De oplossingsgerichte benadering

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "De oplossingsgerichte benadering"

Josephus Smit
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Inhoud Inleiding 19 Leeswijzer 21 Deel I De oplossingsgerichte benadering 1 Principes van oplossingsgericht begeleiden 27 Inleiding De oplossingsgerichte benadering in het onderwijs De basisprincipes Focus niet op het probleem, maar op de oplossing Richt je op de toekomst Iedereen heeft beschikbare hulpbronnen Er zijn altijd succesvolle uitzonderingen Praktische uitgangspunten voor een oplossingsgerichte benadering in het onderwijs Als iets werkt, doe het dan vaker Als iets werkt, leer het aan/van een ander Als iets niet stuk is, ga het dan niet repareren Probeer iets nieuws als iets niet werkt De invloed van perceptie Self-generating beliefs Zintuiglijke gewaarwording en innerlijke beleving Hoe denk ik? De vijf G s Het verhaal en de belevingswereld van het kind Oplossingsgericht taalgebruik 45 Samenvatting 46 Vragen 46

2 2 Samenwerkingsrelatie en interactie 49 Inleiding Positieve aannames over kinderen en leerkrachten Samenwerking leerkracht - kind Rekening houden met het kind De juiste grondhouding Samenwerking school - ouders De pedagogische driehoek Het belang van samenwerking Vertrouwen en verwachtingen Vertrouwen Verwachtingen van succes 62 Samenvatting 64 Vragen 65 3 Bouwstenen van de begeleiding 67 Inleiding Bouwsteen 1 Herbeschrijven Dialoog met het kind Herkaderen Vormen van herkaderen De centrale rol van herkaderen Bouwsteen 2 Doelen formuleren Richtlijnen voor het formuleren van doelen Toekomstgerichte vragen De wondervraag Hoog gegrepen doelen en wonderen Binnen de context kleine stappen nemen Bouwsteen 3 Hulpbronnen zoeken Informatie verstrekken en suggesties aanreiken Interesses en rolmodellen Helpen zoeken naar hulpbronnen en belemmeringen Bouwsteen 4 Successen en uitzonderingen Successen Uitzonderingen Het vergrootglas op details Observatie Bouwsteen 5 Taakontwikkeling en opdrachten Uitbreiding naar andere terreinen Generalisatie en huiswerkopdrachten 106

3 3.6 Bouwsteen 6 Vooruitgang meten Schaalvragen Vooruitgang zichtbaar maken aan anderen Hindernissen en tegenslagen Successen regelmatig vieren Bouwstenen combineren 117 Samenvatting 121 Vragen 123 Deel II Vaardigheden en werkvormen 4 Vaardigheden 129 Inleiding Gespreksvaardigheden Complimenteren Aanmoedigen en versterken Vragen stellen Gebruik van stilte Humor Zelfonthulling Interpretatievaardigheid Attributiefouten Vormen van betekenisgeving Luisteren Verhalen van kinderen De woordenschat van kinderen Reageren Omgaan met emoties en weerstand Taal en emotie Emoties in de context zien Omgaan met weerstand Intuïtie, actie en reflectie Intuïtie als hulpmiddel en referentiekader Actie en reflectie 160 Samenvatting 162 Vragen 163

4 5 Breng de begeleiding tot leven 165 Inleiding Visualiseren en beelddenken Rollenspelen De werkwijze Voorbeeldgedrag Praktische tips Tekeningen maken Beweging Psychomotorische oefeningen Muziek Ontspanning en zelfbeheersing Puzzels, raadsels en woordspelletjes 190 Samenvatting 193 Vragen 194 Deel III Specifieke probleemgebieden 6 Sociale vaardigheden 197 Inleiding De ontwikkeling van sociale competentie Flexibiliteit Sociale cognitie Empathie Het geheugen van kinderen en het geven van betekenissen Sociale competenties herkennen en erkennen Kids Skills Cooldown 207 Samenvatting 209 Vragen Regels en grenzen stellen 211 Inleiding Morele ontwikkeling De theorie van Kohlberg De theorie van Piaget 213

5 7.2 Waarden en normen Verschillende contexten, verschillende normen Wat zijn grenzen? Formele en informele regels Kinderen verkennen grenzen Verantwoordelijkheidsgevoel ontwikkelen Sancties Benadrukken wat goed gaat en samenwerkend leren Regels in de klas 220 Samenvatting 225 Vragen Boosheid en agressie 227 Inleiding Verschillen in normen bij boosheid en agressie Invloed van interpretatie bij agressief gedrag Elk gedrag heeft een positieve bedoeling Aandacht richten op de context en op uitzonderingen Bevordering van verantwoordelijkheidsgevoel Zelfbeheersing Externaliseren Hoe ga ik met mijn eigen boosheid om? Tips voor omgaan met boosheid en agressie in de schoolsituatie 238 Samenvatting 241 Vragen Pesten 243 Inleiding Pesten, plagen en stoeien De context waarin pesten plaatsvindt Perspectief van het kind over pesten Sterkten en verantwoordelijkheidsgevoel van kinderen aanspreken De kracht van de groep gebruiken Structurele aanpak: de Support Group Method 253 Samenvatting 255 Vragen 256

6 10 Andere culturen 257 Inleiding Wat verstaan we onder cultuur? Culturele gevoeligheid en bereidheid om te leren Persoonlijke cultuur en een eigen werkelijkheid Culturele dimensies Groepsoriëntatie versus individuele oriëntatie Actieve coping versus passieve coping Emotionele expressiviteit versus emotionele inperking Autoritaire attitudes versus gelijkwaardige attitudes De ouders Oplossingsgerichte richtlijnen voor het omgaan met cultuurverschillen 264 Samenvatting 265 Vragen 265 Deel IV Ouders en school 11 Ouders als deel van de oplossing 269 Inleiding Interactie tussen school en ouders Aannames over ouders Uitdaging en motivatie van kind en ouders Doelen stellen en bereiken Doelen Successen en uitzonderingen Omgaan met weerstand bij ouders Hulpvraag en interactieniveau Bezoekertypische interactie Klaagtypische interactie Klanttypische interactie Strategieën om ouders te motiveren Ondersteuning van ouders 285 Samenvatting 289 Vragen 290

7 12 Inbedden van een oplossingsgerichte benadering op school 291 Inleiding De oplossingsgerichte school TEAM: Together Each Achieves More Creativiteit komt niet zomaar Houd het SMART Herkaderen als effectieve methode Verborgen hulpmiddelen Het reteaming-model 298 Samenvatting 301 Vragen 302 Slotopmerkingen 303 Begrippenlijst 305 Literatuur 311 Register 316

Vergelijkbare documenten

Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015

Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015 Joost Iserief & Ingrid Kroezen Waarom oplossingsgerichte gespreksvoering? Praten over problemen leidt vaak niet tot oplossingen, praten over