Jaar. verslag 2012 /

Transcriptie

1 Jaar verslag 2012 /

2 40 jaar Coöperatie Agrico Op 2 april 2013 bestond Coöperatie Agrico 40 jaar. Onder de slagzin 40 jaar Agrico, 40 jaar partnerschap, brengen wij dit heuglijke feit steeds onder de aandacht. In beschrijvingen van het begrip partnerschap gaat het over samenwerking, gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen, risico s delen en het bereiken van een specifiek doel. Bij Agrico geldt dit voor zowel afnemers, medewerkers als leden. Kenmerkend daarbij is dat veelal sprake is van een langdurige relatie. Het feit dat wij ook nog eens een coöperatieve onderneming zijn versterkt dit partnerschap en creëert daarboven ook nog verbondenheid. Agrico is 40 jaar geleden opgericht met een bepaald doel: toegevoegde waarde leveren waar een lid dat moeilijk of niet alleen kan realiseren. Dit partnerschap is de kiem geweest van onze coöperatie. En iedere dag bewijzen we met elkaar dat de toegevoegde waarde die destijds werd gezien nog steeds springlevend is. De illustraties van dit jaarverslag staan stil bij het jubileum. In het inhoudelijke gedeelte kijken we echter al weer naar nieuwe ontwikkelingen om ook in de toekomst goed invulling te kunnen geven aan ons partnerschap. Wij wensen u veel leesplezier! 2

3 Inhoud Profiel 4 Voorwoord 5 Directieverslag 7 Inleiding 8 Research 10 Tafelaardappelen 12 Pootaardappelen 15 Operations 21 Interne organisatie 23 Besturing en beheersing 28 Corporate governance 29 Risicoprofiel 34 Personalia 33 Structuurschema 36 Preadvies raad van beheer 37 Jaarrekening Coöperatie Agrico U.A. 38 Overige gegevens 57 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 58 Voorstel bestemming exploitatiesaldo 59 Enkele kerngegevens 60 Vestigingsplaatsen 61 3

4 Profiel Agrico is een coöperatieve onderneming en actief in de markt van poot en consumptieaardappelen. Onze kernactiviteit is de afzet van product van beschermde rassen, hetzij door onszelf ontwikkeld, hetzij van derden in vertegenwoordiging verkregen. Hiervoor beschikken wij over een eigen kweekbedrijf en werken we nauw samen met verschillende kwekers. Wij willen met onze beschermde rassen actief zijn in de grotere productiegebieden van gecertificeerd pootgoed in landen waar kwekersrecht wordt erkend. Wij zijn wereldspeler in het marktgericht ontwikkelen van aardappelrassen en het (laten) produceren en vermarkten van hoogwaardige poot en consumptieaardappelen, zowel biologisch als gangbaar geteeld. We streven naar een maximale bijdrage in het inkomen van onze leden. Meetpunt hiervoor is de uitbetaling per 100kg dan wel per hectare ten opzichte van de concurrentie. Randvoorwaarde hierbij is de continuïteit van de onderneming uitgedrukt in een solvabiliteitsratio van 40 procent op balansdatum. 40 Boven: Het logo van 1973/1974 met de naam: Coöperatieve Noordelijke Handelsvereniging voor Akkerbouwgewassen g.a. Agrico Onder: Het logo van 2012/2013 met de naam: Coöperatie Agrico U.A. jaar feitje Wij oefenen op een doelmatige, verantwoorde en resultaatgerichte wijze het bedrijf duurzaam uit, bieden een uitdagende omgeving voor onze medewerkers en zijn voor onze afnemers een betrouwbare leverancier van kwalitatief hoogwaardige producten. Onze kernwaarden zijn: resultaatgericht, innovatief door onze maximale aandacht voor continu verbeteren, oog voor mens, veiligheid en milieu, wederzijds vertrouwen, open in woord en daad en moreel verantwoord ondernemen. 4

5 Voorwoord In boekjaar 2012/2013 bestond Agrico 40 jaar. Wij hebben dit met leden en medewerkers gevierd met een groot festijn op 11 juni in het Abe Lenstra stadion in Heerenveen. Niet alleen om terug te blikken, maar vooral ook om vooruit te kijken. De deelnemers konden een aantal keuzelezingen en een op maat gemaakt cabaretprogramma volgen. Uiteraard werd ook de inwendige mens goed verzorgd. Het was een zeer geslaagde dag. Wij exporteren naar veel landen in de wereld, maar vooral naar de landen rondom de Middellandse Zee. Het is de laatste jaren erg onrustig in een aantal van deze landen. Gecombineerd met de economische crisis waar de wereld zich in bevindt, is het een uitdaging om wereldwijd zaken te doen. Dankzij ons goede netwerk lukt het ons om het product van onze leden af te zetten. Wel blijft het lastig om alles betaald te krijgen. Gerenommeerde bedrijven gaan plotseling failliet en lokale banken verschijnen op een zwarte lijst. De nationalisatie van banken op Cyprus toont aan dat dingen ook dicht bij huis kunnen gebeuren. Onze afnemers op Cyprus konden lange tijd niet bij hun geld, iets wat de handel toch wel heel gecompliceerd maakt. Het vraagt van ons verkoopteam een constante alertheid in het zaken doen. Afgelopen boekjaar hebben wij opnieuw voorzieningen moeten treffen op enkele vorderingen uit boekjaar 2011/2012. Betalingszekerheid heeft nu een hogere prioriteit dan altijd willen leveren. Boekjaar 2012/2013 was een goed aardappeljaar. Zowel voor poot als voor consumptieaardappelen hebben wij mooie prijzen gerealiseerd. Gecombineerd met de goede kilogramopbrengst per hectare hadden onze leden een vergelijkbaar rendement als in recordjaar 2010/2011. De financiële positie van de onderneming kon worden versterkt. Het resultaat na belastingen bedroeg 2,8 miljoen euro. In het afgelopen boekjaar heeft de Ondernemingskamer van het gerechtshof in Amsterdam een duidelijke uitspraak gedaan in het enquêteverzoek van de Stichting Gedupeerde Leden Agrico. De Ondernemingskamer heeft vastgesteld dat er voldoende informatie was verstrekt en dat een enquête naar de gang van zaken met betrekking tot de overdracht van de industrieactiviteiten aan Aviko in 2010 niet nodig is. Tijdens de algemene vergadering van 13 december 2012 is de heer J.J. Wolthuis herkozen als voorzitter van de raad van beheer. In deze vergadering is tevens, door middel van een workshop, een eerste aanzet gegeven aan de discussie voor een nieuw bestuursmodel. Deze discussie is in verschillende ledenraadvergaderingen voortgezet. Het besluit over een nieuw bestuursmodel zal uiteindelijk plaatsvinden door een statutenwijziging, die naar verwachting in juni 2014 zal worden geagendeerd. Begin 2014 zullen alle leden over het nieuwe model worden geïnformeerd. Andere onderwerpen in de ledenraad waren de strategie en de financiering van de coöperatie. In de ledenraadvergadering van 30 oktober 2012 is de hernieuwde strategie vastgesteld. Groei staat hierbij centraal. Wij zien mogelijkheden om de afzet van poot en consumptieaardappelen te vergroten en willen met onze rassen meer inkomsten uit licenties genereren. In de regiovergaderingen van december 2012 is over de strategie uitleg aan de leden gegeven. 5

6 Wij willen ons meer naar onze leden en naar buiten toe profileren. Het bezoek van het koninklijk paar was wat dit betreft een hoogtepunt. Op 19 juni bezocht het koninklijk paar in het kennismakingsrondje door Nederland ook Emmeloord. In samenspraak met de gemeente hebben wij met nog een aantal organisaties, waaronder NAK en LTO een paviljoen ingericht met als thema landbouw in het algemeen en de aardappel in het bijzonder. Koning Willem Alexander en koningin Máxima zijn beide bijgepraat over het belang van de aardappel voor de Noordoostpolder en voor de toekomstige voedselvoorziening van de wereldbevolking. Onze medewerkers in binnen en buitenland kenmerken zich door hun passie voor aardappelen. Ik wil hierbij alle medewerkers bedanken voor hun inzet in het afgelopen boekjaar. Hun betrokkenheid geeft mij vertrouwen voor de toekomst. Afgelopen boekjaar vielen wij ook in de prijzen. Na eerst de ondernemersprijs van de bedrijfskring in de oordoostpolder te hebben gewonnen, zijn wij ook Toponderneming Flevoland geworden. De winnaars van alle bedrijfskringen uit Flevoland deden mee in deze competitie. Het is verheugend te constateren dat de provincie Flevoland landbouw als een belangrijke economische pijler ziet. Jan van Hoogen algemeen directeur De akkerbouw maakt een mooie periode door. De afgelopen zeven jaar zijn goede prijzen voor pootaardappelen gerealiseerd. Daarnaast lijkt graan structureel wat duurder te zijn geworden en ook het prijsniveau voor suikerbieten, uien en wortelen was over het algemeen goed. Wij zien een prima toekomst voor de aardappel. Het is een duurzaam gewas met veel voedingswaarde. Het is onze uitdaging om met goede rassen en door overdracht van kennis groei te realiseren. De consumptie van aardappelen zal wereldwijd blijven groeien: hetzij in verwerkte vorm, hetzij vers. Jaarlijks bewegen wij ons in een markt met kansen en uitdagingen. Om goede resultaten te kunnen realiseren is een toegewijde, professionele groep medewerkers een vereiste. 6

7 Directie verslag 7

8 Inleiding Onze markt is in beweging en wij zijn dat ook. Vanuit onze nieuw geformuleerde strategie hebben wij actieplannen gemaakt op niveau van Agrico als geheel en per onderdeel. In dit jaarverslag komen enkele van deze aandachtspunten naar voren. Het verslag heeft een indeling naar functiegebied binnen Agrico B.V. Onze dochterondernemingen zijn opgenomen in de beschrijvingen van onze commerciële activiteiten in poot en consumptieaardappelen. Vanzelfsprekend hebben wij ook een onderdeel over duurzaamheid opgenomen. In de bron is de aardappel al een duurzaam gewas met veel voedingswaarde op een vierkante meter en een kort groeiseizoen met weinig waterbehoefte. Ook in onze bedrijfsvoering willen wij duurzaam zijn. In 2012/2013 hebben wij hard gewerkt aan het behalen van ISO26000, een internationale richtlijn voor het implementeren van duurzaamheid in een organisatie. Het verslag begint met onze researchactiviteiten. Deze zijn weliswaar ondergebracht in een aparte vennootschap, maar vormen een integraal onderdeel van onze bedrijfsactiviteiten. De voortdurende ontwikkeling van nieuwe, succesvolle rassen is van groot belang voor onze continuïteit. Onze strategie is gericht op poot en consumptieaardappelen, zowel gangbaar als biologisch geteeld. Bij consumptieaardappelen concentreren wij ons op het collecteren en kleinverpakken van tafelaardappelen. In het hoofdstuk hierover wordt onder andere ingegaan op de positie van de aardappel in het algemeen en de ontwikkelingen bij Leo de Kock, ons kleinverpakkingsbedrijf. Het onderdeel over pootaardappelen is gesplitst in een hoofdstuk over de commerciële activiteiten van de verschillende Agricobedrijven en een hoofdstuk over de ondersteuning van het logistieke proces van teler naar klant (operations). De afzet van pootaardappelen vormt financieel gesproken bijna 80 procent van onze activiteiten en is zeer internationaal. Enerzijds is hierdoor sprake van een verhoogd politiek en economisch risico, maar anderzijds biedt een dergelijke spreiding continuïteit van afzet. De markt kenmerkt zich door jaarlijkse schommelingen met uiteenlopende oorzaken. Zo ook in boekjaar 2012/2013. Eigen vermogen in euro x / / jaar feitje Het logistieke proces van teler naar klant omvat vele variabelen die het een uitdaging maken om optimaal te presteren. Een voorwaarde om productie, voorraadbeheer en transport goed te regelen is de communicatie in de driehoek teler, medewerker en klant. In het hoofdstuk operations gaan wij hier verder op in. Organiseren is het combineren van goede medewerkers in de juiste structuren. Uit onderzoek blijkt dat onze medewerkers sterk verbonden zijn met de onderneming. Wij besteden veel aandacht aan de ontwikkeling van onze medewerkers en hun plaats in de organisatie. 8

9 Governance Vooruitlopend op het nieuwe bestuursmodel hebben wij de Agricogroep geherstructureerd. Doel hiervan was om één lijn van ondernemingen onder de coöperatie te creëren, opdat in de toekomst een raad van commissarissen van de BV kan functioneren. Daarnaast hebben wij met de nieuwe structuur de activiteiten van de coöperatie, Agrico B.V. en Agrico Research B.V. in aansprakelijkheid gescheiden van de rest van de groep. In het herstructureringsproces is M. Ypma & Zn als verdwijnende vennootschap juridisch gefuseerd met Agrico Holding B.V. Financiën Financieel gezien laat boekjaar 2012/2013 zich vergelijken met het recordjaar 2010/2011. Gecorrigeerd voor de omzet van industrieaardappelen, bedroeg de geconsolideerde omzet in dat jaar 264 miljoen euro. Dit boekjaar is dat 259 miljoen euro. Het herstel ten opzichte van 2011/2012 komt enerzijds door een veel beter prijsniveau van consumptieaardappelen en anderzijds door een duidelijk hogere afzet van pootaardappelen. De slechte weersomstandigheden in delen van Europa tijdens de oogstperiode hadden grote invloed op de omvang van de oogst van consumptieaardappelen en daarmee op de prijs. Vooruitzichten Inmiddels is boekjaar 2013/2014 begonnen. Zoals altijd zijn de weersomstandigheden van grote invloed. Na een koud voorjaar en een laat plantseizoen lijken de opbrengsten per hectare in Nederland redelijk maar grof voor pootgoed en goed voor consumptieaardappelen. Was er in 2012/2013 sprake van een tekort in het Verenigd Koninkrijk, in 2013/2014 lijkt het aanbod van consumptieaardappelen in Zuid Duitsland en OostEuropa beperkt. De vooruitzichten voor consumptieaardappelen lijken dan ook goed. Voor de afzet van pootaardappelen geeft de markt overzee vele uitdagingen. De politieke problemen in het MiddenOosten houden ons dagelijks bezig. Daar komt bij dat er in Algerije sprake is van een slechte consumptiemarkt. De afzet naar de verwerkende industrie is een stabiele factor in onze markt en dat is ook in 2013/2014 het geval. Hoewel nog veel onzeker is verwachten we voor pootaardappelen een redelijk jaar met kans op beter, afhankelijk van een aantal factoren zoals politieke onrust en betalingszekerheden. Wij hebben ons vermogen dit boekjaar met 2,4 miljoen euro versterkt. Het resultaat na belastingen bedroeg 2,8 miljoen euro. Daarnaast is 0,2 miljoen euro aan certificaten uitgekeerd en bedroeg het valutaeffect eveneens 0,2 miljoen euro. De solvabiliteit op balansdatum steeg naar 54,8 procent en is daarmee ruim boven de gewenste 40 procent. Ook is de liquiditeit verder toegenomen. Mede door de extra aandacht voor openstaande posten van debiteuren was opnieuw sprake van een positieve cashflow. 9

