abt en H. Rochus van Montpellier], m. xrxe, verguld metaal, h. 52 (M '74). KELK, op voet Jezus aan het kruis, met drie niet-geïd. merken, m. xvne, verguld zilver, h. 23,5 (M '74). KELK, met symbolen en bustes van de Evangelisten, met merk : gekroonde FK, e. xvne-b. xvme, zilver, h. 26 (M '74). KELK, met merken : letter G, 88 en EL gekroond, 1788, zilver, h. 26 (M '74). KELK door J. H. F. Raas, van Antwerpen, met voorstellingen o.m. 0.-L.-Vrouw, [HH. Petrus apostel, Elisabeth en Johannes Berchmans], met Belgische merken ( ) en R, get. en ged. 1865, zilver, h. 29 (M '74). KELK, met Belgische merken ( ) en B, zilver, h. 24 (M '74). MONSTRANS, Zonne-, op voet Mannaregen en [wapenschild], met Duif symbool van de H. Geest, Jezus aan het kruis en symbolen van de Evangelisten, met merken : Antwerpen en gekroonde G, e. xvue-b. xvme, zilver, h. 64 (A '45). RELIEKHOUDER van H. Hubertus, met buste van de heilige, ca. 1700, geschilderd en verguld hout, h. ca. 90, op console (M '74). WIEROOKSCHEEPJE, met Hollandse merken ( ) en D, zilver, h. 15 (M '74). WIEROOKVAT, met Hollandse merken ( ) en D, zilver, h. 25 (M '74). DOKSAAL xvme, eik (M '74). DOOPVONT xvrre, marmer. h. 105 (A 87392'45). GRAFMONUMEN T Grafsteen van Mari n de Hornes en echtgenote Susan de Groote. xvne. arduin ( A 87400'45). KAST SACFJSTJEKAST. met medaillon waarin Je7)us aan het kruis. e. xvme. eik (M '74). KERKMEESTERSBANK (1 van 2). m. xrxe. eik. h. 270, br. 300 (M '74). KLANK KLOK door Clement Drouot (vole:ens opschrift), brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse). zijde met voorstelling 0.-L.-Vrouw met Kind en Duif als symbool van de H. Geest (B 47435'43). zijde met voorstelling Jezus aan het kruis met Maria Magdalena aan de voet van het kruis (B 47414'43). ORGEL. -kast, met medaillon waarin buste van H. Cecilia. e. xvme, eik (M '74). KOORGESTOELTE - (1 van 2), 2e h. xvme, eik, h. 240, br. 415 (M ' 74). 19

22 NIEL - ca. 1830, eik, h. 280, br. 285, noordzijde met medaillons waarin bustes van HH. Barbara, Catharina van Alexandrië, Dimpna en Apollonia (M '74), zuidzijde met medaillons waarin bustes van HH. Joannes Berchrnans, Hubertus, Hyacinthus en Cornelius paus (A 87395'45). PREEKSTOEL met voorstellingen op kuip Goede Herder zorgt voor het verloren schaap en [Geboorte van Maria], allegorische voorstellingen van de Goddelijke Deugden, medaillon met buste van God de Vader schepper van het heelal, Ie h. xvme, eik (M '74), gezicht van 1., de trap (M '74). RUSTMEUBEL STOEL, Koor-, m. xvme, hout en fluweel (A 87396'45). SCHILDERU - Vlaamse School, Boodschap van de engel Gabriël aan Maria, xvne, gerestaureerd in 1970, doek (M ' 74). - Vlaamse School, H. kloosterling en H. Petrus, xvne, doek, 200 x 132 (A 87402'45). - Vlaamse School, Aanbidding van de drie wijzen, xvme, doek, 180X 110 (A 87384'45). - Vlaamse School, Boodschap van de engel Gabriël aan Maria, xvme, gerestaureerd in 1970, doek (M '74). - Vlaamse School, Jezus aan de geselkolom, xvme, gerestaureerd in 1970, doek (M '74). SCULPTUUR Beeld, H. Anna met Kind, xvxe, gepolychr. hout, h. 87 (A '45). Beeld, Bekering van de H. Hubertus, 1 e h. xvme, geschilderd hout (niet meer ter plaatse) (A '45). Beeld, H. Ambrosius van Milaan, m. xvme, gepolychr. hout (niet meer ter plaatse) (A 87399'45). Beeld, H. Sebastiaan, xvme, gepolychr. hout, h. 110 (A 87397'45). TEXTIEL KAZUIFEL, m. xvme, borduurwerk, rugzijde met medaillon waarin voorstelling van H. Barbara (M '74), voorzijde (M '74). 