Arbeidsomstandigheden in de Ambulancezorg

Transcriptie

1 Arbeidsomstandigheden in de Ambulancezorg Nulmeting Arboconvenant Eindrapport Een onderzoek in opdracht van de Branchebegeleidingscommissie Arboconvenant Ambulancezorg Marieke Vonk Mirjam Engelen B2941 Leiden, 1 februari 2005

2 2

3 Voorwoord Op 8 april 2004 hebben werkgevers- en werknemersorganisaties en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het arboconvenant ambulancezorg ondertekend. Dit is het vijftigste arboconvenant en tevens het laatste convenant van de eerste fase. In het convenant is afgesproken de blootstelling aan arbeidsrisico s te verminderen en het kort- en langdurig ziekteverzuim te verlagen. Research voor Beleid heeft de nulmeting, behorende bij het arboconvenant Ambulancezorg, uitgevoerd waarmee de uitgangspositie van de sector is bepaald. Voor deze nulmeting is gebruik gemaakt van de Monitor Arboconvenanten, een vragenlijst die onder werknemers is uitgezet. SOVAM heeft haar adressenbestand beschikbaar gesteld zodat wij in staat waren alle werknemers in de sector te benaderen. Wij willen van de gelegenheid gebruik maken om hen hiervoor te bedanken. Het onderzoek is uitgevoerd door Marieke Vonk en begeleid door ondergetekende. Mirjam Engelen Projectleider Arbeidsomstandighedenonderzoek 3

4 4

5 Inhoudsopgave Samenvatting en conclusie 7 1 Inleiding Arboconvenant Ambulancezorg Doel- en vraagstelling Leeswijzer rapport 12 2 Onderzoeksopzet Monitor Arboconvenanten Schriftelijke en internet enquête Responsverantwoording 16 3 Ziekteverzuim Ziekteverzuimgegevens Oorzaken ziekteverzuim Conclusie 22 4 Werkdruk en werkstress Schaalscores werkdruk en werkstress Werktempo en hoeveelheid Emotionele belasting Herstelbehoefte Relatie werkdruk, emotionele belasting en werkstress Conclusie 35 5 Fysieke belasting Tillen, duwen/trekken en dragen Fysieke belasting en ziekteverzuim Houding en beweging Conclusie 42 6 Bewegingsapparaat, armen, nek en schouders Klachten bewegingsapparaat Risicogroep RSI-klachten Conclusie 47 7 Agressie en geweld Agressie Bedreiging Lastig gedrag en pesten Blootstelling agressie en geweld Traumatische ervaringen Beperking traumatische ervaringen Conclusie 55 5

6 Bijlage 1 Rechte tellingen 59 Bijlage 2 Kruistabellen naar functie 73 Bijlage 3 Kruistabellen naar leeftijd 99 Bijlage 4 Schaalscores naar persoonskenmerk 129 Bijlage 5 Blootstelling fysieke belasting en agressie en geweld naar persoonskenmerk 139 Bijlage 6 Vragenlijst 147 6

7 Samenvatting en conclusie Teneinde in de ambulancezorg betere arbeidsomstandigheden te creëren, hebben werkgeversen werknemersorganisaties en de overheid een arboconvenant afgesloten. In dit arboconvenant is afgesproken: het ziekteverzuim terug te brengen het aantal verzuimgevallen van meer dan 13 weken terug te brengen blootstelling aan fysieke belasting te verminderen blootstelling aan psychische belasting te verminderen. Monitor Arboconvenanten Research voor Beleid heeft een nulmeting uitgevoerd in de beginfase van de uitvoering van het convenant. In de nulmeting is gebruik gemaakt van de Monitor Arboconvenanten (MA). Deze MA bestaat uit een set vragenlijst modules waarmee arbeidsomstandighedenrisico s en gezondheidsklachten op werknemersniveau in kaart te brengen zijn. Voor de nulmeting van het arboconvenant ambulancezorg zijn de volgende modules gebruikt: werkdruk en werkstress fysieke belasting bewegingsapparaat armen, nek en schouders agressie en geweld ziekteverzuim. De modules representeren de arbeidsrisico s en het ziekteverzuim. Voor de onderdelen werkdruk en werkstress en RSI-klachten (bewegingsapparaat en armen, nek en schouders) zijn risicogroepen gedefinieerd. Dat gebeurt met kengetallen; het percentage werknemers dat een bepaalde grenswaarde overschrijdt en daarmee een grotere kans loopt op beperkingen in het functioneren of om uit te vallen. Voor fysieke belasting en agressie en geweld is gewerkt met risicogroepen. Deze geven aan welk percentage van de werknemers is blootgesteld aan fysieke belasting, verzwarende omstandigheden of agressie en geweld. Bij agressie en geweld is daarnaast het percentage werknemers, dat wordt beperkt in het functioneren en stressklachten heeft als gevolg van blootstelling aan dit arbeidsrisico, berekend. Naast de standaardvragen, is bij deze nulmeting een aantal vragen toegevoegd over traumatische ervaringen van werknemers. Onderzoeksopzet De MA-vragenlijst is via een schriftelijke en internet enquête afgenomen onder alle werknemers in de ambulancezorg. Hiervoor is gebruik gemaakt van het adressenbestand van SOVAM. De enquête heeft gelopen van 29 oktober tot en met 29 november Er zijn werknemers in de ambulancezorg. Van de geretourneerde of via internet ingevulde vragenlijsten bleven bruikbare vragenlijsten over. Dat is een netto respons van 73%, wat zeer hoog is te noemen voor dit type onderzoek. 7

8 Ziekteverzuim De nulmeting laat zien dat het gemiddelde ziekteverzuimpercentage, op basis van antwoorden van werknemers, in de ambulancezorg 6% is. De drie meest genoemde oorzaken van ziekteverzuim zijn griep, rugklachten en klachten aan nek, schouders, armen, polsen en handen. Het zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs die verzuimen vanwege rugklachten evenals de werknemers met een leeftijd van 45 of ouder. De oorzaken voor deze klachten zijn voornamelijk het lichamelijk zware werk. Centralisten op de meldkamer en werknemers in overige functies geven aan dat het langdurig verrichten van dezelfde handelingen het ziekteverzuim veroorzaakt. Van de 51% werknemers in de ambulancezorg die de afgelopen 12 maanden hebben verzuimd, heeft 7% in totaal meer dan 13 weken verzuimd. Van alle werknemers in de ambulancezorg heeft 3,5% in totaal meer dan 13 weken verzuimd. Belangrijke groepen bij verzuim n en werknemers in de leeftijd van 45 tot en met 54 hebben een hoger dan gemiddeld verzuimpercentage en zijn vaker dan gemiddeld van mening dat hun klachten worden veroorzaakt door het werk. Blootstelling fysieke belasting Nagenoeg alle ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs zijn blootgesteld aan fysieke belasting en aan zeer zware fysieke belasting. Tabel S.1 Blootstelling fysieke belasting n Ambulancechauffeurs Centralist meldkamer e functies Blootstelling fysieke belasting 98% 98% 21% 52% Blootstelling zeer zware fysieke belasting 97% 96% 20% 51% Verzwarende omstandigheden 93% 88% 5% 35% Fysieke belasting die wordt veroorzaakt door tillen, duwen of trekken en dragen is een aanzienlijk arbeidsrisico voor werknemers in de ambulancezorg en dan in het bijzonder de ambulanceverpleegkundigen en -chauffeurs. De fysieke belasting lijkt groter in particuliere bedrijven en voor mannelijke werknemers in de ambulancezorg. Werknemers van 45 tot en met 54 oud zijn relatief minder vaak blootgesteld aan fysieke belasting maar ervaren het tillen van patiënten wel als zwaarder dan hun collega s. Het blijkt dat werknemers die blootstaan aan fysieke belasting en aan zeer zware fysieke belasting een hoger ziekteverzuimpercentage hebben dan werknemers die niet zijn blootgesteld aan dit arbeidsrisico. Het verschil is echter niet significant en kan dus op toeval berusten. Werknemers die onder verzwarende omstandigheden werken hebben tevens een hoger ziekteverzuimpercentage. Bij hen is het verschil significant wat betekent dat werknemers die werken onder verzwarende omstandigheden daadwerkelijk meer verzuimen dan werknemers die niet werken onder verzwarende omstandigheden. 8

9 Houding en beweging Werknemers in de ambulancezorg werken over het algemeen in een houding waarin zij bovenlichaam, hoofd/nek of polsen/handen moeten buigen of draaien en zij werken lang achtereen in dezelfde (ongemakkelijke) houding. Centralisten in de meldkamer maken relatief vaak repeterende bewegingen. Klachten bewegingsapparaat De meest voorkomende klacht aan het bewegingsapparaat is pijn in de onderrug; 41% van de werknemers heeft hier langdurig of regelmatig last van. Een kwart van de werknemers heeft langdurig of regelmatig last van de nek of schouders. RSI-klachten Van de werknemers in de ambulancezorg heeft gemiddeld 28% een verhoogd risico om uit te vallen met RSI-klachten. De centralisten op de meldkamer hebben de meeste werknemers die een verhoogd risico lopen uit te vallen als gevolg van RSI-klachten (32%). Naarmate de leeftijd van de werknemers toeneemt, neemt het percentage dat in deze risicogroep valt toe. De meest voorkomende RSI-klachten zijn pijn op een duidelijk aanwijsbare plek, een ongemakkelijk gevoel en een stijf gevoel. Van de werknemers is 57% van mening dat de RSI-klachten geheel of gedeeltelijk met maken hebben met het werk. Als directe aanleiding van de RSI-klachten noemt 55% dat ze te zwaar hebben getild. Verminderen blootstelling fysieke belasting Om de blootstelling aan fysieke belasting te verminderen, is het noodzakelijk iets te doen aan het tillen, duwen of trekken en dragen van (heel) zware lasten door ambulanceverpleegkundigen en - chauffeurs. Daarnaast zou een verandering van werkhouding ook behulpzaam kunnen zijn. Voor de centralisten op de meldkamer zijn repeterende bewegingen het risico waarvoor maatregelen gewenst zijn. Blootstelling psychische belasting Werkdruk en werkstress Werknemers in de ambulancezorg hebben over het algemeen een grote emotionele belasting, de werkdruk en werkstress wordt als een minder groot probleem gezien. De centralisten op de meldkamer vormen bij het arbeidsrisico werkdruk en werkstress een risicogroep. Een groot deel van hen ervaart het werk als emotioneel belastend en heeft vaak of altijd een herstelbehoefte na het werk. Dit betekent dat zij een grotere kans hebben om bloot te staan aan factoren die psychische vermoeidheid veroorzaken en als gevolg van deze psychische vermoeidheid ziek te worden. Agressie en geweld Van de werknemers in de ambulancezorg heeft in totaal 43% de afgelopen 12 maanden te maken gehad met lichamelijke agressie en 43% heeft te maken gehad met serieuze bedreigingen. n en chauffeurs hebben vaker te maken met lichamelijke agressie dan hun collega s. De daders zijn vaak patiënten of psychiatrische patiënten, verslaafden of zwervers. 9

10 Het afgelopen is 60% van de werknemers in de ambulancezorg blootgesteld geweest aan agressie en geweld. Dit betekent dat zij te maken hebben gehad met lichamelijke agressie en/of serieuze bedreiging. Van de werknemers heeft 7% stressklachten en 12% beperkingen in het functioneren als gevolg van agressie en geweld. Het blijkt dat een hoge blootstelling niet onlosmakelijk verbonden is met veel posttraumatische stress en beperkingen in het werk. Dit hangt blijkbaar af van de manier waarop mensen omgaan met de verwerking van agressie- en geweldsincidenten. Traumatische ervaringen Wanneer werknemers een aantal gevoelens wordt voorgelegd die zijn veroorzaakt door traumatische ervaringen dan komen een cynisch gevoel en gevoelens van machteloosheid het meest voor. Van de werknemers in de ambulancezorg heeft 18% minder goed gewerkt en/of verzuimd als gevolg van traumatische ervaringen. Dit zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. De werknemers van 45 tot en met 54 hebben beduidend meer beperkingen door traumatische ervaringen. Het verdient dan ook aanbeveling om maatregelen op deze groepen werknemers te richten. Vermindering blootstelling psychische belasting Onder psychische belasting vallen de thema s werkdruk en werkstress, agressie en geweld en traumatische ervaringen. De centralisten op de meldkamer vormen de grootste risicogroep voor werkdruk en werkstress. De meest in het oog springende groepen bij blootstelling aan agressie en geweld zijn ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. Zij zijn in hoge mate blootgesteld aan agressie en geweld maar ondervinden er relatief weinig gevolgen van. Dit kan erop duiden dat de nazorg na blootstelling aan agressie en geweld goed is geregeld. De groep werknemers in de ambulancezorg die beperkingen ondervindt van traumatische ervaringen is aanmerkelijk groter. Omdat niet dezelfde vragen zijn gesteld over de blootstelling aan traumatische klachten als bij agressie en geweld, is niet bekend hoeveel werknemers zijn blootgesteld aan traumatische ervaringen. Een conclusie over nazorg is daarom bij traumatische ervaringen niet te trekken. Het is duidelijk dat maatregelen om blootstelling aan psychische belasting en de gevolgen ervan te verminderen, kunnen worden gericht op specifieke functiegroepen per thema. Conclusies De belangrijkste conclusies op basis van deze nulmeting luiden als volgt: Van de arbeidsrisico s die zijn bekeken, is fysieke belasting veroorzaakt door tillen, duwen/trekken en dragen verreweg de grootste. Nagenoeg alle ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs zijn blootgesteld aan zeer zware fysieke belasting. Bij ziekteverzuim blijken rugklachten de belangrijkste reden na griep en verkoudheid. De groep die beperkingen ondervindt als gevolg van traumatische ervaringen is groter dan de groep die beperkingen ondervindt als gevolg van agressie en geweld. Binnen de functiegroep ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs lopen de werknemers in de leeftijd van 45 tot en met 54 een extra groot risico. Zij vormen een belangrijke groep bij het ziekteverzuim en bij de arbeidsrisico s. Ook wanneer hun blootstelling aan een arbeidsrisico (fysieke belasting) minder groot dan gemiddeld is, ervaren zij dit toch als een zwaardere belasting dan andere werknemers.. 10

11 1 Inleiding 1.1 Arboconvenant Ambulancezorg De ambulancezorg is een sector die te maken heeft met aanzienlijke arbeidsrisico s. Dit komt onder andere door de aard van het werk, de omgeving waarin en de omstandigheden waaronder het werk moet worden uitgevoerd. Uit onderzoek 1 is gebleken dat de belangrijkste arbeidsrisico s in de ambulancezorg fysieke belasting (o.a. tillen, duwen en trekken onder vaak moeilijke omstandigheden) en psychische belasting (o.a. werkdruk, agressie, onveiligheid en traumatische ervaringen) zijn. Om in de ambulancezorg betere arbeidsomstandigheden te creëren en een daling van het ziekteverzuim te realiseren hebben de werkgevers-, de werknemersorganisaties en de overheid eind 2002 een intentieverklaring ondertekend. Deze intentieverklaring is uitgewerkt tot het Arboconvenant Ambulancezorg dat op 8 april 2004 door de betrokken partijen is ondertekend. Dit convenant is het vijftigste en tevens laatste eerstefaseconvenant dat is afgesloten. In het Arboconvenant Ambulancezorg is afgesproken dat de betrokken partijen zowel op sectorniveau als op het niveau van de afzonderlijke ambulancediensten doelstellingen vastleggen en afspraken maken over de te nemen maatregelen om de doelstellingen te verwezenlijken. Het arboconvenant kent een viertal doelstellingen: a. het ziekteverzuim van werknemers in de ambulancezorg terugbrengen van 7,1% naar 6,1% in 2006; b. het aantal verzuimgevallen langer dan 13 weken verminderen met 15% in 2006; c. blootstelling van werknemers aan fysieke belasting die verband houden met tillen, duwen en trekken en RSI verminderen met een bepaald percentage 2 ; d. blootstelling van werknemers aan psychische belasting die verband houden met werkdruk, agressie, onveiligheid en traumatische ervaringen verminderen met een bepaald percentage 3. In het Plan van Aanpak 4 is een pakket maatregelen afgesproken om bovenstaande doelstellingen te bereiken. Voorbeelden van maatregelen die de fysieke belasting moeten verminderen zijn het werken aan een cultuurverandering, een gezonde roostering, het gebruik maken van hulpmiddelen en de inrichting van de ambulance. Op het gebied van psychische belasting moeten de ambulancediensten met deze nulmeting eerst meer inzicht krijgen in de aard en omvang van de problemen. Op basis van de gegevens uit dit rapport volgt een Plan van Aanpak. Van alle betrokken werknemers in de Ambulancezorg wordt verwacht dat ze een bijdrage leveren aan de uitvoering van de gemaakte afspraken. Het convenant heeft een looptijd tot en met 30 juni Stand der techniek in de ambulancezorg, KPMG en LOCOmotion, Het precieze percentage wordt vastgesteld aan de hand van de uitkomsten van deze nulmeting. 3 Het precieze percentage wordt vastgesteld aan de hand van de uitkomsten van deze nulmeting. 4 Plan van Aanpak Arboconvenant Ambulancezorg inzake psychische en fysieke belasting en terugdringing van ziekteverzuim, Den Haag,

12 Monitoring Om meer inzicht te krijgen in de mate waarin de doelstellingen van het arboconvenant worden bereikt en de voortgang van de uitvoering van het convenant zijn afspraken gemaakt over monitoring. Er vinden metingen plaats ten tijde van de inwerkingtreding van het convenant (nulmeting), gedurende de uitvoering van het convenant (tussen- of vervolgmetingen) en na afronding van het convenant (eind- of slotmeting). Research voor Beleid heeft de nulmeting uitgevoerd en doet in dit rapport verslag van de resultaten. 1.2 Doel- en vraagstelling Voor deze nulmeting geldt de volgende doelstelling: Het doel van de nulmeting is informatie verschaffen over de mate waarin werknemers in de Ambulancezorg fysieke belasting, psychische belasting en agressie en geweld ervaren. Onderzoeksvragen Op basis van bovenstaande doelstelling zijn de onderzoeksvragen voor de nulmeting van het Arboconvenant Ambulancezorg als volgt geformuleerd: 1. Wat is de mate van blootstelling van werknemers in de Ambulancezorg aan de arbeidsrisico s werkdruk, agressie en geweld, fysieke belasting en RSI? Hoe groot is de omvang van de risicopopulatie die is blootgesteld aan werkdruk, agressie en geweld, fysieke belasting en RSI? In welke mate wordt deze risicopopulatie blootgesteld aan bovengenoemde risico s? 2. Bestaat er een relatie tussen ziekteverzuim en arbeidsrisico s? 3. Wat zijn de oorzaken van het ziekteverzuim? 1.3 Leeswijzer rapport Dit rapport bevat de beschrijving van de resultaten van de nulmeting. Voorafgaand aan de beschrijving van deze resultaten is eerst gekeken naar de wijze waarop deze zijn verzameld. Een beschrijving van de onderzoeksopzet en een verantwoording hiervan is te vinden in hoofdstuk 2. De daarop volgende hoofdstukken beschrijven de resultaten van de nulmeting. Hoofdstuk 3 heeft als onderwerp het ziekteverzuim. In het hoofdstuk wordt ingegaan op oorzaken van het ziekteverzuim, het verzuimpercentage en de verzuimduur. Hoofdstuk 4 gaat in op het arbeidsrisico werkdruk en werkstress. De verschillende thema s die hieronder vallen worden belicht en de eventuele risicogroepen gedefinieerd. Tevens geeft het hoofdstuk vergelijkingen van de grootte van risicogroepen met vergelijkbare sectoren. In hoofdstuk 5 komt de fysieke belasting aan bod. Eerst wordt ingegaan op de blootstelling van werknemers in de ambulancezorg, vervolgens op de houding en beweging van de werknemers. Hoofdstuk 6 geeft weer welk deel van de werknemers klachten heeft aan het bewegingsapparaat. Tevens wordt de risicogroep RSI-klachten gedefinieerd. In hoofdstuk 7 komen agressie en geweld en traumatische ervaringen aan bod. Er wordt ingegaan op de blootstelling aan agressie en geweld en eventuele gevolgen hiervan. Vervolgens is gekeken naar traumatische ervaringen van de werknemers in de ambulancezorg en of zij hiervan gevolgen ondervinden in hun werk. 12

13 Presentatie tabellen Om de leesbaarheid van het rapport te vergroten, is ervoor gekozen de tabellen zoveel mogelijk in de bijlage te plaatsen. Achtergrondgegevens respondenten De onderzoeksresultaten van alle respondenten worden uitgesplitst naar achtergrondkenmerk van de werknemers in de ambulancezorg. Op deze wijze is zichtbaar welke groep(en) werknemers te maken hebben met arbeidsrisico s en ziekteverzuim. De betreffende achtergrondgegevens zijn: Leeftijd: jonger dan 24, 25 t/m 34, 35 t/m 44, 45 t/m 54, 55 en ouder Geslacht Opleidingsniveau: basisonderwijs, VMBO, HAVO/VWO, MBO, HBO, Universiteit Soort contract: vaste aanstelling, tijdelijke aanstelling, anders Omvang dienstverband: 37 t/m 40 uur, 33 t/m 36 uur, 25 t/m 32 uur, 13 t/m 24 uur, 1 t/m 12 uur Werkgever particulier of overheidsdienst Functie: ambulanceverpleegkundige, ambulancechauffeur, centralist op de meldkamer, overige functies Organisatieomvang: 1 t/m 4 werknemers, 5 t/m 9 werknemers, 10 t/m 19 werknemers, 20 t/m 49 werknemers, 50 t/m 99 werknemers, 100 werknemers en meer. Wanneer in het rapport een van de achtergrondgegevens wordt beschreven, bijvoorbeeld de werknemers tussen de 45 en 54 oud, betekent het dat deze groep werknemers in vergelijking met de andere categorieën (jonger en ouder) opvallende onderzoeksresultaten laten zien. Als bijlage 1 zijn de rechte tellingen opgenomen. Hierin is te zien hoeveel respondenten tot de respectievelijke achtergrondgegevens horen. 13

14 14

15 2 Onderzoeksopzet 2.1 Monitor Arboconvenanten In de nulmeting behorende bij het Arboconvenant Ambulancezorg is gebruik gemaakt van de landelijke Monitor Arboconvenanten (MA). Deze MA bestaat uit een set van vragenlijstmodules waarmee arbeidsomstandighedenrisico s en gezondheidsklachten op werknemersniveau in kaart worden gebracht. De monitor is opgesteld door SKB, TNO Arbeid, AStri en IVP en wordt uitgegeven door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De volledige Monitor bestaat uit de volgende zeven modules: werkdruk en werkstress fysieke belasting beeldschermwerk bewegingsapparaat agressie en geweld verzuim reïntegratie. Veel BBC s maken gebruik van de MA om de voortgang van het plan van aanpak behorende bij het arboconvenant te meten. Het grote voordeel hiervan is dat de voortgang van arboconvenanten en arboplusconvenanten voor verschillende sectoren op dezelfde wijze wordt gemeten. De BBC kiest uit de zeven modules van de MA de modules die van toepassing zijn op het betreffende arboconvenant. Welke modules van de MA worden gebruikt, is afhankelijk van de doelstellingen die men nastreeft met het arboconvenant. De modules die zijn gebruikt tijdens de nulmeting voor het Arboconvenant Ambulancezorg zijn: werkdruk en werkstress fysieke belasting bewegingsapparaat armen, nek en schouders 1 agressie en geweld verzuim. De modules zijn onlangs herzien. Het grootste verschil met de vroegere versie is het splitsen van de module bewegingsapparaat in bewegingsapparaat en armen, nek en schouders. Voor deze nulmeting zijn de herziene modules gebruikt. 2.2 Schriftelijke en internet enquête Research voor Beleid heeft via een schriftelijke en internet enquête de MA-vragenlijst afgenomen onder alle werknemers in de Ambulancezorg. De werknemers in de ambulancezorg ontvingen de vragenlijst schriftelijk en hadden de keuze om de vragen schriftelijk of via internet te beantwoorden. Om te voorkomen dat werknemers de vragenlijst twee keer invullen (via internet en schriftelijk) zijn identieke respondentnummers op de schriftelijke en internet vragenlijst gebruikt. Dubbelingen zijn er later uitgehaald. 1 De module arm, nek en schouders was een onderdeel van de module bewegingsapparaat, maar is losgekoppeld omdat dit duidelijker is voor de respondent. 15

16 De werknemers in de ambulancezorg die zijn benaderd deel te nemen aan het onderzoek, staan allemaal in het adressenbestand van SOVAM. Oorspronkelijk is uitgegaan van medewerkers. Het bestand van SOVAM bestond uit adressen. Er is besloten het gehele adressenbestand aan te schrijven. De uitnodiging om deel te nemen aan het onderzoek en de vragenlijst zijn in twee tranches verstuurd. Dit was noodzakelijk omdat de extra adressen in te een laat stadium werden ontdekt om het drukproces van de vragenlijsten uit te breiden naar Uit de vele reacties is gebleken dat het bestand behoorlijk vervuild was. Op basis van het opgeschoonde bestand geeft SOVAM aan dat er feitelijk werknemers zijn in de ambulancezorg. De schriftelijke en internet enquêtes hebben gelopen van vrijdag 29 oktober tot en met maandag 29 november Responsverantwoording Er zijn werknemers in de ambulancezorg. Van de vragenlijsten die zijn verstuurd naar het adressenbestand van SOVAM zijn er vragenlijsten binnen gekomen en 550 vragenlijsten ingevuld via internet. Dat maakt de bruto respons (geretourneerde vragenlijsten als percentage van de populatie) 76%. Na het verwijderen van dubbel ingeleverde en niet bruikbare vragenlijsten, blijven er over, de zogeheten netto respons. De netto respons bedraagt 73%. Deze respons is voor dit type onderzoek hoog te noemen. Tabel 2.1 Respons schriftelijke en internet enquête MA nulmeting Ambulancezorg Werknemers Ambulancezorg werknemers 100% Bruto respons vragenlijsten geretourneerd 76% Netto respons vragenlijsten bruikbaar 73% Van de mensen die niet hebben gereageerd, heeft een aantal een reden opgegeven. Van deze mensen is 3% niet meer werkzaam in de ambulancezorg omdat zij bijvoorbeeld van baan zijn veranderd of met FLO, VUT of pensioen zijn. Achtergrondgegevens In bijlage 1 staan de achtergrondgegevens van de respondenten weergegeven. Zo is te zien dat 81% van de respondenten man is en 95% van de respondenten een vaste aanstelling heeft. Van de respondenten is 41% in dienst bij een particulier bedrijf en 59% in overheidsdienst. De functie van de respondent is bij 48% ambulanceverpleegkundige, bij 40% ambulancechauffeur, bij 8% centralist meldkamer en 4% heeft een andere functie binnen de ambulancezorg. De gegevens van de respondenten zijn vergeleken met de achtergrondgegevens leeftijd en functie van de werknemers in de ambulancezorg zoals die zijn beschreven in de Arbeidsmarktverkenning Ambulancezorg Omdat de kenmerken van respondenten grote overeenkomsten vertoonden met de kenmerken van de werknemers in de ambulancezorg, was het niet nodig de onderzoeksgegevens te wegen. 1 Bron : Arbeidsmarktverkenning Ambulancepersoneel, Nivel, Utrecht

17 3 Ziekteverzuim Het arboconvenant ambulancezorg heeft als beoogd effect voor het ziekteverzuim: het verminderen van het ziekteverzuimpercentage van 1%-punt ultimo 2006 ten opzichte van het in 2003 vastgestelde verzuimpercentage over 2002; het verminderen van het aantal verzuimgevallen langer dan 13 weken met 15% ultimo 2006 ten opzichte van de nulmeting. 1 Om maatregelen te kunnen treffen om het ziekteverzuimpercentage van 7,1% 2 te verlagen naar 6,1% is het noodzakelijk inzicht te krijgen in de oorzaken van het ziekteverzuim. In dit hoofdstuk wordt op deze oorzaken ingegaan. Tevens geeft dit hoofdstuk inzicht in het aantal verzuimgevallen en het verzuimpercentage. In dit hoofdstuk wordt naar de resultaten van de werknemers in de ambulancezorg in het algemeen gekeken en naar verschillende groepen werknemers. Bij de vergelijking van werknemers in de ambulancezorg moet de volgende opmerking worden gemaakt. Van deze werknemers is 48% werkzaam als ambulancechauffeur en 40% als ambulanceverpleegkundige. Voor een uitsplitsing naar andere achtergrondgegevens (zoals leeftijd, geslacht) van de werknemers betekent dit dat er ook steeds invloed is op de verbanden door de functie die men uitoefent. Waarschijnlijk is de functie de belangrijkste verklaring voor verschillen tussen werknemers. 3.1 Ziekteverzuimgegevens Verzuimduur De helft (51%) van de werknemers in de ambulancezorg heeft de afgelopen 12 maanden wel eens verzuimd. Van de verzuimers heeft 95% maximaal vijf keer verzuimd de afgelopen 12 maanden. De werknemers in de ambulancezorg is gevraagd hoe lang zij in totaal hebben verzuimd. Hierbij gelden gedeeltelijk verzuim en therapeutisch werken ook als verzuim. Tabel 3.1 Duur van het ziekteverzuim werknemers ambulancezorg afgelopen 12 maanden % Aantal 1 t/m 7 dagen 46% t/m 14 dagen 19% t/m 48 dagen 20% t/m 91 dagen 8% dagen of meer 7% % In tabel 3.1 is te zien dat 7% van de werknemers in de ambulancezorg die zich één keer of vaker hebben ziek gemeld in totaal meer dan 13 weken (92 dagen of meer) heeft verzuimd de afgelopen 12 maanden. Dit is 3,5% van alle werknemers in de ambulancezorg. Wanneer naar de achtergrondgegevens van de werknemers in de ambulancezorg die hebben verzuimd wordt gekeken, dan is er een groep werknemers die opvalt: 10% van de werknemers 1 Bron: Arboconvenant Ambulancezorg, 8 april Bron: Ziekteverzuim ambulancezorginstellingen 2002, op basis van een schriftelijke enquête onder instellingen, Astri, Leiden

