Protocol positief groepsklimaat

Transcriptie

1 Protocol positief groepsklimaat OBS De Viermaster Papendrecht

2 Inleiding Protocol positief groepsklimaat Een positieve groep is een voorwaarde om pesten effectief te lijf te gaan. Naast deze reden om groepen positief te vormen, hebben we als Viermaster nog meer redenen om groepen positief te vormen. Zie hiervoor ons schoolplan, de schoolgids en het beleidsstuk Sociale Veiligheid. Er wordt gewerkt vanuit de inzichten zoals deze zijn omschreven in de boeken Grip op de groep (Van Engelen, 2013) en Bouwen aan je groep (Van Engelen, 2011). Beid boeken zijn mede tot stand gekomen op De Viermaster. Theoretische, wetenschappelijke inzichten worden in deze boeken gekoppeld aan de alledaagse lespraktijk. 2

3 Inhoud Inleiding Inhoud Protocol positief groepsklimaat Afspraken groep 1, 2 en 3 Afspraken groep t/m 8 Bijlage: - Quickscan positieve/negatieve groep - Oefeningen en afspraken schooljaar 201/2015 3

4 Afspraken groep 1, 2 en 3 Leerkrachten in de groepen 1, 2 en 3 leren de kinderen positieve normen aan volgens het vierfasemodel zoals omschreven staat in het tweede hoofdstuk van Bouwen aan je groep (Van Engelen, 2011). De normen worden gekozen passend binnen de visie van De Viermaster en passend binnen de uitwerking daarvan in vier algemene waarden/normen die waarneembaar zijn in concreet gedrag van leerlingen, ouders/verzorgers en teamleden: 1. Iedereen voelt zich veilig in de groep. 2. We respecteren elkaar. 3. We communiceren positief met elkaar.. We werken samen en helpen elkaar. De bouwcoördinatoren zien er op toe dat er zowel binnen de bouw als bouwoverstijgend een doorgaande lijn aanwezig is. In de groepen 1, 2 en 3 wordt er volgens het volgende schema gewerkt om de doorgaande lijn te borgen: Zie voor verdere uitwerking en toelichting de hoofdstukken 2 en van Bouwen aan je groep (Van Engelen, 2011). Hier staat onder andere ook in hoe de overdracht plaats vindt en hoe collegiale consultatie plaats kan vinden.

5 Afspraken groep t/m 8 Vanaf groep verlaten de eerste kinderen de egocentrische ontwikkelingsfase en komen zijn in de groepsgerichte ontwikkelingsfase. Op dat moment staat het groepsvormende proces aan het begin van het schooljaar centraal. Aan het begin van het schooljaar wort vastgesteld hoe de vier hiervoor genoemde normen worden herhaald c/q geïmplementeerd in de groep. Een schema met oefeningen die in de eerste zeven weken worden gedaan in iedere groep wordt vastgesteld. De oefeningen zijn opgebouwd zoals in Grip op de groep (Van Engelen, 2013). Het proces in de eerste 7 weken verloopt als volgt (Van Engelen, 2011): Na drie weken worden de volgende vragen in de bouwvergadering gesteld: Bijsturing kan plaats vinden door collegiale consultatie, het inschakelen van de bouwcoördinator en/of IB er. Na zeven weken wordt de Quickscan afgenomen om te zien of de groep zich positief ontwikkeld heeft of dat er nog aandachtspunten zijn of de groep zelfs negatief is. Signalen hiervan komen niet alleen van de leerkracht (die de scan invult), maar kunnen ook komen van collega s, ouders en kinderen. De resultaten van de Quickscan worden door de bouwcoördinatoren besproken in de bouw en in de staf. De resultaten van de Quickscan worden door de directeur gearchiveerd. Als er bijgestuurd moet worden, gebeurd dit door 5

