De inhoud van dit thema:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De inhoud van dit thema:"

Transcriptie

1 DC 15 Vergaderen 1 Inleiding In het onderwijs wordt veel vergaderd en overlegd. Als onderwijsassistent zul je ook bij vergaderingen en andere overlegvormen aanwezig zijn. Misschien word je ook wel gevraagd om te notuleren. In dit thema geven we informatie over vergaderen, over wat een vergadering is, over de rol van de voorzitter, de deelnemers en de notulist. Ook besteden we aandacht aan een voor de vergadering belangrijk onderwerp: de agenda. Aan het eind van het thema staan tips en oefeningen in vergaderen en notuleren. De inhoud van dit thema: 2 Overlegvormen in het onderwijs 3 Kenmerken van een vergadering 4 De agenda 5 Taken van de voorzitter 6 De deelnemers en hun rol 7 Notuleren 8 Praktijktips 1 1

2 2 Overlegvormen in het onderwijs In het onderwijs heb je te maken met veel overlegmomenten en overlegvormen. Hieronder zie je een stukje uit een jaarrooster van een basisschool. Kijk maar eens wat voor overlegvormen je daarin tegenkomt. ONDERWERP teamvergadering ouderraadsvergadering sinterklaasfeest leerlingbespreking Kerstfeest kerstvakantie einde kerstvakantie leerlingbespreking teamvergadering werkgroep bibliotheek bouwvergadering DATUM 1 december 1 december 5 december 15 december 18 december 20 december 5 januari 6 januari 14 januari 15 januari 19 januari Als onderwijsassistent kun je te maken hebben met de volgende overlegvormen: Teamvergadering: Dit is een bespreking waarbij de docenten, meestal onder leiding van de teamleider, praten over allerlei zaken die het onderwijs en de gang van zaken op school betreffen. Soms zal de onderwijsassistent hier ook bij zitten, op sommige scholen misschien ook wel altijd. Bouwvergadering: Als vergaderingen speciaal over onderwerpen voor de onderbouw, middenbouw of bovenbouw gaan, kunnen er bouwvergaderingen worden gepland. Jij kunt daar als onderwijsassistent ook bij gevraagd worden. Leerlingbespreking: Bespreking van leerlingen die aandacht behoeven. Aanwezigen hierbij zijn vaak alle mensen die op school met deze leerling werken. De IB-er en RT-er zullen ook aanwezig zijn bij deze bespreking. Als jij met een leerling werkt, zul jij hier ook bij aanwezig zijn. Werkgroepoverleg: Het kan zijn dat jij in een werkgroep zit, bijvoorbeeld de werkgroep bibliotheek of tuin. Is er een overleg dan zul jij daar ook bij aanwezig zijn. Daarnaast zijn er nog allerlei andere overlegvormen, van de ouderraad, de medezeggenschapsraad, het bestuur. Daar zul je niet bij aanwezig zijn. Over wat in deze overlegvormen besproken wordt, kun je meer lezen in het boek Communicatie en Organisatie voor de onderwijsassistent. 2 OA Digitale Content

3 3 Kenmerken van een vergadering Een vergadering is een gesprek tussen een aantal personen, over bepaalde onderwerpen. Maar niet ieder gesprek is een vergadering. Een groepje collega s dat onder de koffie met elkaar zit te praten over een moeilijke leerling is niet in vergadering. We spreken pas van een vergadering als het gesprek aan bepaalde kenmerken voldoet. Een vergadering is een formeel overleg. Het onderwerp, de plaats, de begin- en eindtijd en de deelnemers staan van tevoren vast. Van een vergadering worden altijd notulen gemaakt. Op een vergadering worden besluiten genomen waar iedereen zich aan moet houden. Bij een informeel overleg is dat niet zo. Als een groepje collega s onder de koffie met elkaar een afspraak maakt, dan heeft die afspraak geen formele status. De collega die er niet bij was, hoeft zich ook niet aan die afspraak te houden. Wordt diezelfde afspraak in een vergadering gemaakt, dan geldt de afspraak voor iedereen; ook voor degenen die er niet bij waren. Een vergadering heeft de volgende kenmerken: een formele status een agenda een voorzitter deelnemers een notulist 2 Veel vergaderingen keren steeds terug. Vergaderingen van het team, leerlingbesprekingen, medezeggenschapsraadvergadering, bestuursvergaderingen. Deze vergaderingen hebben meestal een vaste voorzitter en vaste deelnemers. In sommige gevallen kan er ook een gastspreker uitgenodigd zijn. Deze komt dan alleen voor een bepaald punt op de agenda en na bespreking van dat punt verdwijnt hij weer. 3

4 4 De agenda Om te weten welke onderwerpen in een vergadering aan bod komen, is er een agenda. Op die agenda staan de onderwerpen genummerd onder elkaar, in de volgorde waarin ze in de vergadering aan bod komen. Bij vergaderingen die regelmatig terugkeren, zoals een bouwoverleg of teamvergaderingen, zijn er veel onderwerpen die altijd op de agenda staan. Deze vaste onderwerpen op een agenda vormen samen de raamagenda. Alleen de hoofdpunten op deze agenda zijn voor iedere vergadering weer anders. De raamagenda is op bijna alle vergaderingen van toepassing. Raamagenda: 1 Opening 2 Bespreking notulen vorige keer 3 Mededelingen 4 Ingekomen en uitgaande stukken Wat verder ter tafel komt (w.v.t.t.k.) 9 Rondvraag 10 Sluiting 3 Bij de hoofdpunten op de agenda wordt kort aangegeven wat het doel van de bespreking is: bijvoorbeeld besluit nemen of informeren. De voorzitter vult zo n raamagenda voor iedere vergadering in. Hoofdpunten of mededelingen worden soms in een uitgebreide agenda nader uitgeschreven. De deelnemers kunnen zich dan beter voorbereiden. In dat geval zijn er dus twee agenda s: een korte, zakelijke agenda en een uitgebreide agenda. 4 OA Digitale Content