18 van 45 tot en met 54 die zich hebben ziek gemeld, hebben in totaal meer dan 13 weken verzuimd de afgelopen 12 maanden. Zij verzuimen vaker dan gemiddeld en vaker dan werknemers die jonger of ouder zijn. Van de werknemers in de ambulancezorg die de afgelopen maanden hebben verzuimd, is 90% weer volledig aan het werk en 6% is volledig ziek gemeld. Tabel 3.2 Werknemers die hebben verzuimd en nog ziek zijn ten tijde van nulmeting % Aantal Nee, ik ben gewoon aan het werk 90% Ja, ik ben gedeeltelijk ziek, gedeeltelijk aan het werk 2% 28 Ja, ik werk therapeutisch 2% 21 Ja, ik ben op dit moment volledig ziek gemeld 6% % Berekening ziekteverzuimpercentage Monitor Arboconvenanten Het ziekteverzuimpercentage is het gemiddelde percentage werknemers dat ziek is per. Op basis van de antwoorden die werknemers in de ambulancezorg hebben gegeven, is het mogelijk een ziekteverzuimpercentage te berekenen. Het berekenen van een ziekteverzuimpercentage op basis van een inschatting van werknemers over hun verzuimduur, brengt altijd een onnauwkeurigheid met zich mee. Dit ziekteverzuimpercentage kan dan ook niet gebruikt worden om te bepalen of de doelstelling van het arboconvenant behaald is, hiertoe dient onderzoek te worden gedaan onder instellingen. Het in dit rapport genoemde ziekteverzuimpercentage dient als vergelijkingsmateriaal voor de tussen- en eindmeting. Op basis van de antwoorden die de werknemers in de ambulancezorg hebben gegeven over hun verzuim kan op twee verschillende manieren het ziekteverzuimpercentage worden berekend. In de MA staat een berekeningswijze die als basis het verzuim over twee maanden neemt. Het grote nadeel van deze berekeningswijze is dat de langdurig zieke werknemers het verzuimpercentage onevenredig sterk beïnvloeden met als gevolg een te hoog verzuimpercentage. Research voor Beleid berekent het verzuimpercentage met als basis 12 maanden en dit blijkt een beter beeld te geven. De werknemers in de ambulancezorg is gevraagd naar het aantal weekdagen dat ze naar schatting hebben verzuimd de afgelopen 12 maanden. Na analyse van de antwoorden werd duidelijk dat tweederde van de werknemers hun ziekteverzuim in werkdagen in plaats van weekdagen had aangeduid. De antwoorden ik ben vijf of tien dagen ziek geweest kwamen twee keer zo vaak voor als de antwoorden ik ben zeven of veertien dagen ziek geweest. Daarom is besloten om de berekening van het ziekteverzuimpercentage op basis van werkdagen te berekenen en niet op basis van weekdagen. 18

19 Nulmeting ziekteverzuimpercentage MA werknemers ambulancezorg Het gemiddelde verzuimpercentage van de ambulancezorg over de afgelopen 12 maanden is 6%. De volgende groepen werknemers hebben een hoger verzuimpercentage over de afgelopen 12 maanden dan gemiddeld in de ambulancezorg. n hebben een verzuimpercentage over de afgelopen 12 maanden van 7%. Het verzuimpercentage van werknemers in de leeftijd van 45 tot en met 54 is 8%. Het verzuimpercentage van werknemers van 55 en ouder is 7%. Het verzuimpercentage van vrouwen over de afgelopen 12 maanden is 8%. Werknemers in een bedrijf met 50 tot en met 99 werknemers hebben een verzuimpercentage over de afgelopen 12 maanden van 7%. 3.2 Oorzaken ziekteverzuim Klachten verzuim Aan de werknemers in de ambulancezorg is gevraagd met welke klachten zij de laatste keer hebben verzuimd. Zij konden hierbij meer antwoorden geven 1. De griep of een verkoudheid is de meest voorkomende reden waarom werknemers in de ambulancezorg zich hebben ziek gemeld. Opvallend is dat bijna een kwart van de werknemers in de ambulancezorg aangeeft zich te hebben ziek gemeld met rugklachten. De derde belangrijke klachtensoort waarom werknemers in de ambulancezorg hebben verzuimd, zijn klachten aan nek, schouders, armen en polsen. Tabel 3.3 Klachten waarmee werknemers zich hebben ziek gemeld afgelopen Griep, verkoudheid 37% Rugklachten 23% Klachten nek, schouders, armen, polsen, handen 13% Klachten heup, benen,knieën, voeten 8% Psychische klachten, overspannen, burn-out 8% Klachten maag of darmen 8% Klachten luchtwegen 4% Klachten hart- en vaatstelsel 3% Conflict op het werk 2% Huidklachten, allergie 1% Klachten oren, ogen 1% e klachten 16% N 100% Meer antwoorden mogelijk % Er zijn enkele opvallende verschillen wanneer naar de persoonlijke kenmerken van de werknemers in de ambulancezorg wordt gekeken. 1 In de vragenlijst was dit oorspronkelijk geen vraag waarop meer antwoorden mogelijk zijn. Omdat een groot aantal respondenten de vraag zo heeft geïnterpreteerd, is deze vraag veranderd. Was dit niet gedaan, dan waren veel antwoorden verloren gegaan omdat die dan niet waren meegerekend. 19

20 Ongeveer een kwart van de ambulancechauffeurs en verplegers en werknemers in overige functies in de ambulancezorg heeft verzuimd vanwege rugklachten. Ambulancechauffeurs en verplegers verzuimen vaker met klachten aan heup, benen, knieën en voeten dan centralisten meldkamer en werknemers in overige functies. Werknemers in de overige functies verzuimen vaker dan hun collega s vanwege klachten aan nek, schouders, armen en handen. Bij de leeftijd van de werknemers in de ambulancezorg valt op dat het aantal werknemers dat zich met rugklachten ziek meldt meer dan verdubbelt naarmate de werknemers ouder worden. Oudere werknemers in de ambulancezorg melden zich tevens vaker ziek met klachten aan nek, schouders, armen, polsen en handen en klachten aan heup, benen en knieën dan hun jongere collega s. Mannen geven vaker aan dan vrouwen te hebben verzuimd vanwege rugklachten en klachten aan nek, schouders, armen, polsen en handen. Werkgerelateerde klachten Een kwart van de werknemers in de ambulancezorg die de afgelopen 12 maanden hebben verzuimd, geeft aan dat hun klachten hoofdzakelijk het gevolg waren van het werk dat ze deden. Volgens 20% van de werknemers in de ambulancezorg zijn hun klachten gedeeltelijk het gevolg van het werk dat ze deden. Tabel 3.4 Zijn klachten van ziekmelding werkgerelateerd % Aantal Ja, hoofdzakelijk gevolg van mijn werk 26% 312 Ja, voor een deel gevolg van mijn werk 20% 240 Nee, geen gevolg van mijn werk 50% 612 Weet niet 4% % Er zijn verschillen tussen de werknemers zichtbaar: Ambulancechauffeurs (25%) en verplegers (29%) geven ongeveer twee keer zo vaak aan dat hun klachten hoofdzakelijk werkgerelateerd zijn dan centralisten en werknemers in overige functies. Hoe meer uren de werknemers in de ambulancezorg werken per week, des te vaker zijn zij van mening dat hun klachten hoofdzakelijk werkgerelateerd zijn. Werknemers die 55 of ouder zijn of van 45 tot en met 54 geven met respectievelijk 41% en 34% vaker aan dan jongere werknemers in de ambulancezorg dat hun klachten hoofdzakelijk werkgerelateerd zijn. Werknemers in overheidsdienst denken vaker dan werknemers bij een particulier bedrijf dat hun klachten hoofdzakelijk werkgerelateerd zijn. Het aandeel van werkgerelateerde klachten is hoger bij lager opgeleiden dan bij overige opleidingsniveaus. Mannen geven vaker aan dan vrouwen dat hun klachten hoofdzakelijk werkgerelateerd zijn. Aan de werknemers in de ambulancezorg, die de afgelopen 12 maanden hebben verzuimd en de klachten die dit verzuim veroorzaken hoofdzakelijk of voor een deel als gevolg zien van hun werk, is gevraagd welke omstandigheden de klachten hebben veroorzaakt. Zij konden op deze vraag meer antwoorden geven. De meest voorkomende veroorzaker van klachten die ten grondslag liggen aan verzuim is het lichamelijk te zware werk. Werkdruk en werkstress zijn ook een belangrij- 20

21 ke veroorzaker van klachten, gevolgd door de emotionele belasting en problemen met de leiding of werkgever. Tabel 3.5 Welke werkomstandigheden zijn oorzaak klachten werknemers ambulancezorg Lichamelijk te zwaar (patiënten tillen, lang staan, sjouwen, gebruik zware of trillende apparatuur, etc.) 65% Werkdruk, werkstress 24% Emotioneel te zwaar (door omgaan met traumatische ervaring.) 14% Problemen met leiding, werkgever 12% Langdurig dezelfde handelingen verrichten, langdurig achter de computer werken 8% Problemen met geluid, temperatuur, luchtvochtigheid, chloor 7% Bedrijfsongeval 5% Problemen met collega's of ondergeschikten 4% Problemen met cliënten/patiënten 2% Geweld, seksuele intimidatie 2% Geweld, seksuele intimidatie 1% Anders 19% N 100% 562 Meer antwoorden mogelijk % De omstandigheden die de klachten veroorzaken, verschillen naar achtergrondkenmerken van de respondenten. Ambulancechauffeurs en verplegers geven met respectievelijk 71% en 68% vaker aan dat hun klachten worden veroorzaakt doordat het werk lichamelijk te zwaar is dan centralisten op de meldkamer (6%) en werknemers in overige functies (47%). Een grote veroorzaker van klachten bij medewerkers op de centrale en in overige functies is het langdurig verrichten van dezelfde handelingen en het langdurig achter de computer werken, respectievelijk 31% en 40%. Werknemers in de ambulancezorg die van 13 tot en met 24 uur in de week werken, geven vaker aan dat werkdruk en werkstress de veroorzaker is van hun klachten, dan werknemers die meer dan 24 uur werken per week. Zij zien het langdurig hetzelfde werk doen en achter de computer zitten ook vaker als de oorzaak van hun klachten. Een relatief groot deel (20%) van de centralisten op de meldkamer werkt van 13 tot en met 24 uur per week. Met het toenemen van de leeftijd, vinden medewerkers in de ambulancezorg het lichamelijk zware werk vaker een oorzaak voor hun klachten dan hun jongere collega s. Mannen vinden vaker dan vrouwen het lichamelijk zware werk de oorzaak van hun klachten. Dit valt te verklaren doordat een groter deel van de mannen werkzaam is als ambulanceverpleegkundige of chauffeur dan bij de vrouwelijke werknemers in de ambulancezorg. 21

22 3.3 Conclusie Verzuim in totaal langer dan 13 weken Van de werknemers in de ambulancezorg die de afgelopen 12 maanden hebben verzuimd, heeft 7% in totaal meer dan 13 weken verzuimd. Dit is 3,5% van alle werknemers in de ambulancezorg. Werknemers in de leeftijd van 45 tot en met 54 verzuimen meer dan gemiddeld langer dan in totaal 13 weken. Verzuimpercentage Het gemiddelde verzuimpercentage is 6%. Een aantal groepen werknemers heeft een hoger dan gemiddeld verzuimpercentage: ambulanceverpleegkundigen, werknemers van 45 en ouder, vrouwelijke werknemers, werknemers die tussen de 13 en 32 uur werken en werknemers die werken in een bedrijf met 50 tot en met 99 werknemers. n en werknemers vanaf 45 zijn vaker dan gemiddeld van mening dat de klachten die dit verzuim hebben veroorzaakt, hoofdzakelijk het gevolg zijn van hun werk. Oorzaken verzuim Over het algemeen zijn de drie meest genoemde oorzaken van ziekteverzuim: griep, rugklachten en klachten aan nek, schouders, armen, polsen en handen. Het zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs die verzuimen vanwege rugklachten evenals de werknemers met een leeftijd van 45 of ouder. De oorzaak voor deze klachten is voornamelijk het lichamelijk zware werk. De andere vaak genoemde oorzaak van klachten die ziekteverzuim veroorzaken is de werkdruk en werkstress. Belangrijke groepen bij verzuim n hebben een hoger dan gemiddeld verzuimpercentage en zijn daarnaast vaker dan gemiddeld van mening dat hun klachten hoofdzakelijk het gevolg zijn van het werk dat ze doen. Zij verzuimen relatief veel met rugklachten veroorzaakt door het lichamelijk te zware werk, net zoals de ambulancechauffeurs. Werknemers in de leeftijd van 45 tot en met 54 hebben niet alleen een hoger dan gemiddeld verzuimpercentage maar verzuimen daarnaast vaker dan gemiddeld 13 weken en zijn van mening dat hun klachten hoofdzakelijk worden veroorzaakt door hun werk. Zij verzuimen relatief veel met rugklachten, veroorzaakt door het lichamelijk zware werk. De helft van deze werknemers is ambulanceverpleegkundige, 35% is ambulancechauffeur. Van de ambulanceverpleegkundigen is 37% van 45 tot en met 54 oud. Van de ambulancechauffeurs is 31% van 45 tot en met 54 oud. Het zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs van 45 tot en met 54 oud die risico lopen te verzuimen en langdurig uit te vallen. Om het ziekteverzuim en langdurig verzuim te verlagen, is het dus aan te raden specifieke maatregelen op de werkplek te nemen voor deze groep werknemers. 22

23 4 Werkdruk en werkstress Van alle werknemers die de afgelopen 12 maanden hebben verzuimd en hebben aangegeven dat hun klachten zijn veroorzaakt door het werk, heeft ongeveer een kwart verzuimd vanwege klachten die zijn veroorzaakt door werkdruk en werkstress. Een van de doelstellingen in het arboconvenant ambulancezorg is het terugbrengen van de blootstelling van werknemers in de ambulancezorg aan psychische belasting. Werkdruk en werkstress zijn een onderdeel van psychische belasting. In de MA zijn werkdruk en werkstress verdeeld in een aantal thema s. De thema s voor werkdruk zijn: Werktempo en hoeveelheid Emotionele belasting Afwisseling in het werk Zelfstandigheid in het werk Relatie met de direct leidinggevende. De thema s voor werkstress zijn: Plezier in het werk Herstelbehoefte. In dit hoofdstuk komen de risicopopulaties van een aantal thema s binnen het arbeidsrisico werkdruk en werkstress aan de orde. Dit wordt gedaan met kengetallen; het percentage werknemers dat kans loopt op beperkingen in het functioneren, of uitval ten gevolge van blootstelling aan een bepaald arbeidsrisico. De kengetallen zijn overschrijdingen van grenswaarden. Deze grenswaarden zijn bepaald door de opstellers van de MA en gelden voor elke sector en branche. Of een grenswaarde wordt overschreden, is te zien aan zogeheten schaalscores. Bij elk thema zijn voor de werknemers in de ambulancezorg in het algemeen en gespecificeerd naar persoonlijke kenmerken schaalscores berekend. Wanneer een schaalscore hoger is dan de grenswaarde, behoort iemand tot de risicogroep. Omdat alleen voor werktempo en hoeveelheid, emotionele belasting, en herstelbehoefte grenswaarden bekend zijn, kunnen we voor die arbeidsrisico s risicogroepen berekenen. Bij de overige thema s zijn wel de schaalscores berekend, die zijn te gebruiken als een referentiekader voor volgende metingen. ens zijn de schaalscores van verschillende thema s niet met elkaar te vergelijken. Een hoge score staat niet zondermeer gelijk aan een hoog risico. Hoofdstuk 4 behandelt eerst de schaalscores op de verschillende thema s. Vervolgens worden de risicogroepen blootstelling werkdruk (werktempo en hoeveelheid), blootstelling emotionele belasting en klachten werkstress (herstelbehoefte) behandeld. 23

24 4.1 Schaalscores werkdruk en werkstress In tabel 4.1 staan de gemiddelde schaalscores op het arbeidsrisico werkdruk en werkstress van de werknemers in de ambulancezorg weergegeven. De gemiddelde schaalscores gespecificeerd naar persoonlijke kenmerken staan in bijlage 4. Tabel 4.1 Gemiddelde schaalscores werkdruk en werkstress Thema Gemiddelde score Grenswaarde N Werkdruk Werktempo en hoeveelheid Emotionele belasting Afwisseling Zelfstandigheid Relatie direct leidinggevende Werkstress Plezier in het werk Herstelbehoefte 38,3 41, , ,57 38,20 6,7 24,4 54, Van de drie schaalscores die kunnen worden vergeleken met een grenswaarde is alleen het gemiddelde van de emotionele belasting boven de grenswaarde. Dit betekent dat werknemers in de ambulancezorg een hoge emotionele belasting hebben. De overige gemiddelden liggen onder de grenswaarden. Dit wil overigens niet zeggen dat er geen risicogroepen zijn voor die arbeidsrisico s. De risicogroepen voor werktempo en hoeveelheid (werkdruk) en herstelbehoefte (werkstress) zijn alleen kleiner dan die van emotionele belasting. De risicogroepen staan beschreven in paragraaf 4.2 tot en met 4.5. Significante verschillen tussen werknemers Met uitzondering van de schaalscores die kunnen worden vergeleken met een grenswaarde, hebben de schaalscores genoemd in tabel 4.1 geen referentiekader. Er kan dus niet worden gezegd of de scores hoog zijn of juist laag. Voor elk thema kan wel naar verschillen tussen de groepen werknemers worden gekeken. De significante verschillen tussen werknemers staan hieronder per thema weergegeven. Een significant verschil wil zeggen dat het verschil tussen werknemers niet op toeval berust en dus veroorzaakt wordt door daadwerkelijke verschillen tussen de groepen. Wanneer werknemers significant hoger scoren op een thema dan hun collega s mag worden aangenomen dat dit thema voor hen een groter risico op psychische vermoeidheid (zoals een burn-out) betekent. Werktempo- en hoeveelheid Werknemers in de ambulancezorg die significant hoger scoren op de schaal werktempo en hoeveelheid ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Een hogere score betekent een groter risico op psychische vermoeidheid. De gemiddelde score van de werknemers in de ambulancezorg op werktempo- en hoeveelheid is 38,3. De centralisten in de meldkamer en werknemers in overige functies scoren significant hoger op werktempo en hoeveelheid dan ambulanceverpleegkundigen en -chauffeurs. Centralisten in de meldkamer en werknemers in overige functies ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Werknemers van 45 en ouder scoren significant hoger op werktempo en hoeveelheid dan hun jongere collega s. Zij ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. 24

25 Mannelijke werknemers in de ambulancezorg scoren significant hoger op werktempo en hoeveelheid dan vrouwen. Zij ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Werknemers in overheidsdienst scoren significant hoger dan werknemers in dienst van een particulier bedrijf. Zij ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Werknemers in de ambulancezorg die 37 tot en met 40 uur werken scoren significant hoger dan werknemers die 24 uur of minder werken. Zij ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Werknemers met een vaste aanstelling scoren significant hoger dan werknemers met een tijdelijk aanstelling. Zij ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Werknemers in een bedrijf met 20 werknemers of meer scoren significant hoger op werktempo en hoeveelheid dan werknemers in kleinere bedrijven (met uitzondering van bedrijven met minder dan 5 werknemers). Zij ervaren hun werkdruk als significant zwaarder. Emotionele belasting Werknemers in de ambulancezorg die significant hoger scoren op de schaal emotionele belasting ervaren de emotionele belasting van hun werkzaamheden significant zwaarder dan hun collega s. Een hogere score betekent een groter risico op psychische vermoeidheid en in dit geval dus het zwaarder ervaren van emotionele belasting van de werkzaamheden. De ambulanceverpleegkundigen en de centralisten meldkamer scoren significant hoger op emotionele belasting dan ambulancechauffeurs en medewerkers in overige functies. Dit houdt in dat de ambulanceverpleegkundigen en de centralisten op de meldkamer een hogere emotionele belasting ervaren. Werknemers in de ambulancezorg van 45 tot en met 54 oud scoren significant hoger op emotionele belasting dan hun jongere collega s. Dit houdt in dat de werknemers van 45 tot en met 54 oud een hogere emotionele belasting ervaren. Mannelijke werknemers in de ambulancezorg scoren significant hoger op emotionele belasting dan vrouwen. Dit houdt in dat mannelijke werknemers een hogere emotionele belasting ervaren. Mannelijke werknemers zijn over het algemeen langer werkzaam in de gezondheidszorg en langer in dienst bij de instelling waar ze nu werkzaam zijn. Dit kan een verklaring zijn voor de hogere emotionele belasting van de mannelijke werknemers. Werknemers in overheidsdienst scoren significant hoger dan werknemers in dienst van een particulier bedrijf. Dit houdt in dat werknemers in overheidsdienst een hogere emotionele belasting ervaren. Werknemers in de ambulancezorg die 13 tot en met 24 uur werken per week scoren significant lager op emotionele belasting dan hun collega s. Dit houdt in dat de werknemers die 13 tot en met 24 uur werken een hogere emotionele belasting ervaren. Werknemers met een vaste aanstelling scoren significant hoger dan werknemers met een tijdelijk aanstelling. Dit houdt in dat werknemers met een vaste aanstelling een hogere emotionele belasting ervaren. Werknemers in de ambulancezorg met een hogere beroepsopleiding scoren significant hoger dan hun collega s met een VMBO-opleiding. Dit houdt in dat werknemers met een hogere beroepsopleiding een hogere emotionele belasting ervaren. Werknemers werkzaam in een bedrijf met tussen de 50 en 100 werknemers scoren significant hoger op emotionele belasting dan werknemers werkzaam in een bedrijf met minder dan 20 werknemers. Werknemers werkzaam in een bedrijf met 100 medewerkers of meer scoren hoger op emotionele belasting dan werknemers in een bedrijf met minder dan vijf werknemers en een bedrijf met 10 tot 20 werknemers. De werknemers die significant hoger scoren op emotionele belasting ervaren een hogere emotionele belasting. 25

26 Afwisseling Werknemers in de ambulancezorg die significant hoger scoren op de schaal afwisseling ervaren minder afwisseling in hun werkzaamheden. Een hogere score betekent een groter risico op psychische vermoeidheid. Hoe minder afwisseling men ervaart in het werk, hoe groter het risico op psychische vermoeidheid. Werknemers die werkzaam zijn als centralist op de meldkamer scoren op afwisseling significant hoger dan hun collega s. Dit houdt in dat centralisten op de meldkamer minder afwisseling in het werk ervaren. Werknemers van 55 en ouder scoren significant hoger op afwisseling dan werknemers van 25 tot en met 34. Dit houdt dus in dat zij minder afwisseling in het werk ervaren. Werknemers in dienst bij een particulier bedrijf scoren significant hoger op afwisseling dan werknemers in overheidsdienst. Medewerkers van een particulier bedrijf ervaren dus minder afwisseling in het werk. Zelfstandigheid Werknemers in de ambulancezorg die significant hoger scoren op schaal zelfstandigheid ervaren significant minder zelfstandigheid in de werkzaamheden die ze uitvoeren dan hun collega s. Een hogere score betekent een groter risico op psychische vermoeidheid. Wanneer werknemers minder zelfstandigheid ervaren in hun werk hebben zij een groter risico op psychische vermoeidheid. De verschillen tussen de functiegroepen binnen de ambulancezorg zijn allen significant. De ambulancechauffeur heeft de hoogste schaalscore. Dat betekent dat de ambulancechauffeur significant minder zelfstandigheid dan zijn collega s ervaart in zijn werk. Werknemers met een leeftijd van 45 tot en met 54 scoren significant hoger dan werknemers met een leeftijd tussen van 25 tot en met 34 en ervaren significant minder zelfstandigheid. Mannelijke werknemers in de ambulancezorg scoren significant hoger op zelfstandigheid dan vrouwen en ervaren dus ook significant minder zelfstandigheid. Werknemers met een opleiding op MBO-niveau of op VMBO-niveau scoren significant hoger dan werknemers met een opleiding op HAVO-, HBO- of WO-niveau. Zij ervaren significant minder zelfstandigheid in het werk. Werknemers met alleen basisonderwijs ervaren significant minder zelfstandigheid in het werk dan werknemers met een universitaire opleiding. Werknemers die in organisaties werken met vijf medewerkers of meer scoren significant hoger op zelfstandigheid en ervaren dus significant minder zelfstandigheid dan werknemers in een bedrijf met minder dan vijf werknemers. Relatie met leidinggevende Werknemers in de ambulancezorg die significant hoger scoren op de schaal relatie met hun leidinggevenden, denken significant negatiever over die relatie met hun leidinggevende. Een hogere score betekent een groter risico op psychische vermoeidheid en een slechte relatie met de leidinggevende draagt bij aan psychische vermoeidheid. De centralist op de meldkamer scoort significant hoger op relatie met leidinggevende dan de ambulancechauffeur en de ambulanceverpleegkundige. De ambulanceverpleegkundige scoort significant hoger dan de ambulancechauffeur. De werknemers die hoger scoren, hebben een slechtere relatie met hun leidinggevende. Werknemers met een leeftijd van 45 tot en met 54 oud scoren significant hoger dan werknemers van 35 tot en met 44 oud en hebben dus een slechtere relatie met hun leidinggevende. 26

27 Werknemers in overheidsdienst scoren significant hoger dan werknemers in dienst bij een particulier bedrijf en hebben dus een slechtere relatie met hun leidinggevende. Werknemers die 25 tot en met 32 uur werken scoren significant hoger dan werknemers die maximaal 12 uur werken en werknemers die tussen 37 tot en met 40 uur werken en hebben dus een slechtere relatie met hun leidinggevende. Werknemers met een vaste aanstelling scoren significant hoger dan werknemers met een andere aanstelling dan vast of tijdelijk en hebben dus een slechtere relatie met hun leidinggevende. Werknemers met een HBO-opleiding scoren significant hoger dan werknemers met een opleiding op VMBO-niveau en hebben dus een slechtere relatie met hun leidinggevende. Werknemers in een bedrijf met 100 of meer werknemers en werknemers in een bedrijf met 10 tot en met 19 werknemers scoren significant hoger dan werknemers in een bedrijf met vijf tot en met negen werknemers en hebben dus een slechtere relatie met hun leidinggevende. Plezier in het werk De werknemers in de ambulancezorg die significant hoger scoren op de schaal plezier in het werk, hebben significant minder plezier in het werk. Een hogere score betekent een groter risico op psychische vermoeidheid en minder plezier in het werk draagt bij aan psychische vermoeidheid. De ambulanceverpleegkundigen scoren significant hoger op plezier in het werk en hebben dus significant minder plezier in het werk - dan de ambulancechauffeurs. Ook werknemers in overige functies scoren significant hoger dan ambulancechauffeurs. Werknemers van 55 en ouder scoren significant hoger op plezier in het werk en hebben dus significant minder plezier in het werk dan hun jongere collega s. 1 Werknemers van 45 tot en met 54 scoren op hun beurt weer hoger dan hun jongere collega s, enz. Herstelbehoefte Werknemers die significant hoger scoren op herstelbehoefte hebben significant meer herstelbehoefte na het werk. Een hogere score betekent een groter risico op uitval door psychische vermoeidheid. Een werknemer die veel herstelbehoefte heeft na het werk, heeft over het algemeen een groter risico om uit te vallen met psychische vermoeidheid. De centralisten op de meldkamer hebben een significant hogere herstelbehoefte dan ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. Werknemer vanaf 45 hebben een significant hogere herstelbehoefte dan jongere collega s. Werknemers is overheidsdienst hebben een significant hogere herstelbehoefte dan werknemers in particuliere dienst. Werknemers die minimaal 33 uur per week werken, hebben een significant hogere herstelbehoefte dan werknemers die maximaal 12 uur per week werken. Werknemers met een vaste aanstelling hebben een significant hogere herstelbehoefte dan werknemers met een tijdelijke aanstelling. 1 Met uitzondering van werknemers jonger dan 24. Zij scoren laag en hebben dus meer plezier in het werk dan hun oudere collega s. Het aantal jongen werknemers dat mee heeft gedaan aan het onderzoek is heel laag (N=14) wat verklaart dat dit geen significant verschil is en dus op toeval kan berusten. 27

28 Er is een aantal werknemers die voor meer van deze thema s een significant hogere schaalscore hebben dan hun collega s en dus meer worden blootgesteld aan deze arbeidsrisico s of er meer klachten van ondervinden. Allereerst zijn dat de centralisten op de meldkamer, gevolgd door de ambulanceverpleegkundigen. Werknemers van 45 of ouder ervaren bij de meeste thema s van werkdruk en werkstress meer blootstelling aan het arbeidsrisico en hebben vaker klachten als gevolg van deze. Datzelfde geldt voor werknemers in de ambulancezorg met een vast contract en werknemers in overheidsdienst. 4.2 Werktempo en hoeveelheid De werknemers in de ambulancezorg die op het thema werktempo en hoeveelheid een 57,57 of hoger hebben gescoord, vallen in de risicogroep werkdruk. Deze werknemers hebben vaak of altijd geantwoord op vragen over werktempo en hoeveelheid en problemen met tijdsdruk. Dit betekent dat zij volgens de definitie van de MA een groot risico hebben om uit te vallen met psychische problemen, die voor een substantieel deel werkgebonden zijn. In de ambulancezorg valt gemiddeld 9% van de werknemers in de risicogroep. Ter vergelijking; het gemiddelde uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden was in ,9%. In tabel 4.2 staat een vergelijking met andere sectoren. Tabel 4.2 Risicogroep werkdruk ambulancezorg en vergelijkbare sectoren Sector Risicogroep werkdruk Ambulancezorg % GGZ % Gehandicaptenzorg % Ziekenhuizen % Landelijk gemiddelde ,9% Uit tabel 4.2 blijkt dat de risicogroep werkdruk - de werknemers die hebben aangegeven vaak tot altijd onder werkdruk te werken binnen de ambulancezorg relatief klein is in vergelijking met andere sectoren. Tussen de werknemers in de ambulancezorg blijken wel verschillen te bestaan. De grootte van de risico s staan in tabel 4.3 weergegeven. 11 Bron: Evaluatie Arboconvenant GGZ, eindmeting, Research voor Beleid, Leiden september Bron: Monitor Arboconvenant Gehandicaptenzorg, meting 2003, Bureau Bartels, Amersfoort Bron: Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen, tussenmeting, Research voor Beleid, Leiden Bron: De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

29 Tabel 4.3 Risicogroepen werkdruk werknemers ambulancezorg Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulier bedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 6% 7% 23% 29% - 2% 5% 16% 16% % N 6% 9% 5% 11% 13% 8% 8% 7% 8% 9% 2% 10% 19% 10% 8% 8% 8% 25% 50% 5% 6% 9% 10% 10% 9% De centralisten op de meldkamer en werknemers in overige functies vormen een grotere risicogroep werkdruk dan ambulancechauffeurs en verpleegkundigen. Hoe ouder de werknemers in de ambulancezorg zijn, hoe vaker zij onder werkdruk te moeten werken. Werknemers in overheidsdienst werken vaker onder werkdruk dan werknemers bij een particulier bedrijf. 29