20 WATER LAVABO, XIXe, messing, h. 44 (M '74). KERK SINT-JOZEF (HELLEGAT) De neogotische kerk werd gebouwd in 1903 naar de plannen van L. Gife. Het is een driebeukig bedehuis in baksteen met koor en :flankerende westertoren. EXTERIEUR Partieel gezicht Z.-W., de weste11toren (M '74). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M '74), naar het doksaal (M '74). CULTUSOBJECT KRms, TRIOMF-, door A. Peeters, van Luik, op de hoeken symbolen der Evangelisten, ca. 1908, gepolychr. hout (M '74). KLANK KLOK door Marcel Michiels, van Doornik (volgens opschrift), gewijd onder het peterschap van M. Janssens en R. De Roeck, 1908, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse), zijde met voorstelling 0.-L.-Vrouw met Kind (B 47406'43), zijde met voorstelling Jezus aan het Kruis (B 47407'43). PREEKSTOEL door A. Peeters, van Luik, met voorstellingen op kuip Bergrede, Jezus overhandigt Petrus de sleutels, en de Westerse kerkvaders, get. en ged. 1908, eik, gezicht van l. (M '74), gezicht van r. (M '74). SCHILDERU 0.-L. -Vrouw Middelares bij de H. Drievuldigheid voor de zielen in het vagevuur, herk. uit de kerk van Borgerhout-Zurenborg, XIXe (?), doek, br. 175 (M ' 74). T

23 RUMST 'i"" 1 KERK SINT-PIETER De neogotische kerk werd opgericht in naar de plannen van architect Eugène Gif e. Het is een driebeukig bedehuis in baksteen met kruisbeuk, koor en ingebouwde westertoren. EXTERIEUR Alg. gezicht N. 0. (B 48542'43), Z. O. (B '43), Z.-W. (B 48540'43 ; M '74). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (B 51078'43 ; M '74), naar het doksaal (B 51079'43 ; M '74), zijbeuk Z. naar O. (B 48543'43), dwarsgezicht van zijbeuk Z. naar N. O. (B 48544'43). BLAZOEN CARTEL (obiit), met dubbel wapenschild (t 1856), paneel, 120X 120 (B 51104'43). CARTEL (obüt), met wapensschild (t 1861), paneel, 120X 120 (B 51106'43). CARTEL (obiit), met dubbel wapenschild (t 1864), paneel, 120X 120 (B 51105'43). CARTEL (obiit), met wapenschild (t 1871), paneel, 120X 120 (B 51092'43). CARTEL (obiit), met dubbel wapenschild (t 1885), paneel, llox 110 (B 51090'43). CARTEL (obiit), met wapenschild (t 1896), paneel, 120X 120 (B '43). CARTEL (obiit), met dubbel wapenschild (t 1904), doek, 120X 120 (B 51114'43). CARTEL (obiit) door W. Aerts, met wapenschild (t 1943), get., doek, 120X 120 (B 51113'43). CULTUSOBJECT AMPULLEN EN SCHAAL, met Belgische merken ( ), zilver, h. ampul 15,5 (M '74). CmoRIE door Jan Moermans, van Antwerpen, op sierkelk wapenschild schenker Eduard van Brouckhoven, met merken : Antwerpen en IM, 1661, zilver, h. ca. 40 (B 2820'05). KELK, met Belgische merken ( ) en B, verguld zilver, h. 25 (M '74). DOKSAAL met beeldjes van heiligen, ca. 1865, neogotisch, hout (M '74). DOOPVONT xvne, arduin, h. 79 en deksel in messing, h. 105 (B 51115'43). GRAFMONUMENT Grafsteen van Lanceloot van... (t 1474) en echtgenote Zanoe Stocmans (t 1431), met ligbeelden in reliëf en wapenschild, arduin, 267 x 145 (B 51130'45). Grafsteen van Lieeven de Mul (t 1525), met uitgewist wapenschild, op de hoeken symbolen der Evangelisten, arduin, 225X 128 (B 51129'43). Grafsteen van