10 Research Het ontwikkelen van nieuwe rassen geschikt voor producent, verwerker en consument is cruciaal voor de toekomst van onze onderneming. Wij hebben onze kweekactiviteiten gespreid over ons eigen kweekbedrijf Agrico Research B.V. en een groep van kwekers die gebundeld zijn in de kwekersvereniging Solana. De samenstelling van ons kwekersbestand is het afgelopen boekjaar niet gewijzigd. Om jaarlijks een goed beeld te krijgen van de rassen in ontwikkeling leggen wij proefvelden aan in verschillende klimaatzones en op uiteenlopende grondsoorten. Ondanks de grote regionale variatie in groei en rooiomstandigheden, was de opbrengst van de proefvelden gemiddeld tot hoog. Na uitgebreide analyse van alle resultaten hebben wij besloten vier rassen voor de rassenlijst aan te melden: het ras Trophy van het aangesloten kweekbedrijf Könst Research, geschikt voor het tafelaardappelsegment en de rassen Ranomi, Anouk en Alouette van ons eigen kweekbedrijf. Ranomi is een vroeg exportras; Anouk is een fijnvallend ras geschikt voor verwerking tot voorgekookte aardappelproducten en het roodschillige ras Alouette voor gebruik in de biologische teelt. Het kweekbedrijf In enkele wat oudere gebouwen van ons kweekbedrijf waren nog asbestcementplaten verwerkt. Het afgelopen boekjaar heeft hierin een volledige sanering plaatsgevonden. Ten dele moesten, op last van de milieuautoriteiten, ook gordingen en isolatieplaten worden gesloopt en vervangen. Een oude bewaarloods werd na sanering gesloopt en er is geïnvesteerd in een eenvoudige schuur voor opslag van fust en machines die tevens geschikt werd gemaakt voor kortstondige opslag van zaaigraan. Ons kassencomplex is na bijna 25 jaar toe aan revisie of vernieuwing. De teeltcondities voldoen niet meer aan de huidige eisen. Hierdoor verloopt het werk minder efficiënt. Daarnaast is verdere uitbreiding van activiteiten niet meer mogelijk. In boekjaar 2013/2014 zal een werkgroep voorstellen uitwerken voor verbetering van de processen en de daaraan gekoppelde vernieuwing en uitbreiding van het complex. Onze kwekers Jaarlijks organiseren wij met de Agricokwekersgroep een studiedag. Dit jaar hebben wij tijdens deze dag informatie uitgewisseld over de verschillen per ras voor het gehalte aan vitamine C en mineralen, de beschikbaarheid van DNAmerkers voor resistentieeigenschappen en het proces van de introductie van nieuwe rassen. Tijdens de jaarvergadering van de aan ons verbonden kwekersvereniging Solana is aandacht besteed aan Meloïdogyne chitwoodi. Samenstelling van de rassencommissie 40 jaar feitje 1973/1974 Voorzitter: de algemeen directeur van de coöperatie 3 leden van B.V. Verenigde Kweekbedrijven Emmeloord 3 leden van B.V. Trans Solanum 2012/2013 Voorzitter: de algemeen directeur van de coöperatie 2 leden van kwekersvereniging Solana 1 medewerker van Agrico Research B.V. 1 commercieel medewerker van Agrico B.V. 10

11 Onderzoek Na tien jaar is eind 2012 het CBSG (Centre for BioSystems Genomics) project afgerond. In een consortium met vier andere grote kweekbedrijven in Nederland zijn wij per 1 januari 2013 een samenwerking aangegaan met Wageningen Universiteit om één van de in 2012 afgeronde CBSG2012projecten te continueren voor een periode van twee jaar. Het betreft het project waarbij getracht wordt de genetica op te helderen van een aantal belangrijke landbouwkundige eigenschappen waarop aardappelveredelaars zaailingen selecteren. Het EU project NUECrops (NUE is een acroniem van nutrient use efficiency) loopt nog tot mei Het project richt zich op nutriëntenefficiëntie bij verschillende gewassen waaronder de aardappel. Het afgelopen jaar werden geen proeven meer uitgevoerd maar is tijd besteed aan de begeleiding van de PhDstudent die in Wageningen aan de analyses van alle verkregen gegevens werkt. Rassen Op de Nederlandse Rassenlijst voor Landbouwgewassen werden het afgelopen boekjaar vijf van onze rassen opgenomen. Het ras Bridget is gekweekt door Aardappelveredelingsbedrijf Jalving B.V. uit Wezup en is geschikt voor de productie van witvlezige friet. Het ras Bellefleur werd gekweekt door de heer Th. Jippes uit Nagele. Het betreft een roodschillig consumptieras met ronde knollen en een vrij melig kooktype voor de binnenlandse markt van verse aardappelen. De overige drie rassen zijn van ons eigen kweekbedrijf. Het ras Esmee is een vroeg, roodschillig exportras. Het ras Action is een vroeg ras met langovale knollen dat geschikt is voor het bereiden van friet door de consument zelf. Carolus ten slotte is een ras met goede resistentie tegen Phytophthora in loof en knollen en een goede verwerkingskwaliteit dat voor de biologische markt is bestemd maar ook wel voor low input teelt. 11

12 Tafelaardappelen De Nederlandse markt van tafelaardappelen wordt in grote mate bepaald door de klimatologische omstandigheden gedurende het groeiseizoen in Europa. De omstandigheden voor teeltseizoen 2012 waren zeer wisselend. Perioden van droogte, kou en regen wisselden elkaar af. Het gevolg was een grote variatie in kilogramopbrengsten per hectare: slecht in OostEuropa, maar redelijk goed in Duitsland, België en Nederland. De overvloedige regen in het Verenigd Koninkrijk gedurende de oogstperiode zorgde voor grote problemen. Hierdoor kon een belangrijk deel niet gerooid worden. Boekjaar 2012/2013 begon met een schone markt. Zowel de importaardappelen als de vroege aardappelen uit Nederland konden vlot worden afgezet. Het tekort aan grondstof voor de industrie in het Verenigd Koninkrijk beïnvloedde de hele markt. De afzet naar het Verenigd Koninkrijk was hoog en tot half december was sprake van een goed prijsniveau. In de maanden januari tot april was de afzet matig. De verwachte export naar OostEuropa bleef uit door het grote aanbod uit Polen. Vanaf april trok de markt weer aan, maar dit had voornamelijk invloed op aardappelen voor de industrie. De communicatie over de aardappel als voedingsgewas schiet nog tekort. In de huidige communicatie moet de nadruk nog meer komen te liggen op de veelzijdige mogelijkheden en de gezonde eigenschappen. Een aardappel is rijk aan vezels, vitamine C en vele andere nutriënten. Daarnaast is er geen gewas dat met zo weinig water en oppervlakte zoveel voedingswaarde produceert. Promotie van de gezonde aardappel blijft belangrijk voor Agrico en haar leden. Dit gebeurt zowel (ras)specifiek door onszelf als door gezamenlijke inspanningen met onze NAObranchegenoten: onder andere met evenementen zoals de Libelle Zomer week. Ook afnemers doen steeds meer aan aardappelpromotie. Albert Heijn organiseert in dat kader de succesvolle AH Open dagen. De maatverhouding was prima. Wel was er veel zilverschurft als gevolg van de natte rooiperiode, waardoor het lastig was het product goed te bewaren. Het percentage Bkwaliteit lag daarom op een hoger niveau dan in voorgaande jaren. Dankzij de goede markt in de laatste periode van het seizoen konden veel Bpartijen toch nog voor een redelijke prijs worden afgezet. Het verschil in uitbetaling tussen de A en de Bkwaliteit was dan ook niet erg groot. De financiële hectareopbrengst voor Akwaliteit lag voor het ras Milva op euro, voor Gourmandine en Rosagold op euro en voor Ditta op euro. De hogere prijsniveaus van verse aardappelen hebben invloed gehad op het koopgedrag van de consument. De afzet nam over de periode september 2012 tot enmet juli 2013 met circa 4 procent af. Dit mede door een duur importseizoen. Door het koude voorjaar was de oogst in Nederland later. De behoefte naar import bleef dan ook langer aanhouden en de prijzen stegen naar ongekende hoogte. Gecombineerd met het matige economische tij, nam de consumptie van tafelaardappelen af. 12

13 Ons areaal tafelaardappelen zal de komende jaren groeien. Door een breder pallet aan rassen aan te bieden willen wij een grotere rol spelen in deze markt. Een zorgvuldige afstemming van het areaal op de vraag, een goed voorraadbeheer en een optimale logistieke verwerking stellen ons in staat een goede bijdrage te leveren aan het rendement van zowel de teler als de afnemer. Biologische teelt In boekjaar 2012/2013 verhandelden wij ongeveer evenveel biologische aardappelen als in 2011/2012. Ons areaal was met 550 hectare weliswaar aanmerkelijk hoger, maar de gemiddelde kilogramopbrengst per hectare was 5 ton per hectare lager en kwam uit op ongeveer 25 ton. De oorzaak hiervan was de vroege ontwikkeling van de schimmel Phytophthora. De kwaliteit van het geoogste product was zeer goed. 95 procent viel in kwaliteitsklasse A. Het totale aanbod in Nederland was krapper dan de vraag, waardoor het prijsniveau gedurende het hele seizoen goed was. Hoewel vooral in de eerste helft van het seizoen de prijzen in de Duitse markt lager waren dan in Nederland, hebben wij ook deze markt beleverd. Continuïteit voor de toekomst is in dit geval belangrijker dan prijs. In Frankrijk viel de oogst voor biologische aardappelen tegen. Wij hebben dan ook, via onze dochteronderneming Desmazières, een behoorlijk volume in deze markt afgezet. Het huidige areaal van Agrico past bij de afzetmogelijkheden. Ondanks dat de totale biologische markt in Nederland nog enigszins groeit is de markt voor biologische aardappelen stabiel. De groei in afzet zal de komende jaren moeten komen uit export naar de ons omringende landen. Agrico is al ruim twintig jaar actief in de afzet van biologische aardappelen. Door deze focus zijn resultaten geboekt met het kweken van rassen met specifieke resistenties zoals Carolus. Het aanscherpen van de regelgeving betreffende het verplicht uitplanten van biologisch uitgangsmateriaal en de trend van gezonde voeding zal een verdere groei van de afzet van biologische aardappelen stimuleren. 13

14 Nederland Leo de Kock & Zn B.V., Purmerend C. ten Napel, 38 medewerkers Het hogere prijsniveau van tafelaardappelen heeft ook een positief effect gehad op ons bedrijf voor vers verpakte aardappelen: Leo de Kock & Zn B.V.. Het financieel resultaat was goed. Het boekjaar kende geen tegenvallende kwartalen. Ook hier was het importseizoen 2013 bijzonder. Het late voorjaar en de beperkte beschikbaarheid van product uit het Middellandse Zeegebied zorgden voor een zeer hoog prijsniveau. De consumentenvraag liep hierdoor enigszins terug. Leo de Kock realiseerde vooral groei in het aantal consumenteneenheden. Met name de kleinere verpakkingen voor gangbaar product en de drie kilogram verpakking van biologische aardappelen lieten een stijging zien. De afzet van Leo de Kock blijft licht, maar gestaag groeien. Bij Albert Heijn werden nieuwe artikelen geïntroduceerd. De Aardappel van de maand en de zoete aardappel sloegen direct goed aan. Via het eigen label van Leo de Kock, De Nieuwe Keuken Tafelaardappelen worden vele nieuwe rassen geïntroduceerd. Goede beheersing van kosten en een optimale dienstverlening aan de afnemers zijn cruciaal voor Leo de Kock. Dit boekjaar is een studie gedaan naar verdere optimalisatie van het productieproces. Hierbij is specifieke aandacht gegeven aan stilstand en uitval. De afnemer vraagt om een snelle respons bij wijzigende omstandigheden. Aan Leo de Kock de uitdaging om hieraan te voldoen. In 2012/2013 is dan ook besloten tot een investeringsprogramma voor snellere weeg en inpakmachines gecombineerd met robottechnologie. Dit boekjaar is geïnvesteerd in gescheiden productieruimten voor biologische en gemak producten, zoals krieltjes. Voedselveiligheid en kwaliteit hebben voortdurend aandacht. In maart werd de BRC (Britsh Retail Consortium) audit met succes afgerond. Deze norm beschrijft de hygiëne en voedselveiligheidseisen voor de voedselverwerkende bedrijven die direct leveren aan de retailsector. Door innovatie in product én proces wil Leo de Kock ook in de toekomst blijven groeien. Roemenië SC Cartof Agrico SRL, Braşov S. Maniou, 4 medewerkers Samen met twee lokale partners hebben wij een kleinverpakkingsbedrijf in Roemenië. Boekjaar 2012/2013 kenmerkte zich door lastige omstandigheden. Het groeiseizoen verliep dramatisch. Met 70 dagen aaneengesloten droogte en 45 dagen boven de 33 graden Celsius, was de opbrengst niet alleen laag, maar was ook de bewaarbaarheid slecht. Doordat Polen over voldoende product beschikte steeg de prijs niet naar verhouding. Daar kwam bij dat, in tegenstelling tot wat was toegezegd, de Roemeense regering de btw niet verlaagde van 24 procent naar 9 procent. Ten opzichte van boekjaar 2011/2012 daalde de afzet met 50 procent. Wel konden de marges worden verbeterd. Dit was echter onvoldoende om een positief resultaat te behalen. Cartof maakt gebruik van 11 Agricorassen. Dit boekjaar zijn hiermee nieuwe vijf kilogram verpakkingen geïntroduceerd met de differentiatie: koken, frituren en bakken. De verwachting voor boekjaar 2013/2014 is aanmerkelijk beter dan boekjaar 2012/2013. De oogst is goed, er zijn afspraken gemaakt met de grootste supermarktpartij in Roemenië en het assortiment zal worden uitgebreid met 2,5 kilogramverpakkingen in dezelfde differentiatie als de vijf kilogram verpakking. 14