30 4.3 Emotionele belasting Een tweede thema dat van invloed is op de werkdruk, is emotionele belasting. De werknemers in de ambulancezorg die een schaalscore van 38,20 of hoger hebben gehaald op het thema emotionele belasting vallen in de risicogroep emotionele belasting. Volgens de definitie van de MA mag van hen worden aangenomen dat de ervaren emotionele belasting substantieel kan bijdragen aan het ontstaan van ernstige psychische vermoeidheid. De risicogroep van de werknemers in de ambulancezorg is 49%. Dat betekent dat de helft van de werknemers in de ambulancezorg het werk vaak of altijd emotioneel belastend vindt. Van de gemiddelde Nederlandse werknemers valt 17,3% in de risicogroep emotionele belasting. Werknemers in de ambulancezorg hebben dus een zwaardere emotionele belasting dan gemiddeld. De sectoren die in tabel 4.4 worden vergeleken, hebben allen een flink grotere risicogroep emotionele belasting dan gemiddeld in Nederland. Tabel 4.4 Risicogroep emotionele belasting ambulancezorg en vergelijkbare sectoren Sector Risicogroep emotionele belasting Ambulancezorg % GGZ % Gehandicaptenzorg % Ziekenhuizen % Landelijk gemiddelde ,3% 15 Bron: Evaluatie Arboconvenant GGZ, eindmeting, Research voor Beleid, Leiden september Bron: Monitor Arboconvenant Gehandicaptenzorg, meting 2003, Bureau Bartels, Amersfoort Bron: Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen, tussenmeting, Research voor Beleid, Leiden Bron: De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

31 Tabel 4.5 geeft de verschillen tussen de werknemers in de ambulancezorg weer. Tabel 4.5 Risicogroep emotionele belasting werknemers ambulancezorg Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulier bedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 52% 45% 57% 40% 21% 43% 46% 57% 45% 43% 50% 41% 54% 49% 49% 53% 36% 49% 50% 28% 38% 48% 45% 51% 49% 52% 50% 50% 37% 42% 49% 56% 50% % N % De centralisten hebben een relatief grote risicogroep. Wanneer naar de leeftijd van de werknemers in de ambulancezorg wordt gekeken, is te zien dat werknemers in de leeftijd van 45 tot en met 54 oud, een grote risicogroep vormen in vergelijking tot andere werknemers. De totale risicogroep emotionele belasting is aanzienlijk groter dan de risicogroep werkdruk. De emotionele belasting van het werk draagt meer bij aan het gevoel van werkdruk dan het werktempo en de werkhoeveelheid. 31

32 4.4 Herstelbehoefte Het thema dat naast plezier in het werk de blootstelling aan werkstress bepaalt is herstelbehoefte. Werknemers in de ambulancezorg die een schaalscore van 54,54 of hoger op het thema herstelbehoefte hebben behaald, horen tot de risicogroep werkstress. Zij hebben aangegeven dat zij tijd nodig hebben om zich te ontspannen na het werk en uitgeput zijn aan het einde van de dag. Werknemers in de risicogroep werkstress hebben een groot risico om uit te vallen met psychische klachten, die voor een substantieel deel werkgebonden zijn. Van de werknemers in de ambulancezorg hoort 20% tot de risicogroep werkstress. Het landelijke gemiddelde is 26,2%. In tabel 4.6 staat een vergelijking met andere sectoren. Tabel 4.6 Risicogroep werkstress ambulancezorg en vergelijkbare sectoren Sector Risicogroep werkstress Ambulancezorg % GGZ % Gehandicaptenzorg % Ziekenhuizen % Landelijk gemiddelde ,2% Een vijfde van de werknemers in de ambulancezorg valt in de risicogroep werkstress en heeft een grote herstelbehoefte na het werk. Dit aantal is lager dan het landelijk gemiddelde en lager dan vergelijkbare sectoren. 19 Bron: Evaluatie Arboconvenant GGZ, eindmeting, Research voor Beleid, Leiden september Bron: Monitor Arboconvenant Gehandicaptenzorg, meting 2003, Bureau Bartels, Amersfoort Bron: Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen, tussenmeting, Research voor Beleid, Leiden Bron: De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

33 Tabel 4.7 geeft de verschillen tussen de werknemers in de ambulancezorg weer. Tabel 4.7 Risicogroep werkstress werknemers ambulancezorg Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulier bedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 19% 18% 34% 27% 7% 15% 15% 29% 28% 20% 21% 19% 21% 22% 20% 24% 20% - 21% 6% 10% 16% 21% 26% 18% 21% 8% - 18% 21% 19% 21% 23% % N 20% Werknemers met een groter risico dan gemiddeld in de sector zijn de centralisten op de meldkamer en de werknemers van 45 en ouder. Centralisten op de meldkamer en werknemers van 45 tot en met 54 hebben een groter risico dan gemiddeld op werkdruk en op werkstress. 33

34 4.5 Relatie werkdruk, emotionele belasting en werkstress Er is tevens gekeken naar een relatie tussen de risicogroepen werkdruk, emotionele belasting en werkstress. Er zijn drie soorten verbanden tussen werknemers die blootstaan aan deze arbeidsrisico s onderzocht: 1. de werknemers bij wie een hoge herstelbehoefte zeer waarschijnlijk samenhangt met de werkdruk (werktempo en -hoeveelheid en herstelbehoefte/werkstress) 2. de werknemers bij wie een hoge herstelbehoefte zeer waarschijnlijk samenhangt met de emotionele belasting (emotionele belasting en herstelbehoefte) 3. de werknemers bij wie de hoge herstelbehoefte zeer waarschijnlijk samenhangt met de werkdruk in combinatie met de emotionele belasting. 1. Werknemers met werkstress als gevolg van werkdruk Gemiddeld heeft 6% van de werknemers in de ambulancezorg een hoge herstelbehoefte als gevolg van het werktempo en de werkhoeveelheid. Het landelijk gemiddelde is 10,9% 23. Er zijn verschillen tussen de werknemers. Zo heeft 16% van de centralisten op de meldkamer en 17% van de werknemers in overige functies een hoge herstelbehoefte als gevolg van werkdruk. Van de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs is dit 4%. Wat betreft leeftijd geldt dat 10% van de werknemers van 45 tot en met 54 een hoge herstelbehoefte heeft als gevolg van de werkdruk. Van de werknemers van 35 tot en met 44 is dit 3%. De risicogroep in overheidsdienst is groter dan de risicogroep bij een particulier bedrijf. 2. Werknemers met werkstress als gevolg van emotionele belasting Gemiddeld heeft 15% van de werknemers in de ambulancezorg een herstelbehoefte als gevolg van emotionele belasting. Het landelijk gemiddelde is 7,4%. 24 Tussen de groepen werknemers in de ambulancezorg zijn verschillen. Wanneer naar de functies wordt gekeken, dan vormen de centralisten meldkamer de grootste risicogroep met 26%. De risicogroep van ambulanceverpleegkundigen is 16% en die van ambulancechauffeurs en werknemers in overige functies 13%. Als de werknemers worden onderscheiden op basis van leeftijd dan is te zien dat werknemers van 45 tot en met 54 de grootste risicogroep vormen, namelijk 23%. Dat betekent dat bij bijna een kwart van de werknemers van 45 tot en met 54 met een herstelbehoefte deze samenhangt met de emotionele belasting die zij ervaren van het werk. De risicogroep in overheidsdienst is groter dan de risicogroep bij een particulier bedrijf. 3. Werknemers met werkstress als gevolg van werkdruk en emotionele belasting Van de werknemers in de ambulancezorg met hoge herstelbehoefte hangt deze bij 5% samen met de werkdruk en emotionele belasting van het werk. De centralisten meldkamer hebben de grootste risicogroep met 15%. Werknemers vanaf 45 hebben met 9% een grotere risicogroep dan de jongere werknemers waar van de risicogroep 3% is tussen de 35 en 44 en 1% tussen de 25 en 34. De risicogroep in overheidsdienst is groter dan de risicogroep bij een particulier bedrijf. 23 De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

35 4.6 Conclusie Een van de doelstellingen van het arboconvenant ambulancezorg is het terugbrengen van de risicopopulatie werkdruk en werkstress. De risicopopulatie werkdruk en werkstress heeft een grotere kans op psychische vermoeidheid omdat zij hoog scoren op de thema s werktempo en hoeveelheid, emotionele belasting, gebrek aan afwisseling werk, weinig zelfstandigheid in werk en de relatie met leidinggevende. Daarnaast heeft de risicopopulatie een grotere kans om ziek te worden of functiebeperkingen te hebben als gevolg van deze psychische vermoeidheid, zoals een grote herstelbehoefte en weinig plezier in het werk. De gemiddelde risicopopulatie van de ambulancezorg bij de thema s behorende bij werkdruk en werkstress is in vergelijking tot het landelijk gemiddelde niet hoog. De risicopopulaties werkdruk, emotionele belasting en werkstress zijn tevens vergeleken met de sectoren GGZ, ziekenhuizen en gehandicaptenzorg. Werknemers in de ambulancezorg blijken met name last te hebben van een grote emotionele belasting. Van de werknemers in de ambulancezorg zijn een paar risicogroepen te definiëren die een grotere kans hebben op blootstelling aan werkdruk en werkstress en ziekteverzuim als gevolg daarvan. Grootste risicogroepen werkdruk en werkstress werknemers ambulancezorg De centralisten meldkamer vormen bij het arbeidsrisico werkdruk en werkstress een risicogroep. Zij ervaren het werk als emotioneel belastend en hebben relatief vaak een herstelbehoefte na hun werk. Werknemers van 45 en ouder vormen bij alle thema s die werkdruk en werkstress vergroten een risicogroep. Zij hebben een grotere kans om uit te vallen als gevolg van werkdruk en werkstress. Werknemers in overheidsdienst vormen bij alle thema s binnen werkdruk en werkstress de grootste risicogroep. 35

36 36

37 5 Fysieke belasting In het arboconvenant ambulancezorg staat als doelstelling het verminderen van blootstelling van werknemers aan fysieke belasting die verband houdt met tillen, duwen en trekken. Het percentage waarmee de blootstelling moet worden verminderd is afhankelijk van de uitkomsten in deze nulmeting. Van de 51% werknemers in de ambulancezorg die de afgelopen 12 maanden hebben verzuimd en hebben aangegeven dat hun verzuim is veroorzaakt door het werk dat ze uitvoeren, zegt 65% dat het werk lichamelijk te zwaar is. De zware fysieke belasting lijkt hiermee een belangrijk arbeidsrisico voor de werknemers in de ambulancezorg. In dit hoofdstuk wordt gekeken naar de fysieke belasting veroorzaakt door tillen van zware lasten en naar de omstandigheden waarin dit gebeurt. Anders dan bij het arbeidsrisico werkdruk en werkstress wordt niet gewerkt met risicopopulaties. Er zijn namelijk, door de opstellers van de vragenlijst, (nog) geen grenswaarden bepaald voor het arbeidsrisico fysieke belasting. In dit hoofdstuk is de blootstelling van werknemers aan fysieke belasting beschreven en een vergelijking gemaakt met het landelijk gemiddelde. 5.1 Tillen, duwen/trekken en dragen Ten eerste is gekeken naar blootstelling aan fysieke belasting. Fysieke belasting bestaat uit de lasten die werknemers in de ambulancezorg moeten tillen, duwen of trekken en dragen. De lasten zijn meer dan vijf kg voor fysieke belasting en meer dan 25 kg voor zeer zware fysieke belasting. De werknemers in de ambulancezorg die zijn blootgesteld aan fysieke belasting door tillen, duwen/trekken en dragen (meer dan vijf kilo) en zeer zware fysieke belasting door tillen, duwen/trekken en dragen (meer dan 25 kilo), hebben in de vragenlijst aangegeven dat zij (heel) vaak of regelmatig deze lasten moeten tillen, duwen/trekken en dragen. Tillen, duwen/trekken en dragen lasten Van de werknemers in de ambulancezorg moet 89% (heel) vaak tot regelmatig lasten van meer dan 5 kilo tillen, duwen of trekken en dragen. Het tillen komt net iets meer voor dan duwen of trekken en dragen. Tabel 5.1 Blootstelling fysieke belasting tillen, duwen/trekken en dragen Ambulancezorg Landelijk gemiddelde 25 Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 5 kilo tillen 95% 34,2% Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 5 kilo duwen/trekken 92% 28,9% Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 5 kilo dragen 93% 29,6% Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 5 kilo tillen, duwen/trekken en dragen 89% - 25 Bron landelijk gemiddelde: De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

38 In tabel 5.1 is te zien hoe groot het verschil is tussen werknemers in de ambulancezorg en de Nederlandse gemiddelde blootstelling aan fysieke belasting door tillen, duwen/trekken en dragen. Het gaat hierbij met name om de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs, die zijn nagenoeg allemaal blootgesteld aan fysieke belasting tillen, duwen/trekken en dragen. Voor dit kengetal is geen landelijk gemiddelde bekend. Tabel 5.2 Blootstelling fysieke belasting tillen, duwen/trekken en dragen naar functie n Ambulancechauffeurs Centralist meldkamer e functies Ja 98% 98% 21% 52% Nee 2% 2% 79% 48% Tillen, duwen/trekken en dragen zeer zware lasten Van de werknemers in de ambulancezorg moet 88% (heel) vaak tot regelmatig lasten van meer dan 25 kilo tillen, duwen of trekken en dragen. Zij zijn blootgesteld aan zeer zware fysieke belasting tillen, duwen/trekken en dragen. Er is dus een aanzienlijk aantal werknemers in de ambulancezorg dat (heel) vaak tot regelmatig zware en zeer zware lasten tillen en daarmee zijn blootgesteld aan zowel fysieke belasting als zeer zware fysieke belasting door tillen, duwen of trekken en dragen. Tabel 5.3 Blootstelling aan zeer zware fysieke belasting door tillen, duwen of trekken en dragen Ambulancezorg Landelijk gemiddelde 26 Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 25 kilo tillen 92% 11,2% Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 25 kilo duwen/trekken 90% 15,4% Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 25 kilo dragen 87% 8,4% Heel vaak tot regelmatig last van meer dan 25 kilo tillen, duwen/trekken en dragen 88% - De werknemers in de ambulancezorg zijn, zoals tabel 5.3 laat zien, veel meer dan gemiddeld in Nederland blootgesteld aan zeer zware fysieke belasting veroorzaakt door tillen, duwen/trekken en dragen. Ook hier gaat het met name om de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs die bijna allemaal zijn blootgesteld aan zeer zware fysieke belasting door tillen, duwen/trekken en dragen. Tabel 5.4 Blootstelling aan zeer zware fysieke belasting door tillen, duwen of trekken en dragen naar functie n Ambulancechauffeurs Centralist meldkamer e functies Ja 97% 96% 20% 51% Nee 3% 4% 80% 49% 26 Bron landelijk gemiddelde: De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

39 Tillen van patiënten De werknemers in de ambulancezorg is gevraagd naar hun mening over het tillen van patiënten. In totaal ervaart 72% het tillen van patiënten heel vaak tot regelmatig als een zware belasting, 67% ervaart het verplaatsen van patiënten regelmatig als een zware belasting en 50% ervaart het duwen aan en trekken van een brancard heel vaak tot regelmatig als een zware belasting. Dit zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. Tabel 5.5 Heel vaak/regelmatig tillen van patiënten ervaren als zware belasting Gemiddelde n Ambulancechauf Centralist e werknemers feurs meldkamer functies ambulancezorg Tillen patiënt 72% 77% 75% 15% 57% Verplaatsen patiënt 67% 72% 69% 13% 44% Duwen/trekken brancard 50% 52% 53% 10% 31% Opmerkelijk is dat werknemers tussen de 45 en 54 het tillen en verplaatsen van patiënten en het trekken en duwen van een brancard vaker heel vaak en regelmatig als een zware belasting ervaren. Hun blootstelling aan fysieke belasting is echter niet groter dan die van hun jongere collega s. Mannelijke werknemers ervaren vaker dan vrouwelijke werknemers het tillen en verplaatsen van patiënten en het trekken en duwen van een brancard vaker als een zware belasting. Mannelijke werknemers zijn dan ook vaker blootgesteld aan fysieke belasting. Verzwarende omstandigheden Vervolgens wordt gekeken naar verzwarende omstandigheden in het werk. Verzwarende omstandigheden zijn: tillen in een ongemakkelijke houding tillen met de last ver van het lichaam tillen met een gedraaid bovenlichaam tillen met een last boven borsthoogte tillen met één hand tillen met een last die slecht is vast te pakken of vast te houden. Er is sprake van verzwarende omstandigheden als de werknemers in de ambulancezorg bij één of meer van deze bovengenoemde omstandigheden heeft aangegeven dat zij heel vaak tot regelmatig zo moeten tillen. Er is geen landelijk gemiddelde bekend voor blootstelling aan verzwarende omstandigheden. Van de werknemers in de ambulancezorg zegt 81% te werken onder verzwarende omstandigheden. De meest voorkomende verzwarende omstandigheid die deze werknemers noemen, is het tillen in een ongemakkelijke houding; 86% van de werknemers zegt dit heel vaak tot regelmatig te doen. Van de Nederlandse werknemers tilt gemiddeld 12,7% heel vaak tot regelmatig in een ongemakkelijke houding. 39

40 Tabel 5.6 Verzwarende omstandigheden naar functie werknemers ambulancezorg n Ambulancechauffeurs Centralist meldkamer e functies Ja 93% 88% 5% 35% Nee 7% 12% 95% 65% Het merendeel van de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs is niet alleen blootgesteld aan zowel fysieke als zeer zware fysieke belasting, zij tillen in hun werk ook onder verzwarende omstandigheden. 5.2 Fysieke belasting en ziekteverzuim Er is gekeken of er een verband bestaat tussen het ziekteverzuimpercentage van werknemers in de ambulancezorg en hun blootstelling aan fysieke belasting. Het blijkt dat werknemers die zijn blootgesteld aan fysieke belasting en zeer zware fysieke belasting een hoger ziekteverzuimpercentage hebben dan werknemers die niet zijn blootgesteld. Het verschil is echter niet significant en kan dus op toeval berusten. Werknemers die onder verzwarende omstandigheden werken hebben tevens een hoger ziekteverzuimpercentage. Bij hen is het verschil significant wat betekent dat werknemers die werken onder verzwarende omstandigheden daadwerkelijk een hoger ziekteverzuim hebben. Tabel 5.7 Ziekteverzuim en wel/geen blootstelling fysieke belasting, zeer zware fysieke belasting en verzwarende omstandigheden Ziekteverzuimpercentage wel blootstelling Ziekteverzuimpercentage geen blootstelling Blootstelling fysieke belasting 6,3% 4,8% Blootstelling zeer zware fysieke belasting 6,4% 4,6% Verzwarende omstandigheden 6,6% 4,2% De ambulanceverpleegkundigen hebben een hoger verzuimpercentage wanneer ze zijn blootgesteld aan fysieke belasting en zeer zware fysieke belasting (beide 7%) dan als ze niet zijn blootgesteld (beide 3%). n (7%) en ambulancechauffeurs (6%) die werken onder verzwarende omstandigheden hebben een hoger ziekteverzuimpercentage dan ambulanceverpleegkundigen (3%) en ambulancechauffeurs (3%) die niet werken onder verzwarende omstandigheden. 5.3 Houding en beweging Tenslotte is gekeken naar de werkhouding van werknemers en bewegingen die werknemers in de ambulancezorg maken tijdens het werk. 40

41 Houding In tabel 5.8 staan de werknemers in de ambulancezorg die de genoemde vragen over hun werkhouding hebben beantwoord met heel vaak of regelmatig. Waar beschikbaar staan de landelijk gemiddelden ernaast ter vergelijking. Tabel 5.8 Heel vaak of regelmatig bepaalde houding tijdens werkzaamheden Ambulancezorg Landelijk gemiddelde In werk buigen of draaien met bovenlichaam 91% 49,3% In werk buigen of draaien met hoofd/nek 86% 54,4% In werk buigen of draaien met polsen/handen 89% - In werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide 52% 24% houding werken met bovenlichaam In werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide 48% 22,4% houding werken met hoofd/nek In werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide 48% - houding werken met polsen/handen In werk in ongemakkelijke houding werken 71% - In werk langdurig in zelfde houding werken 45% 43,3% In werk ver reiken met handen of armen 44% - In werk armen geheven houden 30% 14,3% In werk lang achtereen staan 34% 35,3% In werk lang achtereen zitten 70% - In werk lang achtereen lopen 39% - In werk lang achtereen geknield of gehurkt werken 60% 12,6% Bron landelijk gemiddelde: De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina 58. In tabel 5.8 is te zien dat werknemers in de ambulancezorg over het algemeen vaker in een houding werken waarin zij ledematen moeten buigen of draaien en lang achtereen in dezelfde houding werken dan het landelijk gemiddelde. De meest voorkomende werkhoudingen zijn buigen of draaien met het bovenlichaam, buigen of draaien met het hoofd/nek of buigen of draaien met de polsen/handen, in een ongemakkelijke houding werken en lang achtereen zitten. De verschillen tussen ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs en de centralisten meldkamer en werknemers in overige functies zijn over het algemeen minder groot bij de werkhouding dan bij blootstelling aan fysieke belasting te zien was. De drie meest voorkomende werkhoudingen die ambulanceverpleegkundigen heel vaak tot regelmatig aanhouden zijn buigen of draaien met het bovenlichaam (94%), buigen of draaien met polsen/handen (90%) en buigen en draaien met hoofd/nek (89%). De drie meest voorkomende werkhoudingen die ambulancechauffeurs heel vaak tot regelmatig aanhouden zijn buigen of draaien met het bovenlichaam (90%), buigen of draaien met polsen/handen (88%) en buigen en draaien met hoofd/nek (84%). De drie meest voorkomende werkhoudingen die centralisten op de meldkamer heel vaak tot regelmatig aanhouden zijn lang achtereen zitten (96%), buigen met polsen/handen (89%) en buigen met hoofd/nek (88%) De drie meest voorkomende werkhoudingen die werknemers in overige functies heel vaak tot regelmatig aanhouden zijn buigen/draaien met polsen/handen (84%), buigen en draaien met hoofd/nek (80%) en buigen of draaien met het bovenlichaam (73%). 41

42 Kracht, trilling en beweging Van de werknemers in de ambulancezorg geeft 87% aan tijdens het werk heel vaak tot regelmatig te rijden in een voertuig, 83% is heel vaak tot regelmatig actief, 82% geeft aan dat zijn hun werk heel vaak tot regelmatig kracht moeten zetten met hun armen of handen en 69% moet heel vaak tot regelmatig knijpen met hun handen. Ook dit zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. Werknemers in de ambulancezorg maken over het algemeen minder vaak repeterende bewegingen dan gemiddeld in Nederland. De grote uitzondering hierop zijn de centralisten meldkamer. Van de werknemers in de ambulancezorg maakt 30% heel vaak tot regelmatig dezelfde beweging per minuut met het bovenlichaam, 32% met het hoofd/nek en 37% met de armen. Ter vergelijking, het landelijk gemiddelde is vele malen per minuut dezelfde beweging maken met de armen is 46,5%. Van de centralisten op de meldkamer maakt echter 88% heel vaak tot regelmatig dezelfde beweging met de armen. Van de werknemers in de ambulancezorg moet 37% heel vaak tot regelmatig vele malen dezelfde bewegingen maken met handen/polsen, het landelijk gemiddelde is 54%. Van de centralisten op de meldkamer is dit maar liefst 95%. Vele malen per minuut dezelfde beweging maken met de vingers doet 29% heel vaak tot regelmatig. Het landelijk gemiddelde hiervan is 50,8%. Van de centralisten op de meldkamer is dat 92%. 5.4 Conclusie Een van de doelstellingen in het arboconvenant ambulancezorg is het terugbrengen van de fysieke belasting van werknemers in de ambulancezorg. De blootstelling aan fysieke belasting heeft als criterium dat de werknemer heel vaak tot regelmatig lasten van meer dan vijf kilo of meer dan 25 kilo moet tillen, duwen of trekken en dragen. Bij meer dan vijf kilo is sprake van fysieke belasting, bij meer dan 25 kilo is sprake van zeer zware fysieke belasting. Blootstelling fysieke belasting Nagenoeg alle ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs zijn blootgesteld aan fysieke belasting en aan zeer zware fysieke belasting. Ongeveer negen op de tien ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs werken onder verzwarende omstandigheden. De helft van de werknemers in overige functies is blootgesteld aan fysieke belasting en zeer zware fysieke belasting. Tabel 5.9 Blootstelling fysieke belasting, zeer zware fysieke belasting en verzwarende omstandigheden werknemers ambulancezorg n Ambulancechau ffeurs Centralist meldkamer e functies Blootstelling fysieke belasting 98% 98% 21% 52% Blootstelling zeer zware fysieke belasting 97% 96% 20% 51% Verzwarende omstandigheden 93% 88% 5% 35% Fysieke belasting die wordt veroorzaakt door tillen, duwen of trekken en dragen is een aanzienlijk arbeidsrisico voor de ambulanceverpleegkundigen en -chauffeurs. Zeker gezien het feit dat rugklachten als gevolg van lichamelijk zware werkzaamheden een belangrijke oorzaak zijn van het ziekteverzuim. 42

43 De fysieke belasting lijkt groter in particuliere bedrijven en voor mannelijke werknemers in de ambulancezorg. Werknemers van 45 tot en met 54 oud zijn minder blootgesteld aan fysieke belasting maar ervaren het tillen van patiënten wel als zwaarder dan hun collega s. Relatie blootstelling fysieke belasting en ziekteverzuim Werknemers in de ambulancezorg die zijn blootgesteld aan fysieke belasting, zeer zware fysieke belasting en verzwarende omstandigheden hebben een hoger ziekteverzuimpercentage dan werknemers die niet staan blootgesteld aan fysieke belasting, zeer zware fysieke belasting en verzwarende omstandigheden. Beweging en houding De meest voorkomende werkhoudingen zijn buigen of draaien met het bovenlichaam, buigen of draaien met het hoofd/nek of met de polsen/handen, in een ongemakkelijke houding werken en lang achtereen zitten. De verschillen tussen ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs en de centralisten meldkamer en werknemers in overige functies zijn over het algemeen minder groot bij de werkhouding dan bij blootstelling aan fysieke belasting te zien was. Werknemers in de ambulancezorg maken over het algemeen minder vaak repeterende bewegingen dan gemiddeld in Nederland. De grote uitzondering hierop zijn de centralisten op de meldkamer. Verminderen blootstelling fysieke belasting Om de blootstelling aan fysieke belasting te verminderen, is het noodzakelijk iets te doen aan het tillen, duwen of trekken en dragen van (heel) zware lasten door ambulanceverpleegkundigen en - chauffeurs. Daarnaast moet voor de centralisten op de meldkamer het maken van repeterende bewegingen worden verminderd. Het volgende hoofdstuk gaat uitgebreid in op het bewegingsapparaat. 43

44 44

45 6 Bewegingsapparaat, armen, nek en schouders In dit hoofdstuk staan klachten aan het bewegingsapparaat, en dan in het bijzonder de armen, nek en schouders, centraal. Er wordt ingegaan op de klacht zelf, de oorzaak van de klacht en de gevolgen voor het werk. Bij klachten aan het bewegingsapparaat is gekeken naar klachten aan: nek schouders boven in de rug onder in de rug ellebogen polsen/handen heupen/dijen knieën enkels/voeten. Met het arboconvenant ambulancezorg wordt beoogd de blootstelling aan RSI te verminderen. Voor het arbeidsrisico RSI kan, net als bij werkdruk en werkstress, met risicogroepen worden gewerkt. Dit hoofdstuk definieert de risicogroepen RSI in de ambulancezorg. De risicogroep bestaat steeds uit de werknemers die de grenswaarde van RSI-klachten overschrijden. 6.1 Klachten bewegingsapparaat De werknemers in de ambulancezorg is gevraagd naar eventuele last van hun bewegingapparaat de afgelopen 12 maanden. Zij konden aangeven of ze langdurig, regelmatig, een enkele keer of nooit last hadden. De meest voorkomende klacht aan het bewegingsapparaat is last van de onderrug. Van de werknemers in de ambulancezorg heeft 41% langdurig of regelmatig last van de onderrug. Een kwart van de werknemers in de ambulancezorg heeft langdurig tot regelmatig last van de nek of schouders. Last van de onderrug is de meest voorkomende klacht van ambulanceverpleegkundigen (43%), ambulancechauffeurs (42%) en werknemers in overige functies (34%). De meest voorkomende klachten van centralisten op de meldkamer zijn last van de schouders (36%) en nek (35%). Over het algemeen geldt dat hoe ouder de werknemer is, hoe meer last van het bewegingsapparaat hij of zij heeft, met als meest voorkomende klacht last van de onderrug. Driekwart van de werknemers in de ambulancezorg geeft aan dat deze klachten geheel of gedeeltelijk te maken hebben met het werk dat ze uitvoeren. n en chauffeurs zeggen vaker dat hun klachten te maken hebben met hun werk dan centralisten op de meldkamer en werknemers in overige functies. Werknemers in overheidsdienst zijn aanzienlijk vaker van mening dat hun klachten te maken hebben met het werk. Als directe aanleiding voor hun klachten zegt 68% van de werknemers in de ambulancezorg dat ze te zwaar hebben getild, 18% noemt een verrekking of verstuiking en 13% een sportblessure. 45

46 6.2 Risicogroep RSI-klachten De risicogroep RSI-klachten is de groep werknemers in de ambulancezorg die een aannemelijk verhoogd risico hebben om uit te vallen door RSI klachten. De risicogroep RSI-klachten heeft hoger of gelijk gescoord aan de grenswaarde 22,2. De gemiddelde schaalscore van de werknemers in de ambulancezorg is 14,5. Van de werknemers in de ambulancezorg valt 28% in de risicogroep. De landelijk gemiddelde grootte van de risicogroep is 25,5% 27. Tabel 6.1 geeft de verschillen tussen de werknemers in de ambulancezorg weer. Tabel 6.1 Risicogroep RSI klachten werknemers ambulancezorg Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulier bedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 28% 27% 32% 23% - 19% 21% 39% 41% 29% 27% 25% 30% 28% 27% 32% 30% 22% 29% 9% 10% 35% 29% 25% 29% 27% 33% 50% 20% 25% 28% 32% 27% % N 28% De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