Katerine van Merode ('t 1550), met wapenschild en kwartieren, arduin, 190X 102 (B 51124'43). Grafsteen van Hendrick Bauw (t 1512), met wapenschild en kwartieren, ged. 1557, arduin, 350X200 (B 51133'43). Grafsteen van Wouter Bauw (t 1559) en echtgenote Elizabeth van Schonhoven (t 1558), met alliantiewapens, arduin, 198 x 109 (B '43). Grafsteen van Adriaen van Suylen (t 15.. ) en echtgenote Anna van Dievelt (t 1575), met wapenschild, arduin, 98 x 68 (B '43). Grafsteen van Henricus de Pretere en echtgenote Catharine de Cuypere en nakomelingen, met herinnerings opschrift aan de overledenen en de stichting van een jaargetijde door Barbara de Pretere in 1651, met alliantiewapens, arduin, 191 x 117 (B 51125'43). Grafsteen van Cornelis Ceulemans en echtgenote Comyntien Vervliet(?) (t 1656), arduin, 164 X 95 (B 51137'43). 21

24 RUMST Grafsteen van Christiaan de Brouckhoven (t 1663) en echtgenote D. Berti, met wapenschilden en kwartieren, arduin, 252 x 133 (B 51134'43). Grafsteen van Adriaen Verstrepen (t 1696), met Jezus. monogram, arduin, 144X86 (B 51123'43). Grafsteen van Adriaen Ceuleman (t 1696) en echtgenote Adriana Dens, arduin, 141 x 85 (B '43). Grafsteen van Petrus Ysermans (t 1705) en zijn moeder Catharina Jacobs U 1693), met Hostiedragende kelk, arduin, 167 X96 (B 51128'43). Grafsteen van Posschier De Coene (î" 1706) en echtgenote Anna De Smet (t1691), met Jezusmonogram, arduin, 144X86 (B 51119'43). Grafsteen van Adriannus Van Dievoet (tl711), met Hostiedragende kelk, arduin, 162 X 84 (B 51120'43). Grafsteen van Petrus van Cauwenberghe (t 1726), arduin, 225X l29 (B 51118'43). Grafsteen van Joannes van Reeth (t 1742) en echtgenote Barbara de Br.uyn, en hun nakomelingen, arduin, 198 X 112 (B 51122'43). Grafsteen van Georgius Franciscus Bordinckx (t 1744), arduin, 224 x 126 (B 51126'43). Grafsteen van Adrianus Herry, echtgenote Maria Anna Vermost, Joannes Franciscus Herry en familie, Ie h. xvme, arduin, 196 x 112 (B 51135'43). Grafsteen van Joannes Baptist Mertens (t 1807) en zijn echtgenote Maria Theresia De Vleeschouwer (t 1827), Petrus Josephus Mertens (t 1820), Philippus Mertens (t 1837), Joannes Jacobus Mertens en echtgenote Catharina Francisca Vandenbroeck (t 1831), Desiderius Philippus Joannes Mertens (t 1861) en echtgenote Elisa Paulina Janssen, Constantia Joanna Paulina Maria Mertens, Philippus Joannes De Vleeschouwer (t 1825), Cornelia De Vleeschouwer (t 1814), steen, 215X106 (B 51160'43). Grafsteen van C. J. De Jongh De Daelput (t 1822), steen, 118 x 85 (B 51139'43). Grafsteen van Josephus Dom (t 1826), Maria Theresia Dom (t 1828), Anna M. Dom (t 1828), steen, 114X89 (B '43). Grafsteen van Joannes Josephus Ludovicus Douglas (t 1827) en echtgenote Rosalia Maria Anna Petronilla De Meester (t 1858), hun kinderen Francisca Maria Ghisleoa Douglas (t 1847) en Seraphina Theresia Ghislena Douglas (t 1860), arduin, 212X 114 (B 51127'43). Grafsteen van Joachim Franciscus Springael (t 1853), echtgenote Catharina Maria Isabella Castelyn (t 1871) en hun nakomelingen, arduin, 173 X 100 (B 51132'43). 