15 Pootaardappelen De markt van Nederlandse pootaardappelen werd dit boekjaar bepaald door een aantal in het oog springende factoren. Ten eerste de relatief hoge kilogramopbrengst per hectare met een over het algemeen fijne maatsortering. Ten tweede de enorme vraag vanuit Algerije, waardoor een recordhoeveelheid pootgoed vanuit Nederland kon worden geëxporteerd. En ten slotte de tekortsituatie in het Verenigd Koninkrijk, mede waardoor de consumptieprijzen op een hoger niveau kwamen en er veel pootaardappelen vanuit Nederland naar het Verenigd Koninkrijk gingen. Cijfers van de laatste vijf jaar op een rij: x kg Oogstjaar Goedgekeurd areaal (ha) Geplombeerde hoeveelheid Geplombeerd per hectare Geëxporteerde hoeveelheid Verhandeld in Nederland , , , , , Export naar Algerije Export naar UK De export vanuit Nederland was weliswaar net geen record, maar de totaal geplombeerde hoeveelheid was dat wel. Hieruit kan worden afgeleid dat in Nederland zelf ruim ton pootaardappelen is verhandeld. De te verkopen hoeveelheid was aanmerkelijk hoger dan in 2011/2012. Dit werd veroorzaakt door enerzijds een groter areaal en anderzijds hogere kilogramopbrengsten per hectare. Onze uitgangssituatie voor 2012/2013 was dat er ton pootgoed meer verkocht moest worden. De goede consumptiemarkt legde een welkome bodem in de afzet van het bovenmaats pootgoed. 15

16 Het prijsniveau van pootaardappelen in de landen overzee wordt grotendeels in de maanden oktober en november bepaald. De laatste jaren was de vraag naar het ras Spunta zo groot, dat het ras ook het prijsniveau bepaalde. Vooral door de hoge kilogramopbrengst was de situatie dit boekjaar anders. Het hele jaar door is de prijs op de vrije markt voor dit ras stabiel gebleven op een prijs van circa 28 euro voor de klasse E. De monopolierassen die wij hoofdzakelijk in deze gebieden afzetten zijn op een duidelijk hoger niveau verkocht. Ook hebben we geprofiteerd van de tekortsituatie in het Verenigd Koninkrijk. Veel Agricorassen met als veruit belangrijkste het ras Markies, waren zeer gevraagd. Ook lijken er inmiddels goede aanknopingspunten voor het ras Arsenal voor de verwerking tot chips. Met de rassen Agria, Fontane en Markies hebben wij een mooie positie in de markt van pootaardappelen voor industrieaardappelen. De afzet aan de Noordwest Europese fritesindustrie is een stabiele, van jaar tot jaar zekere markt. Deels worden verkopen meerjarig vastgelegd, hetgeen voor koper en verkoper zekerheid biedt. Het gevolg is wel dat de prijs zowel naar boven als naar beneden minder varieert dan die in de exportmarkten. Naar verwachting zal de markt voor industrieaardappelen blijven groeien. De gemiddelde kilogramopbrengst in Nederland, Duitsland en België is over het algemeen hoger dan waar ook en er zijn voldoende mogelijkheden om voor een concurrerende prijs grondstof te contracteren. Daarnaast hebben Nederland en België een uitstekende logistieke infrastructuur met relatief goedkope transportmogelijkheden naar India, China en Brazilië, allemaal landen waar de consumptie van frites stijgende is. Ten slotte zijn de telers in Nederland door hun hoge kennisniveau in staat een kwalitatief goed product te leveren. Op basis van een sterk rassenpakket willen wij verder groeien in de export van Nederlands pootgoed. Ook het afgelopen jaar is een aantal nieuwe Agricorassen succesvol geïntroduceerd. Zo is het ras Arizona breed geïntroduceerd: van Roemenië tot Egypte en van Italië tot Irak. De resultaten zijn veelbelovend. Het ras Rudolph is in landen als Marokko, Spanje, Sri Lanka en Irak zeer gevraagd. We verwachten van beide rassen het areaal de komende jaren verder uit te breiden. Hier tegenover staat dat een aantal oudere Agricorassen zoals Santé en Romano steeds minder gevraagd zijn en in areaal zullen krimpen. Andere, iets jongere nieuwe rassen zoals Volare, Champion, Evolution en Flair worden zeer breed beproefd en geven hele goede resultaten. Na zorgvuldige beproeving introduceren wij jaarlijks een aantal nieuwe rassen. Om de introductie van deze rassen goed te begeleiden, zijn enkele jaren geleden een aantal productmanagers aangesteld. Dit boekjaar is deze groep uitgebreid en is de systematiek van introductie verder geprofessionaliseerd. Het optimaal verzamelen en met elkaar delen van alle mogelijke informatie over de nieuwe rassen is de spil van een goede introductie. 16

17 Biologisch pootgoed De productie van biologisch pootgoed is vooral gebaseerd op de behoefte van de biologische consumptieteler in Nederland. Door de goede afzetmogelijkheden van biologische consumptieaardappelen via Leo de Kock, is ons areaal biologisch pootgoed iets gestegen. De grootste exportmarkt voor biologisch pootgoed is Frankrijk. Onze Franse dochteronderneming Desmazières neemt Nederlands pootgoed van het ras Ditta af om in Frankrijk biologische consumptieaardappelen te laten produceren. Verdere uitbreiding van de export van biologisch pootgoed zal sterk afhangen van de regelgeving. Zolang het in vele landen nog wordt toegestaan om biologische consumptieaardappelen te telen uit gangbare poters, zullen veel grotere biologische consumptietelers voor deze optie kiezen. Wij maken ons sterk voor een uniforme regelgeving waarbij biologische consumptieaardappelen alleen geteeld kunnen worden uit biologisch pootgoed. Onze dochterondernemingen We willen ook groei realiseren door meer aanwezig te zijn in landen waar lokaal gecertificeerd pootgoed wordt geproduceerd. Dit kan met een eigen vestiging of door middel van samenwerking met een partner op basis van vertegenwoordigingsen vermeerderingscontracten. Op dit moment hebben wij deelnemingen met lokale pootgoedproductie in Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Zweden, Finland, Polen, Slovenië en Canada. Frankrijk Desmazières, MonchylePreux G. Fontaine, 22 medewerkers Onze dochteronderneming in Frankrijk, Desmazières, realiseerde een record in omzet en afzet. Desmazières heeft afzet in drie segmenten van de markt: vers, industrie en export. De binnenlandse afzet voor de versmarkt was uitstekend. Vanaf de start van het seizoen liep het prijsniveau van consumptieaardappelen op. Het ras Agata blijft het grootste ras in Frankrijk. De Gourmandine behaalde voor de derde keer de Franse kwaliteitsonderscheiding Saveur de l année voor onder andere zijn bijzondere smaak. De afzet van het pootgoed voor de verwerkende industrie betreft vooral de rassen Fontane en Markies. Uitgangspunt bij de uitbetaling van de Franse pootgoedtelers is de financiële opbrengst per hectare over alle rassen. De exportmarkt lag echter op een lager prijsniveau dan gemiddeld, waardoor de marge op dit deel van de afzet beperkt was. Naast de teelt van gangbaar pootgoed produceren de telers van Desmazières ook biologische pootaardappelen. De omvang is beperkt, maar draagt wel bij aan het imago en de winstgevendheid van het bedrijf. In de categorie biologisch won het ras Ditta de kwaliteitsonderscheiding Saveur de l année. In 2013/2014 bestaat Desmazières 20 jaar. Hier is aandacht aan besteed tijdens de open dag l incontournable (het onvermijdelijke) in oktober Dit evenement dat plaats vindt in de jaren dat er geen Potato Europe in Frankrijk wordt gehouden, verstevigt de relatie met de afnemers en biedt de mogelijkheid met hen de ontwikkeling van de nieuwe rassen te bespreken. 17

18 A A Verenigd Koninkrijk Agrico UK, Castleton A. Gibson, 17 medewerkers De invloed van het weer op de aardappeloogst is dit boekjaar nergens zo groot geweest als in het Verenigd Koninkrijk. De enorme hoeveelheden regen brachten schade aan het gewas, waardoor de markt heftig reageerde. In september 2012 liep de prijs voor consumptieaardappelen op naar 270 per ton terwijl dat een jaar eerder nog 95 was. Ook het effect op de markt voor pootaardappelen was groot. Angst voor tekorten en matige kwaliteit zorgden voor extra vraag naar Nederlands pootgoed. De import steeg met 69 procent van ton naar ton. Ondanks het lastige seizoen heeft Agrico UK zowel markttechnisch als financieel prima gepresteerd. Door het gehele jaar extra aandacht te geven aan kwaliteitsbeheer en hierover goed met de afnemers te communiceren, kon aan de vraag worden voldaan. De aangesloten telers waren weliswaar tevreden over de uitbetalingsprijs, maar de financiële opbrengst per hectare was onvoldoende om alle kosten te dekken. A A A A A A A A A A A Het kwekersrecht van het ras Marfona is verlopen. Agrico UK zal het ras in het assortiment blijven voeren, maar ziet in het ras Champion een goede opvolger. De nieuwe rassen Volare, Flair, Carolus en Performer worden goed in de markt ontvangen. Deze rassen worden in eerste instantie geïntroduceerd met Nederlands pootgoed, terwijl ook in Schotland materiaal wordt opgezet. Ten slotte lijkt het ras Arsenal succesvol in de productie van grondstof voor chips. Agrico UK heeft bijzondere aandacht voor innovatie. Ambitieuze jonge mensen worden ingezet om vernieuwende projecten te doen. Afgelopen boekjaar is een app ontwikkeld waarmee de eigenschappen en teeltbeschrijving per ras zijn op te vragen, aangevuld met heerlijke kooktips. Daarnaast zal er, in samenwerking met Agrico Research, de komende drie jaar een PhDonderzoek worden uitgevoerd naar de gewoonten en wensen van consumenten met betrekking tot de consumptie van aardappelen. A Boven: 1973/1974: Veenoord, Assen, Baflo, Roodeschool, Middenmeer, Dronten, Emmeloord, Noordscharwoude Onder: 2012/2013: Nederland, Frankrijk, Vereningd Koninkrijk, Polen, Roemenië, Slovenië, Zweden, Finland A 40 A jaar feitje 18

19 Zweden / Finland Agrico Nordic, Jönköping J. Slijkhuis, 5 medewerkers Agrico Nordic heeft een moeizaam jaar achter de rug. De rentabiliteit van agrarische bedrijven in Zweden is de laatste jaren sterk gedaald. Aardappeltelers hebben daardoor onvoldoende liquide middelen om nieuw pootgoed te kopen en gebruiken een deel van de oogst consumptieaardappelen als uitplantmateriaal voor het nieuwe seizoen. Controle en kwaliteitsbewaking vanuit de overheid hierop is nauwelijks aanwezig. Daar komt bij dat Zweden geen euroland is en de Zweedse kroon de laatste jaren ten opzichte van de euro aanmerkelijk sterker is geworden. Niet alleen de import van pootaardappelen, maar ook die van consumptieaardappelen werd hierdoor goedkoper. Dit terwijl de productiekosten in Zweden over het algemeen hoger zijn dan elders in Europa. Het gevolg was dat Agrico Nordic een groot deel van de opbrengst van het begin 2012 geplande areaal niet als pootgoed wist af te zetten. Contractueel moest dit verlies nog voor een groot deel door de organisatie worden gedragen met een negatief resultaat als gevolg. De per 1 juli 2012 door Agrico Nordic overgenomen Finse onderneming Perunaseppä Oy had met een vergelijkbare situatie te maken, zij het op beperkte schaal. Voor 2013/2014 zijn maatregelen genomen. Het areaal is naar beneden bijgesteld en de overeenkomsten met de telers zijn aangepast. Naar verwachting zullen beide bedrijven in 2013/2014 betere resultaten laten zien. Polen Agrico Polska, Lębork D. Johnston, 5 medewerkers De aardappelmarkt in Polen startte op een zeer laag prijsniveau. Een groot deel van de productie van vroege aardappelen werd voor 50 euro per ton verkocht. De prijsontwikkeling in de rest van Europa zorgden ook in Polen voor een stijgende lijn. Veel telers zagen mogelijkheden hun product afland te exporteren. Daarbij werd de nieuwe regelgeving dat pas geëxporteerd mocht worden na volledige oogst en controle veelal genegeerd. Gedurende het seizoen is deze regelgeving weer aangepast en mag ook tijdens de oogst worden verladen, mits gecertificeerd pootgoed is gebruikt. Deze ontwikkeling zal een positief effect hebben op de afzet van gecertificeerd pootgoed. Het percentage aardappelen dat via het supermarktkanaal wordt afgezet stijgt. Naar verwachting zal dit doorzetten. Ook deze ontwikkeling is positief voor de afzet van gecertificeerd pootgoed. Na twee matige jaren was het rendement in 2012/2013 voor teler en organisatie goed. De kilogramopbrengst per hectare pootaardappelen was weliswaar gemiddeld, maar ten opzichte van 2011/2012 steeg de uitbetalingsprijs met ruim 33 procent. Bij Agrico Polska verdubbelde de brutomarge en er was sprake van een goed nettoresultaat. 19

20 Slovenië Interseme, Ljubljana P. Štuhec, 5 medewerkers Bijzondere weersomstandigheden speelden ook een rol bij de aardappelteelt in Slovenië. Als gevolg van een record hoeveelheid sneeuw kon pas laat worden gepoot en extreme hitte gedurende een deel van de zomer zorgde voor een veel lagere opbrengst dan normaal. De economische crisis heeft in Slovenië tot gevolg dat de aandacht vanuit de overheid en vanuit de consument voor lokaal geproduceerd voedsel groter wordt. Dit heeft een positieve invloed op de vraag naar pootaardappelen van goede rassen. Ten opzichte van 2011/2012 nam de import van pootaardappelen met 11 procent toe. Interseme had hierin een marktaandeel van circa 25 procent en is onder andere succesvol met de rassen Arrow en Riviera. Het aantal afnemers groeit en de personele bezetting is uitgebreid met één medewerker. Het grootste deel van de afzet van pootaardappelen gaat in klein verpakte hoeveelheden. Interseme maakt hierbij gebruik van een gehuurde loods. Het werk wordt uitbesteed. De onderneming realiseerde een iets beter resultaat dan 2011/2012 bij een vergelijkbare omzet en afzet. Canada Parkland Seed Potatoes, Edmonton K. Sawatzky, 3 medewerkers De aardappelproductie in NoordAmerika is de laatste jaren snel gestegen. In 2012/2013 was dan ook duidelijk sprake van overproductie met vooral voor Russet types een laag prijsniveau als gevolg. De marktstemming had ook effect op de export naar Mexico. Het was nauwelijks aantrekkelijk om te leveren. Ondanks deze moeizame markt, wist Parkland haar brutomarge te verbeteren en een mooi resultaat te realiseren. De afhankelijkheid van vrije rassen neemt steeds verder af ten faveure van Agricorassen. Dit jaar is een aantal witvlezige rassen geïntroduceerd, onder andere in Florida. De verwachtingen hiervan zijn hoog. 20