47 Uit de tabel blijkt dat de centralisten op de meldkamer de grootste risico s lopen. In het vorig hoofdstuk was te zien dat centralisten op de meldkamer vaak repeterende bewegingen maken tijdens het werk, een van de algemeen bekende oorzaken van RSI-klachten. Dat is de verklaring voor de grote risicogroep onder de centralisten meldkamer. Verder is te zien dan de risicogroep RSI-klachten toeneemt naarmate werknemer ouder wordt. Iets meer vrouwen dan mannen vallen in de risicogroep. Klachten nek, schouders, armen, polsen, handen en/of vingers De RSI klachten zijn klachten aan de nek, schouders, armen, polsen, handen en of vingers van de werknemer. De meest voorkomende klachten zijn pijn op een duidelijk aanwijsbare plek (25% heeft hier altijd of vaak last van), een ongemakkelijk gevoel (19% heeft hier altijd of vaak last van) en een stijf gevoel (17% heeft hier altijd of vaak last van) in nek, schouders, armen, polsen, handen en of vingers van de werknemer. Wanneer naar het landelijk gemiddelde wordt gekeken dan komen dezelfde drie klachten het meeste voor: pijn op een duidelijk aanwijsbare plek heeft 20,6% altijd of vaak, een ongemakkelijk gevoel heeft 19,3% altijd of vaak en 17,2% heeft altijd of vaak een stijf gevoel in nek, schouders, armen, polsen, handen en/of vingers 28. Van de werknemers is 57% van mening dat deze klachten geheel of gedeeltelijk te maken hebben met hun werk. Als directe aanleiding noemt 55% dat ze te zwaar hebben getild. Er is tevens gevraagd aan de werknemers in de ambulancezorg of hun klachten aan nek, schouders, armen, polsen, handen en/of vingers gevolgen hebben gehad voor hun werk de afgelopen drie maanden. Dat blijkt voor sommigen soms het geval. Van de werknemers heeft 12% soms het werk moeten onderbreken, 10% heeft zich soms ziek moeten melden, 8% het werk soms moeten laten liggen, 7% kon soms gedurende een halve werkdag de normale taken niet goed uitvoeren en 5% heeft soms de werkdag vroegtijdig af moeten breken. 6.3 Conclusie De meest voorkomende klacht aan het bewegingsapparaat is last van de onderrug, van de werknemers in de ambulancezorg heeft 41% langdurig of regelmatig last van de onderrug. Een kwart van de werknemers in de ambulancezorg heeft langdurig tot regelmatig last van de nek of schouders. Last van de onderrug is de meest voorkomende klacht van ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs en werknemers in overige functies. De meest voorkomende klachten van centralisten op de meldkamer zijn last van de schouders (36%) en nek (35%). Driekwart van de werknemers in de ambulancezorg zegt dat hun klachten geheel of gedeeltelijk te maken hebben met het werk dat ze doen. Dit klachtenpatroon lijkt logischerwijze voort te komen uit de werkzaamheden die zij uitvoeren. Maatregelen om deze klachten te verminderen zouden dan ook aanpassingen op de werkplek moeten zijn. De risicogroep van werknemers in de ambulancezorg is groter dan gemiddeld in Nederland. Van de werknemers in de ambulancezorg valt gemiddeld 28% in de risicogroep RSI-klachten tegen 25,5% gemiddeld in Nederland. Zij hebben daardoor een aannemelijk verhoogd risico om uit te vallen door RSI-klachten. RSI-klachten zijn klachten aan nek, schouders, armen, polsen, handen 28 De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina

48 en/of vingers. Meer dan de helft geeft aan dat de klachten geheel of gedeeltelijk werkgerelateerd zijn. De centralisten op de meldkamer lopen daarmee het grootste risico uit te vallen als gevolg van RSI-klachten. Maatregelen om deze klachten te verminderen zouden idealiter maatregelen moeten zijn die ervoor zorgen dat het werk van centralisten meer afwisselend is. 48

49 7 Agressie en geweld In het arboconvenant ambulancezorg staat een doelstelling met betrekking tot agressie en geweld opgenomen. De blootstelling van werknemers aan agressie, onveiligheid en traumatische ervaringen moet worden verminderd met een nog nader te bepalen percentage. Dat percentage wordt bepaald op basis van de resultaten van deze nulmeting. Dit hoofdstuk is een weergave van de blootstelling van werknemers in de ambulancezorg aan agressie, geweld en traumatische ervaringen. Waar mogelijk worden de resultaten vergeleken met het landelijk gemiddelde en resultaten van metingen in de GGZ, ziekenhuizen en gehandicaptenzorg. In de MA is een vragenmodule agressie en geweld opgenomen. Deze vragen zijn voorgelegd aan de werknemers in de ambulancezorg. Daarnaast heeft Research voor Beleid enkele vragen over traumatische ervaringen toegevoegd aan de standaard vragenlijst. 7.1 Agressie Aan de werknemers in de ambulancezorg is gevraagd of zij de afgelopen 12 maanden een situatie hebben meegemaakt waarin lichamelijke agressie tegen hen werd gebruikt. Lichamelijke agressie is gedefinieerd als een situatie waarin iemand agressief gedrag tegen de werknemers vertoonde ongeacht of de werknemers hierbij gewond is geraakt. Voorbeelden van lichamelijke agressie zijn: de werknemer is geslagen, bespuugd, geschopt, vastgegrepen, met voorwerpen bekogeld, gebeten, gekrabd, geduwd, gestoken of gestompt. Het gaat hierbij ook om ongewenste seksuele handtastelijkheden. Bedreiging maakt geen onderdeel uit van lichamelijke agressie en wordt afzonderlijk behandeld. In tabel 7.1 is te zien dat van de werknemers in de ambulancezorg in totaal 43% de afgelopen 12 maanden te maken heeft gehad met lichamelijke agressie. n en chauffeurs hebben vaker te maken met lichamelijke agressie dan hun collega s. Werknemers in de GGZ en in de ziekenhuizen hebben minder te maken gehad met lichamelijke agressie. Tabel 7.1 Afgelopen 12 maanden lichamelijke agressie meegemaakt tijdens werk Ambulancezorg 2004 GGZ Ziekenhuizen Afgelopen niet 56% 63% 78% Afgelopen één of meer keren 32% 19% - Iedere 6 maanden één of meer keren 5% 5% - Iedere 3 maanden één of meer keren 3% 4% - Iedere maand één of meer keren 3% 6% - Iedere week één of meer keren 0% 3% - 100% 100% De werknemers in de ambulancezorg hebben aangegeven tot welke groep de daders van de lichamelijk agressie behoorden. Zij konden hierbij meer antwoorden geven. Van de werknemers in 29 Evaluatie convenant GGZ, bijlagenboek, Research voor Beleid, Leiden september Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen, tussenmeting, Research voor Beleid, Leiden februari

50 de ambulancezorg gaf 46% aan dat patiënten of cliënten de daders waren. Ter vergelijking: van de landelijk gemiddelde werknemer heeft 8,8% patiënten, cliënten of klanten aangewezen als de dader van lichamelijke agressie 31. In de GGZ bijvoorbeeld noemt 43% patiënten/cliënten als dader lichamelijke agressie. De gemiddelde Nederlandse werknemer heeft minder vaak direct contact met cliënten of patiënten dan de werknemers in de ambulancezorg en GGZ. Het is daarom logisch dat werknemers in de ambulancezorg en de GGZ deze groep vaker als dader aangeeft. Van de werknemers in de ambulancezorg heeft 44% psychiatrische patiënten, verslaafden of zwervers genoemd als daders van lichamelijke agressie. Dit zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. Wanneer ter vergelijking naar de werknemers in de GGZ wordt gekeken dan heeft 41% psychiatrische patiënten, verslaafden of zwervers genoemd als daders van lichamelijke agressie. 7.2 Bedreiging De werknemers in de ambulancezorg is tevens gevraagd of zij de afgelopen 12 maanden ernstig zijn bedreigd tijdens hun werk. Het gaat hierbij om bedreigingen waarbij geen lichamelijk geweld is gebruikt. Voorbeelden van bedreigingen zijn dat iemand de werknemer intimideerde of dreigde hem/haar iets aan te doen, met een wapen heeft gedreigd, heeft gedreigd de familie van de werknemer iets aan te doen of heeft gedreigd de werknemer op een of ander moment te grazen te nemen. In tabel 7.2 is te zien dat 43% van de werknemers in de ambulancezorg de afgelopen 12 maanden te maken heeft gehad met serieuze bedreigingen. In de GGZ (29%) en de ziekenhuizen (15%) zijn werknemers minder vaak bedreigd. Het zijn met name de centralisten op de meldkamer die de afgelopen 12 maanden tijdens hun werk ernstig zijn bedreigd (72%) en met een hoge frequentie. Van de centralisten wordt 17% iedere maand een of meer keren serieus bedreigd en 9% wordt elke week een of meer keren bedreigd. Tabel 7.2 Afgelopen maanden serieuze bedreiging meegemaakt tijdens werk Ambulancezorg 2004 GGZ Ziekenhuizen Afgelopen niet 57% 61% 85% Afgelopen één of meer keren 33% 24% Iedere 6 maanden één of meer keren 4% 4% Iedere 3 maanden één of meer keren 3% 4% Iedere maand één of meer keren 2% 5% Iedere week één of meer keren 1% 1% 100% 100% De werknemers hebben aangegeven wie de daders van de serieuze bedreiging waren. Zij konden hierbij meer antwoorden geven. De drie meest genoemde daders van serieuze bedreiging 31 De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, methodologie en eerste resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp mei 2004, pagina Evaluatie convenant GGZ, bijlagenboek, Research voor Beleid, Leiden september Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen, tussenmeting, Research voor Beleid, Leiden februari

51 van de werknemers in de ambulancezorg zijn patiënten en cliënten (41%), psychiatrische patiënten, verslaafden en zwervers (33%) en groepje jongeren (13%). Wanneer weer een vergelijking wordt gemaakt met werknemers in de GGZ dan blijkt dat 40% serieus is bedreigd door patiënten/cliënten en 36% door psychiatrische patiënten, verslaafden en zwevers. Van de centralisten in de meldkamer wordt 68% bedreigd door patiënten/cliënten. 7.3 Lastig gedrag en pesten Op dezelfde wijze als bij lichamelijke agressie en serieuze bedreiging hebben de werknemers in de ambulancezorg vragen beantwoord over lastig gedrag en pesten tijdens het werk. Het gaat daarbij om situaties tijdens het werk waarin iemand de werknemers lastig viel zonder dat er sprake was van lichamelijke agressie of een serieuze bedreiging. Als voorbeelden zijn onder andere genoemd het constant treiteren, constant afspraken niet nakomen, spullen stelen, uitschelden, provoceren, discrimineren of gevolgd worden buiten het werk. In tabel 7.3 in te zien dat 42% van de werknemers in de ambulancezorg de afgelopen 12 maanden te maken heeft gehad met lastig gedrag en pesten tijdens het werk. Werknemers in alle gedefinieerde functies van de ambulancezorg hebben te maken met lastig gedrag en pesten. De centralisten op de meldkamer het meest frequent: 11% elke maand een of meer keren en 9% elke week een of meer keren. Tabel 7.3 Afgelopen 12 maanden lastig gedrag en pesten meegemaakt tijdens werk Ambulancezorg 2004 GGZ Ziekenhuizen Afgelopen niet 58% 36% 60% Afgelopen één of meer keren 26% 25% Iedere 6 maanden één of meer keren 4% 5% Iedere 3 maanden één of meer keren 4% 5% Iedere maand één of meer keren 5% 14% Iedere week één of meer keren 2% 15% 100% 100% Van de werknemers in de ambulancezorg gaf 31% patiënten en cliënten aan als daders van lastig gedrag, 23% psychiatrische patiënten, verslaafden en zwervers en 16% collega s en/of de leiding. Werknemers in de GGZ hebben aangegeven dat 48% lastig gedrag heeft ondervonden van patienten/cliënten, 43% van psychiatrische patiënten, verslaafden en zwervers en 10% van collega s en/of de leiding. Er zijn enkele verschillen tussen de daders van lastig gedrag bij de verschillende functies binnen de ambulancezorg. Centralisten in de meldkamer ondervinden vaker lastig gedrag van patiënten/cliënten dan hun collega s. Lastig gedrag van psychiatrische patiënten, verslaafden en zwervers komt vaker voor bij ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs dan bij hun collega s. 34 Evaluatie convenant GGZ, bijlagenboek, Research voor Beleid, Leiden september Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen, tussenmeting, Research voor Beleid, Leiden februari

52 Werknemers in overige functies geven vaker dan hun collega s aan dat de dader van lastig gedrag collega s en/of de leiding zijn. 7.4 Blootstelling agressie en geweld Op basis van drie verschillende kengetallen is te berekenen hoeveel werknemers in de ambulancezorg te maken hebben met agressie en geweld. Het gaat hierbij ten eerste om blootstelling aan agressie en geweld; de werknemers bij wie de afgelopen maanden ten minste een keer sprake is geweest van fysiek geweld en/of een serieuze bedreiging. Ten tweede wordt gekeken naar posttraumatische stressklachten door agressie en geweld tijdens het werk. Het gaat hierbij om de werknemers die stressklachten hebben. Als laatste is gekeken naar beperkingen door agressie en geweld tijdens het werk. Dit is de groep werknemers die door agressie en geweld het afgelopen niet goed heeft kunnen functioneren en/of heeft verzuimd door agressie en geweld. De grootte van deze risicogroepen staat in tabel 7.4 weergegeven. Waar kengetallen beschikbaar waren van vergelijkbare sectoren, staan deze tevens in de tabel. Tabel 7.4 Blootstelling agressie en geweld, posttraumatische stressklachten en beperkingen door agressie en geweld Naam Definitie Ambulancezorg Blootstelling afgelopen serieuze agressie Het percentage werknemers in de onderzoeksgroep dat het afgelopen in hun werk te maken heeft gehad met fysiek geweld en/of serieuze bedreiging. Stressklachten door Het percentage werknemers in agressie en geweld de onderzoeksgroep dat op dit moment acute stressklachten heeft na confrontatie met agressie en / of geweld in het werk gedurende het afgelopen. Beperkingen door Het percentage werknemers in agressie en geweld de onderzoeksgroep dat niet goed in het werk heeft kunnen functioneren c.q. heeft verzuimd door agressie en geweld in het werk gedurende het afgelopen. GGZ 2004 ZH Geh. zorg Landelijk gemiddelde 38 60% 51% 28% - - 7% 7% 3% 6% - 12% 24% 9% 26% 14,4% 36 Monitor Arboconvenant Ziekenhuizen. Tussenmeting. Research voor Beleid, Leiden, Monitor Arboconvenant Gehandicaptenzorg. Meting Bureau Bartels, Amersfoort, De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2003, methodologie en globale resultaten, TNO Arbeid, Hoofddorp

53 Van de werknemers in de ambulancezorg is 60% blootgesteld geweest aan agressie en geweld het afgelopen. Werknemers in de GGZ en met name ziekenhuizen zijn minder vaak blootgesteld aan agressie en geweld dan werknemers in de ambulancezorg. Van de werknemers in de ambulancezorg heeft 7% stressklachten en 12% beperkingen in het functioneren als gevolg van agressie en geweld. Werknemers in de GGZ en de sector ziekenhuizen zijn vaker beperkt in het functioneren of hebben verzuimd door agressie en geweld in het werk. Dit zou erop kunnen duiden dat de nazorg van werknemers in de ambulancezorg goed is. Er zijn meer ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs en centralisten meldkamer die zijn blootgesteld aan agressie en geweld dan werknemers in overige functies. Het percentage dat posttraumatische stress heeft en/of is beperkt in het functioneren, is voor alle vier functiegroepen nagenoeg gelijk. n, ambulancechauffeurs en centralisten op de meldkamer ondervinden minder gevolgen van blootstelling aan agressie en geweld dan hun collega s in overige functies. Wanneer naar de achtergrondkenmerken van de werknemers wordt gekeken dan zijn werknemers van 25 tot en met 44 vaker blootgesteld aan agressie en geweld maar ondervinden relatief minder posttraumatische stress en/of beperkingen dan collega s van 45 en ouder. Werknemers in de leeftijd vanaf 45 zijn minder vaak blootgesteld en ervaren relatief meer posttraumatische stress en/of beperkingen. Dit duidt erop dat werknemers naarmate ze ouder worden meer moeite krijgen met het verwerken van agressie en geweldsincidenten. 7.5 Traumatische ervaringen Traumatische ervaringen In de vragenlijst die aan de werknemers in de ambulancezorg zijn voorgelegd, is een aantal vragen over traumatische ervaringen toegevoegd. Er is gevraagd naar situaties die de werknemers de afgelopen 12 maanden hebben meegemaakt en het letsel en/of de klachten die zij daar nu van ondervinden. In tabel 7.5 staan de situaties en de mate waarin de werknemers hiermee in aanraking zijn geweest weergegeven. Tabel 7.5 Afgelopen 12 maanden traumatische ervaringen tijdens werk Ambulancechauffeur Centralist meldkamer e functies Gemiddelde werknemers ambulancezorg Ik ben het afgelopen bij een aantal ernstige ongelukken betrokken geweest 69% 66% 31% 47% 64% Ik heb het afgelopen tijdens het werk een ernstig ongeluk met een kind meegemaakt 62% 62% 54% 38% 60% Ik heb het afgelopen een ernstig ongeluk met een collega meegemaakt 11% 12% 8% 18% 11% Een of meer van mijn familieleden zijn betrokken geweest bij een ernstig ongeluk 5% 4% 3% 4% 4% 53

54 De meest voorkomende traumatische ervaringen van de in de tabel genoemde situaties zijn ernstige ongelukken en een ernstig ongeluk met een kind. Mannelijke werknemers maken vaker deze traumatische gebeurtenissen mee dan vrouwelijke werknemers. Ook blijkt dat werknemers in een grote organisatie vaker deze traumatische ervaringen hebben dan werknemers in een kleine organisatie. Gevoelens als gevolg van traumatische ervaringen Vervolgens is de werknemers gevraagd naar de gevoelens die zij hebben als gevolg van de traumatische gebeurtenissen die ze hebben meegemaakt. Enkele gevoelens die de werknemers kunnen hebben na een traumatische ervaring zijn voorgelegd, staan in tabel 7.6. Een cynische gevoel en gevoelens van machteloosheid komen het meest voor bij de medewerkers in de ambulancezorg als gevolg van de traumatische ervaringen die ze hebben meegemaakt. Tabel 7.6 Gevoelens a.g.v. traumatische ervaringen werknemers ambulancezorg Ambulancechauffeur Centralist meldkamer e Gemiddelde functies werknemers ambulancezorg Gevoelens van machteloosheid 23% 26% 21% 10% 23% Cynisch gevoel 25% 20% 18% 11% 22% Gevoel van woede 14% 16% 17% 12% 15% Gevoel van angst 9% 8% 4% 2% 8% Depressieve gevoelens 7% 6% 3% 3% 6% In tabel 7.6 is tevens te zien dat de gevoelens van machteloosheid en cynisme vaker voorkomen bij ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs en centralisten in de meldkamer dan bij werknemers in overige functies. 7.6 Beperking traumatische ervaringen In de vragenlijst zijn aan de werknemers in de ambulancezorg dezelfde vragen gesteld over beperkingen in hun werk als gevolg van traumatische ervaringen als over beperkingen als gevolg van agressie en geweld. Omdat dezelfde antwoordcategorieën zijn gebruikt, was het mogelijk op dezelfde wijze een berekening van beperkingen te doen. Dit is dus geen officieel kengetal van de MA maar kan wel worden gezien als indicator voor de beperkingen die de medewerkers in de ambulancezorg ervaren als gevolg van traumatische ervaringen in het afgelopen. Tabel 7.7 Beperking door traumatische ervaring werknemers ambulancezorg 39 Ambulancechauffeur Centralist e meldkamer functies Gemiddelde werknemers ambulancezorg Niet goed kunnen functioneren c.q. hebben verzuimd door traumatische ervaring 18% 20% 11% 9% 18% 39 Deze indicator heeft Research voor Beleid toegevoegd aan de bestaande officiële kengetallen. Het is dus geen MA kengetal. Het kan echter wel een beeld geven van de beperkingen die werknemers hebben als gevolg van traumatische ervaringen. 54

55 tijdens het werk het afgelopen In tabel 7.6 is te zien dat gemiddeld 18% van de werknemers in de ambulancezorg minder goed heeft gefunctioneerd en/of heeft verzuimd als gevolg van traumatische ervaringen. Van de ambulancechauffeurs heeft 20% het afgelopen minder goed gefunctioneerd of verzuimd door traumatische ervaringen en van de ambulanceverpleegkundigen 18%. Werknemers van 45 en ouder hebben vaker minder gefunctioneerd of verzuimd door traumatische ervaringen dan hun jongere collega s. Zij hebben echter niet vaker traumatische ervaringen meegemaakt als een ernstig ongeluk met een kind, een ernstig ongeluk met een collega of meerdere zware ongelukken. Dit duidt erop dat werknemers naarmate ze ouder worden meer moeite krijgen met het verwerken van de traumatische ervaringen. 7.7 Conclusie Lichamelijke agressie, serieuze bedreiging en lastig gedrag Van de werknemers in de ambulancezorg heeft in totaal 43% de afgelopen 12 maanden te maken gehad met lichamelijke agressie. n en chauffeurs hebben vaker te maken met lichamelijke agressie dan hun collega s. De daders zijn vaak patiënten of psychiatrische patiënten, verslaafden of zwervers. In totaal heeft 43% de afgelopen 12 maanden te maken gehad met serieuze bedreigingen. Ook hier zijn patiënten of psychiatrische patiënten, verslaafden of zwervers de meest voorkomende daders. De afgelopen 12 maanden heeft 42% te maken gehad met lastig gedrag en pesten tijdens het werk. Ook hier zijn patiënten of psychiatrische patiënten, verslaafden of zwervers de meest voorkomende daders. Blootstelling en gevolgen agressie en geweld Van de werknemers in de ambulancezorg is 60% blootgesteld geweest aan agressie en geweld het afgelopen. Zij hebben te maken gehad met lichamelijke agressie en/of serieuze bedreiging. In totaal heeft 7% stressklachten en 12% beperkingen in het functioneren als gevolg van agressie en geweld. Het blijkt dat een hoge blootstelling niet onlosmakelijk verbonden is met veel posttraumatische stress en beperkingen in het werk. De werknemers die meer zijn blootgesteld dan hun collega s hebben niet meer stressklachten en zijn ook niet meer beperkt in het functioneren. Dit hangt blijkbaar af van de manier waarop mensen omgaan de verwerking van agressie- en geweldsincidenten. Traumatische ervaringen Werknemers in de ambulancezorg maken vaak ernstige ongelukken en/of een ernstig ongeluk met een kind mee; mannelijke werknemers vaker dan vrouwelijke werknemers. Ook blijkt dat werknemers in een grote organisatie vaker traumatische ervaringen hebben dan werknemers in een kleine organisatie. Wanneer werknemers een aantal gevoelens wordt voorgelegd die zijn veroorzaakt door traumatische ervaringen dan komen een cynisch gevoel en gevoelens van machteloosheid het meest voor. Van de werknemers in de ambulancezorg heeft 18% minder goed gewerkt en/of verzuimd 55

56 als gevolg van traumatische ervaringen. Dit zijn met name de ambulanceverpleegkundigen en chauffeurs. 56

57 Werknemers van 45 en ouder Werknemers van 45 en ouder kunnen vaker minder goed functioneren of hebben moeten verzuimen door zowel agressie en geweld als door traumatische ervaringen dan werknemers jonger dan 45. Zij worden niet meer blootgesteld aan agressie en geweld en maken niet vaker een traumatische ervaring mee. Het verdient dan ook aanbeveling om maatregelen die de beperkingen in het functioneren moeten verminderen met name op de werknemers vanaf 45 worden gericht. 57

58

59 Bijlage 1 Rechte tellingen 59

60 60

61 Leeftijd Aantal % jonger dan % 25 t/m % 35 t/m % 45 t/m % 55 en ouder 119 5% % Geslacht Aantal % Vrouw % Man % % Opleiding Aantal % Basisonderwijs (lagere school) 31 1% VMBO (LBO/MAVO) % HAVO/VWO % Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) % Hoger beroepsonderwijs (HBO) % Wetenschappelijk onderwijs (universiteit) 12 1% % Jaren werkzaam gezondheidszorg Aantal % 1 of korter 87 4% 2 t/m % 5 t/m % 11 t/m % 16 of langer % % Jaren werkzaam instelling Aantal % 1 of korter 150 6% 2 t/m % 5 t/m % 11 t/m % 16 of langer % % Soort contract Aantal % Vaste aanstelling % Tijdelijke aanstelling 53 2% Anders 50 2% % 61

62 Omvang dienstverband Aantal % uur % uur % uur % uur 140 6% 1-12 uur 39 2% % Overwerk Aantal % Ja, structureel (vaak) % Ja, incidenteel (af en toe) % Nee, nooit 184 8% % Overuren per week Aantal % % % % 10 uur of meer 170 8% % Leidinggevend Aantal % Nee % Ja 176 7% % Particulier bedrijf of overheidsdienst Aantal % Particulier bedrijf % Overheidsdienst % % Personeelscategorie Aantal % % Ambulance chauffeur % Centralist meldkamer 199 8% 100 4% % Organisatieomvang Aantal % 1 tot en met 4 2 0% 5 tot en met % 10 tot en met % 20 tot en met % 50 tot en met % 100 of meer % % 62

63 Werktempo en werkhoeveelheid altijd vaak soms nooit Werktempo en werkhoeveelheid Moet u erg snel werken? 2% 32% 64% 1% Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te veel werk te doen? 3% 20% 62% 15% Werktempo en werkhoeveelheid Moet u extra hard werken om iets af te krijgen? 1% 12% 65% 21% Werktempo en werkhoeveelheid Werkt u onder tijdsdruk? 7% 39% 49% 5% Werktempo en werkhoeveelheid Moet u zich haasten? 2% 31% 62% 5% Werktempo en werkhoeveelheid Kunt u uw werk op uw gemak doen? 3% 35% 56% 6% Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te maken met een achterstand in uw werkzaamheden? 1% 4% 39% 56% Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te weinig werk? 0% 3% 38% 59% Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u problemen met het werktempo? 0% 2% 37% 60% Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u problemen met de werkdruk? 0% 5% 51% 44% Werktempo en werkhoeveelheid Zou u het kalmer aan willen doen in uw werk? 1% 6% 53% 39% Emotionele belasting altijd vaak soms nooit Emotionele belasting Is uw werk emotioneel zwaar? 4% 36% 58% 2% Emotionele belasting Wordt u in uw werk met dingen geconfronteerd die u persoonlijk raken? 2% 25% 71% 2% Emotionele belasting Wordt er door anderen een persoonlijk beroep op u gedaan in uw werk? 5% 28% 62% 5% Emotionele belasting Voelt u zich persoonlijk aangevallen of bedreigd in uw werk? 0% 4% 68% 28% Emotionele belasting Heeft u in uw werk contacten met lastige klanten of patiënten? 0% 20% 79% 2% Emotionele belasting Moet u voor uw werk mensen kunnen overtuigen of overreden? 1% 31% 66% 1% Emotionele belasting Komt u door uw werk in aangrijpende situaties terecht? 2% 47% 50% 1% Afwisseling in het werk altijd vaak soms nooit Afwisseling in het werk Moet u in uw werk telkens dezelfde dingen doen? 1% 22% 55% 22% Afwisseling in het werk Is voor uw werk creativiteit vereist? 18% 61% 21% 0% Afwisseling in het werk Is uw werk gevarieerd? 38% 53% 8% 0% Afwisseling in het werk Vraagt u werk een eigen inbreng? 27% 60% 13% 0% Afwisseling in het werk Doet uw werk voldoende beroep op al uw vaardigheden en capaciteiten? 23% 61% 15% 1% Afwisseling in het werk Heeft u in uw werk voldoende afwisseling? 29% 59% 12% 0% Zelfstandigheid in het werk altijd vaak soms nooit Zelfstandigheid in uw werk Heeft u vrijheid bij het uitvoeren van uw werkzaamheden? 14% 57% 27% 2% Zelfstandigheid in uw werk Heeft u invloed op de planning van uw werkzaamheden? 7% 24% 40% 30% Zelfstandigheid in uw werk Heeft u invloed op het werktempo? 7% 27% 49% 18% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf bepalen hoe u uw werk uitvoert? 7% 41% 45% 7% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u uw werk even onderbreken als u dat nodig vindt? 3% 11% 52% 33% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden bepalen? 4% 17% 44% 35% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u meebeslissen over het tijdstip waarop iets af moet zijn? 3% 15% 44% 38% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf bepalen hoeveel tijd u aan een bepaalde activiteit besteedt? 5% 26% 52% 18% Zelfstandigheid in uw werk Lost u problemen in uw werkzaamheden zelf op? 16% 68% 15% 0% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u uw werk zelf indelen? 3% 18% 43% 36% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf de inhoud van uw werkzaamheden bepalen? 3% 16% 40% 41% 63

64 Relatie met directe leiding altijd vaak soms nooit Relatie met directe leiding Kunt u op uw directe leiding rekenen wanneer u het in uw werk wat moeilijk krijgt? 20% 35% 38% 7% Relatie met directe leiding Kunt u als dat nodig is uw directe leiding om hulp vragen? 31% 35% 30% 4% Relatie met directe leiding Is uw verstandhouding met uw directe leiding goed? 28% 49% 20% 3% Relatie met directe leiding Heeft u conflicten met uw directe leiding? 1% 4% 53% 42% Relatie met directe leiding Voelt u zich in uw werk gewaardeerd door uw directe leiding? 13% 40% 36% 12% Relatie met directe leiding Heeft u te maken met agressie van uw directe leiding? 1% 1% 13% 85% Relatie met directe leiding Is uw directe leiding vriendelijk tegen u? 33% 50% 16% 1% Relatie met directe leiding Heerst er tussen u en uw directe leiding een prettige sfeer? 27% 50% 20% 3% Relatie met directe leiding Doen zich tussen u en uw directe leiding vervelende gebeurtenissen voor? 1% 4% 50% 46% Plezier in het werk nee ja Plezier in het werk Ik kan wel zeggen dat ik tegen mijn werk opzie. 96% 4% Plezier in het werk Ik doe mijn werk omdat het moet, daarmee is alles wel gezegd. 97% 3% Plezier in het werk Meestal vind ik het wel prettig om aan de werkdag te beginnen. 4% 96% Plezier in het werk Na zo'n vijf heb je het in dit werk wel gezien. 95% 5% Plezier in het werk Ik vind mijn werk nog steeds boeiend, elke dag weer. 10% 90% Plezier in het werk Het idee dat ik dit werk nog tot mijn pensioen moet doen, benauwt me. 75% 25% Plezier in het werk Ik heb plezier in mijn werk 4% 96% Plezier in het werk Ik moet telkens weerstand bij mezelf overwinnen om mijn werk te doen. 98% 2% Plezier in het werk Ik moet mezelf er vaak toe zetten om een werkopdracht uit te voeren. 97% 3% Herstelbehoefte nee ja Herstelbehoefte Ik vind het moeilijk om me te ontspannen aan het einde van een werkdag. 87% 13% Herstelbehoefte Aan het einde van een werkdag ben ik echt op. 77% 23% Herstelbehoefte Mijn baan maakt dat ik me aan het eind van een werkdag nogal uitgeput voel. 74% 26% Herstelbehoefte Na het avondeten voel ik me meestal nog vrij fit. 34% 66% Herstelbehoefte Ik kom meestal pas op een tweede vrije dag tot rust. 68% 32% Herstelbehoefte Het kost mij moeite om me te concentreren in mijn vrije uren na het werk. 86% 14% Herstelbehoefte Ik kan weinig belangstelling opbrengen voor andere mensen, wanneer ik zelf net thuis ben gekomen. 79% 21% Herstelbehoefte Het kost mij over het algemeen meer dan een uur voordat ik helemaal hersteld ben na mijn werk. 66% 34% Herstelbehoefte Als ik thuis kom moeten ze mij even met rust laten. 68% 32% Herstelbehoefte Het komt vaak voor dat ik na een werkdag door vermoeidheid niet meer toekom aan andere bezigheden. 74% 26% Herstelbehoefte Het komt voor dat ik tijdens het laatste deel van de werkdag door vermoeidheid mijn werk niet meer zo goed kan doen. 88% 12% Afgelopen 12 maanden tgv werkdruk/werkstress: Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: wel eens verzuimd van uw werk? 86% 14% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? 94% 6% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: wel eens minder goed gefunctioneerd in uw werk? 68% 32% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd in uw werk? 94% 6% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: uw plezier in het werk verloren? 83% 17% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: serieus overwogen van baan te veranderen? 84% 16% nee ja Doet u dergelijk lichamelijk belastend werk? Aantal % Nee % Ja % % 64