6 een nadere analyse en diagnose. Dit kan plaats vinden door leerling interviews, observaties, desk-research en gesprekken met de leerkracht(en). Hieruit volgt een plan van aanpak wat uitgevoerd gaat worden. Het doel is te komen tot een positieve groep. Als er aandachtspunten zijn of de groep zelfs negatief is, wordt er door de staf bijgestuurd. De staf werkt hierbij volgens de cyclische aanpak die is omschreven in paragraaf.2 van Bouwen aan je groep (Van Engelen, 2011). Gedurende het jaar worden de positieve groepsnormen onderhouden. 6

7 Bijlagen: Protocol positief groepsklimaat 7

8 Beste collega s, Groepsvorming 201/2015 Hierbij een overzicht van de oefeningen uit Grip op de groep en de oefeningen die je kunt vinden op de website We zullen in de komende bouwvergaderingen een tussenevaluatie houden hoe het groepsproces verloopt. Ter voorbereiding is het lezen van het hele boek van belang, maar als je dat al gedaan hebt of je hebt nu weinig tijd, lees dan minimaal paragraaf 5.7, de hoofdstukken 2 en 3 en natuurlijk hoofdstuk 7 waarin de oefeningen e.d. staan. Hou steeds het uitgangspunt vast: de leerlingen benoemen na een oefening zelf de positieve norm, zo ontstaat een positieve groep. Extra materialen zijn ook op school. Zeker als je een groep hebt waarbij je dit belangrijk vind, is dit handig. Denk hierbij aan materialen uit Leefstijl, de Jij en ik club en Beter omgaan met jezelf en anderen. Ook kun je allerlei lessen uit de methodes ombouwen tot een groepsvormende les (zeker de samenwerkingslessen). Je kunt de principes uit paragraaf 5.7 hierbij aanhouden. Succes! René OVERZICHT VAN DE OEFENINGEN In het zwart staan de oefeningen die voor iedereen van belang zijn. Soms staan er twee oefeningen. Dan kun je kiezen welke oefening je neemt. In het rood staan de oefeningen die vrije keus zijn. Dit houdt in dat je kunt kiezen of de oefening voor jouw groep belangrijk is of dat je de oefening als extra wilt doen. De indeling in weken is een suggestie. Het is leuk als de resultaten van een aantal oefeningen tijdens de informatieavond al ophangen (met name de complimenten). Dat geeft gelijk ook een positieve gevoel bij de ouders en je kunt iets duidelijk maken over onze groepsvorming op school. Het creëren van een rijke leeromgeving voor de positieve normen vindt vanaf het begin plaats (voorbeeldgedrag leerkracht; praten in de ikboodschap ; individuele aandacht voor de leerling; ideeëngrabbelton van Coleman; inrichting van het lokaal samen verantwoordelijk; in je didactiek rekening houden met samenwerken en verantwoordelijkheid/zelfstandigheid). Presenteer je groep is het afgelopen vier jaar door iedereen (met succes!) gedaan. Deze staat er nu dan ook in het zwart bij. Deze presentaties worden getoond op de informatieavonden (week 3). Maak voor jouw groep een planning. De planning voor de oefeningen wordt besproken in de bouwvergadering. 8