21 Operations Het succes van een oogstjaar wordt in sterke mate bepaald door vraag en aanbod. Onze afdeling Operations, die bestaat uit de medewerkers logistiek en de buitendienst, vormt de schakel tussen het lid van de coöperatie als leverancier van pootaardappelen en de Agricoorganisatie. Samen met de leden proberen onze medewerkers, zo goed en snel mogelijk, een beeld te krijgen van de omvang en kwaliteit van de oogst om vervolgens de verladingen vanaf de teler zo efficiënt mogelijk te organiseren. Oogst 2012 Over het algemeen was sprake van een vlotte start. Mede door een warme lenteperiode verliep het planten zeer voorspoedig. De groei van het gewas kwam snel op gang. Toch waren de verschillen in Nederland lokaal groot. Sommige regio s werden geplaagd door droogte terwijl andere plekken voldoende water kregen. Tijdens de veldkeuring waren er, buiten de erwiniaproblematiek, geen bijzondere problemen. Als gevolg van een enorme bui was er in de regio Friesland enige tijd sprake van wateroverlast en ontstond er schade in verschillende gewassen. Gedurende de zomermaanden was de gemiddelde temperatuur normaal maar erg wisselvallig. De maand augustus was echter een erg warme maand met veel zonuren, waardoor de onderwatergewichten over het algemeen voldoende hoog waren. Ook konden de gewassen goed afrijpen wat de kwaliteit duidelijk ten goede kwam. De maatverhouding binnen de partijen was over het algemeen fijn en in alle regio s waren de kilogramopbrengsten per hectare goed. Het afleverseizoen verliep voorspoedig, mede doordat de nacontroleuitslagen vlot beschikbaar waren. Wel waren er problemen bij de eerste bestemmingen door transportschade. Een langdurige periode van kou zorgde voor vertraging van de voorjaarsleveringen. Echter door de nog steeds zeer goede kwaliteit kon in een korte periode een record hoeveelheid worden afgeleverd en aan de wensen van de klant worden voldaan. Communicatie leden Communicatie met onze leden is van groot belang voor het succes van Agrico. Het afgelopen jaar hebben wij op verschillende niveaus in de organisatie initiatieven ontwikkeld om dit te verbeteren. Zo is de afdeling Coöperatie, Marketing en Communicatie (CMC) in 2012/2013 uitgebreid met één medewerker. De afdeling stroomlijnt de communicatie naar alle belanghebbenden van Agrico met als bijzonder aandachtspunt de coöperatie. Ook onze rayonbijeenkomsten in januari zijn een belangrijk onderdeel in de communicatie met de leden. Naast de verschillende onderwerpen die daar worden besproken is dit jaar ook door de buitendienst en door leden van de raad van beheer of ledenraad informatie gedeeld. De buitendienst is de directe verbinding tussen onze leden en de organisatie. Zij hebben continu te maken met veranderingen binnen Agrico en met nieuwe wensen van het lid als ondernemer. Deze ontwikkeling stelt aan hen steeds hogere eisen op het gebied van kennis, relatiebeheer en communicatieve vaardigheden. Afgelopen boekjaar zijn wij met onze buitendienst een ontwikkeltraject gestart met als doel de kwaliteit van onze dienstverlening te verhogen en beter meetbaar te maken. Informatietechnologie wordt een steeds groter onderdeel van communicatie. Ruim 70 procent van de Nederlanders boven de 18 heeft inmiddels een smartphone. De afgelopen jaren hebben wij veel energie gestoken in de ontwikkeling van ons bedrijfsinformatiesysteem. Het systeem heeft dit boekjaar naar tevredenheid gefunctioneerd. Inmiddels is een werkgroep actief om relevante informatie uit het systeem beschikbaar te maken voor de telers in de vorm van het portal Mijn Agrico. Ons doel hierbij is om in eerste instantie zowel managementinformatie als transactiegegevens aan te bieden en de teler op termijn de mogelijkheid te geven ook zelf gegevens in te voeren. 21

22 Uitbetaling In de uitbetalingsvergaderingen van juli presenteren wij de uitbetalingsprijs die Agrico heeft gerealiseerd. Dit jaar hebben wij onze telers inzicht gegeven in alle elementen die van invloed zijn op de vaststelling van de prijs. Wij hebben de grondslag van onze publicatieprijs van pootaardappelen aangepast: klasse A t/m S over alle maten. Over oogst 2012 realiseerde Agrico een prijs zonder vergoedingen van 27,61 euro. Gemiddeld is daarbij over dezelfde hoeveelheid kilogrammen 1,31 euro aan licentie ingehouden en 2,98 euro aan vergoedingen betaald. Door deze prijs te publiceren in combinatie met het percentage potermaat is de informatie volkomen transparant en herleidbaar. In de Agricopool pootaardappelen oogst 2012 werd 89 procent in de potermaat en 11 procent in bovenmaat geproduceerd. Europese regelgeving De Europese regelgeving over de productie en marketing van zaaizaad en pootgoed gaat drastisch veranderen. Veel vragen hierover zijn nog onbeantwoord, maar de contouren worden steeds duidelijker. In mei 2013 zijn voorstellen gepubliceerd, waarin onder andere wordt beschreven hoe de keuring, verpakking en etikettering van pootgoed geregeld moet worden. Ook wordt voorgesteld dat producenten hun eigen keuring en certificering mogen uitvoeren. Op dit moment is de regelgeving nog niet volledig duidelijk, maar zeker is dat het effect zal hebben op Agrico en haar leden. Ter voorbereiding onderzoeken we de mogelijkheden van een nieuw Agricokwaliteits en/of certificeringssysteem voor pootaardappelen boven de minimum EUnorm die er zeker komt. Dit zou kunnen door het invoeren van zelfkeuring onder toezicht van bijvoorbeeld de NAK. Uitgangspunt hierbij is het handhaven van de kwaliteit die onze klanten van ons gewend zijn tegen aanvaardbare kosten. We zullen daarbij met de NAK contact houden over wat de mogelijkheden zijn. Pootaardappelen 40 jaar feitje 1973/ /2013 Areaal Nederland (ha): Areaal bij Agrico leden (ha): Export x 1.000kg: Gecertificeerd / ha:

23 Interne organisatie P&O Personeel en Organisatie De Agricoorganisatie is sterk in beweging. Dit vraagt extra energie van de medewerkers en aandacht van het management. De afdeling personeel en organisatie heeft afgelopen boekjaar initiatieven genomen om instrumenten te ontwikkelen en acties in gang te zetten die passen bij de ontwikkeling van medewerker en organisatie. Persoonlijke ontwikkeling Een belangrijk instrument is het met vaste regelmaat voeren van gesprekken tussen medewerker en leidinggevende: de zogenaamde gesprekscyclus. Vanuit onze strategische discussie is besloten om de bestaande gesprekscyclus te herijken. Hiertoe is een werkgroep opgericht met leden uit de verschillende gelederen van onze organisatie, ondersteund door een extern bureau. De werkgroep heeft een bij Agrico passende systematiek uitgewerkt. Hierbij is breder gekeken dan alleen naar de taak van de medewerker. De nieuwe gesprekscyclus is functieafhankelijk, richt zich op vaardigheden en gedrag en heeft een relatie met onze ambities. De medewerkers worden gestimuleerd om na te denken over en richting te geven aan hun eigen ambities en toekomst. De ontworpen gesprekscyclus dient als praktisch hulpmiddel om de leidinggevenden en medewerkers te ondersteunen in het voeren van gesprekken en is geen doel op zich. Aan het eind van het boekjaar is een pilot gestart om de vernieuwde cyclus te testen in de praktijk. In 2013/2014 zal de cyclus na eventuele aanpassingen worden ingevoerd. Vooruitlopend op invoering van de vernieuwde gesprekcyclus hebben wij al onze functiebeschrijvingen geactualiseerd. De taakbeschrijvingen zijn nu gekoppeld aan resultaatgebieden en de functiebeschrijving is uitgebreid met functieafhankelijke competenties. Dit maakt het mogelijk om in de gesprekscyclus naast vaktechnische zaken ook te kunnen praten over vaardigheden en gedrag. Voor de benoeming van medewerkers in specifieke functies maken wij gebruik van selectieassessments. In 2012/2013 hebben wij voor enkele medewerkers ook met ontwikkelassessments gewerkt. Onze ervaringen met assessments zijn positief. Zowel de medewerker als de organisatie herkent veelal het geschetste beeld en ziet de rapportage als basis voor verdere persoonlijke ontwikkeling. De nadruk ligt hierbij meer op gedrag en vaardigheden dan op kennis. In 2013/2014 willen wij een organisatiebreed opleidingsplan opzetten. Een onderdeel daarvan is taalontwikkeling. Als internationaal opererende organisatie is talenkennis onontbeerlijk. Inmiddels hebben wij drie taaldocenten aangetrokken die gedurende het seizoen voor groepen medewerkers een opleiding verzorgen in de Duitse, Engelse en Franse taal. Medewerkers 40 jaar feitje 1973/ op kantoor en in de buitendienst; 61 in de sorteer en opslagbedrijven. 2012/ op kantoor en in de buitendienst 23

24 Arbeidsomstandigheden Het ziekteverzuim van de drie Nederlandse vestigingen is als volgt. Agrico B.V. Agrico Research B.V. Leo de Kock B.V. kort: minder dan 42 dagen lang: meer dan 42 dagen Helaas had een aantal medewerkers te kampen met ziekte van langere duur. Wij voeren een actief beleid om de gezondheid van onze medewerkers in relatie tot het werk optimaal te houden. Eén van de manieren om dit te doen is door middel van een vragenlijst te onderzoeken hoe medewerkers het werk ervaren. In overleg met de ondernemingsraad is een intern onderzoek uitgevoerd onder begeleiding van de bedrijfsarts. Uit het onderzoek bleek dat onze werkomstandigheden als zeer gunstig worden ervaren en dat er een grote betrokkenheid van de medewerkers is bij de organisatie. Dit heeft echter ook tot gevolg dat veel medewerkers met moeite hun werk voldoende kunnen loslaten. Deze hoge mate van betrokkenheid is positief voor de organisatie, alleen mag het niet ten koste gaan van het welzijn van onze medewerkers. De conclusies van het onderzoek worden met de medewerkers per afdeling gedeeld en vormen de basis voor te nemen acties. kort 1,03% 0,94% 2,85% 2012/ /2012 lang kort lang 3,24% 3,99% 2,09% 1,11% 1,37% 2,25% 2,37% 0,00% 1,82% Arbeidsvoorwaarden Veelal gestuurd door wettelijke maatregelen en economische ontwikkelingen bespreken ondernemingsraad en directie jaarlijks de mutaties in arbeidsvoorwaarden in het kader van loonontwikkeling. Echter, arbeidsvoorwaarden omvatten meer dan alleen salaris. Om alle arbeidsvoorwaarden in zijn geheel en in onderlinge samenhang te bekijken is in 2012/2013 een arbeidsvoorwaardencommissie ingesteld. De commissie zal in 2013/2014 met voorstellen komen over een eigentijds en evenwichtig arbeidsvoorwaardenpakket. Een bijzondere post hierin is het pensioen. Agrico heeft haar pensioen volledig ondergebracht bij het bedrijfspensioenfonds, maar wordt de laatste jaren geconfronteerd met forse kostenstijgingen. Een intern samengestelde pensioencommissie heeft voorstellen uitgewerkt om te komen tot een beheersbare en voor de toekomst duurzame regeling. Ondernemingsraad In het boekjaar werd regelmatig overleg gevoerd tussen de ondernemingsraad en de directie. Ook was er het jaarlijkse gesprek tussen ondernemingsraad en een afvaardiging van de raad van beheer. Conform de reglementen zijn er verkiezingen voor een nieuwe ondernemingsraad gehouden. Hiervoor zijn eerst de kiesgroepen opnieuw ingedeeld op basis van de nieuwe organisatiestructuur van Agrico. De nieuw gekozen ondernemingsraad is per 1 januari 2013 aan de slag gegaan. De belangrijkste onderwerpen voor de ondernemingsraad waren het afgelopen boekjaar een nieuwe HRcyclus (systematiek van functionerings en beoordelingsgesprekken), het beoordelen van het huidige arbeidsvoorwaardenpakket en een nieuwe, duurzame pensioenregeling die per 1 januari 2014 moet gaan gelden. Deze onderwerpen werden veelal in werkgroepen behandeld waardoor er ook andere medewerkers met specifieke kennis ingeschakeld konden worden. 24