5 Uitgebreide agenda 1 Opening 2 Bespreking notulen vorige keer 3 Mededelingen De brandweer heeft op ons verzoek geantwoord dat ze op donderdag 25 september om elf uur een demonstratie komt geven voor de leerlingen. Pas het allemaal in je weekrooster in. 4 Ingekomen en uitgaande stukken 5 Aanschaf buitenspelmateriaal: De vergadering wil een besluit nemen over de aanschaf van nieuw buitenspelmateriaal. In de vorige besprekingen en in de bouwvergaderingen is hierover gepraat en zijn er voorstellen gedaan. Die vormen de basis van het voorstel waarover we vandaag gaan beslissen. 6 Voorstel kerstviering Erna en Rachel hebben een eerste voorstel voor de kerstviering gemaakt. Dat is bijgevoegd. We bespreken dit voorstel. Staan we erachter, dan werken zij het verder uit. Het komt op een volgende vergadering ter besluitvorming terug. 7 Jaarverslag Het bestuur heeft het jaarverslag vastgesteld. Het ligt ter informatie op het kantoor. Op de vergadering worden de belangrijkste constateringen gemeld. 8 Wat verder ter tafel komt (w.v.t.t.k.) 9 Rondvraag 10 Sluiting Tien dagen tot een week voorafgaand aan de geplande vergadering, krijgen alle deelnemers de agenda. De agenda wordt meestal met een begeleidende brief (de uitnodiging voor de vergadering) aan alle deelnemers gegeven of gestuurd. De begeleidende brief kan een kort begeleidend briefje zijn als alle belangrijke informatie in de agenda staat. Als dat niet het geval is, bevat de begeleidende uitnodiging meer informatie: voor wie de uitnodiging is, het doel van de vergadering, de datum, de begin- en eindtijd, vergaderplaats en eventueel een routebeschrijving. We bespreken kort de punten die op de agenda staan. 5

6 Opening De voorzitter opent de vergadering door iedereen welkom te heten. Hij controleert of iedereen er is en de notulist schrijft de namen van de aanwezigen op. Als er mensen van buiten zijn, dan stelt de voorzitter deze voor. De voorzitter vraagt of iedereen akkoord gaat met de agenda. Soms is er iemand die vroeg weg moet en om die reden een bepaald punt eerst besproken wil zien. Soms wil iemand een punt toegevoegd of geschrapt hebben. Ten slotte wordt de agenda aangepast en vastgesteld. Bespreking notulen vorige keer De notulen zijn het verslag van de vorige vergadering. De bespreking dient om te kijken of er geen fouten in de notulen staan. Iemand die vindt dat iets niet goed geformuleerd is, moet zelf de juiste formulering geven. De notulen van de vorige keer worden daarna gewijzigd of ongewijzigd vastgesteld. De eventuele wijzigingen worden in het volgende verslag opgenomen. Na de vaststelling van het verslag kunnen deelnemers soms opmerkingen maken naar aanleiding van het verslag. Deze opmerkingen kunnen alleen gaan over punten in het verslag die niet op de agenda staan. Deze gaan vaak over nieuwe ontwikkelingen die vermeldenswaard zijn of om aanvullende vragen. Als er een actielijst aan het verslag gekoppeld is, neemt de voorzitter deze nog even door. Punten die afgewerkt zijn, gaan van de lijst af. Punten die nog afgewerkt moeten worden, komen terug op de actielijst in het volgende verslag. Mededelingen Doorgaans gaat het om mededelingen van de voorzitter. De voorzitter is meestal de teamleider of afdelingsleider en deze kan informatie hebben die van belang is voor het team. Soms kan ook een deelnemer informatie hebben die van belang is voor de rest van de deelnemers. Het gaat dan altijd om informatie waarover geen discussie mogelijk is. Als dat wel het geval is, behoort het punt bij de themaonderwerpen te staan. 6 OA Digitale Content

7 Ingekomen en uitgaande stukken Soms zijn er brieven of verslagen waarvan de inhoud van belang is voor de deelnemers. Deze worden dan besproken. Er is een verslag van een commissie met de resultaten van een onderzoek naar het ziekteverzuim onder alle personeelsleden van de scholen die onder het bestuur vallen. De resultaten worden meegedeeld. De deelnemers aan de vergadering kunnen reageren. Themaonderwerpen Op de punten 5, 6 en 7 (of meer of minder) komen de hoofdpunten te staan, de themaonderwerpen. Dat zijn onderwerpen die iedere keer anders zijn en specifiek zijn voor deze vergadering. Het thema pauzehapjes en traktaties staat als discussieonderwerp op de agenda. De themaonderwerpen zijn discussieonderwerpen, terwijl de vaste punten doorgaans weinig of geen discussie opleveren. De voorzitter kiest de themaonderwerpen op grond van wat hij zelf belangrijke punten voor de vergadering vindt en op grond van wat de teamleden aandragen. Hoeveel themaonderwerpen er op de agenda komen te staan, is afhankelijk van het soort onderwerp. Over het ene onderwerp willen deelnemers langer praten dan over het andere. Bijvoorbeeld omdat het een lastig onderwerp is waar veel consequenties aan vast zitten. De voorzitter schat in hoeveel tijd er nodig is om een onderwerp goed te bespreken. Zo maakt hij een tijdschatting voor de gehele vergadering. Daarvoor zet hij achter elk onderwerp hoeveel tijd het zal kosten. Tijdens de vergadering kan hij zo de tijd bewaken. 7

8 Voor elk van de hoofdpunten stelt de voorzitter vooraf vast wat het doel van de bespreking is en welk resultaat er bereikt moet worden. Er kunnen vier doelen zijn: informeren discussiëren beslissen taken verdelen 4 Het team van de Margietschool zoekt een oplossing voor het ruimtegebrek in hun school. De voorzitter kiest een bepaalde volgorde in de vergadering. Informeren: De voorzitter legt het probleem uit. Als groep 3 volgend jaar gesplitst gaat worden, komt de nieuwe groep in de docentenkamer. Waar moeten de docenten dan naar toe? Discussiëren: De deelnemers zoeken oplossingen. Misschien kan de docentenkamer naar de bibliotheek. Of kan groep 3 daar naar toe. De docenten kunnen aan tafels in de hal zitten. Beslissen: Als alle oplossingen op een rijtje zijn gezet, wordt er beslist. De bibliotheek lijkt de beste oplossing voor de docenten, maar dan moet er wel met de bibliotheekwerkgroep overlegd worden. Taken verdelen: Ank en Debbie gaan dit uitwerken. Ank zit ook al in de bibliotheekwerkgroep, dat praat makkelijk met de bibliotheekouders. Debbie gaat meedenken over hoe dat met boeken ruilen moet gaan en hoe de bibliotheek dan ingericht kan worden. Wie ideeën heeft, kan ze melden bij Ank en Debbie. Het doel wordt achter de hoofdpunten op de agenda gezet. 8 OA Digitale Content