65 Tillen (heel) vaak soms zelden /nooit Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: tillen? 77% 18% 1% 4% Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: duwen of trekken? 73% 19% 4% 4% Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: dragen? 72% 21% 3% 4% Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: tillen? 68% 24% 3% 4% Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: duwen of trekken? 67% 23% 5% 5% Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: dragen? 59% 28% 8% 5% Moet u in uw werk tillen: in een ongemakkelijke houding? 45% 41% 10% 4% Moet u in uw werk tillen: met de last ver van het lichaam? 28% 35% 30% 7% Moet u in uw werk tillen: met een gedraaid bovenlichaam? 30% 37% 28% 6% Moet u in uw werk tillen: met een last boven borsthoogte? 19% 24% 41% 16% Moet u in uw werk tillen: met één hand? 19% 22% 37% 21% Moet u in uw werk tillen: met een last die slecht is vast te pakken of vast te houden? 28% 37% 28% 7% Houding (heel) vaak soms zelden nooit Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw bovenlichaam? 52% 39% 8% 1% Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw hoofd/nek? 50% 36% 11% 2% Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw polsen/handen? 53% 36% 10% 1% Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw bovenlichaam? 18% 34% 37% 11% Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw hoofd/nek? 17% 31% 39% 13% Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw polsen/handen? 17% 31% 39% 13% Moet u in uw werk: in ongemakkelijke houdingen werken? 28% 43% 26% 3% Moet u in uw werk: langdurig in dezelfde houding werken? 15% 30% 44% 11% Moet u in uw werk: ver reiken met uw handen of armen? 14% 32% 45% 9% Moet u in uw werk: uw armen geheven houden? 9% 21% 49% 21% Moet u in uw werk lang achtereen: staan? 6% 28% 48% 18% Moet u in uw werk lang achtereen: zitten? 25% 45% 26% 5% Moet u in uw werk lang achtereen: lopen? 9% 30% 39% 21% Moet u in uw werk lang achtereen: geknield of gehurkt werken? 15% 45% 31% 9% Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: (heel) vaak soms zelden /nooit Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw bovenlichaam? 8% 22% 39% 31% Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw hoofd/nek? 9% 23% 35% 32% Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw arm(en)? 11% 26% 35% 27% Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw hand(en)/polsen? 12% 25% 36% 27% Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw vingers? 10% 19% 37% 33% Kracht, trilling en beweging (heel) vaak regelmatig regelmatig regelmatig regelmatig soms zelden /nooit Kracht, trilling en beweging kracht zetten met uw armen of handen? 39% 43% 13% 6% Kracht, trilling en beweging stevig knijpen met uw handen? 25% 34% 29% 12% Kracht, trilling en beweging grote kracht uitoefenen op gereedschappen of apparaten? 13% 23% 35% 29% Kracht, trilling en beweging heeft u in het werk trillend(e) gereedschap of apparaten in uw handen? 4% 5% 14% 76% Kracht, trilling en beweging rijdt u in het werk in voertuigen? 79% 6% 6% 8% Kracht, trilling en beweging moet u in uw werk lichamelijk actief (in beweging) zijn? 44% 39% 11% 6% 65

66 Uw mening over het werk (heel) vaak regelmatig soms zelden/ nooit Uw mening over het werk Ik ervaar het tillen van patiënten als een zware belasting 33% 39% 22% 6% Uw mening over het werk Ik ervaar het verplaatsen van patiënten als een zware belasting 28% 39% 26% 7% Uw mening over het werk Ik ervaar het duwen aan en trekken van een brancard als een zware belasting 19% 31% 38% 13% Had u de afgelopen 12 maanden last van uw: ja, langdurig ja, regelmatig ja, een enkele keer Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw nek 6% 18% 37% 39% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw schouders 7% 18% 34% 41% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw boven in de rug 4% 12% 33% 51% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw onder in de rug 12% 29% 39% 20% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw ellebogen 2% 6% 17% 75% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw polsen / handen 3% 9% 25% 63% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw heupen / dijen 2% 7% 19% 71% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw knieën 4% 13% 32% 51% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw enkels / voeten 2% 5% 18% 75% nee, nooit Hebben de hierboven aangekruiste klachten te maken met uw werk? Aantal % ja, geheel % ja, gedeeltelijk % Misschien % Nee 192 8% % Wat was de directe aanleiding van uw klachten? % sportblessure 13% Ongeval 7% te zwaar getild 68% huidaandoening 1% verrekking of verstuiking 18% snijwond of brandwond 1% Aangeboren afwijking 1% Reumatische aandoening 2% Hernia 6% geen van bovenstaande oorzaken 26% N 100% 2349 Situaties in de afgelopen 12 maanden: altijd vaak soms nooit De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werk moeten onderbreken 1% 2% 23% 75% De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werk moeten laten liggen 1% 1% 16% 83% De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werkdag voortijding moeten beëindigen 0% 0% 10% 89% De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen gedurende een halve werkdag mijn normale taken niet kunnen uitvoeren 0% 0% 11% 88% De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen me ziek moeten melden 1% 2% 23% 74% 66

67 Afgelopen 3 maanden: altijd vaak soms nooit Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een ongemakkelijk gevoel? 3% 16% 43% 38% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een stijf gevoel? 2% 15% 42% 41% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een duidelijk aanwijsbare pijnlijke plek? 7% 18% 35% 41% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een pijnlijk gevoel zonder uitstraling? 3% 12% 38% 47% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een pijnlijk gevoel met uitstraling op diverse plekken? 2% 7% 20% 71% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger klachten op meer plekken? 2% 9% 29% 60% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger tintelingen? 1% 3% 17% 79% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een doof gevoel? 1% 3% 17% 80% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger krachtsverlies? 1% 2% 15% 82% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger roodheid? 0% 1% 5% 94% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger zwellingen? 0% 1% 9% 90% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een branderig of gloeiend gevoel? 1% 2% 13% 84% Aangekruiste klachten te maken met uw werk? Aantal % ja, geheel % ja, gedeeltelijk % Misschien % Nee % % Wat was de directe aanleiding van uw klachten? % sportblessure 7% Ongeval 5% te zwaar getild 55% huidaandoening 2% verrekking of verstuiking 15% snijwond of brandwond 0% Aangeboren afwijking 1% Reumatische aandoening 2% Hernia 3% geen van bovenstaande oorzaken 41% N 100%

68 De volgende situaties kwamen in de afgelopen drie maanden voor door klachten over nek, schouders, armen, polsen, handen en/of vingers: altijd vaak soms nooit de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... mijn werk moeten onderbreken 0% 1% 12% 86% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... mijn werk moeten laten liggen 0% 0% 8% 92% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... mijn werkdag vroegtijdig moeten beëindigen 0% 0% 5% 95% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... gedurende een halve werkdag mijn normale taken niet kunnen uitvoeren 0% 0% 7% 93% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... me ziek moeten melden 1% 1% 10% 89% Afgelopen 12 maanden lichamelijke agressie Aantal % Afgelopen niet % Afgelopen één of meer keren % Iedere 6 maanden één of meer keren 130 5% Iedere 3 maanden één of meer keren 76 3% Iedere maand één of meer keren 63 3% Iedere week één of meer keren 7 0% % Daders laatste keer agressie % Niet van toepassing 33% Patiënten/cliënten 46% Collega s en/of leiding 1% Bezoekers 3% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 44% Groepje jongeren 12% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn collega 3%, namelijk. 10% 100% N 2360 Afgelopen 12 maanden serieus bedreigd Aantal % Afgelopen niet % Afgelopen één of meer keren % Iedere 6 maanden één of meer keren 93 4% Iedere 3 maanden één of meer keren 65 3% Iedere maand één of meer keren 50 2% Iedere week één of meer keren 26 1% % Daders laatste keer bedreigd % Niet van toepassing 37% Patiënten/cliënten 41% Collega s en/of leiding 2% Bezoekers 4% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 33% Groepje jongeren 13% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn collega 3%, namelijk. 12% 100% N

69 Afgelopen 12 maanden lastig gedrag Aantal % Afgelopen niet % Afgelopen één of meer keren % Iedere 6 maanden één of meer keren 107 4% Iedere 3 maanden één of meer keren 102 4% Iedere maand één of meer keren 124 5% Iedere week één of meer keren 47 2% % Daders laatste keer lastig gedrag % Niet van toepassing 50% Patiënten/cliënten 31% Collega s en/of leiding 16% Bezoekers 3% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 23% Groepje jongeren 10% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn collega 2%, namelijk. 6% 100% N 2338 Letsel en/of klachten ten gevolge van agressie en geweld tijdens het werk nee ja n.v.t. Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van lichamelijk geweld: licht letsel opgelopen (schaafwonden, blauwe plekken, bloedneus, blauw oog etc.) in uw werk? 67% 8% 24% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van lichamelijk geweld: ernstig letsel opgelopen (steekwond, botbreuk, bewusteloosheid, kneuzingen etc.) in uw werk? 74% 1% 25% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk u zich wel eens ziek moeten melden op uw werk? 79% 2% 19% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? 80% 1% 19% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk wel eens minder goed gefunctioneerd in uw werk? 70% 11% 19% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd in uw werk? 79% 2% 19% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk uw plezier in het werk verloren? 70% 12% 19% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk serieus overwogen van baan te veranderen? 75% 6% 19% Bent u de afgelopen 12 maanden vaak op uw hoede voor agressie en geweld in uw werk? 27% 62% 11% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? last van beelden en herinneringen over het incident, die u niet van u af kunt zetten. 75% 5% 20% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? bepaalde plaatsen, taken of personen vermijden omdat u er angstig van wordt. 75% 6% 20% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? er niet aan willen denken en/of er niet over willen praten. 76% 4% 20% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? schrikreacties bij gebeurtenissen die lijken op het agressie- en of geweldsincident. 72% 8% 19% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? neerslachtigheid, als u eraan denkt of er aan herinnerd wordt. 75% 6% 19% 69

70 Afgelopen 12 maanden traumatische ervaring nee ja weet niet Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik heb het afgelopen tijdens het werk een ernstig ongeluk met een kind meegemaakt 38% 60% 1% Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik heb het afgelopen een ernstig ongeluk met een collega meegemaakt 88% 11% 1% Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Een of meer van mijn familieleden zijn betrokken geweest bij een ernstig ongeluk 95% 4% 1% Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik ben het afgelopen bij een aantal ernstige ongelukken betrokken geweest 35% 64% 1% Afgelopen 12 maanden t.g.v. traumatische ervaringen in uw werk: nee ja n.v.t Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk u zich wel eens ziek moeten melden op uw werk? 92% 3% 5% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? 94% 1% 5% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk wel eens minder goed gefunctioneerd in uw werk? 78% 17% 5% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd in uw werk? 94% 1% 5% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk uw plezier in het werk verloren? 87% 8% 5% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk serieus overwogen van baan te veranderen? 90% 5% 5% Op dit moment nog als gevolg van traumatische ervaringen in uw werk afgelopen 12 maanden: nee ja n.v.t Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? gevoelens van machteloosheid 71% 23% 6% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? gevoel van woede 79% 15% 6% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? cynisch gevoel 72% 22% 6% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? gevoel van angst 87% 8% 6% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? depressieve gevoelens 88% 6% 6% Ziekteverzuim afgelopen 12 maanden Aantal % Nee % Ja % % Aantal malen verzuimd afgelopen 12 maanden Aantal % 1 keer % 2 tot 5 keer % 6 keer of vaker 58 5% % 70

71 Werkdagen verzuimd afgelopen 12 maanden Aantal % 1 t/m 7 dagen % 8 t/m 14 dagen % 15 t/m 48 dagen % 49 t/m 91 dagen 97 8% 92 dagen of meer 84 7% % Op dit moment nog (volledig of gedeeltelijk) ziek gemeld? Aantal % Nee, ik ben gewoon aan het werk % Ja, ik ben gedeeltelijk ziek, gedeeltelijk aan het werk 28 2% Ja, ik werk therapeutisch 21 2% Ja, ik ben op dit moment volledig ziek gemeld 78 6% % Met wat voor soort klachten heeft u de laatst keer verzuimd u of verzuimt u nu? % Rugklachten 23% Klachten nek, schouders, armen, polsen, handen 13% Klachten heup, benen,knieën, voeten 8% Psychische klachten, overspannen, burn-out 8% Conflict op het werk 2% Klachten hart- en vaatstelsel 3% Klachten luchtwegen 4% Klachten maag of darmen 8% Huidklachten, allergie 1% Klachten oren, ogen 1% Griep, verkoudheid 37% e klachten, namelijk. 16% 100% N 1172 Heeft u de indruk dat één of meer van deze klachten het gevolg waren van het werk dat u deed? Aantal % Ja, hoofdzakelijk gevolg van mijn werk % Ja, voor een deel gevolg van mijn werk % Nee, geen gevolg van mijn werk % weet niet 48 4% % Door welke omstandigheden klachten veroorzaakt? % Werkdruk, werkstress 24% Emotioneel te zwaar (door omgaan met traumatische ervaring.) 14% Lichamelijk te zwaar (patiënten tillen, lang staan, sjouwen, 65% Langdurig dezelfde handelingen verrichten, langdurig achter 8% Problemen met leiding, werkgever 12% Problemen met collega's of ondergeschikten 4% Problemen met cliënten/patiënten 2% Geweld, seksuele intimidatie 2% Problemen met geluid, temperatuur, luchtvochtigheid, chloor 7% Geweld, seksuele intimidatie 1% Bedrijfsongeval 5% Anders 19% 100% N

72 Hoeveel dagen laatste keer verzuimd of tot nu aan het verzuimen? Aantal % 1 t/m 14 dagen % 15 t/m 48 dagen % 49 t/m 91 dagen 55 6% 92 t/m 182 dagen 43 4% 183 dagen of meer 16 2% % Ziekteverzuim afgelopen 2 maanden Aantal % Nee % Ja % % Aantal malen verzuimd afgelopen 2 maanden Aantal % 0 keer 51 12% 1 keer % 2 of vaker 57 14% % Werkdagen verzuimd afgelopen 2 maanden Aantal % 1 dag of korter % 2 t/m 7 dagen 44 10% 8 t/m 14 dagen 40 9% 15 t/m 21 dagen 85 20% % 72

73 Bijlage 2 Kruistabellen naar functie 73

74 74

75 Geslacht Vrouw Man Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 25% 8% 47% 11% Aantal % 75% 92% 53% 89% Aantal % 100% 100% 100% 100% Opleiding Basisonderwijs (lagere school) VMBO (LBO/MAVO) HAVO/VWO Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) Hoger beroepsonderwijs (HBO) Wetenschappelijk onderwijs (universiteit) Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 0% 3% 1% 1% Aantal % 11% 42% 12% 13% Aantal % 15% 9% 9% 14% Aantal % 16% 43% 31% 18% Aantal % 57% 3% 48% 50% Aantal 8 4 % 1% 4% Aantal % 100% 100% 100% 100% Jaren werkzaam gezondheidszorg 1 of korter 2 t/m 5 5 t/m t/m of langer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 3% 4% 4% Aantal % 28% 28% 34% 8% Aantal % 24% 18% 20% 16% Aantal % 18% 16% 13% 20% Aantal % 26% 34% 30% 55% Aantal % 100% 100% 100% 100% Jaren werkzaam instelling 1 of korter 2 t/m 5 5 t/m t/m of langer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 6% 5% 9% 8% Aantal % 36% 37% 42% 20% Aantal % 23% 21% 21% 18% Aantal % 15% 14% 11% 16% Aantal % 19% 23% 17% 37% Aantal % 100% 100% 100% 100% 75

76 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling anders Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 96% 95% 96% 94% Aantal % 2% 2% 3% 1% Aantal % 2% 3% 2% 5% Aantal % 100% 100% 100% 100% Omvang dienstverband uur uur uur uur 1-12 uur Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 10% 15% 5% 17% Aantal % 66% 75% 57% 70% Aantal % 16% 5% 20% 4% Aantal % 6% 3% 18% 5% Aantal % 2% 2% 1% 3% Aantal % 100% 100% 100% 100% Overwerk Ja, structureel (vaak) Ja, incidenteel (af en toe) Nee, nooit Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 30% 24% 24% 54% Aantal % 62% 68% 68% 39% Aantal % 8% 8% 8% 7% Aantal % 100% 100% 100% 100% Overuren per week uur of meer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 34% 33% 34% 15% Aantal % 43% 41% 42% 44% Aantal % 15% 18% 23% 21% Aantal % 8% 8% 1% 20% Aantal % 100% 100% 100% 100% 76

77 Leidinggevend Nee Ja Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 94% 97% 94% 31% Aantal % 6% 3% 6% 69% Aantal % 100% 100% 100% 100% Particulier bedrijf of overheidsdienst Particulier bedrijf Overheidsdienst Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 43% 44% 14% 42% Aantal % 57% 56% 86% 58% Aantal % 100% 100% 100% 100% Organisatieomvang 1 tot en met 4 5 tot en met 9 10 tot en met tot en met tot en met of meer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal 1 1 % 0% 1% Aantal % 3% 5% 1% 2% Aantal % 13% 15% 29% 12% Aantal % 42% 42% 35% 33% Aantal % 17% 20% 12% 12% Aantal % 24% 18% 23% 40% Aantal % 100% 100% 100% 100% 77

78 Werktempo en werkhoeveelheid Werktempo en werkhoeveelheid Moet u erg snel werken? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te veel werk te doen? Werktempo en werkhoeveelheid Moet u extra hard werken om iets af te krijgen? Werktempo en werkhoeveelheid Werkt u onder tijdsdruk? Werktempo en werkhoeveelheid Moet u zich haasten? Werktempo en werkhoeveelheid Kunt u uw werk op uw gemak doen? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te maken met een achterstand in uw werkzaamheden? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te weinig werk? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u problemen met het werktempo? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u problemen met de werkdruk? Werktempo en werkhoeveelheid Zou u het kalmer aan willen doen in uw werk? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 1% 1% 16% 3% vaak 28% 31% 59% 39% soms 70% 67% 25% 54% nooit 1% 1% 1% 4% altijd 1% 2% 4% 21% vaak 17% 18% 39% 30% soms 65% 63% 54% 44% nooit 16% 17% 3% 4% altijd 1% 1% 2% 7% vaak 10% 11% 25% 36% soms 70% 63% 57% 52% nooit 20% 26% 16% 5% altijd 4% 5% 34% 11% vaak 34% 44% 48% 39% soms 58% 44% 17% 46% nooit 4% 6% 2% 4% altijd 1% 2% 8% 6% vaak 24% 37% 41% 28% soms 70% 55% 47% 60% nooit 5% 6% 4% 6% altijd 2% 4% 1% 4% vaak 43% 30% 18% 26% soms 50% 60% 67% 57% nooit 5% 6% 14% 13% altijd 0% 0% 2% 11% vaak 4% 2% 9% 18% soms 43% 29% 48% 51% nooit 52% 68% 41% 20% altijd 0% 1% 1% vaak 3% 2% 2% 2% soms 42% 37% 39% 9% nooit 55% 60% 59% 88% altijd 0% 0% 1% vaak 2% 2% 4% 5% soms 37% 34% 45% 53% nooit 61% 64% 51% 41% altijd 0% 0% 1% vaak 4% 5% 8% 9% soms 52% 46% 62% 58% nooit 43% 49% 30% 32% altijd 0% 2% 5% vaak 7% 4% 11% 15% soms 52% 53% 58% 66% nooit 41% 42% 31% 14% 78

79 Emotionele belasting Emotionele belasting Is uw werk emotioneel zwaar? Emotionele belasting Wordt u in uw werk met dingen geconfronteerd die u persoonlijk raken? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 3% 5% 2% 2% vaak 37% 38% 33% 17% soms 58% 56% 62% 70% nooit 1% 1% 3% 11% altijd 2% 2% 2% vaak 29% 24% 13% 7% soms 68% 71% 84% 81% nooit 1% 3% 3% 10% altijd 6% 5% 4% 6% Emotionele belasting Wordt er door anderen een persoonlijk beroep vaak 31% 22% 29% 52% op u gedaan in uw werk? soms 61% 67% 61% 41% nooit 3% 7% 6% 1% Emotionele belasting Voelt u zich persoonlijk aangevallen of bedreigd in uw werk? altijd 0% 0% 1% vaak 4% 4% 8% 2% soms 73% 62% 70% 57% nooit 23% 34% 22% 40% altijd 0% 0% 1% Emotionele belasting Heeft u in uw werk contacten met lastige klanten vaak 18% 16% 47% 10% of patiënten? soms 81% 82% 53% 73% nooit 1% 2% 16% Emotionele belasting Moet u voor uw werk mensen kunnen overtuigen of overreden? altijd 1% 0% 4% 3% vaak 32% 22% 61% 58% soms 66% 76% 35% 38% nooit 1% 2% 1% 1% altijd 3% 2% 1% 3% Emotionele belasting Komt u door uw werk in aangrijpende situaties vaak 50% 49% 32% 16% terecht? soms 47% 49% 64% 63% nooit 0% 0% 4% 18% Afwisseling in het werk Afwisseling in het werk Moet u in uw werk telkens dezelfde dingen doen? Afwisseling in het werk Is voor uw werk creativiteit vereist? Afwisseling in het werk Is uw werk gevarieerd? Afwisseling in het werk Vraagt u werk een eigen inbreng? Afwisseling in het werk Doet uw werk voldoende beroep op al uw vaardigheden en capaciteiten? Afwisseling in het werk Heeft u in uw werk voldoende afwisseling? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 1% 0% 7% 1% vaak 19% 21% 48% 19% soms 61% 51% 38% 58% nooit 20% 27% 7% 22% altijd 18% 17% 23% 18% vaak 65% 53% 65% 69% soms 17% 29% 12% 13% nooit 0% 0% 1% altijd 36% 43% 29% 28% vaak 57% 48% 53% 62% soms 6% 9% 17% 10% nooit 0% 0% 1% altijd 33% 22% 20% 30% vaak 60% 58% 66% 64% soms 7% 20% 15% 6% nooit 0% 0% altijd 21% 24% 22% 26% vaak 63% 58% 66% 59% soms 15% 16% 11% 15% nooit 1% 1% 2% altijd 27% 33% 18% 24% vaak 62% 55% 57% 62% soms 10% 11% 25% 14% nooit 0% 1% 79

80 Zelfstandigheid in het werk Zelfstandigheid in uw werk Heeft u vrijheid bij het uitvoeren van uw werkzaamheden? Zelfstandigheid in uw werk Heeft u invloed op de planning van uw werkzaamheden? Zelfstandigheid in uw werk Heeft u invloed op het werktempo? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf bepalen hoe u uw werk uitvoert? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u uw werk even onderbreken als u dat nodig vindt? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden bepalen? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u meebeslissen over het tijdstip waarop iets af moet zijn? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf bepalen hoeveel tijd u aan een bepaalde activiteit besteedt? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 18% 9% 8% 20% vaak 62% 51% 58% 67% soms 20% 37% 31% 12% nooit 1% 4% 4% 1% altijd 8% 2% 17% 15% vaak 26% 15% 38% 53% soms 38% 45% 31% 24% nooit 28% 37% 14% 8% altijd 8% 4% 7% 9% vaak 32% 20% 15% 49% soms 46% 56% 38% 35% nooit 14% 20% 40% 7% altijd 10% 3% 6% 17% vaak 51% 27% 38% 56% soms 35% 58% 48% 25% nooit 3% 13% 9% 2% altijd 3% 3% 3% 15% vaak 13% 8% 11% 33% soms 54% 50% 52% 43% nooit 31% 39% 35% 9% altijd 6% 1% 3% 20% vaak 22% 8% 20% 49% soms 42% 47% 49% 24% nooit 30% 45% 29% 6% altijd 4% 2% 3% 10% vaak 18% 9% 11% 46% soms 45% 44% 51% 32% nooit 34% 45% 36% 11% altijd 6% 3% 2% 14% vaak 34% 16% 13% 48% soms 49% 55% 58% 33% nooit 11% 25% 27% 4% altijd 18% 15% 9% 21% Zelfstandigheid in uw werk Lost u problemen in uw werkzaamheden vaak 72% 61% 79% 73% zelf op? soms 10% 24% 12% 6% nooit 0% Zelfstandigheid in uw werk Kunt u uw werk zelf indelen? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf de inhoud van uw werkzaamheden bepalen? altijd 3% 2% 4% 21% vaak 22% 10% 20% 49% soms 43% 43% 54% 19% nooit 32% 46% 22% 10% altijd 3% 1% 3% 10% vaak 20% 8% 10% 39% soms 40% 41% 39% 38% nooit 36% 50% 48% 12% 80

81 Relatie met directe leiding Relatie met directe leiding Kunt u op uw directe leiding rekenen wanneer u het in uw werk wat moeilijk krijgt? Relatie met directe leiding Kunt u als dat nodig is uw directe leiding om hulp vragen? Relatie met directe leiding Is uw verstandhouding met uw directe leiding goed? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 17% 26% 8% 27% vaak 38% 31% 32% 38% soms 38% 36% 49% 32% nooit 7% 7% 11% 3% altijd 27% 38% 18% 35% vaak 38% 31% 35% 32% soms 31% 28% 41% 31% nooit 5% 4% 6% 2% altijd 24% 34% 18% 40% vaak 52% 44% 52% 47% soms 21% 19% 27% 11% nooit 2% 3% 4% 2% altijd 1% 1% 1% 3% vaak 5% 4% 5% 4% Relatie met directe leiding Heeft u conflicten met uw directe leiding? soms 57% 48% 57% 55% nooit 38% 48% 38% 38% Relatie met directe leiding Voelt u zich in uw werk gewaardeerd door uw directe leiding? Relatie met directe leiding Heeft u te maken met agressie van uw directe leiding? Relatie met directe leiding Is uw directe leiding vriendelijk tegen u? Relatie met directe leiding Heerst er tussen u en uw directe leiding een prettige sfeer? Relatie met directe leiding Doen zich tussen u en uw directe leiding vervelende gebeurtenissen voor? altijd 10% 17% 8% 15% vaak 40% 38% 41% 48% soms 39% 33% 34% 31% nooit 12% 12% 17% 6% altijd 0% 1% 1% 1% vaak 1% 1% 2% 1% soms 14% 11% 16% 10% nooit 84% 87% 82% 88% altijd 29% 36% 31% 43% vaak 53% 46% 52% 48% soms 16% 17% 16% 8% nooit 1% 1% 2% 1% altijd 24% 31% 23% 37% vaak 52% 46% 53% 49% soms 22% 19% 20% 12% nooit 3% 3% 5% 2% altijd 1% 0% 1% 1% vaak 4% 3% 5% 2% soms 52% 44% 56% 55% nooit 43% 52% 38% 42% 81

82 Plezier in het werk Plezier in het werk Ik kan wel zeggen dat ik tegen mijn werk opzie. Ambulance chauffeur Centralist meldkamer nee 96% 97% 96% 90% ja 4% 3% 4% 10% Plezier in het werk Ik doe mijn werk omdat het moet, daarmee is nee 97% 96% 97% 96% alles wel gezegd. ja 3% 4% 3% 4% Plezier in het werk Meestal vind ik het wel prettig om aan de werkdag nee 4% 4% 3% 7% te beginnen. ja 96% 96% 97% 93% nee 95% 96% 92% 92% Plezier in het werk Na zo'n vijf heb je het in dit werk wel gezien. ja 5% 4% 8% 8% Plezier in het werk Ik vind mijn werk nog steeds boeiend, elke dag nee 13% 7% 8% 17% weer. ja 87% 93% 92% 83% Plezier in het werk Het idee dat ik dit werk nog tot mijn pensioen nee 72% 79% 74% 74% moet doen, benauwt me. ja 28% 21% 26% 26% Plezier in het werk Ik heb plezier in mijn werk nee 4% 3% 4% 6% ja 96% 97% 96% 94% Plezier in het werk Ik moet telkens weerstand bij mezelf overwinnen nee 98% 97% 98% 97% om mijn werk te doen. ja 2% 3% 2% 3% Plezier in het werk Ik moet mezelf er vaak toe zetten om een werkopdracht nee 97% 97% 98% 95% uit te voeren. ja 3% 3% 2% 5% Herstelbehoefte Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Herstelbehoefte Ik vind het moeilijk om me te ontspannen aan het nee 88% 88% 79% 76% einde van een werkdag. ja 12% 12% 21% 24% Herstelbehoefte Aan het einde van een werkdag ben ik echt op. nee 80% 79% 58% 72% ja 20% 21% 42% 28% Herstelbehoefte Mijn baan maakt dat ik me aan het eind van een nee 77% 74% 60% 63% werkdag nogal uitgeput voel. ja 23% 26% 40% 37% Herstelbehoefte Na het avondeten voel ik me meestal nog vrij fit. nee 35% 31% 46% 37% ja 65% 69% 54% 63% Herstelbehoefte Ik kom meestal pas op een tweede vrije dag tot nee 69% 67% 62% 66% rust. ja 31% 33% 38% 34% Herstelbehoefte Het kost mij moeite om me te concentreren in mijn nee 86% 87% 84% 77% vrije uren na het werk. ja 14% 13% 16% 23% Herstelbehoefte Ik kan weinig belangstelling opbrengen voor andere nee 78% 82% 68% 74% mensen, wanneer ik zelf net thuis ben gekomen. ja 22% 18% 32% 26% Herstelbehoefte Het kost mij over het algemeen meer dan een uur nee 66% 70% 54% 60% voordat ik helemaal hersteld ben na mijn werk. ja 34% 30% 46% 40% nee 66% 74% 54% 65% Herstelbehoefte Als ik thuis kom moeten ze mij even met rust laten. ja 34% 26% 46% 35% Herstelbehoefte Het komt vaak voor dat ik na een werkdag door nee 74% 75% 65% 70% vermoeidheid niet meer toekom aan andere bezigheden. ja 26% 25% 35% 30% Herstelbehoefte Het komt voor dat ik tijdens het laatste deel van de nee 89% 90% 75% 88% werkdag door vermoeidheid mijn werk niet meer zo goed kan doen. ja 11% 10% 25% 12% 82