25 MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Als Agrico hebben wij gekozen voor een geïntegreerd verslag van zowel onze financiële als duurzame prestaties. Dit hoofdstuk gaat over onze werkwijze en de concrete onderwerpen waarmee wij ons in 2012/2013 bezig hebben gehouden. MVO heeft al langere tijd veel aandacht binnen onze onderneming. In het najaar van 2012 heeft Agrico MVO opgenomen in haar strategische beleidsbepaling. MVONederland stelt dat MVO een integrale visie op ondernemerschap is, waarbij het bedrijf waarde creëert op ecologisch (planet), sociaal (people) en economisch (profit) gebied. Wij delen deze visie en durven verantwoording te nemen als het gaat om bouwen aan een duurzame toekomst. Dit doen wij graag in een dialoog en in samenwerking met alle belanghebbenden. De werkgroep MVO is samengesteld uit medewerkers van verschillende afdelingen. Op deze wijze kunnen wij MVO vanuit verschillende invalshoeken benaderen. De werkgroep heeft zich het afgelopen jaar vooral geconcentreerd op het hoofdkantoor in Emmeloord. Zij heeft relevante gegevens verzameld, een nulmeting uitgevoerd en doelstellingen geformuleerd. Eén van de gestelde doelen was het behalen van een zelfverklaring volgens de ISO26000 richtlijn. Deze richtlijn biedt ons de mogelijkheid meer structuur en zichtbaarheid aan MVO te geven. ISO26000 is een internationale richtlijn voor het implementeren van MVO in een organisatie. De richtlijn wordt getoetst door middel van een zogenaamde referentiematrix. Onder begeleiding van een externe partij heeft de werkgroep een referentiematrix voor Agrico opgesteld. Deze is binnen de organisatie uitgebreid besproken en vervolgens extern getoetst. Dit heeft geleid tot het behalen van de zelfverklaring ISO26000 in september Deze referentiematrix staat op onze website en is inmiddels gepubliceerd bij de NEN (Nederlandse Norm), hét kennisnetwerk voor normontwikkeling en normtoepassing op nationaal en internationaal niveau. Aan de hand van de referentiematrix formuleren wij jaarlijks nieuwe MVOdoelstellingen. De actiepunten, die uit deze doelstellingen voortkomen, worden maandelijks door de werkgroep gemonitord. Op deze wijze creëren wij op een pragmatische en realistische manier een breed draagvlak bij medewerkers en andere stakeholders van Agrico. De afgelopen jaren zijn ook concrete resultaten geboekt. Het elektriciteitsverbruik van ons hoofdkantoor bedroeg kwh in Door energiebesparende maatregelen is dat met 31 procent gedaald naar kwh in Door de forse beperking van het aantal printers, de aanschaf van nieuwe energiezuinige computers en de vernieuwing van het klimaatsysteem verwachten we dat het energieverbruik in het seizoen 2013/2014 met nog eens 10 procent zal verminderen. 25

26 Ook het papierverbruik is de afgelopen jaren enorm teruggelopen. Gebruikten we in 2008 nog vellen A4 papier, in 2012 hebben we dit verbruik met maar liefst 50 procent weten terug te brengen naar vellen. Bovenstaande cijfers hebben er toe bijgedragen dat de CO2 uitstoot van het hoofdkantoor van Agrico de laatste jaren is gedaald van 759 ton CO2 in 2008 naar 646 ton CO2 in Dit is een daling van 17 procent. We blijven zoeken naar mogelijkheden om op termijn ons hoofdkantoor CO2 neutraal te laten fungeren. Een keurmerk zegt iets over een product of dienst. Deze informatie kan voor de consument belangrijk zijn. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de haalbaarheid om een keurmerk voor duurzaamheid in agrarische producten te introduceren. Veldleeuwerik is hiervoor een sterk concept. Wij volgen deze ontwikkelingen en zijn hierbij nauw betrokken. Veel reizen is onlosmakelijk verbonden met onze business. In 2012 hebben wij iets meer dan één miljoen kilometer door de lucht afgelegd. Onderzoek heeft uitgewezen dat er niet veel mogelijkheden zijn om het aantal vliegkilometers terug te dringen. Onze internationale oriëntatie is cruciaal voor onze continuïteit. Wij zoeken nu daarom naar mogelijkheden om deze kilometers te compenseren. Wij vinden het belangrijk onze omgeving te informeren over MVO. Op onze website is een aparte pagina met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen aangemaakt, waar onze activiteiten zijn beschreven. Ook via het Agrico magazine Potato houden wij alle telers op de hoogte van de ontwikkelingen op MVOgebied. Ten slotte informeren wij onze medewerkers door middel van een MVOnieuwsbrief. MVO is een continu proces van monitoren en het zoeken naar verbeteringen die bijdragen aan de drie P s. Daarom zullen er in 2013/2014 nieuwe projecten worden benoemd en uitgevoerd. Ook zullen wij onderzoeken hoe onze stakeholders met het begrip duurzaam om gaan. CMC Coöperatie, Marketing en Communicatie De afdeling CMC is binnen Agrico verantwoordelijk voor de gebieden coöperatie, marketing en communicatie. Deze afdeling verzorgt de interne communicatie met de medewerkers en de externe communicatie met leden, afnemers, pers en overige belanghebbenden. Vanuit de afdeling marketing worden plannen gemaakt die de verkoop van onze producten ondersteunt. Hieronder vallen onder andere de verschillende beurzen en shows die wij jaarlijks organiseren of waar wij aan deelnemen. In het afgelopen boekjaar is het beleid voor de komende jaren opgesteld. Daarnaast hebben wij, mede in verband met het 40jarig jubileum extra activiteiten georganiseerd om Agrico goed op de kaart te zetten en om het wijgevoel binnen de organisatie te versterken. De jubileumdag is hier een voorbeeld van. De afdeling zal de komende jaren verder gaan met het uitvoeren van het geformuleerde beleid en het profileren van de organisatie. Via het telerportaal en het Agrico magazine Potato worden de leden hiervan op de hoogte gehouden. Emmeloord, 21 november 2013 J.J. van Hoogen 26

27 Doelstellingen model Agrico MVO 2012/2013 Say sustainable, sayagrico. Say relationship, say Agrico. Say energy reduction, say Agrico. Say waste reduction, say Agrico. Say human capital, say Agrico. Say social and social involvement say Agrico. Samenwerking veldleeuwerik Gas, water en electra Afval HRcyclus Inkoop protocol Klachtenadministratie Autogebruik Papier Stimulering bewegen Code van ethiek Vliegkilometers Cartridges Kennis huis Tevredenheidsonderzoek Sponsorbeleid 27

28 Besturing en beheersing. 28

29 Corporate governance Vanuit het oogpunt van corporate governance zijn bij Coöperatie Agrico U.A. de volgende colleges relevant: de ledenraad van de coöperatie; de raad van beheer van de coöperatie; het bestuur van Coöperatie Agrico, c.q. de directie van de coöperatie en Agrico B.V. Structuur Coöperatie Agrico U.A. is een structuurcoöperatie naar Nederlands recht met 1476 Nederlandse leden (911 bedrijven). De coöperatie wordt bestuurd door de algemeen directeur, die statutair het bestuur van de coöperatie vormt en benoemd wordt door de raad van beheer van de coöperatie. Agrico B.V. is een besloten vennootschap naar Nederlands recht. In Agrico B.V. zijn de handelsactiviteiten van de coöperatie ondergebracht. Daarnaast fungeert Agrico B.V. als houdstermaatschappij van Agrico Research B.V. en Agrico Holding B.V. waar vervolgens alle groepsmaatschappijen en deelnemingen onderdeel van uitmaken. De directeur van de coöperatie is tevens enig directeur en bestuurder van de vennootschappen Agrico B.V. en Agrico Holding B.V. Raad van beheer van de coöperatie De raad van beheer heeft tot taak toezicht te houden op het beleid van de directie en op de algemene gang van zaken binnen de coöperatie en de daarmee verbonden ondernemingen. Hij staat de directie met raad ter zijde. Tevens stelt de raad van beheer de algemene lijnen vast van het ledenbeleid van de coöperatie, daarbij inbegrepen het vaststellen van teeltplannen en teeltreglementen. De raad van beheer van de coöperatie bestaat uit zeven leden waarvan vijf leden gekozen zijn uit de leden van de coöperatie, aangevuld met twee externe leden. De zittingsduur van de leden van de raad van beheer is maximaal driemaal vier jaar. De raad van beheer heeft de bevoegdheid om bepaalde in de statuten omschreven besluiten van de directie goed te keuren, onder meer belangrijke transacties, zoals het aangaan van strategische samenwerking, het nemen van een deelneming en het doen van belangrijke investeringen.in de statuten is bepaald wanneer en bij welke bedragen bovenstaande en andere besluiten zich kwalificeren voor goedkeuring door de raad van beheer. 29

30 Ledenraad van de coöperatie De leden van de coöperatie zijn door de raad van beheer ingedeeld in drie geografisch begrensde regio s. Elke regio heeft een regioraad welke uit tenminste acht en ten hoogste twaalf leden bestaat. De leden die tot een regio behoren, kiezen uit hun midden de leden voor de regioraad. De zittingsduur van de regioraadsleden bedraagt maximaal tweemaal vijf jaren. De ledenraad bestaat uit de gezamenlijke leden van de regioraden en is de algemene vergadering van de coöperatie. Jaarlijks worden ten minste drie ledenraadvergaderingen gehouden. De directie heeft goedkeuring nodig van de ledenraad voor bepaalde, in de statuten omschreven besluiten. Goedkeuring is onder meer vereist voor: het strategisch meerjarenplan; het entameren van branchevreemde activiteiten; de wijziging van de statuten van de coöperatie Verder is de ledenraad belast met de vaststelling van de jaarrekening alsmede met het bepalen van de winstbestemming. Directie De directie is belast met het besturen van de coöperatie en vertegenwoordigt de coöperatie. De directie is verantwoordelijk voor strategie, beleid en operationele activiteiten binnen Agrico. De directie wordt voor onbepaalde tijd benoemd. De arbeidsvoorwaarden van de directie worden vastgesteld door de raad van beheer. Ontwikkelingen In 2012/2013 heeft een herstructurering van de vennootschappen onder de coöperatie plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot een structuur waarbij Agrico B.V. de enige vennootschap onder de coöperatie is en als deelnemingen de vennootschappen Agrico Research B.V. en Agrico Holding B.V. heeft. Agrico Holding B.V. is vervolgens houdstermaatschappij van overige binnenlandse en buitenlandse groepsmaatschappijen en deelnemingen. Deze herstructurering maakt het mogelijk om de komende tijd de governance structuur van de coöperatie aan te passen. Inmiddels heeft hierover uitgebreid overleg plaatsgevonden met de raad van beheer en de ledenraad. Doel van de aanpassing is de aansturing van Agrico B.V. te verbeteren en tegelijkertijd de band met de leden verder te versterken. 30

31 De coöperatie beschikt over een risicoanalyse die periodiek wordt geactualiseerd. De materiële risico s die Agrico bedreigen zijn daarin zo volledig mogelijk geïdentificeerd, zowel wat betreft kans als impact. Het algehele risicoprofiel van Agrico wordt gunstig beïnvloed doordat de activiteiten zich vooral concentreren op één product: de aardappel. Daarnaast bestaat de inkoop voor ruim 80 procent uit zogenaamde poolovereenkomsten, waardoor nauwelijks sprake is van risicovolle in en verkoopposities. Voor de beoordeling van het kredietrisico met betrekking tot de leveringen van het aflopende oogstjaar wordt aangesloten op de meest recent beschikbare informatie omtrent de betaalcapaciteit van de afnemer. Waar nodig heeft de directie, mede op basis van de jarenlange relatie, betalingsgedrag in het verleden en individuele afspraken over betalingen, individueel bepaalde voorzieningen opgenomen. Gegeven de bedrijfsactiviteiten zijn kwaliteit en beschikbaarheid van het product van groot belang. Een belangrijk risico daarbij is dat de afzet van aardappelen kan worden beïnvloed door fytosanitaire problemen. In samenwerking met derden vinden kwaliteitscontroles op basis van internationaal erkende en gecertificeerde methodieken en aanvullend onderzoek gericht op de virus en bacterieziekten plaats. Andere waarborgingen zijn: voldoende areaalspreiding over diverse teeltgebieden, het begeleiden van telers en een betalingssysteem dat is gebaseerd op kwaliteit. Het verlies van belangrijke klanten kan grote invloed hebben op de uitbetalingscapaciteit. Omdat Agrico wereldwijd zijn aardappelen vermarkt, wordt dit risico in belangrijke mate gereduceerd. Het beleid van Agrico is gericht op het opbouwen en onderhouden van een langdurige relatie met haar afnemers. Agrico levert in korte tijd vaak grote hoeveelheden aardappelen aan haar klanten. Hoewel regelmatig gebruik gemaakt wordt van zekerheden in de vorm van vooruitbetalingen, letter of credits en bankgaranties is het resultaat gevoelig voor betalingsrisico s. Een risico dat als gevolg van de economische crisis en de politieke instabiliteit in bepaalde regio s is versterkt. Agrico heeft haar beleid aangescherpt door intern met limieten per afnemer te werken. Voor openstaande posten uit boekjaren voorafgaand aan het verslagjaar, wordt in de jaarrekening een voorziening getroffen /1974 Oliecrisis: Hoewel door de oliecrisis, de boycot van Nederlandse schepen en het moeilijk ter beschikking komen van spoorwagons de verlading op 1 december een enorme achterstand vertoonde... werd aan de verplichtingen voldaan. jaar feitje 2012/2013 Kredietcrisis: Het is de laatste jaren erg onrustig in enkele landen. Gecombineerd met de economische crisis waar de wereld zich in bevindt, is het een uitdaging om wereldwijd zaken te doen. Dankzij ons goede netwerk lukt het ons om het product van onze leden af te zetten. 31

32 Het gevaar dat door een calamiteit als brand of explosie een significante verstoring van de bedrijfscontinuïteit optreedt, is onderkend. Activa zijn verzekerd tegen een getaxeerde waarde met daaraan gekoppeld een adequate, op maat gesneden dekking van bedrijfsschaderisico s. De groeiende afhankelijkheid van ICTsystemen wordt ondervangen middels monitoring van het functioneren hiervan door een externe partij, interne en externe backupprocedures en een schaduwsysteem op een externe uitwijklocatie. Voor de financiering van haar activiteiten is Agrico beperkt afhankelijk van rentedragende financieringen. De coöperatie beschikt over gecommitteerde bancaire kredietfaciliteiten waardoor ze op flexibele wijze in haar financieringsbehoefte kan voorzien. Ter dekking van de cyclische financieringsbehoefte van de coöperatie heeft Agrico een specifiek op deze wisselende behoefte toegesneden financieringsarrangement gesloten. Wereldwijd aardappelen vermarkten brengt valutarisico s met zich mee. Deze risico s concentreren zich rond de Amerikaanse dollar en het Britse pond. De uit operationele en financieringsactiviteiten voortvloeiende valutarisico s worden ingedekt met valutatermijncontracten. Het systeem van interne controle en monitoring waarin inbegrepen autorisatieprocedures en functiescheiding is erop gericht risico s al in een vroegtijdig stadium te onderkennen en beheersbaar te houden. Het geheel van bovenstaande maatregelen zorgt ervoor dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen, dat strategische en operationele doelstellingen worden gerealiseerd, dat de door de onderneming verstrekte (financiële) verslaggeving betrouwbaar is en dat relevante wetten en regels worden nageleefd. 32