9 Wat verder ter tafel komt In sommige organisaties bevat de agenda voor een vergadering ook een punt w.v.t.t.k. (wat verder ter tafel komt). Dit punt is bedoeld voor het geval zich nog een onderwerp voordoet, dat zo belangrijk en urgent is dat het op dat moment besproken moet worden. Lang niet alle organisaties willen dit onderwerp op de agenda. Ze vinden dat het onzorgvuldige agenda s uitlokt. Deelnemers gaan dan denken: ach, als me nog wat te binnen schiet, kunnen we dat wel bij het punt w.v.t.t.k. bespreken. Het gebeurt ook maar zelden dat een punt dat niet op de agenda staat, zo belangrijk en urgent is dat het niet tot de volgende vergadering kan wachten. Rondvraag Bij de rondvraag vraagt de voorzitter aan iedere deelnemer of hij nog wat te vragen of op te merken heeft. Het gaat hier om korte mededelingen of vragen. Hier kunnen deelnemers ook themaonderwerpen voor de volgende vergadering aandragen. Sluiting De voorzitter sluit de vergadering door aan de notulist te vragen de afspraken en besluiten voor te lezen of door die zelf samen te vatten. Als dat gebeurd is, spreekt de voorzitter de volgende vergaderdatum af met de deelnemers of deelt die mee. Als er al agendapunten bekend zijn voor die vergadering, stelt de voorzitter die vast. Ze worden in het verslag opgenomen. 9

10 5 Taken van de voorzitter Om goede resultaten in de vergadering te behalen, is het belangrijk dat het gesprek goed door de voorzitter geleid wordt. Gebeurt dat niet, dan zit iedereen door elkaar heen te praten, wordt het chaotisch en worden er geen of geen goede afspraken gemaakt. De voorzitter: brengt structuur aan in de vergadering houdt de doelen in het oog zorgt voor de nodige discipline hanteert vergadertechnieken bewaakt de tijd 5 De agenda met de bijhorende tijdsplanning is de leidraad voor de vergadering. Daarmee is de belangrijkste structuur in de vergadering aangebracht. De voorzitter houdt bij elk agendapunt in de gaten of het doel bereikt is en het gewenste resultaat verkregen is. Aan het eind van de bespreking van elk agendapunt vat hij het resultaat en de belangrijkste punten voor de notulist samen. Doordat de voorzitter voor de nodige discipline zorgt, kan iedereen aan het woord komen en wordt er naar elkaar geluisterd. De voorzitter zorgt er ook voor dat mensen die weinig zeggen aan bod komen. Hij vraagt iemand dan soms direct om zijn mening. Bij bepaalde onderwerpen wil de voorzitter misschien de mening van iedereen horen. In dat geval maakt hij een rondje waarin iedereen zegt wat hij over het onderwerp kwijt wil. Omdat de voorzitter regelmatig een samenvatting geeft, is het voor de deelnemers makkelijker de rode draad van het gesprek te volgen. De voorzitter houdt ook het doel van de vergadering in het oog: moeten de deelnemers een besluit nemen, of moeten ze geïnformeerd worden? Moeten ze misschien alleen ideeën uitwisselen? Of moeten zij taken verdelen? 10 OA Digitale Content

11 Als er een belangrijk besluit genomen moet worden, bijvoorbeeld over nieuwe rapporten of de aanschaf van een nieuwe methode, wordt vooraf besproken hoe het besluit genomen gaat worden. Daar zijn bepaalde regels voor. Er zijn vijf verschillende manieren waarop besluiten genomen kunnen worden. Besluitvormingsregels: meerderheidsbesluit consensus unanimiteit delegatie veto 6 Een meerderheidsbesluit wordt genomen als een voorstel de helft +1 van de stemmen krijgt. Consensus houdt in dat niet iedereen het volledig eens is met het voorstel, maar niemand zegt echt nee. Als er unanimiteit is, is iedereen het volledig met het voorstel eens. Delegatie betekent dat een persoon of commissie de bevoegdheid krijgt om na verdere bestudering zelf te besluiten. Een veto kan worden opgelegd door een persoon of orgaan dat vetorecht heeft. Dat wil zeggen dat een besluit alleen uitgevoerd kan worden als de persoon of het orgaan het ermee eens is. Een bestuur heeft vetorechten. 11

12 6 De deelnemers en hun rol De voorzitter verwacht van de deelnemers dat ze goed meedoen aan de vergadering. We kennen hiervoor vijf vergaderregels. Vijf vergaderregels voor deelnemers: voorbereiden meedoen zaak en persoon scheiden aan vergaderafspraken houden herhaling voorkomen 7 Voorbereiden De voorbereiding is een voorwaarde voor succes. De deelnemer moet: de agenda goed bestuderen; nadenken over de themaonderwerpen; de notulen lezen; eventuele stukken die bij de agenda gevoegd zijn lezen. Als je alle stukken van tevoren goed leest en anderen doen dat ook, hoeft de voorzitter tijdens de vergadering geen leespauze in te lassen. Meedoen Meedoen betekent: meedenken; luisteren en anderen uit laten praten; vragen wat je niet snapt; meepraten. Als je helemaal niets zegt, wat is dan het nut van jouw aanwezigheid? 12 OA Digitale Content

13 Zaak en persoon scheiden Een vergadering heeft een zakelijk doel, het gaat om resultaat behalen voor de school en de leerlingen. Het komt de kwaliteit van de vergadering ten goede als de deelnemers werkelijk geïnteresseerd zijn in de onderwerpen en elkaars mening en standpunten. Soms kan iemands persoonlijk belang een reden zijn om met een bepaald standpunt te komen, zoals in het voorbeeld hieronder. In de vergadering van het team van het vmbo staan de introductieactiviteiten voor de nieuwe brugklassers op de agenda. Hakim stelt voor dat zij een dagje gaan zwemmen. Saskia is nieuw in het team. Zij vindt het geen goed plan. Zij heeft daar allerlei argumenten voor: je weet niet wat het weer doet, het vervoer is moeilijk, de verantwoordelijkheid is te groot. Hakim is verbaasd. Het is niet de eerste keer dat zij gaan zwemmen. Voor de problemen die zij noemt, hebben ze allang een oplossing gevonden. Na veel gepraat komt de echte reden naar boven waarom Saskia tegen is: ze is bang voor water en kan niet zwemmen. Ze wil daarom een andere activiteit. Als het werkelijke probleem bekend is, kan het ook besproken worden. De taken worden zo verdeeld dat Saskia bij de niet-zwemmers op het grasveld blijft en Hakim en Gijs de verantwoordelijkheid voor de zwemmers op zich nemen. Aan vergaderafspraken houden De voorzitter kiest ervoor een agendapunt op een bepaalde manier te bespreken. Als het doel van een punt discussie is, houd je je daaraan. Houd je ook bij het onderwerp van het agendapunt. Herhaling voorkomen Vergaderingen duren vaak erg lang omdat mensen dingen herhalen. Zeg in een keer duidelijk wat jouw standpunt is, voorkom herhaling. 13