83 Afgelopen 12 maanden tgv werkdruk/werkstress: Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: wel eens verzuimd Nee 86% 85% 92% 87% van uw werk? Ja 14% 15% 8% 13% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: langer dan 4 weken Nee 95% 94% 94% 96% verzuimd van uw werk? Ja 5% 6% 6% 4% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: wel eens minder Nee 68% 69% 65% 58% goed gefunctioneerd in uw werk? Ja 32% 31% 35% 42% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: langer dan 4 weken Nee 96% 93% 93% 91% minder goed gefunctioneerd in uw werk? Ja 4% 7% 7% 9% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: uw plezier in het werk Nee 81% 86% 75% 82% verloren? Ja 19% 14% 25% 18% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: serieus overwogen Nee 82% 88% 80% 70% van baan te veranderen? Ja 18% 12% 20% 30% Doet u dergelijk lichamelijk belastend werk? Nee Ja Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 2% 3% 66% 55% Aantal % 98% 97% 34% 45% Aantal % 100% 100% 100% 100% 83

84 Tillen Ambulance chauffeur Centralist meldkamer (heel) vaak 80% 80% 9% 48% Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: tillen? regelmatig 19% 19% 2% 25% soms 1% 1% 4% 10% zelden/nooit 0% 85% 17% (heel) vaak 76% 76% 9% 49% regelmatig 20% 19% 2% 19% Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: duwen of trekken? soms 4% 4% 4% 15% zelden/nooit 0% 1% 85% 17% (heel) vaak 75% 74% 9% 46% Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: dragen? regelmatig 22% 22% 2% 29% soms 3% 3% 4% 8% Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: tillen? Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: duwen of trekken? Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: dragen? Moet u in uw werk tillen: in een ongemakkelijke houding? Moet u in uw werk tillen: met de last ver van het lichaam? Moet u in uw werk tillen: met een gedraaid bovenlichaam? Moet u in uw werk tillen: met een last boven borsthoogte? Moet u in uw werk tillen: met één hand? Moet u in uw werk tillen: met een last die slecht is vast te pakken of vast te houden? zelden/nooit 0% 0% 85% 17% (heel) vaak 73% 70% 7% 40% regelmatig 24% 26% 2% 33% soms 3% 4% 1% 6% zelden/nooit 0% 89% 21% (heel) vaak 69% 70% 7% 38% regelmatig 24% 24% 2% 28% soms 6% 5% 1% 11% zelden/nooit 1% 1% 89% 23% (heel) vaak 62% 62% 5% 33% regelmatig 29% 29% 5% 35% soms 8% 8% 1% 8% zelden/nooit 1% 1% 89% 23% (heel) vaak 49% 46% 5% 21% regelmatig 42% 41% 5% 50% soms 8% 13% 6% 10% zelden/nooit 0% 0% 84% 19% (heel) vaak 30% 30% 1% 15% regelmatig 38% 35% 7% 27% soms 30% 32% 4% 31% zelden/nooit 3% 3% 88% 27% (heel) vaak 33% 29% 4% 13% regelmatig 39% 38% 6% 27% soms 27% 30% 7% 38% zelden/nooit 1% 3% 83% 23% (heel) vaak 21% 19% 1% 10% regelmatig 26% 22% 6% 25% soms 41% 45% 4% 33% zelden/nooit 12% 13% 89% 31% (heel) vaak 20% 19% 1% 13% regelmatig 22% 24% 4% 21% soms 40% 37% 6% 25% zelden/nooit 18% 19% 89% 42% (heel) vaak 30% 28% 2% 19% regelmatig 41% 36% 4% 21% soms 26% 31% 5% 38% zelden/nooit 3% 5% 89% 23% 84

85 Houding Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw bovenlichaam? Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw hoofd/nek? Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw polsen/handen? Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw bovenlichaam? Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw hoofd/nek? Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw polsen/handen? Moet u in uw werk: in ongemakkelijke houdingen werken? Moet u in uw werk: langdurig in dezelfde houding werken? Moet u in uw werk: ver reiken met uw handen of armen? Moet u in uw werk: uw armen geheven houden? Moet u in uw werk lang achtereen: staan? Moet u in uw werk lang achtereen: zitten? Moet u in uw werk lang achtereen: lopen? Moet u in uw werk lang achtereen: geknield of gehurkt werken? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer (heel) vaak 57% 49% 36% 31% regelmatig 37% 41% 36% 43% soms 6% 9% 9% 22% zelden/nooit 0% 0% 18% 4% (heel) vaak 54% 47% 47% 38% regelmatig 35% 37% 41% 42% soms 10% 14% 3% 19% zelden/nooit 1% 2% 9% 2% (heel) vaak 55% 49% 62% 37% regelmatig 35% 39% 27% 47% soms 9% 11% 2% 14% zelden/nooit 1% 1% 9% 2% (heel) vaak 19% 15% 22% 16% regelmatig 36% 34% 23% 20% soms 36% 40% 24% 53% zelden/nooit 9% 12% 30% 10% (heel) vaak 19% 13% 31% 20% regelmatig 33% 30% 22% 20% soms 37% 42% 19% 49% zelden/nooit 11% 14% 28% 10% (heel) vaak 18% 14% 33% 16% regelmatig 32% 31% 20% 24% soms 38% 42% 20% 49% zelden/nooit 12% 13% 27% 10% (heel) vaak 33% 26% 14% 10% regelmatig 46% 42% 13% 20% soms 20% 31% 36% 55% zelden/nooit 1% 1% 37% 14% (heel) vaak 13% 13% 56% 12% regelmatig 30% 30% 25% 31% soms 46% 45% 14% 37% zelden/nooit 11% 12% 5% 20% (heel) vaak 15% 13% 13% 4% regelmatig 34% 31% 23% 27% soms 44% 47% 34% 45% zelden/nooit 7% 9% 30% 24% (heel) vaak 9% 9% 6% 2% regelmatig 21% 22% 8% 22% soms 51% 49% 24% 35% zelden/nooit 19% 20% 62% 41% (heel) vaak 6% 7% 2% 2% regelmatig 28% 30% 4% 21% soms 51% 49% 10% 38% zelden/nooit 14% 14% 85% 39% (heel) vaak 20% 23% 90% 29% regelmatig 47% 47% 6% 37% soms 28% 26% 1% 29% zelden/nooit 5% 4% 3% 5% (heel) vaak 9% 11% 2% 7% regelmatig 28% 37% 5% 23% soms 42% 38% 16% 38% zelden/nooit 21% 15% 77% 32% (heel) vaak 16% 16% 1% 9% regelmatig 46% 48% 5% 30% soms 33% 31% 5% 25% zelden/nooit 4% 4% 90% 36% 85

86 Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw bovenlichaam? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw hoofd/nek? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw arm(en)? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw hand(en)/polsen? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw vingers? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer (heel) vaak 7% 8% 27% 4% regelmatig 19% 26% 27% 20% soms 40% 41% 21% 34% zelden/nooit 35% 25% 25% 43% (heel) vaak 7% 9% 42% 5% regelmatig 19% 26% 33% 21% soms 37% 37% 11% 36% zelden/nooit 38% 28% 14% 38% (heel) vaak 7% 11% 59% 7% regelmatig 22% 30% 29% 29% soms 38% 36% 6% 34% zelden/nooit 33% 23% 6% 30% (heel) vaak 6% 11% 68% 16% regelmatig 22% 29% 27% 29% soms 39% 37% 4% 32% zelden/nooit 33% 24% 2% 23% (heel) vaak 6% 8% 69% 16% regelmatig 18% 20% 23% 27% soms 38% 40% 5% 27% zelden/nooit 38% 32% 3% 30% Kracht, trilling en beweging Ambulance chauffeur Centralist meldkamer (heel) vaak 41% 41% 6% 13% Kracht, trilling en beweging kracht zetten met uw armen of handen? regelmatig 46% 46% 2% 32% soms 12% 13% 6% 34% zelden/nooit 1% 1% 85% 21% (heel) vaak 26% 27% 5% 9% Kracht, trilling en beweging stevig knijpen met uw handen? regelmatig 34% 37% 2% 32% soms 30% 30% 6% 32% zelden/nooit 9% 6% 87% 27% Kracht, trilling en beweging grote kracht uitoefenen op gereedschappen of apparaten? Kracht, trilling en beweging heeft u in het werk trillend(e) gereedschap of apparaten in uw handen? Kracht, trilling en beweging rijdt u in het werk in voertuigen? Kracht, trilling en beweging moet u in uw werk lichamelijk actief (in beweging) zijn? (heel) vaak 14% 14% 2% 4% regelmatig 24% 24% 2% 14% soms 37% 37% 5% 32% zelden/nooit 26% 25% 92% 50% (heel) vaak 5% 5% 1% regelmatig 5% 6% 2% soms 14% 16% 4% 11% zelden/nooit 77% 73% 95% 88% (heel) vaak 73% 96% 8% 52% regelmatig 9% 3% 2% 14% soms 10% 0% 10% 20% zelden/nooit 8% 0% 79% 14% (heel) vaak 45% 48% 7% 23% regelmatig 41% 42% 3% 29% soms 12% 9% 7% 30% zelden/nooit 2% 1% 83% 18% 86

87 Minuten per dag handen boven schouderhoogte 0 1 t/m t/m t/m t/m of meer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 31% 35% 75% 50% Aantal % 31% 26% 12% 20% Aantal % 15% 14% 2% 12% Aantal % 12% 9% 2% 6% Aantal % 7% 9% 2% 8% Aantal % 4% 6% 8% 4% Aantal % 100% 100% 100% 100% Minuten per dag handen onder kniehoogte 0 1 t/m t/m t/m t/m of meer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 15% 20% 89% 33% Aantal % 22% 17% 2% 27% Aantal % 24% 21% 3% 20% Aantal % 24% 22% 4% 14% Aantal % 12% 16% 2% 6% Aantal % 4% 5% Aantal % 100% 100% 100% 100% Uw mening over het werk Uw mening over het werk Ik ervaar het tillen van patiënten als een zware belasting Uw mening over het werk Ik ervaar het verplaatsen van patiënten als een zware belasting Uw mening over het werk Ik ervaar het duwen aan en trekken van een brancard als een zware belasting Ambulance chauffeur Centralist meldkamer (heel) vaak 35% 35% 5% 19% regelmatig 42% 40% 10% 28% soms 22% 24% 5% 25% zelden/nooit 1% 2% 80% 28% (heel) vaak 30% 30% 5% 17% regelmatig 42% 39% 8% 27% soms 26% 28% 7% 27% zelden/nooit 2% 3% 80% 30% (heel) vaak 17% 23% 3% 17% regelmatig 35% 30% 7% 14% soms 42% 38% 8% 31% zelden/nooit 7% 10% 83% 37% 87

88 Had u de afgelopen 12 maanden last van uw: Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw nek Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw schouders Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw boven in de rug Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw onder in de rug Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw ellebogen Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw polsen / handen Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw heupen / dijen Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw knieën Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw enkels / voeten Ambulance chauffeur Centralist meldkamer ja, langdurig 6% 6% 7% 5% ja, regelmatig 17% 18% 28% 15% ja, een enkele keer 38% 36% 34% 29% nee, nooit 39% 40% 31% 51% ja, langdurig 7% 7% 9% 8% ja, regelmatig 18% 16% 27% 9% ja, een enkele keer 35% 35% 32% 27% nee, nooit 41% 42% 32% 56% ja, langdurig 3% 4% 3% 4% ja, regelmatig 12% 12% 15% 8% ja, een enkele keer 36% 33% 24% 22% nee, nooit 49% 51% 58% 66% ja, langdurig 12% 13% 7% 15% ja, regelmatig 31% 29% 21% 19% ja, een enkele keer 40% 38% 32% 31% nee, nooit 17% 19% 40% 35% ja, langdurig 2% 2% 3% 1% ja, regelmatig 7% 6% 4% 4% ja, een enkele keer 16% 18% 18% 12% nee, nooit 75% 74% 75% 83% ja, langdurig 2% 3% 5% 4% ja, regelmatig 9% 8% 12% 8% ja, een enkele keer 26% 25% 27% 19% nee, nooit 62% 65% 56% 69% ja, langdurig 1% 3% 1% 4% ja, regelmatig 7% 7% 7% 6% ja, een enkele keer 21% 21% 10% 6% nee, nooit 70% 70% 82% 83% ja, langdurig 4% 5% 2% 4% ja, regelmatig 15% 14% 2% 8% ja, een enkele keer 33% 34% 15% 17% nee, nooit 48% 47% 81% 71% ja, langdurig 2% 1% 3% 2% ja, regelmatig 4% 6% 3% 3% ja, een enkele keer 17% 21% 10% 12% nee, nooit 76% 72% 84% 83% Hebben de hierboven aangekruiste klachten te maken met uw werk? ja, geheel ja, gedeeltelijk Misschien Nee Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 37% 37% 18% 22% Aantal % 42% 36% 44% 30% Aantal % 14% 19% 23% 22% Aantal % 6% 7% 16% 25% Aantal % 100% 100% 100% 100% 88

89 Wat was de directe aanleiding van uw klachten? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Sportblessure 14% 12% 5% 14% Ongeval 7% 7% 7% 10% Te zwaar getild 75% 75% 9% 40% Huidaandoening 1% 2% 2% 2% Verrekking of verstuiking 16% 23% 4% 8% Snijwond of brandwond 1% 1% 1% Aangeboren afwijking 1% 2% 1% 2% Reumatische aandoening 2% 2% 2% 4% Hernia 6% 5% 7% 9% Geen van bovenstaande oorzaken 22% 18% 75% 49% % 100% 100% 100% 100% Aantal Situaties in de afgelopen 12 maanden: De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werk moeten onderbreken De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werk moeten laten liggen De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werkdag voortijding moeten beëindigen De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen gedurende een halve werkdag mijn normale taken niet kunnen uitvoeren De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen me ziek moeten melden Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 1% 0% 3% vaak 2% 2% 1% 3% soms 22% 27% 12% 14% nooit 75% 71% 87% 80% altijd 1% 0% 2% vaak 1% 1% 1% 2% soms 14% 20% 4% 11% nooit 84% 79% 96% 85% altijd 0% 3% vaak 0% 0% soms 9% 13% 3% 12% nooit 91% 86% 97% 85% altijd 0% 2% vaak 0% 0% 1% soms 11% 13% 4% 8% nooit 88% 86% 96% 89% altijd 2% 1% 3% vaak 1% 2% 2% 2% soms 23% 25% 13% 8% nooit 73% 72% 85% 87% 89

90 Afgelopen 3 maanden: Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een ongemakkelijk gevoel? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een stijf gevoel? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een duidelijk aanwijsbare pijnlijke plek? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een pijnlijk gevoel zonder uitstraling? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 3% 3% 1% 3% vaak 17% 14% 23% 14% soms 43% 43% 42% 39% nooit 36% 40% 34% 43% altijd 3% 2% 1% 2% vaak 16% 14% 21% 9% soms 42% 42% 42% 40% nooit 40% 42% 37% 48% altijd 7% 7% 6% 4% vaak 18% 16% 26% 15% soms 35% 37% 27% 34% nooit 40% 40% 41% 47% altijd 3% 3% 1% 2% vaak 13% 10% 19% 7% soms 38% 39% 39% 34% nooit 45% 48% 41% 57% altijd 2% 1% 1% 2% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, vaak 6% 7% 11% 8% handen e/o vinger een pijnlijk gevoel met uitstraling op diverse plekken? soms 18% 22% 22% 18% nooit 74% 69% 66% 72% Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger klachten op meer plekken? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger tintelingen? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een doof gevoel? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger krachtsverlies? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger roodheid? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger zwellingen? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een branderig of gloeiend gevoel? altijd 2% 1% 2% 2% vaak 8% 9% 12% 6% soms 30% 30% 31% 20% nooit 60% 60% 55% 71% altijd 1% 1% 1% 1% vaak 3% 3% 5% 4% soms 15% 17% 25% 19% nooit 81% 80% 69% 76% altijd 1% 1% 1% 2% vaak 2% 2% 5% 7% soms 16% 18% 18% 12% nooit 81% 79% 76% 79% altijd 0% 1% 1% 2% vaak 2% 2% 4% 1% soms 14% 17% 7% 12% nooit 84% 79% 89% 85% altijd 0% 0% 1% vaak 0% 1% 2% soms 5% 7% 3% 2% nooit 94% 93% 96% 97% altijd 0% 0% 1% vaak 1% 1% 2% 2% soms 9% 10% 9% 3% nooit 90% 89% 90% 94% altijd 1% 0% 2% vaak 2% 2% 6% 1% soms 12% 15% 13% 8% nooit 85% 83% 81% 89% 90

91 Aangekruiste klachten te maken met uw werk? Ja, geheel Ja, gedeeltelijk Misschien Nee Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 29% 27% 19% 14% Aantal % 33% 30% 30% 30% Aantal % 17% 18% 30% 20% Aantal % 21% 25% 21% 36% Aantal % 100% 100% 100% 100% Wat was de directe aanleiding van uw klachten? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Sportblessure 9% 6% 1% 8% Ongeval 5% 6% 5% 6% Te zwaar getild 61% 59% 6% 28% Huidaandoening 2% 2% 1% 1% Verrekking of verstuiking 13% 20% 4% 6% Snijwond of brandwond 1% 0% Aangeboren afwijking 1% 1% 1% 1% Reumatische aandoening 2% 2% 1% 3% Hernia 3% 3% 4% 5% Geen van bovenstaande oorzaken 35% 35% 86% 63% % 100% 100% 100% 100% Aantal De volgende situaties kwamen in de afgelopen drie maanden voor door klachten over nek, schouders, armen, polsen, handen en/of vingers: Ambulance chauffeur Centralist meldkamer altijd 1% 0% 1% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... vaak 1% 1% 1% 1% mijn werk moeten onderbreken soms 10% 15% 12% 14% nooit 89% 84% 88% 84% altijd 0% 0% 1% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... vaak 0% 1% 1% 1% mijn werk moeten laten liggen soms 6% 10% 4% 9% nooit 93% 89% 95% 89% altijd 0% 0% 2% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... vaak 0% 0% mijn werkdag vroegtijdig moeten beëindigen soms 4% 7% 2% 7% nooit 96% 93% 98% 91% altijd 0% 0% 1% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... vaak 0% 0% 1% gedurende een halve werkdag mijn normale taken niet kunnen uitvoeren soms 5% 8% 2% 8% nooit 94% 91% 98% 90% altijd 1% 0% 1% 2% de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... vaak 1% 1% 1% me ziek moeten melden soms 8% 13% 5% 6% nooit 90% 86% 95% 91% 91

92 Afgelopen 12 maanden lichamelijke agressie Afgelopen niet Afgelopen één of meer keren Iedere 6 maanden één of meer keren Iedere 3 maanden één of meer keren Iedere maand één of meer keren Iedere week één of meer keren Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 48% 56% 96% 82% Aantal % 38% 33% 4% 12% Aantal % 7% 5% 5% Aantal % 3% 4% 1% Aantal % 4% 2% Aantal 4 3 % 0% 0% Aantal % 100% 100% 100% 100% Daders laatste keer agressie Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Niet van toepassing 24% 31% 86% 51% Patiënten/cliënten 54% 44% 10% 35% Collega's en/of leiding 2% 0% 1% 2% Bezoekers 2% 4% 2% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 51% 45% 5% 27% Groepje jongeren 12% 16% 1% 1% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn coll 2% 4% 1% 2%, namelijk. 10% 11% 3% 8% % 100% 100% 100% 100% Aantal Afgelopen 12 maanden serieus bedreigd Afgelopen niet Afgelopen één of meer keren Iedere 6 maanden één of meer keren Iedere 3 maanden één of meer keren Iedere maand één of meer keren Iedere week één of meer keren Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 57% 61% 28% 80% Aantal % 35% 33% 35% 18% Aantal % 5% 3% 4% 1% Aantal % 3% 2% 7% Aantal % 1% 1% 17% 1% Aantal % 0% 0% 9% Aantal % 100% 100% 100% 100% 92

93 Daders laatste keer bedreigd Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Niet van toepassing 34% 42% 23% 49% Patiënten/cliënten 40% 36% 68% 33% Collega's en/of leiding 2% 1% 2% 5% Bezoekers 4% 4% 1% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 35% 34% 19% 22% Groepje jongeren 12% 15% 8% 3% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn collega 2% 3% 5% 4%, namelijk. 12% 12% 16% 8% % 100% 100% 100% 100% Aantal Afgelopen 12 maanden lastig gedrag Afgelopen niet Afgelopen één of meer keren Iedere 6 maanden één of meer keren Iedere 3 maanden één of meer keren Iedere maand één of meer keren Iedere week één of meer keren Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 56% 61% 55% 59% Aantal % 27% 26% 18% 22% Aantal % 5% 4% 3% 3% Aantal % 4% 5% 5% 3% Aantal % 6% 3% 11% 8% Aantal % 2% 1% 9% 4% Aantal % 100% 100% 100% 100% Daders laatste keer lastig gedrag Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Niet van toepassing 47% 54% 48% 51% Patiënten/cliënten 33% 29% 36% 11% Collega's en/of leiding 17% 12% 21% 39% Bezoekers 3% 3% 1% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 25% 24% 13% 8% Groepje jongeren 9% 14% 5% 3% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn collega 2% 2% 4% 1%, namelijk. 6% 6% 5% 3% % 100% 100% 100% 100% Aantal

94 Letsel en/of klachten ten gevolge van agressie en geweld tijdens het werk Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van lichamelijk geweld: nee 72% 69% 36% 58% licht letsel opgelopen (schaafwonden, blauwe plekken, bloed- ja 12% 7% 3% neus, blauw oog etc.) in uw werk? n.v.t. 16% 24% 64% 39% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van lichamelijk geweld: nee 82% 74% 34% 60% ernstig letsel opgelopen (steekwond, botbreuk, bewusteloos- ja 1% 1% heid, kneuzingen etc.) in uw werk? n.v.t. 17% 25% 66% 40% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk u zich wel eens ziek moeten melden op uw werk? Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? nee 84% 78% 54% 72% ja 2% 2% 2% n.v.t. 14% 19% 44% 28% nee 85% 80% 55% 73% ja 1% 1% n.v.t. 14% 20% 45% 27% nee 74% 71% 45% 64% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk wel eens minder goed gefunctioneerd in uw werk? ja 12% 10% 13% 9% n.v.t. 14% 19% 43% 27% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd in ja 1% 2% 2% 1% nee 85% 79% 54% 73% uw werk? n.v.t. 14% 20% 44% 26% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk uw plezier in het werk verloren? Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk serieus overwogen van baan te veranderen? nee 73% 71% 45% 66% ja 13% 10% 13% 7% n.v.t. 14% 19% 42% 27% nee 79% 76% 52% 69% ja 7% 4% 6% 4% n.v.t. 14% 19% 42% 27% nee 28% 21% 37% 52% Vraag 51. Bent u de afgelopen 12 maanden vaak op uw hoede voor ja 67% 68% 22% 22% agressie en geweld in uw werk? n.v.t. 6% 11% 40% 26% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? last van nee 80% 76% 50% 67% beelden en herinneringen over het incident, die u niet van u af kunt ja 5% 5% 4% 2% zetten. n.v.t. 15% 19% 46% 31% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? bepaalde nee 80% 75% 50% 67% plaatsen, taken of personen vermijden omdat u er angstig van ja 6% 6% 4% 3% wordt. n.v.t. 14% 19% 46% 29% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? er niet aan willen denken en/of er niet over willen praten. nee 81% 76% 52% 67% ja 4% 5% 3% 2% n.v.t. 15% 20% 45% 31% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? schrikreacties nee 76% 73% 50% 66% bij gebeurtenissen die lijken op het agressie- en of ge- ja 9% 8% 4% 3% weldsincident. n.v.t. 14% 19% 46% 31% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? neerslachtigheid, als u eraan denkt of er aan herinnerd wordt. nee 80% 75% 49% 62% ja 6% 6% 6% 8% n.v.t. 14% 20% 45% 29% 94

95 Afgelopen 12 maanden traumatische ervaring Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik heb het afgelopen tijdens het werk een ernstig ongeluk met een kind meegemaakt Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik heb het afgelopen een ernstig ongeluk met een collega meegemaakt Ambulance chauffeur Centralist meldkamer nee 37% 36% 44% 59% ja 62% 62% 54% 38% weet niet 1% 2% 2% 3% nee 89% 87% 88% 79% ja 11% 12% 8% 18% weet niet Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Een of meer van mijn familieleden zijn betrokken geweest bij weet niet een ernstig ongeluk Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik ben het afgelopen bij een aantal ernstige ongelukken betrokken geweest 1% 1% 3% 3% nee 95% 96% 95% 92% ja 5% 4% 3% 4% 0% 1% 3% 4% nee 30% 33% 67% 51% ja 69% 66% 31% 47% weet niet 1% 1% 2% 2% Afgelopen 12 maanden t.g.v. traumatische ervaringen in uw werk: Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische nee 94% 92% 79% 83% ervaringen i/u werk u zich wel eens ziek moeten melden op uw ja 4% 4% 1% 3% werk? n.v.t 2% 4% 20% 14% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? nee 97% 95% 79% 85% ja 1% 1% 1% 1% n.v.t 2% 4% 19% 14% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische nee 80% 77% 70% 78% ervaringen i/u werk wel eens minder goed gefunctioneerd in uw ja 17% 18% 11% 8% werk? n.v.t 2% 4% 20% 14% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische nee 96% 94% 80% 86% ervaringen i/u werk langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd ja 1% 2% 1% in uw werk? n.v.t 2% 4% 19% 14% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk uw plezier in het werk verloren? Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk serieus overwogen van baan te veranderen? nee 88% 89% 74% 80% ja 9% 7% 6% 6% n.v.t 3% 4% 20% 14% nee 91% 92% 78% 81% ja 7% 4% 3% 5% n.v.t 3% 4% 20% 14% Op dit moment nog als gevolg van traumatische ervaringen in uw werk afgelopen 12 maanden: Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen nee 74% 70% 58% 74% 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één ja 23% 26% 21% 10% of meer van de volgende gevoelens? gevoelens van machteloosheid n.v.t 3% 4% 22% 15% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen nee 83% 79% 62% 72% 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één ja 14% 16% 17% 12% of meer van de volgende gevoelens? gevoel van woede n.v.t 3% 4% 21% 15% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen nee 72% 75% 60% 74% 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één ja 25% 20% 18% 11% of meer van de volgende gevoelens? cynisch gevoel n.v.t 3% 5% 22% 15% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen nee 88% 88% 76% 83% 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één ja 9% 8% 4% 2% of meer van de volgende gevoelens? gevoel van angst n.v.t 3% 4% 21% 15% Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de afgelopen nee 89% 89% 76% 82% 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één ja 7% 6% 3% 3% of meer van de volgende gevoelens? depressieve gevoelens n.v.t 3% 5% 21% 15% 95

96 Ziekteverzuim afgelopen 12 maanden Nee Ja Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 46% 50% 50% 63% Aantal % 54% 50% 50% 37% Aantal % 100% 100% 100% 100% Aantal malen verzuimd afgelopen 12 maanden 1 keer 2 tot 5 keer 6 keer of vaker Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 49% 43% 51% 59% Aantal % 46% 52% 42% 41% Aantal % 5% 5% 7% Aantal % 100% 100% 100% 100% Werkdagen verzuimd afgelopen 12 maanden 1 t/m 7 dagen 8 t/m 14 dagen 15 t/m 48 dagen 49 t/m 91 dagen 92 dagen of meer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 49% 41% 48% 51% Aantal % 18% 20% 16% 19% Aantal % 18% 23% 24% 16% Aantal % 7% 10% 8% 5% Aantal % 8% 6% 4% 8% Aantal % 100% 100% 100% 100% Op dit moment nog (volledig of gedeeltelijk) ziek gemeld? Nee, ik ben gewoon aan het werk Ja, ik ben gedeeltelijk ziek, gedeeltelijk aan het werk Ja, ik werk therapeutisch Ja, ik ben op dit moment volledig ziek gemeld Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 89% 90% 92% 86% Aantal % 2% 2% 2% 8% Aantal % 2% 1% 2% 3% Aantal % 7% 6% 4% 3% Aantal % 100% 100% 100% 100% 96

97 Met wat voor soort klachten heeft u de laatst keer verzuimd u of verzuimt u nu? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Rugklachten 24% 25% 9% 24% Klachten nek, schouders, armen, polsen, handen 12% 14% 11% 18% Klachten heup, benen,knieën, voeten 8% 10% 5% 3% Psychische klachten, overspannen, burn-out 9% 8% 9% 6% Conflict op het werk 1% 2% 3% Klachten hart- en vaatstelsel 2% 3% 2% 3% Klachten luchtwegen 4% 4% 4% 6% Klachten maag of darmen 9% 8% 3% 6% Huidklachten, allergie 1% 1% 5% 6% Klachten oren, ogen 1% 2% 3% Griep, verkoudheid 34% 39% 41% 41% e klachten, namelijk. 16% 14% 27% 6% % 100% 100% 100% 100% Aantal Heeft u de indruk dat één of meer van deze klachten het gevolg waren van het werk dat u deed? Ja, hoofdzakelijk gevolg van mijn werk Ja, voor een deel gevolg van mijn werk Nee, geen gevolg van mijn werk weet niet Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 26% 29% 12% 17% Aantal % 21% 18% 18% 22% Aantal % 50% 47% 65% 56% Aantal % 3% 5% 5% 6% Aantal % 100% 100% 100% 100% Door welke omstandigheden klachten veroorzaakt? Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Werkdruk, werkstress 25% 22% 31% 20% Emotioneel te zwaar (door omgaan met traumatische ervaring.) 14% 14% 3% 7% Lichamelijk te zwaar (patiënten tillen, lang staan, sjouwen, 68% 71% 6% 47% Langdurig dezelfde handelingen verrichten, langdurig achter 5% 6% 31% 40% Problemen met leiding, werkgever 10% 13% 19% 13% Problemen met collega's of ondergeschikten 5% 4% 3% Problemen met cliënten/patiënten 2% 3% Geweld, seksuele intimidatie 1% 3% Problemen met geluid, temperatuur, luchtvochtigheid, chloor 5% 6% 34% Geweld, seksuele intimidatie 0% 1% Bedrijfsongeval 7% 5% 7% Anders 17% 18% 50% 13% % 100% 100% 100% 100% Aantal