33 Personalia Directie J.J. van Hoogen, Emmeloord, algemeen directeur Managementteam P.J. Dijk, Heerenveen, commercial manager ware potatoes J.H. Hoogenboom, Leeuwarden, manager finance & control W.B. van der Werff, Emmeloord, commercial manager seed potatoes H. van der Woude, Emmeloord, manager operations Ondernemingsraad J. Wielenga, Emmeloord, voorzitter A. Sikkema, Emmeloord, vicevoorzitter F.F. Drijfhout, Emmeloord, secretaris R.J. Lindenbergh, Heerenveen J. te Riele, Monnickendam H.J. van Eijken, Sommelsdijk P.N. Zee, Westwoud Toegetreden: R.J. Lindenbergh, Heerenveen P.N. Zee, Westwoud Leden van verdienste C.J.M. van Arendonk, Lelystad Ph. van den Hoek, Lelystad J.J.M. Pronk, Slootdorp Raad van beheer J.J. Wolthuis, Den Andel, voorzitter (2016) Mevr. M. Barendregt, Schermerhorn, vicevoorzitter (2013) A.N.I.M. Kemmeren, Tollebeek, secretaris (2015)* T. Branbergen, Groningen (2015) G. Welling, Emmen (2014)* P.J. van Maldegem, Vierhuizen (2015)* A.H. Vermeulen, Swifterbant (2015)* In de raad van beheer hebben per 13 december 2012 de volgende mutaties plaatsgevonden: Herbenoemd: J.J. Wolthuis, Den Andel Afgetreden: M. Holtslag, Emmeloord J. Meinders, Emmeloord (...) jaar van aftreden * Herkiesbaar

34 Ledenraad 1) Regio West A. Braspenning, Hoeven (2017)* J. de Bruijckere, Aardenburg (2015) A.J. Goudsblom, Sint Maarten (2015) J.C. Jansen, Middenmeer (2015)* E.J. Konijn, Middenbeemster (2014) H. van Straalen, Benthuizen (2014) A.M.J.M. van Tiggelen, Kruisland (2015)* J.A. Verbruggen, Middenmeer (2016)* M. Witte, Den Burg (2017)* Toegetreden: M. Witte, Den Burg Daarnaast was er in regioraad West nog een vacature door het vertrek van de heer R. Kempenaar in december In de vacature van de heer Kempenaar is benoemd de heer A. Braspenning te Hoeven. Afgetreden: J.M. van der Sar, De Cocksdorp Regio Midden W.K. den Bakker, Marknesse (2017)* P.P.J.M. Cryns, Swifterbant (2017)* G.W.J. ten Dam, Espel (2013) R.J. ter Haar, Lelystad (2017)* B. Minkhorst, Hummelo (2016)* J. Poppe, Nagele (2016)* J.N.M. Remijn, Tollebeek (2014) C.A.M. Rennen, Zeewolde (2014) B. Scholtens, Luttelgeest (2013) R. Stokman, Biddinghuizen (2016)* G.M. Wuestenenk, Creil (2017)* Toegetreden: P.P.J.M. Cryns, Swifterbant R.J. ter Haar, Lelystad W.K. den Bakker, Marknesse Daarnaast was er in regioraad Midden nog een vacature door het vertrek van de heer R.J.G.M. Horsmans in december In de vacature van de heer Horsmans is benoemd de heer G.M. Wuestenenk te Creil. Afgetreden: J.B.M. Bergmans, Dronten A.C.P.M. Nooren, Lelystad A.C.M. van Schendel, Marknesse Regio Noord J.W. Bakker, Munnekezijl (2017)* R.K. Bakker, Spijk (2012)* J. Bos, Huizinge (2016)* A.J.W.M. Claassen, Vierhuizen (2016)* J.R. de Jong, Odoorn (2014)* L. Olivier, Hallum (2016)* M.P. Torringa, Leens (2015)* J.L. de Winter, Oosternieland (2015) T.A. van der Zee, Tzummarum (2014) M. Zwiers, Wijster (2017)* Herbenoemd: R.K. Bakker, Spijk Toegetreden: M. Zwiers, Wijster Kijkend naar de areaalverdeling was het passend om nog één lid namens Bioselect in de regioraad te laten plaatsnemen. In deze vacature is benoemd de heer J.W. Bakker te Munnekezijl. Afgetreden: W.Z.J. van Dalen, Wachtum 1) Per regio vormen de daarin wonende ledenraadsleden samen een regioraad 34

35 Jongerencollege L. Vogels, Firdgum, voorzitter (2016) L. de Winter, vicevoorzitter (2014)* J. Barendregt, Schermerhorn (2013) J. den Boer, Zonnemaire (2015)* M. Bouma, Rutten (2013) A. Eising, Lelystad (2015) N. Grijsen, Zeewolde (2014)* R. Hack, Dinteloord (2014)* F. Kielstra, Wieringerwerf (2015) S. Kok, Rutten (2015)* J. Oosterhuis, Hornhuizen (2014) J. Scholtens, Leens (2014) W. Snippe, Zeewolde (2017) D. Stark, De Cocksdorp (2016) S. Westra, Dronten (2015)* Toegetreden: J. den Boer, Zonnemaire S. Kok, Rutten S. Westra, Dronten Afgetreden: Mevr. L. BergsmaHellinga, Marknesse G. Luimes, Marknesse Commissie van beroep A. van der Linde, Bant, voorzitter (2014)* J.J. Bos, Westeremden (2013) A.C.P.M. Nooren, Lelystad (2018)* M.H. van Stee, Boyl (2013)* M.P.J.M. Sturm, Wieringerwerf (2017)* N.E. Wiertsema, Spijk (2017)* Toegetreden: A.C.P.M. Nooren, Lelystad Afgetreden: J.J.N. Brink, Heerhugowaard Rassencommissie J.J. van Hoogen, Emmeloord, voorzitter C. Koster, Kampen, secretaris R.W. Mooijweer, St. Jansklooster, adviseur L. Klok, Marknesse (2014) E. Pot, Emmeloord (2016) F.J. Vos, Dronten (2013)* M. Winters, Steenwijk (2013)* Pooladviescommissie bio W. Bakker, Munnekezijl (2014) E.P. Rienks, Dronten (2015) M. Schieman, Lelystad (2014)* T. Verdonschot, Dronten (2016)* J. van Woerden, Biddinghuizen (2014)* Toegetreden: T. Verdonschot, Dronten Afgetreden: S.A. Hermus, Middenmeer 35

36 Structuur schema Coöperatie Agrico U.A. Agrico B.V. Agrico Research B.V. Agrico Holding B.V. Leo de Kock & Zn B.V. Agrico Italia s.r.l. Agrico UK Ltd (Schotland 100%) S.A. Desmazières (Frankrijk 88%) Agrico Polska Sp. z o.o. (Polen 70%) Agrico Nordic AB (Zweden 100%) Parkland Seed Potatoes Ltd (Canada 49%) Perunaseppä Oy (Finland 100%) Interseme d.o.o. (Slovenië 51%) SC Cartof Agrico SRL (Roemenië 51%) 36

37 Preadvies raad van beheer Aan de ledenraad In de vergadering van 1 november 2013 heeft de raad van beheer de door de directie opgestelde jaarrekening 2012/2013 besproken in aanwezigheid van dhr. J. Hetebrij van Ernst & Young accountants LLP. De jaarrekening is door Ernst & Young accountants LLP gecontroleerd en van een goedkeurende verklaring voorzien. De raad heeft zijn goedkeuring gegeven aan het voorstel van de directie om het exploitatiesaldo van 2,77 miljoen euro als volgt te verdelen: bijschrijving rente certificatenkapitaal 0,12 miljoen euro; onttrekking bestemmingsreserve 0,33 miljoen euro en toevoeging aan de statutaire reserves 2,98 miljoen euro. De raad heeft in het verslagjaar 11 maal met de directie vergaderd. Tijdens de vergaderingen werden de reguliere onderwerpen zoals begroting, kwartaal rapportages, en de impact van economische en politieke ontwikkelingen besproken. De raad heeft daarnaast in het bijzonder aandacht besteed aan de strategie, het risicomanagement en de aanpassing van het bestuursmodel. Ten aanzien van de strategie heeft de raad geconstateerd dat de directie stappen heeft gezet om de vertaalslag vanuit het strategieplan om te zetten in tactische en operationele plannen voor directie en management. Het is voor de raad van groot belang de financiële risico s, waaronder kostenbeheersing, goed in beeld te hebben. Dit boekjaar is grote vooruitgang geboekt op het gebied van debiteurenbeheer, leveringscondities en de begrotingssystematiek. Ook is aandacht besteed aan het versterken van de eigen vermogenspositie en de toekomstige herkapitalisatie van de coöperatie. Afgelopen boekjaar is de dialoog op gang gebracht tussen ledenraad, raad van beheer en bestuur om tot verbetering te komen van het huidige bestuurlijke model. De participatie van de leden, zowel in de rol van eigenaar, als van leverancier, is hierbij belangrijk. Het motto: hoe betrekken we de leden beter bij de coöperatie en vice versa, blijft het hoofddoel in deze ontwikkeling. De raad verwacht medio 2014 deze operatie in gezamenlijkheid te kunnen afronden. Het onderwerp ledenaangelegenheden is een vast agendapunt in de vergaderingen van de raad. Onderdeel daarbij was het enquêteverzoek aan de Ondernemingskamer, door een aantal in een stichting verenigde leden. De raad heeft de bevestiging gekregen dat de Ondernemingskamer geen reden heeft gezien om een enquête in te stellen en kan zich samen met de directie weer volledig richten op het behartigen van de belangen van de leden. De samenstelling van de raad is dit boekjaar ongewijzigd gebleven. Dit boekjaar zijn twee series regiovergaderingen gehouden. Deze werden voorgezeten door een lid van de raad van beheer uit de regio. De afzonderlijke regioraden hebben 3 keer vergaderd; de ledenraad 5 keer. Al deze vergaderingen werden voorgezeten door de voorzitter van de raad van beheer. De raad dankt de medewerkers van alle geledingen van de Agricogroep voor hun inzet en inspanningen in het afgelopen boekjaar. Ingevolge artikel 40 van de statuten is de jaarrekening 2012/2013 door de raad onderzocht, teneinde een preadvies aan de ledenraad te kunnen uitbrengen. Bij dit onderzoek werd de raad van beheer bijgestaan door de daartoe door de ledenraad aangewezen registeraccountant. Het onderzoek heeft geen aanleiding gegeven tot het maken van bijzondere opmerkingen. De raad adviseert u de voorstellen van de directie te aanvaarden en de rekening en verantwoording van de directie onveranderd goed te keuren. Namens de raad van beheer van Coöperatie Agrico U.A. J.J. Wolthuis, voorzitter A.N.I.M. Kemmeren, secretaris Emmeloord, 21 november

38 Jaar rekening Coöperatie Agrico U.A. Grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening 39 Grondslagen voor de waardering 41 Grondslagen voor de resultaatbepaling 44 Geconsolideerde balans 45 Geconsolideerde exploitatierekening 46 Geconsolideerd kasstroomoverzicht 47 Toelichting op de geconsolideerde balans 48 Toelichting op de geconsolideerde exploitatierekening 52 Enkelvoudige balans 53 Enkelvoudige exploitatierekening 53 Toelichting op de enkelvoudige balans 54 38

39 Grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening Dit boekjaar heeft een herstructurering plaatsgevonden. Agrico Holding B.V. is direct onder Agrico B.V. geplaatst. Daarnaast heeft een juridische fusie plaatsgevonden tussen M.Ypma & Zn. B.V. (verdwijnende partij) en Agrico Holding B.V. (verkrijgende partij). Tenslotte is ook Agrico Research B.V. direct onder Agrico B.V. geplaatst. Consolidatie In de geconsolideerde jaarrekening worden opgenomen de financiële gegevens van de vennootschap en haar groepsmaatschappijen per 31 juli van het boekjaar. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen en vennootschappen waarin beslissende zeggenschap wordt uitgeoefend. De groepsmaatschappijen worden integraal geconsolideerd vanaf de datum waarop beslissende zeggenschap op de groepsmaatschappij is verkregen. De groepsmaatschappijen worden niet meer in de consolidatie opgenomen vanaf de datum waarop geen sprake meer is van beslissende zeggenschap. De posten in de geconsolideerde jaarrekening worden volgens uniforme grondslagen van waardering en resultaatbepaling vastgesteld. Het aandeel van derden in het eigen vermogen en in het resultaat is afzonderlijk in de geconsolideerde jaarrekening tot uitdrukking gebracht. Voor de presentatie van de vennootschappelijke exploitatierekening wordt gebruik gemaakt van artikel 402, Titel 9 Boek 2 BW. In de ter toelichting opgenomen geconsolideerde jaarrekening zijn de jaarrekeningen van de tot de AGRICOgroep behorende ondernemingen opgenomen, te weten Coöperatie Agrico U.A. te Emmeloord en haar dochterndernemingen: Agrico B.V., Emmeloord, waarin opgenomen: Kweek en Researchbedrijf Agrico B.V., Emmeloord Agrico Holding B.V., Emmeloord, waarin opgenomen: Agrico Project B.V., Emmeloord Bioselect B.V., Dronten Agrico Italia s.r.l., Bologna Leo de Kock & Zn. B.V., Purmerend S.A. Desmazières (88,13 procent) te MonchylePreux, Frankrijk Agrico UK Ltd. te Castleton, Schotland Agrico Polska Sp. z o.o. (70 procent) te Lębork, Polen SC Cartof Agrico SRL (51 procent) te Braşov, Roemenië Interseme d.o.o. (51 procent) te Ljubljana, Slovenië Agrico Nordic AB te Jönköping, Zweden, waarin opgenomen de 100 procentdeelneming Perunaseppä Oy, Finland. Niet geconsolideerd de 49 procentdeelneming Parkland Seed Potatoes Ltd. te Edmonton, Canada. Wijzigingen in presentatie De vergelijkende cijfers over 2011/2012 zijn in de geconsolideerde exploitatierekening voor vergelijkingsdoeleinden aangepast aan de presentatie zoals in 2012/2013 is toegepast. Het betreft hier een andere verdeling van de netto omzet naar productgroep en overige bedrijfsopbrengsten alsmede een verschuiving van directe naar indirecte kosten. Deze prestatie aanpassingen hebben geen invloed op het saldo na belastingen of op het Eigen vermogen. 39