22 KLANK KLoK door Andreas Van den Gheyn (?) (volgens opschrift), gewijd onder het peterschap van de heer en mevrouw Corn. Jaq. De Jongh (volgens opschrift), ged. 1804, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (B 47437'43). KLOK door Frans Sergeys, van Leuven (volgens opschrift), ged. 1937, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse), zijde met Jezus aan het kruis (A 55725'43). KLOK door Frans Sergeys, van Leuven (volgens opschrift), toegewijd aan de H. Jozef onder, peterschap van echtgenoot... en echtgenote Isabella Maria Cecilia Ludovica de Foestraets, ged. 1939, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse), zijde met Jezus aan het kruis (B 47457'43), andere zijde (B 47458'43). ORGEL, -kast, ca. 1867, neogotisch, hout (M '74). KOORGESTOELTE 2e h. xvne, eik, h. 305, br. 550, noordzijde (B 51093'43), zuidzijde (B 51094'43). KRUISWEG (1 van 14 staties) door F. De Vriendt, 2e h. xrxe, steen, 80x 120, Jezus ontmoet de dochters van Jeruzalem (M '74). PREEKSTOEL m. XJXe, eik (B 51080'43), gezicht van 1. met trap (B 51081' 43) ; details : beeld onder de kuip, Berouw van de H. Petrus, haan onlangs gestolen (B 51082'43), gezicht van l. (B 51084'43), gezicht van r. (B 51083'43), het kruisbeeld, h. 64 (B 51085'43). SCIIlLDERIJ - door Jan Swerts, Jezus overhandigt Petrus de sleutels, get. en ged. l.o. 1841, doek, br. 275 (M '74). - Vlaamse School, drieluik, Aanbidding van de drie Wijzen, XVTe, paneel, middenpaneel l05x67 (B 51087' 43), zijluik 1., H. Jozef, 107 x 29 (B 51086'43), zijluik r., koning Balthazar, 107 x 29 (B 51088'43). - Vlaamse School, 0.-L.-Vrouw met Kind, xv1e, doek, 130 x 94 (B 51102'43). - Vlaamse School, H. Familie met kleine Johannes, xvne, paneel, 120X93 (B 51103'43). - Vlaamse School, Jakobs droom, xvme, doek (niet meer ter plaatse) (B 51158'43). i T

25 i - Vlaamse School, H. Johannes Nepomucenus, xvme, doek (niet meer ter plaatse) (B 51156'43). - Vlaamse School, H. Jozef, xvme, doek (niet meer ter plaatse) (B 51157'43). - Christus op het stro, XIXe, copie naar Peter Paul Rubens, doek, 132 X 99 (M '74). - Ecce Homo, xixe, doek, 107 X 91 (M '74). - Wonderbare visvangst, xrxe, copie naar Peter Paul Rubens, doek, br. 260 (M '74). SCULPTUUR Beeld door F. De Vriendt, H. Barbara, get. en ged. op voet 1878, gepolychr. hout, h. 128 (B 51116'43). Beeld door F. De Vriendt, H. Catharina van Ale andrië, get. en ged. op voet 1878, gepolychr. hout, h. 130 (B 51110'43). Beeld door F. De Vriendt, H. Apollonia, get. en ged. op voet 1887, gepolychr. hout, h. 128 (B '43). Beeld door F. De Vriendt, H. Petrus apostel, get. en ged. op voet 1887, gepolychr. hout, h. 133 (B 51109'43). Beeld door F. De Vriendt (?), H. Johannes Berchmans, 1887 (?), gepolychr. hout, h. 128 (B 51112'43). Beeld door J. Willems, H. Franciscus Xaverius, get. en ged. op voet 1873, gepolychr. hout, h. 133 (B 51108'43). Beeld door J. Willems, H. Rochus van Montpellier, get. en ged. op voet 1873, gepolychr. hout, h. 134 (B 51107' 43). Beeld, Jezus aan het kruis, met symbolen der Evangelisten op de hoeken van het kruis, xv1e, geschilderd hout, h. 280 (M '74). Reliëf, 0.-L.