98 Hoeveel dagen laatste keer verzuimd of tot nu aan het verzuimen? 1 t/m 14 dagen 15 t/m 48 dagen 49 t/m 91 dagen 92 t/m 182 dagen 183 dagen of meer Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 74% 74% 64% 76% Aantal % 13% 16% 22% 14% Aantal % 5% 6% 10% 3% Aantal % 5% 4% 3% 7% Aantal % 2% 1% 1% Aantal % 100% 100% 100% 100% Ziekteverzuim afgelopen 2 maanden Nee Ja Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 65% 63% 68% 54% Aantal % 35% 37% 32% 46% Aantal % 100% 100% 100% 100% Aantal malen verzuimd afgelopen 2 maanden 0 keer 1 keer 2 of vaker Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 12% 11% 10% 24% Aantal % 77% 73% 73% 59% Aantal % 11% 16% 17% 18% Aantal % 100% 100% 100% 100% Werkdagen verzuimd afgelopen 2 maanden 1 dag of korter 2 t/m 7 dagen 8 t/m 14 dagen 15 t/m 21 dagen Ambulance chauffeur Centralist meldkamer Aantal % 62% 62% 44% 56% Aantal % 10% 10% 13% 19% Aantal % 7% 10% 28% Aantal % 21% 19% 16% 25% Aantal % 100% 100% 100% 100% 98

99 Bijlage 3 Kruistabellen naar leeftijd 99

100 100

101 Geslacht Vrouw Man jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 36% 30% 23% 11% 8% Aantal % 64% 70% 77% 89% 92% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Opleiding Basisonderwijs (lagere school) VMBO (LBO/MAVO) HAVO/VWO Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) Hoger beroepsonderwijs (HBO) Wetenschappelijk onderwijs (universiteit) jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 0% 1% 2% 7% Aantal % 21% 14% 21% 30% 37% Aantal % 14% 7% 14% 13% 9% Aantal % 50% 35% 28% 23% 29% Aantal % 14% 44% 36% 31% 18% Aantal % 0% 1% 1% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Jaren werkzaam gezondheidszorg 1 of korter 2 t/m 5 5 t/m t/m of langer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 36% 10% 3% 1% Aantal % 57% 64% 32% 7% Aantal % 7% 25% 30% 11% 5% Aantal % 1% 23% 19% 8% Aantal % 11% 62% 87% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 101

102 Jaren werkzaam instelling 1 of korter 2 t/m 5 5 t/m t/m of langer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 29% 12% 6% 4% 4% Aantal % 71% 64% 42% 17% 14% Aantal % 21% 30% 15% 12% Aantal % 2% 16% 19% 14% Aantal % 0% 6% 45% 56% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Anders jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 64% 91% 97% 98% 91% Aantal % 14% 7% 2% 0% Aantal % 21% 2% 2% 1% 9% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Omvang dienstverband uur uur uur uur 1-12 uur jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 29% 12% 11% 13% 13% Aantal % 57% 68% 65% 73% 75% Aantal % 7% 12% 15% 8% 3% Aantal % 7% 5% 8% 4% 4% Aantal % 2% 1% 1% 4% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Overwerk Ja, structureel (vaak) Ja, incidenteel (af en toe) Nee, nooit jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 15% 30% 27% 29% 27% Aantal % 62% 63% 67% 63% 57% Aantal % 23% 6% 6% 9% 16% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 102

103 Overuren per week mei 6-sep 10 uur of meer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 56% 30% 34% 34% 30% Aantal % 33% 45% 42% 41% 38% Aantal % 11% 15% 19% 16% 19% Aantal % 11% 6% 9% 13% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Leidinggevend Nee Ja jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 93% 94% 93% 91% 93% Aantal % 7% 6% 7% 9% 7% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Particulier bedrijf of overheidsdienst Particulier bedrijf Overheidsdienst jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 50% 48% 39% 36% 58% Aantal % 50% 52% 61% 64% 42% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Personeelscategorie Ambulance chauffeur Centralist meldkamer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 29% 47% 49% 50% 30% Aantal % 71% 45% 39% 35% 50% Aantal % 6% 8% 9% 12% Aantal % 2% 4% 6% 8% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 103

104 Organisatieomvang 1 tot en met 4 5 tot en met 9 10 tot en met tot en met tot en met of meer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal 1 1 % 0% 1% Aantal % 4% 2% 3% 10% Aantal % 21% 14% 15% 17% 14% Aantal % 57% 44% 41% 40% 38% Aantal % 21% 17% 18% 17% 14% Aantal % 20% 24% 22% 22% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 104

105 Werktempo en werkhoeveelheid Werktempo en werkhoeveelheid Moet u erg snel werken? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te veel werk te doen? Werktempo en werkhoeveelheid Moet u extra hard werken om iets af te krijgen? Werktempo en werkhoeveelheid Werkt u onder tijdsdruk? Werktempo en werkhoeveelheid Moet u zich haasten? Werktempo en werkhoeveelheid Kunt u uw werk op uw gemak doen? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te maken met een achterstand in uw werkzaamheden? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u te weinig werk? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u problemen met het werktempo? Werktempo en werkhoeveelheid Heeft u problemen met de werkdruk? Werktempo en werkhoeveelheid Zou u het kalmer aan willen doen in uw werk? jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 1% 2% 3% 6% vaak 7% 31% 28% 39% 34% soms 93% 67% 69% 57% 59% nooit 1% 1% 1% 1% altijd 7% 1% 2% 4% 3% vaak 14% 17% 18% 24% 22% soms 43% 60% 63% 63% 69% nooit 36% 22% 17% 9% 7% altijd 0% 0% 2% 1% vaak 7% 5% 10% 18% 19% soms 64% 66% 68% 62% 59% nooit 29% 28% 21% 17% 20% altijd 7% 5% 10% 9% vaak 21% 34% 37% 46% 39% soms 71% 54% 53% 41% 42% nooit 7% 5% 5% 3% 10% altijd 1% 1% 4% 6% vaak 7% 29% 26% 37% 35% soms 86% 64% 67% 56% 52% nooit 7% 5% 6% 4% 8% altijd 2% 4% 2% 5% vaak 64% 42% 39% 29% 23% soms 36% 52% 53% 60% 61% nooit 4% 5% 9% 11% altijd 0% 1% 1% 1% vaak 2% 4% 6% 4% soms 29% 30% 40% 43% 25% nooit 71% 68% 56% 50% 70% altijd 0% 1% 0% 1% vaak 7% 3% 3% 2% 3% soms 36% 41% 42% 33% 35% nooit 57% 55% 55% 65% 61% altijd 0% 0% 0% 1% vaak 1% 4% 8% soms 7% 28% 30% 50% 42% nooit 93% 72% 68% 46% 50% altijd 0% 0% 0% 3% vaak 2% 2% 10% 9% soms 29% 44% 47% 58% 51% nooit 71% 54% 50% 32% 37% altijd 0% 0% 1% 5% vaak 3% 3% 11% 15% soms 21% 40% 51% 63% 55% nooit 79% 56% 46% 25% 24% 105

106 Emotionele belasting Emotionele belasting Is uw werk emotioneel zwaar? Emotionele belasting Wordt u in uw werk met dingen geconfronteerd die u persoonlijk raken? Emotionele belasting Wordt er door anderen een persoonlijk beroep op u gedaan in uw werk? Emotionele belasting Voelt u zich persoonlijk aangevallen of bedreigd in uw werk? Emotionele belasting Heeft u in uw werk contacten met lastige klanten of patiënten? Emotionele belasting Moet u voor uw werk mensen kunnen overtuigen of overreden? Emotionele belasting Komt u door uw werk in aangrijpende situaties terecht? jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 3% 2% 5% 13% vaak 14% 31% 32% 45% 34% soms 86% 65% 64% 47% 49% nooit 1% 1% 3% 5% altijd 2% 1% 2% 3% vaak 14% 19% 22% 30% 32% soms 79% 77% 75% 65% 59% nooit 7% 2% 2% 3% 6% altijd 5% 5% 6% 6% vaak 14% 27% 25% 32% 28% soms 79% 63% 65% 59% 62% nooit 7% 5% 5% 3% 4% altijd 0% 0% 0% 1% vaak 2% 3% 6% 4% soms 21% 66% 68% 70% 61% nooit 79% 31% 29% 24% 34% altijd 0% 0% 1% vaak 19% 17% 23% 19% soms 100% 79% 82% 75% 77% nooit 2% 1% 2% 3% altijd 1% 1% 1% 2% vaak 21% 30% 31% 34% 26% soms 79% 68% 67% 64% 68% nooit 1% 1% 1% 4% altijd 3% 2% 2% 2% vaak 43% 45% 44% 52% 38% soms 57% 53% 53% 44% 57% nooit 1% 2% 3% 106

107 Afwisseling in het werk Afwisseling in het werk Moet u in uw werk telkens dezelfde dingen doen? Afwisseling in het werk Is voor uw werk creativiteit vereist? Afwisseling in het werk Is uw werk gevarieerd? Afwisseling in het werk Vraagt u werk een eigen inbreng? Afwisseling in het werk Doet uw werk voldoende beroep op al uw vaardigheden en capaciteiten? jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 0% 1% 1% 3% vaak 18% 21% 25% 34% soms 64% 54% 57% 56% 39% nooit 36% 28% 21% 18% 24% altijd 21% 17% 17% 22% vaak 50% 57% 62% 63% 48% soms 50% 22% 21% 19% 29% nooit 0% 0% 0% 2% altijd 36% 48% 35% 36% 41% vaak 57% 45% 57% 55% 43% soms 7% 6% 8% 9% 16% nooit 0% 0% altijd 14% 31% 25% 29% 25% vaak 71% 59% 61% 60% 50% soms 14% 10% 14% 11% 23% nooit 0% 2% altijd 14% 20% 19% 27% 37% vaak 71% 61% 62% 62% 50% soms 7% 18% 18% 11% 12% nooit 7% 0% 1% 1% 2% altijd 36% 37% 26% 27% 31% vaak 50% 53% 63% 60% 46% Afwisseling in het werk Heeft u in uw werk voldoende afwisseling? soms 14% 10% 11% 13% 22% nooit 0% 1% 107

108 Zelfstandigheid in het werk Zelfstandigheid in uw werk Heeft u vrijheid bij het uitvoeren van uw werkzaamheden? Zelfstandigheid in uw werk Heeft u invloed op de planning van uw werkzaamheden? Zelfstandigheid in uw werk Heeft u invloed op het werktempo? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf bepalen hoe u uw werk uitvoert? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u uw werk even onderbreken als u dat nodig vindt? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden bepalen? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u meebeslissen over het tijdstip waarop iets af moet zijn? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf bepalen hoeveel tijd u aan een bepaalde activiteit besteedt? Zelfstandigheid in uw werk Lost u problemen in uw werkzaamheden zelf op? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u uw werk zelf indelen? Zelfstandigheid in uw werk Kunt u zelf de inhoud van uw werkzaamheden bepalen? jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 7% 20% 12% 12% 14% vaak 64% 59% 59% 55% 49% soms 29% 20% 27% 31% 31% nooit 1% 2% 2% 6% altijd 7% 8% 6% 7% 10% vaak 7% 28% 24% 22% 19% soms 64% 38% 41% 39% 38% nooit 21% 26% 29% 32% 33% altijd 7% 10% 6% 5% 10% vaak 14% 31% 28% 25% 18% soms 64% 48% 50% 49% 44% nooit 14% 12% 17% 21% 28% altijd 7% 10% 6% 7% 9% vaak 21% 41% 43% 40% 29% soms 50% 44% 45% 45% 43% nooit 21% 5% 6% 8% 19% altijd 2% 4% 3% 7% vaak 15% 12% 13% 9% 10% soms 69% 51% 51% 54% 45% nooit 15% 36% 32% 34% 39% altijd 7% 4% 3% 4% 8% vaak 7% 17% 19% 16% 14% soms 57% 49% 46% 40% 33% nooit 29% 31% 32% 40% 45% altijd 3% 3% 2% 8% vaak 29% 15% 16% 15% 10% soms 36% 45% 46% 44% 32% nooit 36% 36% 36% 39% 49% altijd 5% 4% 4% 13% vaak 29% 25% 28% 26% 13% soms 57% 55% 53% 50% 39% nooit 14% 14% 16% 19% 34% altijd 13% 15% 18% 26% vaak 79% 71% 70% 67% 52% soms 21% 16% 15% 15% 21% nooit 0% 1% altijd 2% 3% 4% 7% vaak 21% 19% 19% 17% 14% soms 50% 45% 46% 39% 37% nooit 29% 34% 32% 40% 42% altijd 3% 2% 3% 8% vaak 17% 16% 15% 11% soms 64% 39% 44% 38% 29% nooit 36% 41% 38% 44% 52% 108

109 Relatie met directe leiding Relatie met directe leiding Kunt u op uw directe leiding rekenen wanneer u het in uw werk wat moeilijk krijgt? Relatie met directe leiding Kunt u als dat nodig is uw directe leiding om hulp vragen? Relatie met directe leiding Is uw verstandhouding met uw directe leiding goed? Relatie met directe leiding Heeft u conflicten met uw directe leiding? Relatie met directe leiding Voelt u zich in uw werk gewaardeerd door uw directe leiding? Relatie met directe leiding Heeft u te maken met agressie van uw directe leiding? Relatie met directe leiding Is uw directe leiding vriendelijk tegen u? Relatie met directe leiding Heerst er tussen u en uw directe leiding een prettige sfeer? Relatie met directe leiding Doen zich tussen u en uw directe leiding vervelende gebeurtenissen voor? jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 29% 21% 20% 19% 30% vaak 57% 38% 36% 31% 29% soms 14% 33% 38% 42% 36% nooit 8% 6% 8% 5% altijd 50% 31% 30% 29% 44% vaak 21% 37% 38% 31% 23% soms 29% 28% 27% 36% 29% nooit 3% 4% 5% 5% altijd 36% 26% 28% 26% 48% vaak 50% 50% 51% 48% 32% soms 14% 22% 18% 23% 18% nooit 3% 3% 3% 2% altijd 1% 1% 1% 2% vaak 5% 3% 5% 3% soms 50% 49% 53% 57% 43% nooit 50% 45% 42% 37% 52% altijd 14% 12% 13% 12% 19% vaak 57% 42% 42% 36% 31% soms 29% 34% 34% 38% 39% nooit 11% 11% 13% 10% altijd 0% 1% 0% 3% vaak 1% 1% 1% 1% soms 7% 12% 11% 14% 21% nooit 93% 86% 86% 84% 76% altijd 43% 28% 35% 31% 48% vaak 50% 56% 52% 47% 33% soms 7% 16% 12% 20% 18% nooit 0% 1% 1% 2% altijd 36% 25% 28% 26% 38% vaak 57% 51% 51% 49% 40% soms 7% 21% 17% 23% 20% nooit 3% 3% 3% 2% altijd 0% 1% 1% 3% vaak 3% 4% 3% 3% soms 29% 45% 47% 56% 50% nooit 71% 52% 49% 40% 45% 109

110 Plezier in het werk jonger dan t/m t/m t/m en ouder nee 93% 98% 98% 94% 90% Plezier in het werk Ik kan wel zeggen dat ik tegen mijn werk opzie. ja 7% 2% 2% 6% 10% Plezier in het werk Ik doe mijn werk omdat het moet, daarmee is nee 100% 98% 98% 95% 90% alles wel gezegd. ja 2% 2% 5% 10% Plezier in het werk Meestal vind ik het wel prettig om aan de nee 3% 3% 5% 7% werkdag te beginnen. ja 100% 97% 97% 95% 93% Plezier in het werk Na zo'n vijf heb je het in dit werk wel gezien. nee 100% 95% 95% 96% 92% ja 5% 5% 4% 8% Plezier in het werk Ik vind mijn werk nog steeds boeiend, elke dag nee 8% 11% 11% 15% weer. ja 100% 92% 89% 89% 85% Plezier in het werk Het idee dat ik dit werk nog tot mijn pensioen nee 86% 80% 78% 70% 67% moet doen, benauwt me. ja 14% 20% 22% 30% 33% Plezier in het werk Ik heb plezier in mijn werk nee 2% 2% 5% 12% ja 100% 98% 98% 95% 88% Plezier in het werk Ik moet telkens weerstand bij mezelf overwinnen nee 100% 99% 99% 97% 92% om mijn werk te doen. ja 1% 1% 3% 8% Plezier in het werk Ik moet mezelf er vaak toe zetten om een nee 100% 98% 98% 97% 94% werkopdracht uit te voeren. ja 2% 2% 3% 6% Herstelbehoefte jonger dan t/m t/m t/m en ouder Herstelbehoefte Ik vind het moeilijk om me te ontspannen aan het nee 100% 92% 90% 81% 80% einde van een werkdag. ja 8% 10% 19% 20% Herstelbehoefte Aan het einde van een werkdag ben ik echt op. nee 86% 84% 84% 69% 64% ja 14% 16% 16% 31% 36% Herstelbehoefte Mijn baan maakt dat ik me aan het eind van een nee 93% 78% 80% 66% 57% werkdag nogal uitgeput voel. ja 7% 22% 20% 34% 43% Herstelbehoefte Na het avondeten voel ik me meestal nog vrij fit. nee 21% 29% 30% 41% 42% ja 79% 71% 70% 59% 58% Herstelbehoefte Ik kom meestal pas op een tweede vrije dag tot nee 93% 71% 73% 61% 60% rust. ja 7% 29% 27% 39% 40% Herstelbehoefte Het kost mij moeite om me te concentreren in nee 100% 90% 90% 80% 78% mijn vrije uren na het werk. ja 10% 10% 20% 22% Herstelbehoefte Ik kan weinig belangstelling opbrengen voor andere nee 64% 82% 83% 72% 76% mensen, wanneer ik zelf net thuis ben gekomen. ja 36% 18% 17% 28% 24% Herstelbehoefte Het kost mij over het algemeen meer dan een uur nee 64% 70% 71% 59% 63% voordat ik helemaal hersteld ben na mijn werk. ja 36% 30% 29% 41% 37% Herstelbehoefte Als ik thuis kom moeten ze mij even met rust laten. nee 64% 73% 72% 62% 67% ja 36% 27% 28% 38% 33% Herstelbehoefte Het komt vaak voor dat ik na een werkdag door nee 86% 76% 81% 65% 66% vermoeidheid niet meer toekom aan andere bezigheden. ja 14% 24% 19% 35% 34% Herstelbehoefte Het komt voor dat ik tijdens het laatste deel van de werkdag door vermoeidheid mijn werk niet meer zo goed kan doen. nee 100% 94% 91% 83% 82% ja 6% 9% 17% 18% 110

111 Afgelopen 12 maanden tgv werkdruk/werkstress: jonger dan t/m t/m t/m en ouder Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: wel eens verzuimd Nee 100% 91% 89% 81% 80% van uw werk? Ja 9% 11% 19% 20% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: langer dan 4 weken Nee 100% 97% 97% 91% 88% verzuimd van uw werk? Ja 3% 3% 9% 12% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: wel eens minder Nee 71% 73% 72% 61% 61% goed gefunctioneerd in uw werk? Ja 29% 27% 28% 39% 39% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: langer dan 4 weken Nee 100% 97% 96% 91% 91% minder goed gefunctioneerd in uw werk? Ja 3% 4% 9% 9% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: uw plezier in het Nee 100% 85% 84% 79% 85% werk verloren? Ja 15% 16% 21% 15% Heeft u ten gevolge van werkdruk/werkstress: serieus overwogen Nee 100% 88% 82% 83% 88% van baan te veranderen? Ja 12% 18% 17% 12% Doet u dergelijk lichamelijk belastend werk? Nee Ja jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 5% 10% 11% 17% Aantal % 100% 95% 90% 89% 83% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 111

112 Tillen Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: tillen? Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: duwen of trekken? Moet u in uw werk lasten van meer dan 5 kg: dragen? Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: tillen? Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: duwen of trekken? Moet u in uw werk zeer zware lasten van meer dan 25 kg: dragen? Moet u in uw werk tillen: in een ongemakkelijke houding? Moet u in uw werk tillen: met de last ver van het lichaam? Moet u in uw werk tillen: met een gedraaid bovenlichaam? Moet u in uw werk tillen: met een last boven borsthoogte? Moet u in uw werk tillen: met één hand? Moet u in uw werk tillen: met een last die slecht is vast te pakken of vast te houden? jonger dan t/m t/m t/m en ouder (heel) vaak 71% 82% 77% 75% 62% regelmatig 21% 14% 19% 19% 33% soms 1% 2% 1% 1% zelden/nooit 7% 3% 3% 5% 4% (heel) vaak 71% 80% 74% 70% 56% regelmatig 14% 13% 19% 20% 32% soms 7% 4% 4% 5% 6% zelden/nooit 7% 3% 3% 5% 6% (heel) vaak 57% 74% 72% 71% 58% regelmatig 14% 19% 21% 21% 34% soms 29% 3% 4% 3% 3% zelden/nooit 3% 3% 5% 4% (heel) vaak 57% 72% 69% 68% 56% regelmatig 29% 22% 24% 25% 35% soms 14% 3% 4% 2% 5% zelden/nooit 3% 3% 5% 4% (heel) vaak 50% 73% 67% 64% 54% regelmatig 29% 17% 24% 25% 33% soms 14% 6% 5% 5% 7% zelden/nooit 7% 4% 4% 6% 6% (heel) vaak 43% 58% 60% 60% 54% regelmatig 21% 29% 27% 28% 35% soms 21% 9% 9% 5% 6% zelden/nooit 14% 4% 3% 7% 5% (heel) vaak 43% 48% 45% 47% 36% regelmatig 43% 37% 43% 39% 47% soms 7% 12% 10% 9% 12% zelden/nooit 7% 3% 3% 5% 4% (heel) vaak 29% 31% 25% 31% 24% regelmatig 21% 34% 38% 34% 32% soms 43% 28% 32% 27% 37% zelden/nooit 7% 7% 5% 8% 6% (heel) vaak 21% 32% 27% 33% 26% regelmatig 29% 35% 38% 36% 36% soms 36% 27% 31% 24% 33% zelden/nooit 14% 5% 4% 7% 5% (heel) vaak 21% 18% 17% 21% 18% regelmatig 22% 23% 25% 29% soms 43% 43% 43% 38% 41% zelden/nooit 36% 16% 16% 16% 12% (heel) vaak 29% 20% 18% 20% 16% regelmatig 7% 23% 23% 23% 19% soms 14% 37% 38% 38% 34% zelden/nooit 50% 20% 22% 20% 30% (heel) vaak 29% 30% 25% 31% 22% regelmatig 14% 38% 37% 38% 34% soms 50% 24% 31% 25% 33% zelden/nooit 7% 8% 7% 7% 10% 112

113 Houding Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw bovenlichaam? Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw hoofd/nek? Moet u in uw werk buigen of draaien met: uw polsen/handen? Vraag 27. Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw bovenlichaam? Vraag 27. Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw hoofd/nek? Vraag 27. Moet u in uw werk lang achtereen in een voorovergebogen of gedraaide houding werken met: uw polsen/handen? Moet u in uw werk: in ongemakkelijke houdingen werken? Moet u in uw werk: langdurig in dezelfde houding werken? Moet u in uw werk: ver reiken met uw handen of armen? Moet u in uw werk: uw armen geheven houden? Moet u in uw werk lang achtereen: staan? jonger dan t/m t/m t/m en ouder (heel) vaak 57% 59% 49% 54% 37% regelmatig 36% 34% 41% 38% 49% soms 7% 6% 9% 7% 11% zelden/nooit 1% 1% 1% 2% (heel) vaak 36% 58% 47% 52% 37% regelmatig 36% 31% 38% 36% 43% soms 29% 10% 12% 10% 19% zelden/nooit 1% 2% 2% 1% (heel) vaak 43% 58% 50% 55% 40% regelmatig 21% 31% 38% 36% 49% soms 36% 9% 11% 8% 11% zelden/nooit 3% 1% 1% (heel) vaak 14% 21% 16% 18% 16% regelmatig 21% 32% 34% 36% 36% soms 29% 36% 39% 35% 39% zelden/nooit 36% 11% 11% 11% 9% (heel) vaak 7% 22% 15% 17% 18% regelmatig 14% 27% 30% 34% 33% soms 43% 39% 42% 36% 40% zelden/nooit 36% 12% 13% 13% 9% (heel) vaak 14% 20% 14% 18% 20% regelmatig 14% 29% 31% 32% 34% soms 43% 38% 41% 38% 37% zelden/nooit 29% 14% 13% 13% 8% (heel) vaak 7% 36% 27% 26% 22% regelmatig 43% 37% 44% 45% 39% soms 43% 24% 26% 26% 34% zelden/nooit 7% 2% 3% 3% 4% (heel) vaak 7% 16% 12% 16% 15% regelmatig 29% 28% 29% 31% 31% soms 50% 44% 47% 40% 43% zelden/nooit 14% 12% 11% 12% 11% (heel) vaak 7% 18% 14% 13% 12% regelmatig 21% 31% 32% 34% 29% soms 50% 42% 46% 44% 46% zelden/nooit 21% 9% 9% 9% 13% (heel) vaak 7% 11% 9% 8% 10% regelmatig 21% 20% 19% 23% 23% soms 36% 50% 51% 46% 44% zelden/nooit 36% 19% 21% 23% 23% (heel) vaak 14% 8% 5% 6% 10% regelmatig 29% 28% 26% 30% 25% soms 50% 45% 51% 47% 41% zelden/nooit 7% 18% 19% 17% 25% 113

114 vervolg Houding Moet u in uw werk lang achtereen: zitten? Moet u in uw werk lang achtereen: lopen? Moet u in uw werk lang achtereen: geknield of gehurkt werken? (heel) vaak 29% 26% 22% 27% 30% regelmatig 29% 44% 45% 45% 42% soms 43% 25% 28% 23% 22% zelden/nooit 5% 4% 4% 7% (heel) vaak 7% 12% 7% 10% 14% regelmatig 29% 29% 28% 34% 31% soms 43% 37% 43% 35% 37% zelden/nooit 21% 22% 21% 21% 17% (heel) vaak 7% 21% 15% 13% 18% regelmatig 64% 46% 42% 47% 40% soms 21% 24% 35% 30% 29% zelden/nooit 7% 8% 8% 11% 13% Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw bovenlichaam? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw hoofd/nek? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw arm(en)? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw hand(en)/polsen? Moet u in uw werk vele malen per minuut dezelfde bewegingen maken met: uw vingers? jonger dan t/m t/m t/m en ouder (heel) vaak 11% 7% 8% 9% regelmatig 29% 21% 21% 24% 29% soms 43% 41% 38% 40% 41% zelden/nooit 29% 28% 35% 28% 22% (heel) vaak 7% 12% 8% 9% 9% regelmatig 21% 21% 20% 26% 28% soms 36% 36% 36% 34% 41% zelden/nooit 36% 30% 36% 31% 22% (heel) vaak 14% 10% 12% 12% regelmatig 29% 24% 24% 27% 33% soms 36% 36% 36% 34% 36% zelden/nooit 36% 26% 30% 26% 18% (heel) vaak 7% 14% 10% 12% 13% regelmatig 29% 24% 24% 27% 32% soms 29% 37% 37% 35% 37% zelden/nooit 36% 26% 29% 27% 17% (heel) vaak 12% 9% 11% 12% regelmatig 29% 19% 18% 20% 24% soms 36% 37% 38% 35% 41% zelden/nooit 36% 32% 35% 33% 23% 114

115 Kracht, trilling en beweging Kracht, trilling en beweging kracht zetten met uw armen of handen? Kracht, trilling en beweging stevig knijpen met uw handen? Kracht, trilling en beweging grote kracht uitoefenen op gereedschappen of apparaten? Kracht, trilling en beweging heeft u in het werk trillend(e) gereedschap of apparaten in uw handen? Kracht, trilling en beweging rijdt u in het werk in voertuigen? Kracht, trilling en beweging moet u in uw werk lichamelijk actief (in beweging) zijn? jonger dan t/m t/m t/m en ouder (heel) vaak 29% 45% 37% 38% 31% regelmatig 36% 39% 45% 43% 42% soms 29% 12% 14% 11% 18% zelden/nooit 7% 4% 4% 8% 8% (heel) vaak 7% 28% 22% 27% 25% regelmatig 21% 30% 36% 34% 29% soms 57% 31% 30% 26% 35% zelden/nooit 14% 10% 12% 13% 11% (heel) vaak 7% 14% 12% 14% 15% regelmatig 7% 23% 23% 21% 26% soms 36% 33% 36% 36% 28% zelden/nooit 50% 30% 29% 29% 30% (heel) vaak 6% 5% 4% 2% regelmatig 6% 5% 5% 6% soms 7% 14% 12% 16% 18% zelden/nooit 93% 74% 77% 76% 74% (heel) vaak 71% 81% 80% 76% 80% regelmatig 14% 5% 6% 7% 6% soms 14% 6% 6% 7% 6% zelden/nooit 7% 8% 10% 8% (heel) vaak 21% 45% 42% 46% 45% regelmatig 43% 38% 42% 38% 37% soms 36% 12% 12% 9% 9% zelden/nooit 5% 4% 7% 8% Minuten per dag handen boven schouderhoogte 0 1 t/m t/m t/m t/m of meer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 71% 30% 34% 38% 35% Aantal % 21% 28% 30% 26% 26% Aantal % 7% 15% 15% 13% 14% Aantal % 13% 11% 8% 8% Aantal % 7% 6% 9% 8% Aantal % 6% 4% 6% 8% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 115