14 7 Notuleren Van vergaderingen of van andere overlegsituaties worden verslagen gemaakt. Bij vergaderingen noem je dat notulen. Notuleren is een vak op zich. Daarom lees je hier hoe je notulen kunt maken. Notulen zijn de schriftelijke verslagen van wat er op een vergadering is besproken en/of besloten is. Je leest hierna over soorten notulen, de eisen die je aan notulen stelt, de taken van de notulist en de indeling van de notulen. Notulen: soorten notulen eisen taken van een notulist indeling van notulen Soorten notulen Er zijn verschillende soorten verslaglegging. Welke soort je kiest, hangt af van je doel. Er zijn drie vormen: Soorten notulen: letterlijke verslaglegging samenvattende verslaglegging besluitenlijst 9 14 OA Digitale Content

15 Letterlijke verslaglegging In een letterlijk verslag schrijf je alles woordelijk op. Er is een stenograaf voor nodig om dat te kunnen doen. De rechtbank, maar ook de Eerste en Tweede Kamer, maken letterlijke verslagen. Jij zult er waarschijnlijk nooit mee te maken krijgen. Samenvattend verslag Een samenvattend verslag komt het meest voor. Je schrijft overzichtelijk, in de volgorde van de agenda, de hoofdpunten op van wat er gezegd wordt. Je geeft dus een korte weergave van de standpunten in een vergadering die meningsvorming als doel heeft. Je geeft een korte weergave van de informatie in een vergadering die informatieverstrekking tot doel heeft. In je manier van samenvatten houd je je dus aan het doel van de vergadering. Besluitenlijst Een besluitenlijst is voldoende als de vergadering als doel had tot besluiten te komen. Als er bij de besluiten ook staat wie wat moet gaan doen, noemen we het een actielijst. Meestal is een besluitenlijst een bijlage bij de notulen. 7.2 Eisen Notulen moeten aan een aantal eisen voldoen. Eisen waar notulen aan moeten voldoen: volledig beknopt objectief ondubbelzinnig leesbaar in correcte taal geschreven overzichtelijk 10 Volledig en beknopt Het spreekt eigenlijk voor zich. De hoofdpunten moeten er allemaal in staan, dus de notulen moeten volledig zijn. Tegelijk schrijf je alles in zo min mogelijk woorden op. 15

16 Objectief en duidelijk Als notulist geef je niet je eigen mening weer, maar breng je verslag uit van de mening van anderen. Dat doe je zonder te laten merken of je het er wel of niet mee eens bent. Je blijft neutraal. Duidelijk betekent dat je geen zinnen schrijft die voor meer uitleg vatbaar zijn. De lezers mogen je ook niet verkeerd begrijpen. Leesbaar en in correcte taal Gemakkelijk leesbaar betekent dat je let op de opbouw van de alinea s. Bij een nieuw onderwerp sla je een regel over. Zo lees je makkelijk de brokjes tekst met hun onderwerpen. Correct Nederlands betekent schrijven zonder spel- en stijlfouten. Telegramstijl mag wel, zolang de zinsbouw maar duidelijk blijft. Soms leidt telegramstijl ertoe dat de betekenis onduidelijk wordt of zelfs echt anders wordt. In een brochure voor spelmateriaal staat: Nieuw, fiets met draaibare sturen. Sturen kun je altijd draaien, anders waren het geen sturen. Wat ze bedoelen met draaibare sturen is onduidelijk. Overzichtelijk Een overzichtelijke vormgeving houdt in dat je let op lettertype, lettergrootte enzovoort. Voor een kop gebruik je een grotere letter, tekst waar je de aandacht op wilt vestigen, maak je cursief. 7.3 Taken notulist Om goede notulen te kunnen maken, moet je je ook voorbereiden. Je hebt in ieder geval nodig: enige kennis van de onderwerpen; enige kennis van de deelnemers; goede afspraken met de voorzitter; kennis van de vergaderdoelen; informatie over welk soort verslag verwacht wordt. Als je een opdracht krijgt om te notuleren, vraag dan bij wie je de benodigde informatie kunt halen. 16 OA Digitale Content

17 Na de vergadering ben je als notulist ook niet klaar. Je moet je aantekeningen controleren en uitwerken. Hoe sneller na de vergadering je dat doet, hoe beter je nog voor de geest kunt halen hoe het was. Want je aantekeningen zijn immers beknopt. Als je te lang wacht, weet je niet meer wat je bedoeld hebt met je krabbels. 7.4 Indeling notulen Gebruik steeds dezelfde indeling voor de notulen. Veel scholen hebben een vast schema, gebaseerd op de raamagenda. Dat gebruikt men om er direct aantekeningen op te maken. Zo wordt het een soort invulformulier. Voordeel is dat je direct op de juiste plek je notities maakt. Nadeel is dat je te weinig ruimte hebt als een onderwerp wat uitloopt. Je kunt dan een bijlage maken waarnaar je op je invulformulier verwijst. Gelukkig is dit probleem over sinds we tekstverwerkers hebben. De structuur van de notulen ligt vast. Binnen die structuur kun je, per onderdeel, zo veel of zo weinig schrijven als nodig is. Bijlagen zijn nu alleen nog maar nodig als het om zulke gedetailleerde informatie gaat dat het niet meer bij notulen hoort. Indeling notulen: de kop de kern de afsluiting de besluitenlijst 11 De kop van de notulen Bovenaan staat de naam van de vergadering. Bijvoorbeeld de naam van de school of de teamvergadering. Eventueel vermeld je het doel van de vergadering. Dan vermeld je de datum, tijd en plaats waar je vergadert. Daarna vermeld je de aanwezigen en eventueel hun functie. De functies noteer je alleen als er aanwezigen zijn die er niet altijd bij zijn, bijvoorbeeld een ambulant begeleider, of een bestuurslid. In dat geval geef je van alle aanwezigen de naam en de functie, zodat de gast later een goed overzicht heeft. Je zet de aanwezigen in logische volgorde, bijvoorbeeld eerst de gasten, dan de teamleider, dan de medewerkers. 17