9 Voor de groepen 7 en 8: er zijn acht oefeningen bij Het skateboardsyndicaat. Na ieder voorgelezen hoofdstuk kan een oefening (kringgesprek) gehouden worden. De oefeningen staan op de site In de groepen 8 is Het Skateboardsyndicaat reeds gedaan (toen ze in 7 zaten). Oefeningen kun je natuurlijk altijd aanpassen, als de strekking maar blijft staan. Groepen : in de kolom er achter staat wat ik als suggestie geef, naast het in te slijten gedrag dat afgesproken is met groep 3. Week Paragraaf/norm Oefening Gr. Week Je veilig voelen Hoe spelen we het spel? Naamspel Dit ben ik! OF Paspoort Wie ben ik? De stralende zon Het skateboardsyndicaat hoofdstuk 1 en 2 (groep 7) 7.2 Respecteer Je mag niet meedoen (gr. 5, 6) elkaar 7.3 Positieve communicatie Complimenten van een groep Week 2 Week 3 Rondo positivo 7.1 Je veilig voelen Voor het eerst op een nieuwe school (in groep 7 en 8 eventueel een variatie maken en de oefening persoonlijk maken) Presenteer je groep (gr. 5, 6, 7, 8) OF Groepspresentatie (gr. 7, 8) deze laatste oefening is te vinden op de website Respecteer elkaar 7.3 Positieve communicatie 7. Samenwerken en elkaar helpen Het skateboardsyndicaat hoofdstuk 3 (groep 7) Nee is nee (groep 5 en 6) Letters en cijfers maken *) Groepsverhaal Spiegelen (groep 7 en 8) Het skateboardsyndicaat hoofdstuk (groep 7) Complimenten geven Kring van knieën *) Woordenschat OF Woordenschat OF Wiskunde presenteer je oplossing! (alleen groep OF een zelf gekozen/verzonnen samenwerkingsles waarbij dezelfde soort vragen en norm aan de orde komen als bij Woordenschat. De eerste oefening staat in het boek, de andere twee op de site Je veilig voelen Blindemannetje OF Deinen in de kring OF een oefening veiligheid uit de leskaarten bewegingsonderwijs (en deze daarna nabespreken in de klas) 9

10 Week Protocol positief groepsklimaat 7.2 Respecteer elkaar 7.3 Positieve communicatie 7. Samenwerken en elkaar helpen 7.1 Je veilig voelen Laat zien wat je voelt! Dit vind ik moeilijk (groep 5 en 6) Ik help jou! (groep 5 en 6) Het skateboardsyndicaat hoofdstuk 5 (groep 7) Wat hoor ik? Complimenten op je rug (nieuwe oefening) (groep 7-8) De spreekbeurt van Joran, een kringgesprek Praatkring Bla bla bla Ik luister naar je Het skateboardsyndicaat hoofdstuk 6 (groep 7) De landkaart OF een aangepaste samenwerkingsles uit een van de methoden (kan je ook twee weken over doen) 7.2 Respecteer elkaar Krant in beeld (gr. 7, 8) oefening is te vinden op de website Positieve communicatie Communikado (gr. 7, 8) oefening is te vinden op de website 7. Samenwerken en elkaar helpen De landkaart OF een aangepaste samenwerkingsles uit een van de methoden Groepsschilderij +) Fantasiedier (gr. 5, 6) OF een aangepaste samenwerkingsles uit een van de methoden Het skateboardsyndicaat hoofdstuk 7 en 8 (groep 7) Week 5, 6 en 7 7. Samenwerken en elkaar helpen Mindmap Kleurencollage +) Zorg wekelijks voor een samenwerkingsopdracht (in tweetallen of in grotere groepjes) vanuit de leerstof. *) De Kring van knieën is een prima warming up oefening voor Cijfers en letters maken. Doe deze dus na elkaar. +) De beeldende inhoud kan aangepast worden. De essentie is dat er aandacht is voor samenwerken en elkaar helpen. Zie de oefeningen. LESKAARTEN BEWEGINGSONDERWIJS Inmiddels zijn er de speciale leskaarten voor bewegingsonderwijs (zie Wichert zal in overleg met Mustafa en Daja hiervan een aantal opnemen in de planning van de gymlessen. De leskaarten zijn o.a. bij ons op school ontwikkeld door Koen van de Genugten en André Deunhouwer en horen bij het vervolg op Grip op de groep : Bouwen aan je groep. Bij de leskaarten zijn toelichtingen te vinden. Let wel op: deze gaan vooral over het groepsvormende proces bij bewegingsonderwijs en minder over de motorische ontwikkeling. 10

11 11