-Vrouw met Kind met scapulier in medaillon, met wapenschilden van Brouckhoven en Berti, 2e h. xvne, geschilderd hout, 100 x 75 (B 51089'43). TEXTIEL KAZUIFEL, xxxe, moiré en veelkleurig borduursel (niet meer ter plaatse) rugzijde met Jezusmonogram (B 51101' 43), voorzijde (B 51100'43). LITURGISCH GEWAAD, 2e h. XIXe, borduurwerk (niet meer ter plaatse), kazuifel, rugzijde met voorstellingen Jezus aan het kruis, Jezusmonogram en symbolen der Evangelisten (B 51099'43), voorzijde met H. Rochus van Montpellier en Jezusmonogram (B 51098'43), koorkap, rugzijde met rugschild waar in Wonderbare visvangst (B 51097'43), voorzijde met HH. Bartholomeus apostel en Willibrordus, met Jezusmonogram (B 51096'43). RUMST WATER LAVABO, 2e h. xoce, messing, h. 75 (B 51095'43), profiel (B 51161'74). KAPEL SINT-LAZARUS De kapel werd gebouwd in baksteen tijdens de vijftiende eeuw ; ze werd vergroot ca EXTERIEUR Alg. gezicht N.-W. (E26418, z.d.), N. (B 48518'43), N.-0., met hoeve (A 48154'43), W. (B 48516'43). DECORATIE HOUTWERK, xvue, witgeschilderd lindenhout, b. 90, benedengedeelte met lichtarm (B 48526'43), bovengedeelte met buste van 0.-L.-Vrouw (?) (B 48529'43). HouTWERK, xvne, witgeschilderd lindenhout, h. 90, benedengedeelte met lichtarm (B 48528'43), bovengedeelte met buste van Ch ristus (?) (B 48527'43). Nis, omlijsting bekroond met buste van H. vrouw, in nis beeld van Sint-Anna-ten-drieën en bloemen onder stolp, m. xvne, witgeschilderd hout, h. 270 (B 48530'43). Nis, omlijsting bekroond met buste van H. vrouw, in nis beeld van 0.-L.-Vrouw met Kind en bloemen onder stolp, m. xvne, witgeschilderd hout, h. 270 (B 48531'43). SCHILDERIJ - toeg. aan Gaspard de Crayer-, portret van een kloosterlinge, m. xvne, paneel, 120 x 84 (B 48525'43). - door J. B. Engels, Maria wordt door engelen gekroond, xvme, doek, 165 x 150 (B 48523'43). - Vlaamse School, Feestmaal aangeboden door Ester voor Ahasveros, xvne, doek, 156X236 (848524'43). SCULPTUUR Beeld, Jezuskind, zegenend, met appel, Mechels werk ('?), xv1e, gepolychr. hout, h. 41 (B 48534'43). Beeld, 0.-L.-Vrouw met Kind, Mechels werk, met merken : Mechelen en Franse lelie('?), e. xvre-b. xvne, gepolychr. hout, h. 69 (B 48533'43). Beeld, Sint-Anna-ten-drieën, Mechels werk, met merk : vijfpuntige ster, e. xv1e-b. xvne, gepolychr. hout, h. 85 (B 48532'43). Beeld, H. Lazarus, xvne, gepolychr. hout, h. 76 (B 48535' 43). Beeld, H. Lazarus, xvne, gepolychr. hout, b. 61 (B 48520'43), profiel van 1. (B 48522'43), profiel van r. (B 48521'43). 23

26 SCHELLE KERK SINT-PIETER EN PAUWEL De toren van de vijftiende-eeuwse kerk bezit een onderbouw uit de dertiende eeuw ; de spil van de toren werd gebouwd omstreeks In 1844 werd het bedehuis vergroot met twee zijbeuken. Omstreeks 1900 werden nogmaals verbouwingswerken uitgevoerd. Het is een driebeukig bedehuis in. baksteen met neogotisch uitzicht, met gotisch koor en ingebouwde westertoren in witte zandsteen. EXTERIEUR Alg. gezicht N. (A 1666, 1896), Z.-0. (A 87409'45), Z.-W. (M '74), W. (A 4507, 1896) ; partieel gezicht N.-W., koor (A 87406'45), Z.-W., westertoren en schip (A 87403' 45), Z.-0., westertoren (B 38459, z.d.). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (A 87410'45 ; M '74), naar het doksaal (M '74), van zijbeuk Z. naar N.-0. (A '45), van zijbeuk N. naar Z.-0. (A 87412' 45). ALTAAR ALTAAR, Zij-, Z., portiekaltaar toegewijd aan de H. Lucia van Syracuse, met beeld van de heilige, in bekroning Duif als symbool van de H. Geest, op predella in reliëf buste van Christus(?), geel door chronogr., gemarmerd hout (A 87428'45 ; M '74) ; details : flankerend beeld l., H. Petronella, witgeschilderd hout, h. 130 (M '74), flankerend beeld r., H. Apollonia, witgeschilderd hout, h. 130 (M '74). ALTAAR, Zij-, N., portiekaltaar toegewijd aan 0.