18 Dat is beleefd. Dan plaats je een witregel en je vermeldt de afwezigen. Achter de namen van de afwezigen zet je tussen haakjes (MK) voor met kennisgeving en (ZK) voor zonder kennisgeving. De kern De kern bestaat uit de notulen zelf. Die werk je uit aan de hand van de agenda van die vergadering. Elk nieuw agendapunt vormt een kopje. Als de agenda subagendapunten heeft, houd je die ook aan. Bijvoorbeeld tijdens de hoofdmoot van een vergadering, de zogenoemde themabespreking kan er meer dan één onderwerp aan bod komen. Dat geef je met tussenkopjes aan. Hoe duidelijker de structuur van de agenda terugkomt in de notulen, hoe gemakkelijker ze te lezen zijn. Als je duidelijk wilt aangeven wie wat heeft gezegd, kun je de namen van de sprekers cursiveren. Gebruik brede marges, links breder dan rechts. Elke vergadering heeft een agendapunt notulen vorige vergadering. Dat betekent dat de notulen van de vorige vergadering goedgekeurd moeten worden. Het kan voorkomen dat een deelnemer zegt: Ik heb vorige keer gezegd dat ik graag op tijd begin met de vergadering, om uitlopen te voorkomen. Ik wil dat graag in de notulen opgenomen hebben. Die deelnemer heeft die opmerking in de marge van de notulen gezet, op de plaats waar het over gaat. Om die aantekeningen mogelijk te maken, geef je het papier dus een brede linkermarge. Maak witregels tussen de verschillende agendapunten en subagendapunten. Schrijf notulen altijd in de tegenwoordige tijd. Afsluiting van de notulen Op het eind vermeld je hoe laat de vergadering afgesloten werd en de naam van je verslag. Besluitenlijst De besluiten die genomen worden tijdens de vergadering, schrijf je op twee plaatsen. In het betreffende agendapunt, en op een aparte besluitenlijst. Die besluitenlijst kan onderaan het verslag staan of, als het een lange lijst is, op een apart blad als bijlage. 18 OA Digitale Content

19 Notulen teamvergadering obs De Zevensprong 7 november 2009, uur Aanwezig: Ale Veenstra (voorzitter), Sybren Jongema (notulist), Mario Nossini, Maria Suduny, Henk van der Wal Afwezig MK: Ben Borgers, Tineke Schoten 1 Opening 2 Notulen van 31 oktober 2009 Notulen worden goedgekeurd. 3 Ingekomen stukken Op de teamtafel ligt ter inzage: de nieuwe Uitleg, en een brochure met prijsopgaaf over klimtoestellen. De brochure wordt in de volgende vergadering besproken. 4 Mededelingen Leesmoeder Lisa stopt na de kerst met haar leeswerk. Ze is zes jaar leesmoeder geweest en nu haar kinderen van school zijn, wil ze het stokje doorgeven. Ale heeft haar bedankt met een bosje bloemen en een bioscoopbon voor twee personen. 5 Sinterklaasviering De sinterklaascommissie is in actie gekomen. Er is een nieuwe verlanglijst samengesteld, die gaat de komende week in groep 1, 2 en 3 gebracht worden. Hij moet uiterlijk 22 november weer in school zijn, in gesloten enveloppen. Alle instructies staan op de achterkant van de verlanglijsten. De commissie gaat 25 november de inkopen doen. 6 Stageplaats Er ligt een aanvraag voor een stageplaats van een onderwijsassistent in opleiding. Haar naam is Jenny van Dijk en ze is 2e jaars. Haar brief geeft een goede indruk. Sybren en Tineke zullen met haar een sollicitatiegesprek voeren en advies uitbrengen aan Ale, die daarna een besluit neemt. 7 Rondvraag Geen vragen. 8 Sluiting om uur Volgende vergadering 14 november 2009 om in de teamkamer. Sybren Jongema, notulist 19

20 8 Praktijktips Hieronder volgt een aantal handreikingen voor het vergaderen. Tips voor de deelnemers Tip 1 Bereid je voor op de vergadering Lees de agendapunten goed. Denk na over de themaonderwerpen en formuleer zo mogelijk voor jezelf je eigen mening erover. Tip 2 Houd de discussie centraal Als je met je buurman gaat praten, en anderen doen dat ook, dan kun je elkaar niet meer verstaan. Bovendien ontstaan er dan discussies naast elkaar die elk een verschillende kant op kunnen gaan. Het kost extra tijd om tot een gezamenlijk standpunt te komen. De vergaderingen worden er erg chaotisch door. Om dit te voorkomen, praat je tijdens een vergadering om de beurt en luister je naar elkaar. Zo kom je gezamenlijk tot een eindconclusie. Tip 3 Val een ander niet in de rede Hoe graag je zelf ook iets wilt zeggen, val een ander niet in de rede. Schrijf eventueel voor jezelf op wat je wilde zeggen, dan hoef je niet bang te zijn dat je het vergeet. Wacht dan tot de voorzitter jou de gelegenheid geeft je zegje te doen. Tip 4 Luister goed, vraag eventueel om verduidelijking Luister goed naar wat de anderen zeggen. Als je iets niet begrijpt, zeg dat dan. Tip 5 Houd je eigen bijdrage kort en bondig Als je zelf je mening over iets wilt geven, doe dat dan kort en bondig en verlies je niet in details. Tips voor de voorzitter Tip 6 Bereid de vergadering goed voor. Denk vooraf na over wat je wilt bereiken en maak een tijdsplanning voor de verschillende onderwerpen. Bedenk welke soort agenda je wilt maken: een beknopte of een uitgebreide. Geef in de agenda aan wat de bedoeling van de bespreking van elk onderwerp is: informeren, discussiëren, beslissen, taken verdelen. 20 OA Digitale Content

21 Tip 7 Geef duidelijk leiding aan de vergadering. Bewaak de tijd. Zorg dat alle kanten van een onderwerp belicht zijn en dat alle mensen hun mening erover hebben kunnen geven. Vat de discussie per onderwerp samen en trek een conclusie daaruit. Zorg voor een heldere overgang van het ene naar het andere onderwerp, zodat voor iedereen duidelijk is dat een onderwerp is afgesloten. Sluit de vergadering af met de afspraken en een nieuwe datum. Tips voor de notulist Tip 8 Bereid je voor op de vergadering Lees van tevoren de agendapunten goed. Vraag wat voor soort notulen verwacht worden. Meestal is in de agenda al aangegeven of het bij een onderwerp om discussie, besluitvorming, informatie of taken verdelen gaat. Als dat niet zo is, vraag dan aan de voorzitter wat het doel van de besprekingen is. Als je weet wat je kunt verwachten, notuleer je makkelijker. Tip 9 Ga naast de voorzitter zitten Als je tijdens de vergadering even de draad kwijt bent, kun je dat makkelijk even aan de voorzitter vragen als je naast hem zit. De voorzitter kan zo in de gaten houden, of je het allemaal bij kunt houden. Tip 10 Vraag om verduidelijking Soms praat iedereen zo snel en zo veel, dat je het niet meer kunt bijhouden. Vraag dan om verduidelijking, of om een samenvatting. Tip 11 Gebruik in je verslag de nummering van de agendapunten Bouw het verslag op de zelfde manier op als de agenda. Men kan het verslag dan beter volgen. Tip 12 Vijf w s op actie- en besluitenlijst Maak op de actie- en besluitenlijst vijf kolommen: om Welk probleem gaat het? Wat is de oplossing? Welke actie is daarvoor nodig? Wie onderneemt die actie? en Wanneer? Tip 13 Werk de notulen zo snel mogelijk na de vergadering uit Hoe sneller na de vergadering je de notulen uitwerkt, hoe beter je je alles nog kunt herinneren. 21

Deelnemen aan een 30vergadering

Deelnemen aan een 30vergadering DC Deelnemen aan een 30vergadering 1 Inleiding Als helpende zorg en welzijn zul je regelmatig deelnemen aan een vergadering. Bijvoorbeeld omdat cliënten besproken worden, of omdat taken verdeeld worden.