40 Salderen Een actief en een post van het vreemd vermogen worden gesaldeerd in de jaarrekening opgenomen uitsluitend indien en voor zover: een deugdelijk juridisch instrument beschikbaar is om het actief en de post van het vreemd vermogen gesaldeerd en simultaan af te wikkelen; en het stellige voornemen bestaat om het saldo als zodanig of beide posten simultaan af te wikkelen. Vreemde valuta Activa en passiva in vreemde valuta worden omgerekend tegen de valutakoers per balansdatum. De verschillen verband houdende met wijzigingen van wisselkoersen worden in de exploitatierekening verwerkt. Een uitzondering wordt gevormd door koersverschillen ontstaan bij herleiding in euro s van het eigen vermogen aan het begin van het boekjaar van de buitenlandse geconsolideerde deelnemingen, de omrekening van de winst en verliesrekening van de deelneming en van de aan deze deelnemingen verstrekte financiering in groepsverband. Deze verschillen worden rechtstreeks ten gunste of ten laste van het eigen vermogen gebracht. 40 jaar feitje Omzet in euro 1973/ ,6 miljoen euro: 24,2 pootgoed 19,5 Consumptie 2,3 Overig 2012/ ,0 miljoen euro 168,7 pootgoed 25,4 consumptie 0,9 overig 40

41 Grondslagen voor de waardering Voor zover niet anders is vermeld, worden de activa en passiva gewaardeerd op de nominale waarde. Financiële instrumenten n de balans opgenomen financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs tenzij anders is vermeld. Niet in de balans opgenomen financiële instrumenten, ofwel derivaten die zijn afgesloten om valuta en risico s af te dekken, worden gewaardeerd overeenkomstig de ingedekte positie. De resultaten op derivaten worden gelijktijdig verantwoord met de resultaten van de ingedekte positie. De onderneming houdt geen derivaten aan ten behoeve van speculatieve of handelsdoeleinden. Immateriële vaste activa Het positieve verschil tussen de verkrijgingsprijs en het aandeel in de reële waarde van de overgenomen identificeerbare activa en passiva op het moment van de verkrijging van de deelneming wordt als goodwill in de balans geactiveerd. De goodwill wordt afgeschreven overeenkomstig de verwachte economische levensduur met een maximum van 10 jaar. Software van derden verkregen wordt gewaardeerd tegen de aanschaffingswaarde, verminderd met de afschrijvingen gebaseerd op de geraamde economische levensduur. Materiële vaste activa De materiële vaste activa terreinen, gebouwen, machines, installaties e.d. worden gewaardeerd tegen de aanschaffingswaarde, verminderd met afschrijvingen gebaseerd op de geraamde economische levensduur en indien van toepassing rekening houdend met een restwaarde. Aan research gerelateerde investeringen worden afgeschreven op basis van de geraamde looptijd van de researchactiviteiten. De in het verleden ontvangen bijzondere regionale toeslagen en de ontvangen investeringssubsidies zijn op de aanschaffingswaarde van de desbetreffende bedrijfsmiddelen in mindering gebracht. De jaarlijkse afschrijvingen bedragen in procenten van de aanschaffingswaarde: Terreinen 0 Gebouwen 2 5 Bestratingen 10 Machines en installaties Overige bedrijfsmiddelen Woningen (max. tot 50 procent van de WOZwaarde)

42 Financiële vaste activa Deelnemingen waarin de groep invloed van betekenis uitoefent op het zakelijke en financiële beleid worden tegen de vermogensmutatiemethode gewaardeerd. Overeenkomstig deze methode worden de deelnemingen in de balans opgenomen tegen het aandeel van de groep in de nettovermogenswaarde vermeerderd met haar aandeel in de resultaten van de deelnemingen en haar aandeel in de directe mutaties in het eigen vermogen van de deelnemingen vanaf het moment van verwerving, bepaald volgens de grondslagen zoals vermeld in deze jaarrekening, verminderd met haar aandeel in de dividenduitkeringen van de deelnemingen. In de winstenverliesrekening wordt het aandeel van de groep in het resultaat van de deelnemingen opgenomen. Indien en voor zover de vennootschap niet zonder beperking uitkering van de positieve resultaten aan haar kan bewerkstelligen, worden de resultaten in een wettelijke reserve opgenomen. Haar aandeel in de rechtstreekse vermogensvermeerderingen en verminderingen van de deelnemingen wordt ook in de wettelijke reserve opgenomen met uitzondering van herwaarderingen van activa die in de herwaarderingsreserve worden verwerkt. Indien de waarde van de deelneming volgens de vermogensmutatiemethode nihil is geworden, wordt deze methode niet langer toegepast en blijft de deelneming bij ongewijzigde omstandigheden op nihil gewaardeerd. Hierbij worden andere langlopende belangen in de deelneming die feitelijk worden aangemerkt als een onderdeel van de nettoinvestering, ook meegenomen. Indien en voor zover geheel of ten dele voor de schulden van de deelneming wordt ingestaan respectievelijk een feitelijke verplichting bestaat de deelneming tot betaling van haar schulden in staat te stellen, wordt een voorziening opgenomen. Verstrekte leningen Bij de eerste verwerking van verstrekte leningen worden deze opgenomen tegen reële waarde vermeerderd met behalve de tegen reële waarde met waardeveranderingen in de winst en verliesrekening verwerkte financiële activa de direct daaraan toe te rekenen transactiekosten. De leningen worden na de eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs volgens de effectieverentemethode. Baten en lasten worden in de winstenverliesrekening verwerkt zodra de beleggingen aan een derde worden overgedragen of een bijzondere waardevermindering ondergaan, alsmede via het amortisatieproces. Voorraden De voorraden grond en hulpstoffen (verpakkingsmaterialen en onderdelen) worden gewaardeerd tegen de inkoopprijzen of lagere marktwaarde. Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs onder aftrek van een voorziening wegens oninbaarheid. Voor zover niets te amortiseren valt komt de geamortiseerde kostprijs overeen met de nominale waarde. Een vervolgens verkregen aandeel in de winst van de deelneming wordt pas weer verwerkt indien en voor zover het cumulatief nietverwerkte aandeel in het verlies is ingelopen. 42

43 Voorzieningen Een voorziening wordt gevormd voor verplichtingen waarvan het waarschijnlijk is dat zij zullen moeten worden afgewikkeld en waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. De omvang van de voorziening wordt bepaald door de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de desbetreffende verplichtingen en verliezen per balansdatum af te wikkelen. Ter zake van als gevolg van tijdelijke verschillen in waardering van activa en passiva in de fiscale balans en in deze jaarrekening ontstane latente belastingverplichtingen wordt een voorziening gevormd, berekend tegen het geldende belastingtarief. Een latente belastingvordering wordt verantwoord rekening houdend met de mate van realiseerbaarheid in de toekomst. De voorziening voor jubileumuitkeringen is gevormd op basis van onder andere CAOafspraken; hierbij is rekening gehouden met vertrek en sterftekansen. De overige voorzieningen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Alle voorzieningen hebben een overwegend langlopend karakter. Schulden De schulden worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs. Voor zover niets te amortiseren valt komt de geamortiseerde kostprijs overeen met de nominale waarde. De aan de pensioenuitvoerder te betalen premie wordt als last in de winstenverliesrekening verantwoord. Te betalen premie dan wel de vooruitbetaalde premie per jaareinde wordt als overlopend passief respectievelijk overlopend actief verantwoord. Voor verplichtingen naast de aan de pensioenuitvoerder te betalen premie wordt een voorziening opgenomen, indien per balansdatum sprake is van een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting aan de pensioenuitvoerder en/of werknemer, het waarschijnlijk is dat voor de afwikkelingvan die verplichting een uitstroom van middelen noodzakelijk is en er een betrouwbare schatting kan worden gemaakt van de omvang van de verplichting. De voorziening voor additionele verplichtingen aan de pensioenuitvoerder en/of werknemer wordt gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de desbetreffende verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorziening voor pensioenen heeft betrekking op de financiering van de toekomstige onvoorwaardelijke 1,5 procent indexatie, bij voortzetting van het dienstverband tot aan pensioendatum, van de tot 1 januari 2000 bij de pensioenverzekeraar opgebouwde pensioenaanspraken. De voorziening is actuarieel berekend, onder andere gebaseerd op CBS overlevingstafels 2008, 100 procent deelname en een rekenrente van 2 procent. 43

44 Grondslagen voor de resultaatbepaling Algemeen De uitbetalingen aan leden voor de door hen geleverde producten worden in de loop van het boekjaar bepaald op grond van de tot op dat tijdstip bekende gegevens, rekening houdend met noodzakelijke inhoudingen ter dekking van de kosten van de groep. Eventueel vinden verrekeningen plaats. Uit de exploitatierekening blijkt het saldo nadat deze (voorschot)uitbetalingen hebben plaatsgevonden en nadat rekening is gehouden met winstbelasting. Aan het saldo van de exploitatierekening kan slechts beperkte betekenis worden toegekend in het kader van de financiële resultatenbeoordeling. De financiële resultaten blijken met name uit de prijzen die de leden voor hun producten via de coöperatie hebben verkregen. Belastingen De belastingen worden bepaald op basis van het verantwoorde resultaat, rekening houdend met fiscaal vrijgestelde posten en geheel of gedeeltelijk nietaftrekbare kosten. Tussen de vennootschap en haar Nederlandse groepsmaatschappijen bestaat een fiscale eenheid. De verrekening van de belastingen binnen deze eenheid vindt plaats alsof elke maatschappij zelfstandig belastingplichtig is. Voor alle belastbare tijdelijke verschillen wordt een latente belastingverplichting opgenomen. Voor alle verrekenbare tijdelijke verschillen en voor beschikbare voorwaartse verliescompensatie wordt een latente belastingvordering opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er fiscale winst beschikbaar zal zijn voor verrekening. De opbrengsten en lasten hebben betrekking op het oogstjaar Dit houdt in dat de direct met de oogst 2012 samenhangende opbrengsten en lasten in de exploitatierekening zijn verwerkt, met inachtneming van hiervoor vermelde grondslagen van waardering. 44

45 Geconsolideerde balans x (na voorstel verwerking saldo) Activa Passiva 31 juli juli juli juli 2012 Vaste activa Immateriële vaste activa (1) Materiële vaste activa (2) Terreinen Bedrijfsgebouwen en bestrating Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbaar Financiële vaste activa (3) Deelnemingen Overige effecten Leningen u/g Vlottende activa Voorraden Grond en hulpstoffen Vorderingen (4) Handelsdebiteuren Overige vorderingen Overlopende activa Groepsvermogen Eigen vermogen (5) Aandeel van derden in groepsvermogen (6) Voorzieningen (7) Langlopende schulden (8) Kortlopende schulden Aflossingsverplichtingen Banken, rekeningencourant Handelscrediteuren Belastingen en premies sociale verzekeringen Leden wegens producten Overige schulden en overlopende passiva Liquide middelen Totaal activa Totaal passiva

46 Geconsolideerde exploitatierekening x Opbrengsten Nettoomzet producten aan derden (9) Directe kosten (10) Inkoop producten (11) Overige bedrijfsopbrengsten (12) / / Lasten Lonen, salarissen en sociale lasten (13) Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa (14) Overige bedrijfskosten Financiële baten en lasten Resultaat uit deelnemingen Overige rentebaten en soortgelijke opbrengsten Rentelasten en soortgelijke kosten Exploitatiesaldo voor belastingen Belastingen (15) Exploitatiesaldo na belastingen Aandeel derden in resultaat / 308 / / / / 296 / / / 92 Saldo na belastingen

47 Geconsolideerd kasstroomoverzicht x Kasstroom uit operationele activiteiten Saldo van de exploitatierekening 31 juli juli Aanpassingen voor: Afschrijvingen Mutatie voorzieningen Mutatie werkkapitaal (exclusief liquide middelen en bankschulden) Mutatie aandeel derden Mutatie koersverschillen reserves Kasstroom uit operationele activiteiten / / / Aangewend voor investeringsactiviteiten Investeringen in vaste activa Deelnemingen en ledenrekeningen Boekwaarde desinvesteringen materiële vaste activa Aangewend voor investeringsactiviteiten / / / / / 47 / / Aangewend voor financieringsactiviteiten Terugbetaald certificatenkapitaal Aflossing resp. ontvangen leningen Verstrekte leningen u/g Aangewend voor financieringsactiviteiten / / 553 / 262 / 910 / 815 / Toename resp. afname geldmiddelen Deze toename van de geldmiddelen kan als volgt worden gespecificeerd: Lager bankkrediet Toename resp. afname liquide middelen /

48 Toelichting op de geconsolideerde balans x Immateriële vaste activa (1) De samenstelling en het verloop van de immateriële vaste activa zijn als volgt samen te vatten: Boekwaarde per Investeringen Afschrijvingen Boekwaarde per Goodwill Oprichtingskosten Software Overige Materiële vaste activa (2) De samenstelling en het verloop van de materiële vaste activa zijn als volgt samen te vatten: Boekwaarde per Investeringen Desinvesteringen Afschrijvingen Boekwaarde per Terreinen Bedrijfsgebouwen en bestrating Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbaar Terreinen Bedrijfsgebouwen en bestrating Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbaar Cumulatieve afschrijvingen per Aanschaffingswaarde per

49 x Financiële vaste activa (3) De samenstelling en het verloop van de financiële vaste activa zijn als volgt samen te vatten: Deelnemingen Overige effecten Leningen u/g Totaal Balans per 1 augustus 2012 Aflossingen Verstrekkingen Herrubriceringen Aandeel resultaat 2012/2013 Dividend Koersverschillen Balans per 31 juli / 82 / / / / / 267 / 82 / De post deelnemingen betreft het 49 procent belang dat Agrico Holding B.V. heeft in Parkland Seed Potatoes Ltd. te Edmonton, Canada. De post overige effecten betreft vorderingen op coöperatieve verenigingen in de vorm van aandelen. Gedurende het boekjaar is een afspraak met een handelsdebiteur gemaakt die erin heeft geresulteerd dat de vordering op deze handelsdebiteur, onder aftrek van voorzieningen is overgegaan naar leningen u/g ( 1,1 miljoen). Van het bedrag aan leningen u/g ultimo boekjaar is 1,25 miljoen binnen 1 jaar aflosbaar. Ultimo boekjaar bedraagt de voorzieningen voor leningen u/g 3,7 miljoen. Vorderingen (4) Voor leveringen uit oogst 2011 en eerder die nog niet betaald zijn is in de jaarrekening een voorziening getroffen. Per 31 juli 2013 bedraagt de voorziening voor dubieuze debiteuren 3,3 miljoen (31 juli 2012: 4,1 miljoen). De overige vorderingen en overlopende activa hebben voornamelijk betrekking op omzetbelasting, vennootschapsbelasting, goederen en veldinventaris. Eigen vermogen (5) Voor een toelichting op het verloop van het eigen vermogen wordt verwezen naar de toelichting op de balans van Coöperatie Agrico U.A. 49