-L. Vrouw, in bekroning Mariamonogram en Driehoek met Oog Gods in stralenkrans, ca. 1756, gemarmerd hout (A 87420'45) ; details : flankerend beeld 1., H. Johannes de Doper, witgeschilderd hout (M '74), flankerend beeld r., H. Jozef met Kind, witgeschilderd hout (M '74). 24 ALTAAR, Hoofd-, portiekaltaar, met altaarstuk door J. P. Room, in bekroning God de Vader Schepper van het heelal, xvme, gemarmerd hout (A 87424'45) ; details : beeld l., H. Petrus apostel, witgeschilderd hout, h. 165 (M '74), beeld r., H. Paulus apostel(?), witgeschilderd hout, h. 170 (M '74). BIECHTSTOEL - in zijbeuk Z., ca. 1660, eik (M '68 ; M ' 74) ; details : beelden v.l.n.r., hermbeeld, Berouw (A 87431'45), Engel (A 87434'45), Engel (A 87433'45), hermbeeld, Boetvaardigheid (A 87432'45). - in zijbeuk N., toeg. aan atelier Willem lgnatius Kerricx, op rugpaneel Duif als symbool van de H. Geest, twee medaillons met Passiewerktuigen, le h. xvme, eik (M 19632'68; M '74) ; details : hermbeeld, Maria van Egypte (?) (A 87419'45), Boetvaardige H. Petrus (A 87417'45), Maria Magdalena (?) (A 87416'45), hermbeeld, Verloren zoon (A 87418'45). BLAZOEN WAPENSCHILD, medaillon met alliantiewapen, xvme, arduin, 117 x 86 (A 87404'45). COMMUNIEBANK met v-0orstellingen op de opengewerkte panelen, H. Hiéronymus, H. Augustinus van Hippo, 0.-L.-Vrouw met Kind met rozenkrans, H. Ambrosius van Milaan en H. Gregorius paus, e. xvne-b. xvme, eik, details : twee panelen l. (M '74), twee panelen r. (M 2032,57'74), paneel met H. Augustinus van Hippo (A 87423'45), paneel met 0.-L.-Vrouw met Kind met Rozenkrans (A 87422' 45), paneel met H. Gregorius paus (A '45). CULTUSOBJECT CHRISMATORIUM, met merken : Antwerpen, jaarletter X en niet-geïd. meesterteken, xvue, zilver, h. 10 (M ' 74). CmORIE, met voorstelling op sierkelk Lam van de Apocalypsis, met ged. schenkingsinscr. van o.m. I. Hooftmans 1714, verguld zilver, h. 41 (M '74). i -.

27 SCHELLE.KELK, op voet Jezus aan het kruis, met merken : Antwerpen, jaarletter O of C en meesterteken vogel, le h. xvue, verguld zilver, h. 24 (M '74). KELK, op voet [Laatste Avondmaal, Abrahams ontmoeting met Melchisedek en Mannaregen], op greep allegorische voorstellingen van de Goddelijke Deugden, op sierkelk Abraham offert Isaak, [Calvarie en Offer van Kaïn en Abel], 2e h. xvue, verguld zilver, h. 29 (M '74). KELK, met ged. herinneringsinscr. van Maria J. J. van Home 1762, met merken : 60 en drie niet-geïd., 1760, verguld zilver, h. 27,5 (M '74). KRUISBEELD op voet, e. xvne-b. xvme, messing, h. 102 (M '74). MONSTRANS, Cilinder-, in bekroning [Jezus aan het kruis], 0.-L.-Vrouw met Kind en Engelen met passiewerktuigen, met merken : Antwerpen, en meesterteken zon, verguld zilver, h. 62 (A 87439'45). RELIEKHOUDER van de H. Lucia van Syracuse, m. xvme, verguld hout en zilver, h. 21 (M '74). WIEROOKVAT, le h. xixe, verzilverd messing, h. 26 (M '74). DOKSAAL 2e h. xvme, eik, met orgelkast (M '74). DOOPVONT 1827, grijs marmer, h. 100, deksel in messing, h. 45 (A 87437'45). GRAFMONUMENT Grafsteen van Petrus Cops (t 1464), met voorstelling van de overledene, arduin (niet meer ter plaatse) (A 87408'45). Grafsteen van Margriete van Halter (t 