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

Vergaderen, een agenda opstellen en notulen maken

Vergaderen, een agenda opstellen en notulen maken Vergaderen, een agenda opstellen en notulen maken Inhoudsopgave Pagina 1 Inleiding 3 2 Belangrijke regels voor een vergadering 4 2.1 Vergaderregel 1: vergaderen doe je samen 4 2.1.2 Duidelijke regels helpen

Nadere informatie

VERGADEREN VOOR DUMMIES

VERGADEREN VOOR DUMMIES VERGADEREN VOOR DUMMIES DE AGENDA VASTSTELLEN Er zijn verschillende soorten agendapunten: Open Bij open agendapunten zijn er nog geen plannen gemaakt, er is nog geen concreet voorstel. De discussie is

Nadere informatie

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten OPDRACHTFORMULIER Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent

Nadere informatie

CP17. het werkoverleg

CP17. het werkoverleg CP7 het werkoverleg Als u in Nederland aan het werk bent, overlegt u ook vaak met collega s over het werk. Soms overlegt u tijdens het werk met een colleg Soms doet u ook mee aan een speciaal werkoverleg

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST 2: vergaderen Als je lid bent van een studentenraad, vergader je vaak. Je hebt vergaderen met de studentenraad, maar ook vergaderingen met het College van Bestuur en de Ondernemingsraad (OR). Gemiddeld

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig.

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig. Les 1: Een Wikitekst schrijven Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Bekijk met de klas het Jeugdjournaalfilmpje over koningin Beatrix op www.nieuwsbegrip.nl 1. Schrijf tijdens het

Nadere informatie

Solliciteren (2) Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De sollicitatiebrief

Solliciteren (2) Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De sollicitatiebrief Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de sollicitatiebrief en het curriculum vitae (c.v.). Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart kun je: vertellen wat je schrijft in

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding

Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding Checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F - handleiding Inleiding De checklist Sollicitatiebrief schrijven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die moeten leren schrijven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Inleiding De checklist Presentatie geven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een presentatie moeten kunnen geven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Formeel en informeel. Formeel: Je gebruikt u om iemand aan te spreken. Je noemt iemand bij zijn achternaam.

Formeel en informeel. Formeel: Je gebruikt u om iemand aan te spreken. Je noemt iemand bij zijn achternaam. Formeel en informeel Tijdens je stage praat je veel met mensen. Soms is het een officieel gesprek, soms een gezellig praatje met een collega. Dit noem je formele en informele gesprekken. Formeel betekent

Nadere informatie

Versie 10 juni 2015 Uitgave Centrum voor Bestuurlijke Activiteiten

Versie 10 juni 2015 Uitgave Centrum voor Bestuurlijke Activiteiten VERGADERTIPS Dit is een uitgave van het Centrum voor Bestuurlijke Activiteiten. Het CBA ondersteunt de medezeggenschap en inspraak binnen Fontys Hogescholen en is betrokken bij: CMR, DMR-en, IMR-en, (G)OC

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013

Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013 Document leerlingenraad Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013 Inhoud: 1. wat verstaan we onder een leerlingenraad? 2. opzet en organisatie van een leerlingenraad a. samenstelling van

Nadere informatie

Banger voor spinnen dan voor terreur.

Banger voor spinnen dan voor terreur. Opdracht 1 (tweetal): Voorspellen wat je gaat lezen 1. Lees de uitleg in het blokje hieronder. Uitleg Tijdens het lezen van een tekst zijn je hersenen hard aan het werk! Ze proberen de informatie uit de

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Richtlijn voor het werkoverleg

Richtlijn voor het werkoverleg Richtlijn voor het werkoverleg Nummer: 11.0000274 Versie: 0.1 Vastgesteld door het CMT 10 maart 2011 doc.: pz_alle/regelingen/werkoverleg richtlijn Inleiding Communicatie is hét sleutelbegrip als het gaat

Nadere informatie

Begeleide interne stage

Begeleide interne stage Ik, leren en werken Begeleide interne stage Deel 2 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Marian van der Meijs Inhoudelijke redactie: Titel: Ik, leren

Nadere informatie

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor?

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Het maken van een spreekbeurt is eigenlijk niets anders dan het schrijven van een informatieve tekst (weettekst). Het is daarom handig om net zo te werk te gaan als

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * werkstuk Antoniusschool Groep 5/6 Let op: deze heb je het hele schooljaar nodig! Hoe maak je een spreekbeurt? Mijn voorbereiding: 1. Je kiest

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1 VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 1 Voorbeeld van een brief: Eigen naam Adres Postcode en plaats Naam geadresseerde Adres Postcode en plaats Geachte heer De Vries, Plaats, Datum Mijn naam is Mike Louwman,

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) week 11-12 maart 2012 - hardop-denktekst schrijven B Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet.

Nadere informatie

Vergaderen. Auteur: Mark van der Lee. Plaats: Delft. Datum: 17 januari 2014. Organisatie: Haagsche Hogeschool Delft

Vergaderen. Auteur: Mark van der Lee. Plaats: Delft. Datum: 17 januari 2014. Organisatie: Haagsche Hogeschool Delft Vergaderen Auteur: Mark van der Lee Plaats: Delft Datum: 17 januari 2014 Organisatie: Haagsche Hogeschool Delft Binnen projecten is het erg belangrijk dat er communicatie is. Dit kan op verschillende manieren

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

Inkijkexemplaar. Dit deel gaat over de opdrachten tijdens de stage.