50 x Aandeel van derden in groepsvermogen (6) Het verloop van het aandeel derden is als volgt: Stand per 1 augustus 2012 Aandeel resultaat 2012/2013 Dividend Overige mutaties Stand per 31 juli / Voorzieningen (7) De samenstelling en het verloop van de voorzieningen zijn als volgt samen te vatten: Latente belastingverplichtingen Jubileumuitkeringen voorziening Pensioen voorziening Overige voorziening Totaal Balans per 1 augustus 2012 Onttrekkingen Dotaties Balans per 31 juli / / / Langlopende schulden (8) Schulden aan kredietinstellingen ( 0,2 miljoen) en participanten ( 0,4 miljoen): Resterende looptijd 1 jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar Rente in % 6,00 2,35 2,65 2,95 6,00 Schuldrest per Af te lossen in 2013/

51 Niet in de balans opgenomen verplichtingen en activa De aan derden verstrekte garanties bedragen 0,5 miljoen. Inzake afspraken met Aviko Potato B.V. wordt verwezen naar de toelichting op het eigen vermogen in de toelichting op de enkelvoudige balans. Agrico heeft aan haar leden die in de oogstjaren 2008 t/m 2010 minimaal twee jaren fritesaardappelen voor de coöperatie teelden de toezegging gedaan dat zij in de oogstjaren 2011 t/m 2014 een uitkering krijgen die gerelateerd is aan de winst uit dochterondernemingen en deelnemingen. Agrico is door een vervoerder aansprakelijk gesteld voor vermeende schade aan het gebruik van transportmiddelen in verband met geleverd pootgoed. De directie van de coöperatie verwacht geen materiële financiële gevolgen uit deze zaak. Zekerheden Voor het verstrekte krediet door de bankiers aan Coöperatie Agrico U.A. zijn de volgende zekerheden verstrekt: Hoofdelijke medeschuldverbintenis van Coöperatie Agrico U.A., Agrico B.V., Agrico Holding B.V., Agrico Research B.V. en Leo de Kock & Zn. B.V. Vermogensverklaring 40 procent (geconsolideerd risicodragend vermogen verminderd met de immateriële vaste activa in verhouding tot het geconsolideerde balanstotaal). Coöperatie Agrico U.A. heeft voor de deelnemingen Agrico B.V. en Agrico Reseach B.V. een 403verklaring afgegeven. Ultimo boekjaar bestaan investeringsverplichtingen ten bedrag van 0,4 miljoen. Coöperatie Agrico U.A., Agrico B.V., Agrico Holding B.V., Agrico Research B.V. en Leo de Kock & Zn. B.V., vormen een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting en omzetbelasting en zijn derhalve mede hoofdelijk aansprakelijk voor verplichtingen voortvloeiende uit de fiscale eenheid. 51

52 Toelichting op de geconsolideerde exploitatierekening x Nettoomzet producten aan derden (9) Betreft de gefactureerde omzet consumptie en pootaardappelen, e.d. van de oogst 2012, onder aftrek van kortingen e.d. De nettoomzet is als volgt te specificeren: Pootaardappelen Consumptieaardappelen Overige omzet Verdeling van de omzet aardappelen naar afzetgebied: Nederland EU Buiten EU 2012/ % 25,5 48,9 25,6 100,0 Directe kosten (10) Hieronder zijn opgenomen direct met de verkoop samenhangende kosten zoals transport, commissie, emballage e.d. Inkoop producten (11) Hieronder zijn opgenomen de uitbetalingen aan leden voor geleverde aardappelen (zowel pool als overige inkoop), aan leden betaalde bewaarvergoedingen, de inkoop bij derden alsmede de bedragen inzake afwikkeling industrie. Overige bedrijfsopbrengsten (12) Hieronder zijn onder andere de licenties en ontvangen subsidies opgenomen. 2011/ % 21,4 47,4 31,2 100,0 Lonen, salarissen en sociale lasten (13) Salarissen Sociale lasten Pensioenpremies, inclusief mutatie van de pensioenvoorziening Gemiddeld aantal werknemers van de Agricogroep: Nederland Buitenlandse groepsmaatschappijen Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa (14) Goodwill en software Bedrijfsgebouwen en bestrating Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen Per saldo boekwinst of verlies op desinvesteringen 2012/ / / Belastingen (15) Het bedrag is berekend op basis van het verantwoorde resultaat, rekening houdend met fiscale faciliteiten en nietaftrekbare posten. Ultimo boekjaar bedragen de te verrekenen fiscale verliezen van de Nederlandse fiscale eenheid rond 6,4 miljoen. De hierover te verrekenen belasting bedraagt, berekend tegen het nominale tarief van 25,0% 1,6 miljoen. Deze vordering is niet in de balans opgenomen. 2011/ / /

53 Enkelvoudige x (na voorstel verwerking saldo) balans Activa Passiva 31 juli juli juli juli 2012 Vaste activa Materiële vaste activa (1) Terreinen Bedrijfsgebouwen en bestrating Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbaar Eigen vermogen (3) Statutaire reserves Certificatenkapitaal Bestemmingsreserve industrieaardappelenpool Wettelijke reserve koersverschillen / / Financiële vaste activa (2) Deelnemingen in groepsmaatschappijen Vorderingen op groepsmaatschappijen Leningen u/g Vlottende activa Vorderingen Groepsmaatschappijen Overlopende activa Voorzieningen (4) Kortlopende schulden Banken, rekeningencourant Schulden aan groepsmaatschappijen Leden wegens producten Overige schulden Liquide middelen 874 Totaal activa Totaal passiva Enkelvoudige exploitatierekening Exploitatiesaldo uit gewone bedrijfsuitoefening na belasting Resultaat deelnemingen Saldo na belastingen 2012/ /

54 Toelichting op de enkelvoudige balans x Materiële vaste activa (1) De samenstelling en het verloop van de materiële vaste activa zijn als volgt samen te vatten: Boekwaarde per Investeringen Desinvesteringen Afschrijvingen Boekwaarde per Terreinen Bedrijfsgebouwen en bestrating Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbaar Terreinen Bedrijfsgebouwen en bestrating Niet aan de bedrijfsuitoefening dienstbaar Cumulatieve afschrijvingen per Aanschaffingswaarde per Financiële vaste activa (2) De samenstelling en het verloop van de financiële vaste activa zijn als volgt samen te vatten: Deelnemingen in groepsmaatschappijen Leningen groepsmaatschappijen Leningen u/g Totaal Balans per 1 augustus 2012 Investeringen Aflossingen Verstrekkingen Resultaat 2012/2013 Koersverschillen Balans per 31 juli / / / /

55 x Eigen vermogen (3) Het verloop en de samenstelling van het eigen vermogen zijn als volgt samen te vatten: Reserve ex. artikel 42 van de statuten Certificatenkapitaal Bestemmingsreserve industrieaardappelenpool Wettelijke reserve koersverschillen Totaal Stand per 1 augustus 2012 Saldo 2012/2013 Aflossingen/verstrekkingen Overige mutaties Stand per 31 juli / / / 830 / 257 / / 188 / De reserve ex. artikel 42 van de statuten betreft de ingehouden saldi van de coöperatie. Ter hoogte van het negatieve saldo van de wettelijke reserve koersverschillen kunnen geen uitkeringen ten laste van de reserves worden gedaan. Vanaf oogst 2011 betaalt Agrico aan Aviko Potato B.V. de premie voor ledentelers die ook in oogst 2010 met Agrico hebben gecontracteerd. Voor dezelfde ledentelers betaalt Agrico aan Aviko Potato B.V. aanvullingen tot de overeengekomen garantieprijs van 7,15 in jaren waarin sprake is van een laag prijsniveau. Betaling van de premie en de vergoeding tot garantieprijs vindt na het bekendmaken van de definitieve poolprijs Aviko Potato B.V. plaats. De overeenkomst loopt tot 31 juli 2021 en Agrico betaalt maximaal 1,5 miljoen. De hoogte van de uiteindelijk door Agrico te betalen bedragen is afhankelijk van prijsontwikkeling en de beslissingen van Aviko over het heffen van premie. Omdat de hoogte van de uiteindelijk door Agrico te betalen bedragen niet betrouwbaar is in te schatten, is in de balans geen verplichting opgenomen. De door Agrico te betalen bedragen worden per oogstjaar verantwoord en zullen ten laste van de bestemmingsreserve worden gebracht. Bij afzonderlijk reglement is bepaald dat certificaten door de directie worden ingetrokken onder terugbetaling in de navolgende gevallen: 15 jaar na uitgifte van de certificaten. Na overlijden van de certificaathouder. Na reële bedrijfsbeëindiging door een certificaathouder (op verzoek certificaathouder). Dit reglement kan door de directie, mits met goedkeuring van de raad van beheer, worden gewijzigd. De directie kan, mits met goedkeuring van de Raad van Beheer, bepalen dat terugbetaling niet plaatsvindt indien naar het oordeel van de directie de vermogenspositie van de coöperatie dat niet toelaat (indien eigen vermogen kleiner is dan 25 procent van het balanstotaal). Volgens artikel 41 van de statuten kunnen certificaten te allen tijde door de coöperatie worden ingetrokken onder terugbetaling van het daarop gestorte bedrag. 55

56 x Voorzieningen (4) Latente belastingverplichtingen Het verloop is als volgt: Stand begin boekjaar Af: vrijval Stand einde boekjaar Beloning externe accountant (ex. Art. 2:382a BW) De onder organisatiekosten opgenomen accountantskosten hebben betrekkingop de volgende diensten: Het onderzoek van de jaarrekening Andere controleopdrachten Adviesdiensten op fiscaal terrein Andere nietcontrolediensten 31 juli 2013 Bezoldiging raad van beheer Het bedrag van de bezoldiging is (vorig jaar ). Aangezien de coöperatie slechts één bestuurder heeft, behoeft conform artikel 383, Titel 9, Boek 2 BW, geen opgaaf van de bezoldiging te worden verstrekt. Er zijn geen leningen verstrekt / juli / Niet in de balans opgenomen verplichtingen en activa De aan derden verstrekte garanties bedragen 0,5 miljoen. Agrico U.A. is hoofdelijk aansprakelijk voor verplichtingen voortvloeiende uit de fiscale eenheid voor zowel de vennootschaps als omzetbelasting met haar Nederlandse groepsmaatschappijen. Inzake afspraken met Aviko Potato B.V. wordt verwezen naar de toelichting op het eigen vermogen in de toelichting op de enkelvoudige balans. Agrico heeft aan haar leden die in de oogstjaren 2008 t/m 2010 minimaal twee jaren fritesaardappelen voor de coöperatie teelden de toezegging gedaan dat zij in de oogstjaren 2011 t/m 2014 een uitkering krijgen die gerelateerd is aan de winst uit dochterondernemingen en deelnemingen. Coöperatie Agrico U.A., Agrico B.V., Agrico Holding B.V., Agrico Research B.V. en Leo de Kock & Zn. B.V., vormen een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting en omzetbelasting en zijn derhalve mede hoofdelijk aansprakelijk voor verplichtingen voortvloeiende uit de fiscale eenheid. Zekerheden Voor het verstrekte krediet door de bankiers aan Coöperatie Agrico U.A. zijn de volgende zekerheden verstrekt: Hoofdelijke medeschuldverbintenis van Coöperatie Agrico U.A., Agrico B.V., Agrico Holding B.V., Agrico Research B.V. en Leo de Kock & Zn. B.V. 56

57 Overige gegevens. 57

58 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de raad van beheer van Coöperatie Agrico U.A. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening 2012/2013 van Coöperatie Agrico U.A. te Emmeloord gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 juli 2013 en de geconsolideerde en enkelvoudige winstenverliesrekening over 2012/2013 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van het bestuur Het bestuur van de coöperatie is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW). Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controleinformatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risicoinschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risicoinschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de coöperatie. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de coöperatie gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controleinformatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. 58

59 Oordeel betreffende de jaarrekening Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van Coöperatie Agrico U.A. per 31 juli 2013 en van het resultaat over 2012/2013 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW. Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW. 21 november 2013 Ernst & Young Accountants LLP w.g. drs. J. Hetebrij RA Voorstel bestemming exploitatiesaldo Op grond van artikel 42 van de statuten wordt het winstsaldo van de exploitatierekening 2012/2013 ad op voorstel van het bestuur als volgt verdeeld: Vrijval bestemmingsreserve industrieaardappelenpool / 334 Bijschrijving rente certificatenkapitaal 120 Toevoeging aan de reserve ex. artikel Dit voorstel is reeds in de balans per 31 juli 2013 verwerkt. 59

60 Enkele kerngegevens x Geleverde hoeveelheid door leden en contractanten x kg Pootaardappelen Consumptieaardappelen Totaal Oogstjaar 2012 Oogstjaar 2011 Oogstjaar 2010 Oogstjaar 2009 Oogstjaar Bedrijven Oogstjaar Van leden Van contractanten Oppervlakten (in hectares) bijleden en contractanten Pootaardappelen Consumptieaardappelen Totaal Totaal oogst 2012 Totaal oogst 2011 Totaal oogst 2010 Totaal oogst 2009 Totaal oogst

61 Vestigingsplaatsen Hoofdkantoor Emmeloord, Duit 15 Functie Directie, commerciële en administratieve afdelingen Productiebedrijven Dronten Opslagbedrijf Dochterondernemingen (Groepsmaatschappijen) Agrico B.V. te Emmeloord Agrico Holding B.V. te Emmeloord Kweek en Researchbedrijf Agrico B.V. te Bant Agrico Project B.V. te Emmeloord Leo de Kock & Zn. B.V. te Purmerend Agrico Italia s.r.l. te Bologna, Italië Agrico UK Ltd. te Castleton, Schotland S.A. Desmazières te MonchylePreux, Frankrijk Agrico Polska Sp. z o.o. te Lębork, Polen Agrico Nordic AB te Jönköping, Zweden Perunaseppä Oy te Himanka, Finland SC Cartof Agrico SRL te Braşov, Roemenië Interseme d.o.o. te Ljubljana, Slovenië Teelt, verkoop en distributie van poot en consumptieaardappelen Houdstermaatschappij Kweek en researchbedrijf Aardappelprojectonderneming Verpakken, verkoop en distributie van consumptieaardappelen Verkoopkantoor Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen Verpakken, verkoop en distributie van consumptieaardappelen Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen Deelnemingen Parkland Seed Potatoes Ltd. te Edmonton, Canada Teelt, verkoop en distributie van pootaardappelen 61

62 Agrico Postbus 70, 8300 AB Emmeloord Duit 15, 8305 BB Emmeloord T +31 (0) / E [email protected] I