1512), met wapenschilden, arduin, 123 x 65 (M '74). Grafsteen van Joos van Herle (t 1539), met Hostiedragende kelk, arduin, 97 x 57 (M '74). Grafsteen van Nicolaus De Suys (tl643), met voorstelling van het overleden kind, met wapenschild en kwartieren, arduin, 112 x 70 (A 87405'45). Grafsteen van Adrianus Spierincx (tl640), met wapenschild en Hostiedragende kelk, arduin, 198 x 110 (M '74). Graf steen van Jacobus Swiggers (t 1779), met Hostiedragende kelk, arduin, 215 x 113 (M '74). INSIGNE KROON van Jezuskind, met merken : E en drie niet-geïd., Ie h. xvme, zilver, h. 13,5 (M '74). KAST SACRISTIEKAST, met kruisbeeld, le h.,axe, eik (M ' 74). KERKMEESTERSBANK (1 van 2), xvme, eik, h. 380 (M '74). KLANK KLOK door Andreas Van den Gheyn, peter Franc. Guilm. De Becker, ged. 1804, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (B 45892'43). KLOK door Andreas Ludovicus J. Van Aerschodt de Oude en zoon Carolus, van Leuven (volgens opschrift), toegewijd aan 0.-L.-Vrouw Onbevlekt Ontvangen onder het peterschap van F. J. H. Van Ravenstyn en Hor,t. J. M. Vanderael (volgens opschrift), ged. 1879, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse) (B 45899'43), zijde met voorstelling O. L.-Vrouw Onbevlekt Ontvangen (B 45900' 43). ORGEL, -kast, met muziekinstrumenten, 2e h. xvme, eik (M '74). KOORGESTOELTE m. xvme, eik, h. 320, Noordzijde met voorstellingen Lam van de Apocalypsis, allegorische voorstellingen van Gerechtigheid en Voorzichtigheid (A 87425'45) ; detail Voorzichtigheid (M '74), Zuidzijde met Toonbroden, allegorische voorstellingen van Matigheid (?) en Sterkte (203258'74) ; detail : Sterkte (M '74). OFFERANDE, (SCHAAL EN) SCHOTEL, xvne, messing, diaro. 36 (M ' 74). (SCHAAL EN) SCHOTEL, met merk : Wylmotte... 30, ca. 1800, tin, 21 x 30 (M '74). PREEKSTOEL met voorstelling op kuip : bustes van H. Paulus apostel, Christus Zaligmaker en H. Petrus apostel, met symbolen der Evangelisten, met Duif als symbool van de H. Geest, met kruisbeeld, m. xvme, eik (A 87427'45 ; M '74), gezicht van 1., de trap (A 87426'45 ; M '74). 25

28 SCHELLE RUSTMEUBEL BIDSTOEL, xvme, eik, h. 100 (M '74). SCHILDERIJ - door I. Room, Jezus overhandigt Petrus de sleutels, altaarstuk van hoofdaltaar, get. en ged. 1719, doek, br. 175 (M '74). - door Antoon Van Dijck, Mar teldood van de H. Sebastiaan, le h. xvne, doek, 200 X 155 (A 87415'45 ; B '49 ; C 6660, z.d.) ; details : hoofd van de heilige (B '49), hoofd van engeltje (B '49). - Vlaamse School, Dode Christus door 0.-L.-Vrouw beweend, xvne, doek, 115 X 170 (A 87435'45). - Vlaamse School, H. Familie,. xvne, doek, 140X 110 (A 87430'45 ; M '74). - Vlaamse School, 0.-L.-Vrouw met Kind, xvue, doek, 125X 110 (M '74). - Vlaamse School, Aanbidding van de herders, xvnre, doek (niet meer ter plaatse) (A 87438'45). - Vlaamse School, uitgezaagde figuren, 0.-L.-Vrouw met Kind met H. Dorninicus en H. Catharina van Siëna, xvme, paneel, 190 X225 (A 87436'45). SCULPTUUR Beeld, H. Lucia van Syracuse, e. xvne, gepolychr. hout, h. 85 (A 87429'45). Beeld, H. Sebastiaan, xvue, gepolychr. hout, h. 140 (A 87413'45). Beeldengroep (ex-t. ), Calvarie, XIxe, geschilderd hout (A 87407'45). VERLICHTING KANDELAAR (2 van 4), e. xvue, messing, h. 59 (M ' 74). PROCESSIELA.NTAARN (2 van 4), m. XIXe, messing, h. 75 (M '74). KAPEL 0.