Inkijkexemplaar. Dit deel gaat over de opdrachten tijdens de stage. Dit deel gaat over de opdrachten tijdens de stage. Je kunt een woordenlijst aanleggen. Je kunt een evaluatie invullen. Je weet wat formeel en informeel betekent. Je kunt een interview op je stageplaats

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID

OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID Beleid is alleen nodig als je iets gaat veranderen. INLEIDING Het beleid van een organisatie bepaalt hoe je moet werken en wat de bestuurders belangrijk vinden. Dat beleid

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Leerlingenraad december 2017

Leerlingenraad december 2017 Leerlingenraad december 2017 Inleiding Sinds 2006 zijn scholen (bij wet) verplicht om een bijdrage te leveren aan burgerschapsvorming. Op Het Kompas werken we met de methode De Vreedzame School. De Vreedzame

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Overleggen en vergaderen. 1.1 Behoefte. 1.2 Soorten vergaderingen. 1.3 Basismodel vergaderen. 1.4 Taken van de voorzitter

Overleggen en vergaderen. 1.1 Behoefte. 1.2 Soorten vergaderingen. 1.3 Basismodel vergaderen. 1.4 Taken van de voorzitter Overleggen en vergaderen 1.1 Behoefte 1.2 Soorten vergaderingen 1.3 Basismodel vergaderen 1.4 Taken van de voorzitter 1.5 Taken van alle deelnemers 1.6 Methoden van besluitvorming 1.7 Agenda, stemmen,

Nadere informatie

Voorbeelden van overleg en besluitvorming

Voorbeelden van overleg en besluitvorming Voorbeelden van overleg en besluitvorming Voorbeeld 1. Oplossingsgericht vergaderen 1 1. Vaste agendapunten a. Bespreken verslag van de vorige vergadering b. Mededelingen c. Rondvraag 2. Vaststellen van

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Medezeggenschapsraad De Toverlaars openbare school voor basisonderwijs

Medezeggenschapsraad De Toverlaars openbare school voor basisonderwijs Medezeggenschapsraad De Toverlaars openbare school voor basisonderwijs Aanvang: 19:30 uur Sluiting: 22.00 uur CONCEPT NOTULEN MR -VERGADERING 6 oktober 2015 Aanwezig: Liesbeth Bult, Marie-José Jaspers,

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

leerlingbrochure nld Door: Jolanthe Jansen

leerlingbrochure nld Door: Jolanthe Jansen leerlingbrochure nld Door: Jolanthe Jansen Dit is een brochure, gemaakt voor leerlingen met NLD. Naast deze brochure is er ook: - een brochure met informatie voor ouders van kinderen met NLD en - een brochure

Nadere informatie

Definitiefase fase 2

Definitiefase fase 2 Definitiefase fase 2 Nu dat jullie als projectteam de startnotitie af hebben, kunnen jullie beginnen met de volgende fase: jullie gaan de startnotitie uitbreiden tot een projectplan en jullie gaan de rollen

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. Naar het ziekenhuis.

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. Naar het ziekenhuis. Thema Gezondheid Lesbrief 2. Naar het ziekenhuis. Wat leert u in deze les? De weg vragen. Om herhaling en verduidelijking vragen. Je naam spellen. Vragen stellen en beantwoorden. Veel succes! 1 HET GESPREK

Nadere informatie

Communicatie op de werkvloer

Communicatie op de werkvloer Communicatie op de werkvloer Voor een goede communicatie op de werkvloer is het noodzakelijk dat we letterlijk dezelfde taal spreken. Een goede kennis van het vakjargon is dan ook erg belangrijk. Net zo

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT!

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT! 1 OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE VERGADERAARS ALERT! Richard Broer trainer/adviseur IS VERGADEREN HET JUISTE INSTRUMENT? 2 Ja! Iedereen tegelijk op de hoogte Korte tijd nodig Synergetische

Nadere informatie

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen Hand-out behorende bij de training Werkoverleg Voor iedereen, door iedereen Itasc Nederland B.V. Itasc Nederland B.V. Strijp-S, Videolab 3.038 WTC Amsterdam Torenallee 20 Toren C, level Level 14 5617 BC

Nadere informatie

VERGADER TIPS VOOR TEAM MEETINGS VERSIE /09/2018 SAM VERHOEVE

VERGADER TIPS VOOR TEAM MEETINGS VERSIE /09/2018 SAM VERHOEVE VERGADER TIPS VOOR TEAM MEETINGS VERSIE 3.1 23/09/2018 SAM VERHOEVE Inhoud Dé 10 tips die vergaderen simpeler maken.... 2 Gebruik 4 vaste onderwerpen: cijfers, klanten, medewerkers & werking.... 3 Cijfers...

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids?

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? WERKBOEK WIKIKIDS Welkom bij het werkboek van WikiKids. In dit werkboek staan opdrachten waarmee je stap voor stap leert werken met WikiKids. Er staan 15 opdrachten

Nadere informatie

Studievereniging Pedagogische Wetenschappen

Studievereniging Pedagogische Wetenschappen Studievereniging Pedagogische Wetenschappen Informatie Algemene Ledenvergadering der Studievereniging Pedagogische Wetenschappen PAP Minimaal twee keer per jaar word jij als lid door het bestuur van PAP

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Lesbrief: Beroepenmagazine Thema: Mens & Dienstverlenen aan het werk

Lesbrief: Beroepenmagazine Thema: Mens & Dienstverlenen aan het werk Lesbrief: Beroepenmagazine Thema: Mens & Dienstverlenen aan het werk Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding In de lesbrieven van het thema Aan het werk hebben jullie

Nadere informatie

reglement Leerlingenraad Daltonschool De Dorendal

reglement Leerlingenraad Daltonschool De Dorendal reglement Leerlingenraad Daltonschool De Dorendal Dit is een eerste opzet van het reglement van de Dorendal. Op 7 februari 2013 zal de leerlingenraad voor het eerst bij elkaar komen en dit reglement bespreken.

Nadere informatie

Besturen van een stichting of vereniging

Besturen van een stichting of vereniging Besturen van een stichting of vereniging In dit document wordt ingegaan op een aantal aspecten die van belang zijn bij het goed besturen van een stichting of vereniging. De taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Handleiding Sollicitatiebrief

Handleiding Sollicitatiebrief Handleiding Sollicitatiebrief 1. De gerichte sollicitatiebrief Met een gerichte sollicitatiebrief reageer je op een advertentie waarin een werkgever een vacature vermeldt. Voorafgaand aan het schrijven

Nadere informatie

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * website * voorlezen

Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * website * voorlezen Handleiding voor: * spreekbeurt * nieuwskring * leeskring * website * voorlezen Antoniusschool Groep 7/8 Let op: deze heb je het hele schooljaar nodig! Hoe maak je een spreekbeurt? Mijn voorbereiding:

Nadere informatie

Hoe weet je wat er van je verwacht wordt?

Hoe weet je wat er van je verwacht wordt? Het Sectorwerkstuk Hoe weet je wat er van je verwacht wordt? Je krijgt een online SWS-boekje. Daarin staat: waarom je een SWS moet maken, wat de eisen zijn waaraan je moet voldoen, wat de planning is.