-L.-VROUW VAN SMARTEN De kapel werd gebouwd in baksteen tijdens de zestiende eeuw. EXTERIEUR Alg. gezicht N.-W. (A 4509, 1896 ; M 1223'25 ; E 36415, ca. 1930). TERHAGEN KERK SINT-JOZEF De neogotische kerk werd gebouwd in 1884 naar de plannen van architect Eugène Gif e. Het is een driebeukig bedehuis met kruisbeuk, koor en westertoren. EXTERIEUR Alg. gezicht Z.-W. (M '74). INTERIEUR Alg. gezicht naar het koor (M '74), naar het doksaal (M '74). ALTAAR Hoofd- door F. De Vriendt, retabel met beelden van HH. Franciscus Xaverius, Anna, Carolus Borromeus, Catharina van Alexandrië, Petrus apostel en Bernardus van Clairvaux, 1884, gepolychr. steen (?) (M '74). CULTUSOBJECT CIBORIE, met merken : 96 en twee niet-geïd., e. x1xe, zilver, h. 33,5 (M '74). KELK door V. Firoel, van Antwerpen, met voorstellingen op voet [Calvarie, Piëta, Verrijzenis van Jezus, Geboorte van Jezüs, Doop van Jezus, Jezus tussen de schriftgeleerden], op sierkelk Maria bezoekt haar nicht Elizabeth, [Boodschap van de engel Gabriël aan Maria, Kroning van Maria, Opdracht van Jezus in de tempel], met ged. schenkingsinscr. van de parochianen aan pastoor Van der 26

29 r Meeren 1920, merken : hermeskop (?) en VF, verguld zilver, h. 23,5 (M '74). KRUIS, TRIOMF, op de hoeken geschilderde symbolen der Evangelisten, met ged. schenkingsopschrift van Mr. en Mevr. Swenden-Cuykens 1925, gepolychr. hout (M '74). PATEEN door V. Firoel, van Antwerpen, met voorstelling Zending van de apostelen, met merken : Hermeskop (?) en VF, 1920, verguld zilver (M '74). DECORATIE MUURSCHILDERING, met voorstellingen Engel met bazuin en wapenschild, HH. Lucas en Johannes evangelisten en hun symbolen, ged. 1884, br. 360 (M '74). KAST met twee verdiepingen, xvme, eik (M '74). KLANK KLOK, met niet-geïd. opschriften, 1887, brons (waarschijnlijk niet meer ter plaatse), zijde met voorstelling H. Petrus apostel (B 47456'43), zijde met Christus Zaligmaker(?) (B 47455'43). TERHAGEN KRUISWEG (1 van 14 staties) door F. De Vriendt, ca. 1884, gepolychr. steen(?), 80x 114, Jezus valt voor de 3e maal onder het kruis, get. (M '74). PREEKSTOEL kuip met beelden van 0.-L.-Vrouw, HH. Jozef, Lodewijk van Frankrijk, Antonius van Padua, (Barbara, Petrus apostel en Franciscus van Assisië], met kruisbeeld, ca. 1884, eik, gezicht van 1. (M '74), gezicht van r. (M '74). SCHILDERIJ - Vlaamse School, 0.-L.-Vrouw met Kind deelt paternosters uit aan geestelijke en wereldlijke hoogwaardigheidsbekleders, xvne, doek, 147 X 135 (M '74). SCULPTUUR Beeld door F. De Vriendt, H. Apollonia, get. en ged. 1889, gepolychr. hout, h. 130 (M '74). Beeld door F. De Vriendt, H. Franciscus van Assisië, get. en ged. 1889, gepolychr. hout, h. 132 (M '74). Beeld, H. Jozef met Kind, e. xrxe, gepolychr. hout, h. ca. 125 (M '74). Beeld, 0.-L.-Vrouw van Lourdes, e. xrxe, gepolychr. hout, h. ca. 125 (M '74). 27

30

31 INHOUDSTAFEL Woord vooraf Inleiding Lijst der afkortingen Trefwoordenlijst BOOM Kerk H. Hart. Kerk 0.-L.-Vrouw en Sint-Rochus. HEMI KSEM Kerk Sint-Niklaas l NIEL RUMST SCHELLE TERN'AGEN Kerk 0.-L.-Vrouw Kerk Sint-Jozef (Hellegat). Kerk Sint-Pieter Kapel Sint-Lazarus Kerk Sint-Pieter en Pauwel Kapel 0.-L.-Vrouw van Smarten Kerk Sint-Jozef

32 D/1977/0613/90 KIK -Brussel DRUKKERIJ G. THONE N.V./LUIK

33

34 F 1 Jl M K4 BJ. I