Nadere informatie

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Reflectie gespreksvaardigheden Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Inleiding Tijdens periode twee van blok één zijn er vier lessen

Nadere informatie

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven NEDERLANDS Nederlands Teksverklaringen Samenvattingen 1. Hoofdgedachte 2. Meerkeuzevragen 3. Tekstverbanden 4. Open vragen 5. Argumentatie 6. Mening en doel van de schrijver 1. Spellen 2. Samenvatting

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

EEN BRIEF NAAR DE DOCENT

EEN BRIEF NAAR DE DOCENT EEN BRIEF NAAR DE DOCENT Je hebt een vraag en je schrijft een brief naar je docent. Wat moet je doen? 1. Lees de e-mail op blad 2. Beantwoord de vragen. 2. Lees de e-mail op blad 3. Beantwoord de vragen.

Nadere informatie

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk?

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Je gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in een

Nadere informatie

10 tips over besluitvorming

10 tips over besluitvorming 10 tips over besluitvorming Meer weten? www.vergaderendoejezo.nl Bel of mail Carla: 06-20809676 of info@vergaderendoejezo.nl. 10 tips over besluitvorming Besluitvorming is noodzakelijk bij vergaderingen.

Nadere informatie

Welkom in de derde klas!

Welkom in de derde klas! Welkom in de derde klas! De meeste van jullie zijn twee jaar leerling van onze school geweest. Jullie weten wel hoe het hier werkt. Wat er van je verwacht wordt. Wat wel en niet geaccepteerd wordt. Dat

Nadere informatie

Inhoud. 1. Introductie Nederlands... 3

Inhoud. 1. Introductie Nederlands... 3 Functieopdracht Nederlands - Operator A en B Inhoud 1. Introductie Nederlands... 3 2. Opdrachten... 5 Opdracht 1. Verschillende meningen... 5 Opdracht 2. Luisteren naar een vergadering... 7 Opdracht 3.

Nadere informatie

Aflevering 2: Solliciteren

Aflevering 2: Solliciteren Aflevering 2: Solliciteren Vragen vooraf: Heb je wel eens gesolliciteerd naar een baan? Hoe deed je dat? Heb je een curriculum vitae? Hoofditem Fragment 1 Korte inhoud: Milouska en Bayu kijken hoe je kunt

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 2

VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 2 VMBO-T / Nederlands / 2011 / tijdvak 2 Voorbeeld van een zakelijke brief: Eigen naam Adres Postcode en plaats Zoektocht T.a.v. de heer Victor Brent Adres Postcode en plaats Geachte heer Brent, Plaats,

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de afgelopen weken hebben we veel teksten gelezen. Deze teksten hebben we samengevat, we hebben vragen erbij gesteld, gekeken

Nadere informatie

Vergadertechnieken inhoud procedure proces Soorten vergaderingen

Vergadertechnieken inhoud procedure proces Soorten vergaderingen Vergadertechnieken Vergaderen is voor velen een noodzakelijk kwaad. Het is een van de grootste tijdvreters binnen organisaties, maar helaas is vergaderen, mits doelmatig en effectief, nodig om informatie

Nadere informatie

Tijdsplanning werkstuk groep 5

Tijdsplanning werkstuk groep 5 Naam: Groep 5 Tijdsplanning werkstuk groep 5 Wat wanneer Aan de juf het onderwerp van maandag 21 januari 2013 mijn werkstuk doorgeven inleveren opdracht 1 maandag 28 januari 2013 inleveren opdracht 2 donderdag

Nadere informatie

Vrienden kun je leren

Vrienden kun je leren Vrienden kun je leren Hallo! Wij zijn Reinder en Berber, en wij hebben de afgelopen maanden hard gewerkt om dit boekje te maken, speciaal voor jongeren met het syndroom van Asperger. Hieronder vind je

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Het schrijven van een verslag

Het schrijven van een verslag DC 59 Het schrijven van een verslag 1 Inleiding Als onderwijsassistent zul je regelmatig verslagen moeten schrijven. Het is dus belangrijk dat je weet hoe je een verslag schrijft. In jouw opleidingen zul

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Je mening geven over een andere manier van herdenken op school instructieles oefenlesles Lesdoel: Leerlingen kennen

Nadere informatie

Goede voornemens. Gelukkig Nieuwjaar! Heb je goed gefeest en het oude jaar uitgeluid?

Goede voornemens. Gelukkig Nieuwjaar! Heb je goed gefeest en het oude jaar uitgeluid? Door Caroline Wisse-Weldam Inleiding Goede voornemens Gelukkig Nieuwjaar! Heb je goed gefeest en het oude jaar uitgeluid? Wat zou je graag in 2013 willen doen? Eindelijk eens een ballonvlucht maken, bmx

Nadere informatie

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN Afspraak 1. Maak samen met de kinderen afspraken over wat zelfstandig gedaan mag worden met betrekking tot naar de wc gaan, handen wassen, drinken, eten, de

Nadere informatie

Praktijkwerkboek AKA. Kopieën maken... 8 In deze opdracht maak je kopieën van documenten.

Praktijkwerkboek AKA. Kopieën maken... 8 In deze opdracht maak je kopieën van documenten. Praktijkwerkboek AKA Secretariaat 1 Inhoud In het onderdeel Secretariaat leer je uitgaande brieven en e-mails verzorgen en verschillende soorten kopieën maken. Je doet de opdrachten die hieronder vetgedrukt

Nadere informatie

Vergaderen. Wat is dat? Waarom moet dat? Dit is het boekje van..

Vergaderen. Wat is dat? Waarom moet dat? Dit is het boekje van.. Vergaderen Wat is dat? Waarom moet dat? Dit is het boekje van.. 1. Wat is vergaderen? 1. Uitleg vragen en geven Jij mag vragen stellen aan je begeleiders. Ook de begeleiding heeft soms nieuws om te vertellen.

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Produced by WEMA VERGADEREN

Produced by WEMA VERGADEREN VERGADEREN VERGADEREN? - Lang bij elkaar zitten en praten over actuele onderwerpen? - Discussies voeren en meningen uitwisselen? Veel mensen krijgen na verloop van tijd een hekel aan vergaderen. Er wordt

Nadere informatie

Opdracht Weg met seksuele uitbuiting van kinderen in toerisme

Opdracht Weg met seksuele uitbuiting van kinderen in toerisme Lesmateriaal Kindersekstoerisme Opdracht Weg met seksuele uitbuiting van kinderen in toerisme Opdracht voor 4 personen HBO ECPAT Nederland ECPAT wereldwijd actief ter bescherming van kinderen tegen seksuele

Nadere informatie

De Drakendokter: Gideon

De Drakendokter: Gideon De Drakendokter: Gideon Om hulp vragen Vervolgverhalen Groep 5 en 6 (SO en SBO) Overzicht De opdrachten zijn het leukst om te doen, als het hele boek in de klas is voorgelezen. Dit kan door elke dag in

Nadere informatie