116 Minuten per dag handen onder kniehoogte 0 1 t/m t/m t/m t/m of meer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 36% 17% 19% 25% 23% Aantal % 17% 21% 18% 17% Aantal % 21% 20% 21% 23% 18% Aantal % 29% 26% 23% 19% 17% Aantal % 14% 16% 13% 12% 17% Aantal % 5% 4% 3% 8% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Uw mening over het werk Uw mening over het werk Ik ervaar het tillen van patiënten als een zware belasting Uw mening over het werk Ik ervaar het verplaatsen van patiënten als een zware belasting Uw mening over het werk Ik ervaar het duwen aan en trekken van een brancard als een zware belasting jonger dan t/m t/m t/m en ouder (heel) vaak 36% 33% 29% 38% 38% regelmatig 7% 37% 40% 40% 33% soms 43% 25% 25% 16% 19% zelden/nooit 14% 5% 6% 7% 10% (heel) vaak 21% 25% 25% 34% 33% regelmatig 21% 38% 40% 39% 38% soms 43% 31% 29% 20% 19% zelden/nooit 14% 6% 7% 7% 10% (heel) vaak 17% 16% 22% 22% regelmatig 43% 27% 30% 33% 33% soms 29% 43% 40% 35% 27% zelden/nooit 29% 14% 13% 10% 18% 116

117 Had u de afgelopen 12 maanden last van uw: jonger dan t/m t/m t/m en ouder ja, langdurig 3% 5% 8% 4% ja, regelmatig 15% 16% 15% 23% 24% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw nek ja, een enkele keer 8% 36% 37% 37% 34% nee, nooit 77% 46% 42% 31% 38% ja, langdurig 8% 4% 6% 9% 10% Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw schouders Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw boven in de rug Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw onder in de rug Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw ellebogen Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw polsen / handen Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw heupen / dijen Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw knieën Had u de afgelopen 12 maanden last (pijn, ongemak) van uw enkels / voeten ja, regelmatig 16% 13% 24% 24% ja, een enkele keer 23% 31% 37% 34% 32% nee, nooit 69% 49% 45% 33% 35% ja, langdurig 3% 3% 5% 6% ja, regelmatig 12% 9% 14% 16% ja, een enkele keer 31% 31% 31% 36% 34% nee, nooit 69% 54% 56% 45% 43% ja, langdurig 7% 9% 10% 16% 20% ja, regelmatig 14% 29% 26% 32% 30% ja, een enkele keer 50% 41% 42% 35% 22% nee, nooit 29% 21% 21% 18% 28% ja, langdurig 1% 2% 2% 3% ja, regelmatig 8% 3% 5% 10% 9% ja, een enkele keer 15% 9% 15% 23% 22% nee, nooit 77% 87% 79% 65% 66% ja, langdurig 2% 2% 4% 6% ja, regelmatig 5% 7% 13% 8% ja, een enkele keer 8% 19% 24% 30% 26% nee, nooit 92% 74% 67% 53% 60% ja, langdurig 1% 1% 3% 6% ja, regelmatig 4% 5% 11% 15% ja, een enkele keer 14% 18% 24% 24% nee, nooit 100% 81% 76% 63% 55% ja, langdurig 2% 3% 6% 7% ja, regelmatig 8% 11% 18% 14% ja, een enkele keer 23% 30% 32% 32% 30% nee, nooit 77% 60% 54% 44% 49% ja, langdurig 1% 2% 2% 5% ja, regelmatig 4% 3% 7% 7% ja, een enkele keer 15% 14% 17% 20% 23% nee, nooit 85% 81% 78% 70% 65% 117

118 Hebben de hierboven aangekruiste klachten te maken met uw werk? ja, geheel ja, gedeeltelijk Misschien Nee jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 15% 30% 30% 43% 42% Aantal % 38% 45% 41% 36% 32% Aantal % 38% 17% 20% 14% 19% Aantal % 8% 8% 9% 7% 8% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Wat was de directe aanleiding van uw klachten? jonger dan t/m t/m t/m en ouder sportblessure 46% 14% 14% 12% 3% Ongeval 8% 8% 7% 8% 8% te zwaar getild 62% 72% 65% 71% 63% huidaandoening 1% 1% 2% 5% verrekking of verstuiking 8% 19% 17% 19% 18% snijwond of brandwond 1% 1% 1% Aangeboren afwijking 1% 2% 2% 2% Reumatische aandoening 1% 1% 4% 5% Hernia 2% 6% 7% 14% geen van bovenstaande oorzaken 23% 26% 28% 23% 28% % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal Situaties in de afgelopen 12 maanden: De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werk moeten onderbreken De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werk moeten laten liggen De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen mijn werkdag voortijding moeten beëindigen De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen gedurende een halve werkdag mijn normale taken niet kunnen uitvoeren De volgende situaties kwamen voor door klachten over nek, rug en ledematen me ziek moeten melden jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 0% 1% 1% 2% vaak 0% 1% 3% 5% soms 18% 19% 29% 31% nooit 100% 82% 79% 67% 62% altijd 0% 1% 1% 3% vaak 0% 1% 1% 2% soms 8% 11% 13% 20% 23% nooit 92% 88% 85% 78% 73% altijd 0% 0% 0% 1% vaak 0% 0% 2% soms 6% 9% 14% 15% nooit 100% 94% 91% 85% 82% altijd 0% 0% 0% 1% vaak 1% 0% 2% soms 15% 8% 10% 14% 17% nooit 85% 92% 89% 85% 80% altijd 1% 1% 2% 4% vaak 1% 1% 2% 3% soms 15% 17% 20% 29% 29% nooit 85% 82% 78% 67% 65% 118

119 Afgelopen 3 maanden: Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een ongemakkelijk gevoel? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een stijf gevoel? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een duidelijk aanwijsbare pijnlijke plek? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een pijnlijk gevoel zonder uitstraling? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een pijnlijk gevoel met uitstraling op diverse plekken? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger klachten op meerdere plekken? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger tintelingen? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een doof gevoel? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger krachtsverlies? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger roodheid? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger zwellingen? Had u de afgelopen 3 maanden in nek, schouders, armen, polsen, handen e/o vinger een branderig of gloeiend gevoel? jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 1% 2% 4% 6% vaak 7% 13% 13% 22% 21% soms 21% 42% 42% 46% 38% nooit 71% 44% 43% 28% 35% altijd 7% 1% 2% 3% 5% vaak 11% 12% 20% 20% soms 21% 45% 40% 43% 38% nooit 71% 43% 46% 34% 38% altijd 4% 4% 11% 12% vaak 7% 14% 14% 23% 26% soms 21% 34% 35% 36% 32% nooit 71% 48% 47% 31% 30% altijd 1% 2% 5% 5% vaak 7% 9% 9% 18% 16% soms 14% 37% 38% 40% 39% nooit 79% 53% 52% 38% 39% altijd 1% 1% 3% 4% vaak 4% 5% 10% 14% soms 17% 17% 25% 21% nooit 100% 78% 77% 62% 61% altijd 1% 1% 2% 4% vaak 5% 7% 12% 14% soms 7% 26% 24% 38% 26% nooit 93% 68% 67% 48% 56% altijd 0% 0% 1% 3% vaak 2% 3% 4% 4% soms 12% 16% 21% 18% nooit 100% 86% 82% 73% 75% altijd 0% 0% 1% 3% vaak 2% 2% 3% 7% soms 10% 15% 22% 27% nooit 100% 88% 83% 74% 64% altijd 1% 0% 1% 1% vaak 1% 2% 3% 6% soms 11% 10% 20% 29% nooit 100% 87% 88% 76% 64% altijd 0% 0% 1% vaak 7% 0% 0% 1% 2% soms 5% 4% 6% 8% nooit 93% 95% 95% 93% 89% altijd 0% 0% 2% vaak 0% 1% 1% 2% soms 7% 8% 12% 13% nooit 100% 92% 91% 87% 83% altijd 1% 1% 1% vaak 7% 1% 2% 3% 6% soms 14% 12% 10% 16% 15% nooit 79% 86% 87% 80% 77% 119

120 Aangekruiste klachten te maken met uw werk? ja, geheel ja, gedeeltelijk Misschien Nee jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 23% 21% 33% 34% Aantal % 15% 30% 31% 33% 30% Aantal % 23% 19% 20% 18% 16% Aantal % 62% 28% 28% 17% 20% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Wat was de directe aanleiding van uw klachten? jonger dan t/m t/m t/m en ouder sportblessure 8% 9% 8% 7% 2% Ongeval 4% 5% 6% 4% te zwaar getild 33% 54% 51% 59% 55% huidaandoening 8% 1% 1% 2% 3% verrekking of verstuiking 15% 13% 17% 17% snijwond of brandwond 0% 0% 0% 1% Aangeboren afwijking 0% 1% 1% 1% Reumatische aandoening 0% 1% 4% 5% Hernia 0% 2% 5% 13% geen van bovenstaande oorzaken 58% 43% 44% 35% 38% % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal De volgende situaties kwamen in de afgelopen drie maanden voor door klachten over nek, schouders, armen, polsen, handen en/of vingers: de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... mijn werk moeten onderbreken de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... mijn werk moeten laten liggen de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... mijn werkdag vroegtijdig moeten beëindigen de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... gedurende een halve werkdag mijn normale taken niet kunnen uitvoeren de afgelopen 3 maanden voor door klachten over nek, schouders... me ziek moeten melden jonger dan t/m t/m t/m en ouder altijd 0% 0% 0% 3% vaak 0% 0% 1% 4% soms 7% 11% 17% 17% nooit 100% 93% 89% 81% 77% altijd 0% 0% 0% 4% vaak 0% 1% soms 5% 6% 11% 13% nooit 100% 95% 94% 88% 83% altijd 0% 0% 0% 3% vaak 0% 0% 1% soms 3% 4% 7% 10% nooit 100% 97% 96% 93% 87% altijd 0% 0% 0% 2% vaak 0% 0% 0% 1% soms 3% 5% 9% 13% nooit 100% 96% 95% 90% 84% altijd 0% 0% 1% 3% vaak 1% 1% 1% soms 6% 7% 13% 17% nooit 100% 94% 92% 84% 79% 120

121 Afgelopen 12 maanden lichamelijke agressie Afgelopen niet Afgelopen één of meerdere keren Iedere 6 maanden één of meerdere keren Iedere 3 maanden één of meerdere keren Iedere maand één of meerdere keren Iedere week één of meerdere keren jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 79% 52% 56% 57% 69% Aantal % 21% 34% 33% 31% 22% Aantal % 7% 5% 6% 4% Aantal % 4% 3% 3% 4% Aantal % 3% 3% 2% 2% Aantal 3 4 % 0% 0% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Daders laatste keer agressie jonger dan t/m t/m t/m en ouder Niet van toepassing 57% 30% 33% 31% 43% Patiënten/cliënten 29% 49% 46% 47% 29% Collega s en/of leiding 3% 1% 1% 1% Bezoekers 2% 3% 3% 7% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 21% 47% 41% 48% 34% Groepje jongeren 8% 11% 15% 23% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn coll 1% 2% 4% 5%, namelijk. 7% 10% 11% 9% 5% % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal Afgelopen 12 maanden serieus bedreigd Afgelopen niet Afgelopen één of meerdere keren Iedere 6 maanden één of meerdere keren Iedere 3 maanden één of meerdere keren Iedere maand één of meerdere keren Iedere week één of meerdere keren jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 79% 56% 56% 57% 62% Aantal % 21% 34% 34% 33% 28% Aantal % 5% 4% 4% 1% Aantal % 3% 2% 3% 5% Aantal % 1% 2% 3% 3% Aantal % 1% 1% 1% 1% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 121

122 Daders laatste keer bedreigd jonger dan t/m t/m t/m en ouder Niet van toepassing 79% 40% 39% 33% 37% Patiënten/cliënten 21% 40% 40% 44% 31% Collega s en/of leiding 1% 2% 2% 2% Bezoekers 2% 4% 4% 7% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 7% 30% 31% 37% 30% Groepje jongeren 7% 12% 16% 15% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn coll 2% 3% 3% 4%, namelijk. 15% 13% 10% 12% % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal Afgelopen 12 maanden lastig gedrag Afgelopen niet Afgelopen één of meerdere keren Iedere 6 maanden één of meerdere keren Iedere 3 maanden één of meerdere keren Iedere maand één of meerdere keren Iedere week één of meerdere keren jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 86% 52% 60% 58% 68% Aantal % 14% 28% 25% 27% 22% Aantal % 5% 5% 4% 2% Aantal % 5% 4% 5% 2% Aantal % 7% 4% 5% 5% Aantal % 2% 2% 2% 2% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Daders laatste keer lastig gedrag jonger dan t/m t/m t/m en ouder Niet van toepassing 79% 47% 53% 48% 54% Patiënten/cliënten 21% 36% 30% 30% 21% Collega s en/of leiding 16% 16% 18% 14% Bezoekers 3% 3% 3% 4% Psychiatrische patiënten, verslaafden, zwervers 25% 21% 24% 19% Groepje jongeren 9% 9% 12% 12% Bekende personen die eerder agressief tegen mij of mijn coll 1% 2% 2% 4%, namelijk. 7% 6% 4% 6% % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal

123 Letsel en/of klachten ten gevolge van aggressie en geweld tijdens het werk jonger dan t/m t/m t/m en ouder Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van lichamelijk nee 14% 68% 66% 68% 65% geweld: licht letsel opgelopen (schaafwonden, blauwe plekken, ja 14% 10% 9% 8% 5% bloedneus, blauw oog etc.) in uw werk? n.v.t. 71% 21% 25% 24% 30% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van lichamelijk nee 14% 78% 73% 75% 67% geweld: ernstig letsel opgelopen (steekwond, botbreuk, bewusteloosheid, ja 1% 1% 0% 1% kneuzingen etc.) in uw werk? n.v.t. 86% 22% 26% 25% 32% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en nee 36% 82% 80% 78% 71% geweld in uw werk u zich wel eens ziek moeten melden op uw ja 14% 2% 1% 2% 3% werk? n.v.t. 50% 16% 19% 19% 27% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? nee 38% 83% 80% 80% 72% ja 0% 0% 1% 2% n.v.t. 62% 16% 20% 19% 26% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en nee 38% 74% 72% 66% 59% geweld in uw werk wel eens minder goed gefunctioneerd in uw ja 10% 9% 15% 16% werk? n.v.t. 62% 16% 19% 18% 25% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en nee 38% 83% 80% 78% 72% geweld in uw werk langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd ja 1% 1% 3% 2% in uw werk? n.v.t. 62% 17% 19% 19% 27% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk uw plezier in het werk verloren? Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van agressie en geweld in uw werk serieus overwogen van baan te veranderen? Vraag 51. Bent u de afgelopen 12 maanden vaak op uw hoede voor agressie en geweld in uw werk? nee 36% 73% 71% 68% 61% ja 7% 11% 10% 13% 14% n.v.t. 57% 16% 19% 18% 25% nee 38% 79% 77% 73% 70% ja 5% 5% 7% 7% n.v.t. 62% 17% 19% 19% 23% nee 15% 25% 27% 28% 26% ja 38% 65% 63% 61% 52% n.v.t. 46% 10% 11% 11% 22% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? last nee 29% 77% 77% 74% 68% van beelden en herinneringen over het incident, die u niet van u af ja 7% 5% 4% 6% 4% kunt zetten. n.v.t. 64% 18% 19% 20% 27% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? bepaalde plaatsen, taken of personen vermijden omdat u er angstig ja 7% 4% 5% 8% 7% nee 29% 78% 76% 73% 66% van wordt. n.v.t. 64% 18% 19% 19% 27% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? er niet aan willen denken en/of er niet over willen praten. nee 36% 79% 77% 75% 65% ja 3% 3% 5% 9% n.v.t. 64% 18% 20% 19% 27% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? schrikreacties nee 29% 75% 74% 72% 63% bij gebeurtenissen die lijken op het agressie- en of ge- ja 7% 8% 7% 9% 10% weldsincident. n.v.t. 64% 18% 19% 19% 27% op dit moment nog één of meer van de volgende klachten? Neerslachtigheid, als u eraan denkt of er aan herinnerd wordt. nee 36% 77% 76% 73% 67% ja 5% 5% 7% 7% n.v.t. 64% 18% 19% 19% 26% 123

124 Afgelopen 12 maanden traumatische ervaring Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik heb het afgelopen tijdens het werk een ernstig ongeluk met een kind meegemaakt Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik heb het afgelopen een ernstig ongeluk met een collega meegemaakt Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Een of meerdere van mijn familieleden zijn betrokken geweest bij een ernstig ongeluk Traumatische ervaringen Vraag 53. Onderstaande stellingen hebben betrekking op wat u de afgelopen 12 maanden heeft meegemaakt. Ik ben het afgelopen bij een aantal ernstige ongelukken betrokken geweest jonger dan t/m t/m t/m en ouder nee 71% 42% 39% 36% 32% ja 21% 58% 60% 62% 67% weet niet 7% 1% 1% 2% 1% nee 100% 89% 87% 88% 83% ja 10% 12% 10% 14% weet niet 1% 1% 2% 3% nee 100% 94% 95% 95% 95% ja 5% 4% 3% 4% weet niet 0% 1% 1% 1% nee 29% 37% 34% 35% 39% ja 71% 62% 65% 64% 59% weet niet 1% 1% 1% 2% Afgelopen 12 maanden t.g.v. traumatische ervaringen in uw werk: jonger dan t/m t/m t/m en ouder Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische nee 79% 94% 93% 90% 87% ervaringen i/u werk u zich wel eens ziek moeten melden op uw ja 3% 3% 4% 5% werk? n.v.t 21% 4% 4% 6% 8% nee 79% 95% 95% 93% 90% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ja 1% 1% 1% 3% ervaringen i/u werk langer dan 4 weken verzuimd van uw werk? n.v.t 21% 4% 4% 6% 8% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische nee 71% 83% 81% 73% 75% ervaringen i/u werk wel eens minder goed gefunctioneerd in uw ja 7% 13% 15% 21% 17% werk? n.v.t 21% 4% 4% 6% 9% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische nee 79% 95% 95% 92% 91% ervaringen i/u werk langer dan 4 weken minder goed gefunctioneerd ja 1% 1% 2% 1% in uw werk? n.v.t 21% 4% 4% 6% 9% Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk uw plezier in het werk verloren? Heeft u de afgelopen 12 maanden ten gevolge van traumatische ervaringen i/u werk serieus overwogen van baan te veranderen? nee 79% 88% 89% 85% 83% ja 7% 7% 9% 9% n.v.t 21% 5% 4% 6% 8% nee 79% 90% 91% 88% 89% ja 5% 5% 7% 4% n.v.t 21% 4% 4% 6% 8% 124

125 Op dit moment nog als gevolg van traumatische ervaringen in uw werk afgelopen 12 maanden: jonger dan t/m t/m t/m en ouder Vraag 55. Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de nee 57% 74% 71% 70% 65% afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? gevoelens van machteloosheid ja n.v.t 14% 29% 21% 5% 24% 5% 24% 6% 23% 12% Vraag 55. Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de nee 79% 81% 81% 77% 71% afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment ja 14% 14% 16% 17% nog één of meer van de volgende gevoelens? gevoel van woede n.v.t 21% 5% 5% 6% 11% Vraag 55. Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de nee 79% 76% 72% 70% 78% afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment ja 19% 23% 23% 12% nog één of meer van de volgende gevoelens? cynisch ge- voel n.v.t 21% 5% 5% 6% 10% Vraag 55. Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de nee 79% 88% 87% 86% 82% afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment ja 7% 8% 8% 7% nog één of meer van de volgende gevoelens? gevoel van angst n.v.t 21% 5% 5% 6% 11% Vraag 55. Heeft u als gevolg van traumatische ervaringen die u de nee 79% 90% 89% 85% 84% afgelopen 12 maanden in uw werk heeft meegemaakt, op dit moment nog één of meer van de volgende gevoelens? depressieve gevoelens ja n.v.t 21% 5% 5% 6% 5% 8% 6% 6% 10% Ziekteverzuim afgelopen 12 maanden Nee Ja jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 57% 51% 49% 46% 53% Aantal % 43% 49% 51% 54% 47% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal Aantal malen verzuimd afgelopen 12 maanden 1 keer 2 tot 5 keer 6 keer of vaker jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 50% 47% 49% 45% 47% Aantal % 50% 48% 47% 49% 43% Aantal % 4% 4% 5% 10% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 125

126 Werkdagen verzuimd afgelopen 12 maanden 1 t/m 7 dagen 8 t/m 14 dagen 15 t/m 48 dagen 49 t/m 91 dagen 92 dagen of meer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 67% 61% 52% 35% 28% Aantal % 33% 15% 19% 19% 13% Aantal % 14% 17% 24% 45% Aantal % 4% 7% 11% 4% Aantal % 6% 4% 10% 9% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Op dit moment nog (volledig of gedeeltelijk) ziek gemeld? Nee, ik ben gewoon aan het werk Ja, ik ben gedeeltelijk ziek, gedeeltelijk aan het werk Ja, ik werk therapeutisch Ja, ik ben op dit moment volledig ziek gemeld jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 83% 92% 92% 86% 85% Aantal % 1% 1% 4% 2% Aantal % 2% 1% 2% Aantal % 17% 5% 6% 7% 13% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Met wat voor soort klachten heeft u de laatst keer verzuimd u of verzuimt u nu? jonger dan t/m t/m t/m en ouder Rugklachten 16% 21% 27% 43% Klachten nek, schouders, armen, polsen, handen 17% 6% 10% 18% 19% Klachten heup, benen,knieën, voeten 17% 7% 7% 10% 11% Psychische klachten, overspannen, burnout 17% 5% 7% 11% 9% Conflict op het werk 2% 1% 2% 2% Klachten hart- en vaatstelsel 0% 2% 4% 2% Klachten luchtwegen 3% 3% 5% 2% Klachten maag of darmen 9% 7% 7% 15% Huidklachten, allergie 1% 1% 1% 8% Klachten oren, ogen 1% 2% 1% 2% Griep, verkoudheid 67% 48% 39% 30% 25% e klachten, namelijk. 17% 20% 15% 15% 13% % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal

127 Vraag 61. Heeft u de indruk dat één of meer van deze klachten het gevolg waren van het werk dat u deed? Ja, hoofdzakelijk gevolg van mijn werk Ja, voor een deel gevolg van mijn werk Nee, geen gevolg van mijn werk weet niet jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 15% 21% 34% 41% Aantal % 21% 17% 24% 11% Aantal % 100% 62% 58% 37% 43% Aantal % 2% 4% 4% 6% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Door welke omstandigheden klachten verzoorzaakt? 25 t/m t/m t/m en ouder Werkdruk, werkstress 26% 16% 29% 31% Emotioneel te zwaar (door omgaan met traumatische ervaring.) 13% 11% 15% 17% Lichamelijk te zwaar (patiënten tillen, lang staan, sjouwen, 58% 64% 67% 69% Langdurig dezelfde handelingen verrichten, langdurig achter 4% 8% 8% 17% Problemen met leiding, werkgever 15% 8% 12% 21% Problemen met collega's of ondergeschikten 8% 4% 2% 14% Problemen met cliënten/patiënten 1% 2% 3% 3% Geweld, seksuele intimidatie 4% 1% 2% 3% Problemen met geluid, temperatuur, luchtvochtigheid, chloor 8% 5% 8% 10% Geweld, seksuele intimidatie 1% 3% Bedrijfsongeval 9% 7% 3% Anders 29% 20% 15% 17% % 100% 100% 100% 100% Aantal Hoeveel dagen laatste keer verzuimd of tot nu aan het verzuimen? 1 t/m 14 dagen 15 t/m 48 dagen 49 t/m 91 dagen 92 t/m 182 dagen 183 dagen of meer jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 100% 82% 79% 64% 52% Aantal % 7% 14% 18% 33% Aantal % 4% 3% 10% 2% Aantal % 4% 3% 6% 10% Aantal % 3% 0% 2% 2% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 127

128 Ziekteverzuim afgelopen 2 maanden Nee Ja jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 67% 66% 68% 58% 65% Aantal % 33% 34% 32% 42% 35% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Aantal malen verzuimd afgelopen 2 maanden 0 keer 1 keer 2 of vaker jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 7% 8% 16% 31% Aantal % 50% 84% 77% 71% 44% Aantal % 50% 9% 15% 13% 25% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% Werkdagen verzuimd afgelopen 2 maanden 1 dag of korter 2 t/m 7 dagen 8 t/m 14 dagen 15 t/m 21 dagen jonger dan t/m t/m t/m en ouder Aantal % 100% 74% 68% 51% 35% Aantal % 10% 9% 12% 6% Aantal % 3% 6% 13% 29% Aantal % 13% 17% 25% 29% Aantal % 100% 100% 100% 100% 100% 128

129 Bijlage 4 Schaalscores naar persoonskenmerk In deze bijlage staan de schaalscores van de thema s binnen werkdruk en werkstress en RSI weergegeven naar persoonskenmerken van de werknemers in de ambulancezorg. De thema s zijn: Werktempo en hoeveelheid (tabel B4.1) Emotionele belasting (tabel B4.2) Afwisseling werk (tabel B4.3) Zelfstandigheid werk (B4.4) Relatie met leidinggevende (B4.5) Plezier in het werk (B4.6) Herstelbehoefte (B4.7) RSI-klachten (B4.8) RSI-beperkingen (B4.9). Tabel B4.1 Schaalscores werktempo en -hoeveelheid Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 36,8 37,2 46,9 48,1 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 29,2 34,6 36,1 42,4 41,3 Geslacht Vrouw Man 35,7 38,9 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 35,5 40,2 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 40,2 38,4 37,7 36,4 33,4 38,3 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 38, ,2 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 41,6 38,2 37,9 38,4 38,0 45,5 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 59,1 33,2 35,9 38,2 40,2 39,3 38,3 129

130 Tabel B4.2 Schaalscores emotionele belasting Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 42,9 40,6 43,1 38,2 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 34 40,9 40,8 43,6 41,7 Geslacht Vrouw Man 40,3 42,1 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 35,5 40,2 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 42,7 41,8 42,7 38,9 41,6 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 42 36,8 38,4 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 42,7 40,6 42,3 41,5 42,6 43,7 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 66,7 38,5 39,7 41,9 43,3 42,2 41,8 130

131 Tabel B4.3 Schaalscores afwisseling werk Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 29,1 30,2 35,0 29,5 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 31,7 27,8 30,9 29,9 31,8 Geslacht Vrouw Man 29,4 30,2 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 30,9 29,5 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 29,6 30,1 30,1 31,2 27,4 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 30,0 29,4 31,2 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 31,2 30,7 30,9 29,4 29,9 24,5 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 25,0 31,8 30,4 30,6 29,4 29,1 30,0 131

132 Tabel B4.4 Schaalscores zelfstandigheid Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 56,8 66,8 61,3 41,2 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 62,3 58,9 60,0 61,6 62,4 Geslacht Vrouw Man 58,3 61 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 59,2 61,3 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 60,7 60,9 60,1 59,4 53,7 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 60,6 59,7 56,3 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 67,2 64,3 59,7 63,3 55,9 45,2 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 13,6 58,1 60,0 60,9 61,1 60,2 60,5 132

133 Tabel B4.5 Schaalscores relatie leidinggevende Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 31,2 27,9 34,3 26,3 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 21,4 29,5 29,2 31,8 27,1 Geslacht Vrouw Man 30,7 29,8 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 27,5 31,7 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 28,4 30,2 32,6 29,3 23,5 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 30,2 26,1 22,7 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 31,0 28,0 29,9 29,8 31,3 27,8 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 22,2 24,1 30,5 30,0 29,8 30,7 30,0 133

134 Tabel B4.6 Schaalscores plezier in werk Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 6,4 6,6 7,8 6,7 5,7 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 2,5 5,2 5,7 7,9 12,1 Geslacht Vrouw Man 5,6 6,9 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 7,1 6,4 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 6,4 6,6 7,8 6,7 5,7 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 6,6 8,3 9,1 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 6,1 6,2 7,2 6,5 7,0 8,3 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 22,2 8,0 5,9 6,6 6,8 7,2 6,7 134

135 Tabel B4.7 Schaalscores herstelbehoefte Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 23,8 22,3 35,2 29,7 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 15,6 20,0 19,8 31,2 31,8 Geslacht Vrouw Man 24,4 24,4 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 22,4 25,8 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 25,4 24,3 27,2 23,9 11,0 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 24,8 13,4 20,0 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 19,4 23,9 28,3 23,7 24,4 17,4 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 9,1 19,8 23,0 23,5 25,6 26,7 24,4 135

136 Tabel B4.8 Schaalscores verhoogde kans uitval door RSI-klachten Schaalscore Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 14,5 14,3 16,2 13,0 Leeftijd 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder 5,4 11,5 12,1 18,4 19,8 Geslacht Vrouw Man 15,5 14,3 Soort bedrijf Particulierbedrijf Overheidsdienst 13,6 15,2 Omvang dienstverband 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur 14,3 14,3 16,4 14,8 13,1 Soort contract Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling 14,7 9,6 9,9 Opleidingsniveau Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 20,8 14,7 13,7 14,9 14,1 13,9 Grootte bedrijf/instelling 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 52,8 11,2 13,3 14,7 16,0 14,1 14,5 136

137 Tabel B4.9 Schaalscores beperkingen werk door RSI-klachten Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer Schaalscore 3,0 4,2 1,8 4,9 0,0 1,9 2,5 4,8 8,1 3,0 3,6 3,3 3,5 4,0 3,4 3,9 2,2 3,4 3,5 1,3 3,1 9,5 3,9 3,6 3,2 3,0 3,6 40,0 3,1 3,0 3,5 4,0 3,2 137

138 138

139 Bijlage 5 Blootstelling fysieke belasting en agressie en geweld naar persoonskenmerk In deze bijlage wordt de blootstelling van werknemers in de ambulancezorg gepresenteerd naar persoonskenmerk. De blootstellingsgegevens die voorkomen zijn: Blootstelling fysieke belasting naar persoonskenmerk (tabel B5.1) Blootstelling zeer zware fysieke belasting naar persoonskenmerk (tabel B5.2) Verzwarende omstandigheden naar persoonskenmerk (tabel B5.3) Blootstelling agressie en geweld naar persoonskenmerk (tabel B5.4) Posttraumatische stressklachten door agressie en geweld naar persoonskenmerk (tabel B5.5) Beperkingen door agressie en geweld naar persoonskenmerk (tabel B5.6) Beperkingen door traumatische ervaringen naar persoonskenmerk (tabel B5.7). Tabel B5.1 Blootstelling fysieke belasting werknemers ambulancezorg Blootstelling fysieke belasting % N Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 98% 98% 21% 52% Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 93% 93% 90% 87% 85% 80% 92% 93% 87% 91% 91% 86% 73% 97% 90% 85% 90% 90% 94% 92% 89% 86% 75% 100% 92% 85% 91% 92% 87% , %

140 Tabel B5.2 Blootstelling zeer zware fysieke belasting werknemers ambulancezorg Blootstelling zeer zware fysieke belasting % N Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 97% 96% 20% 51% Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 93% 92% 89% 87% 82% 78% 91% 92% 86% 90% 90% 84% 71% 97% 89% 81% 90% 90% 93% 91% 88% 85% 75% 100% 89% 83% 90% 91% 86% %

141 Tabel B5.3 Verzwarende omstandigheden werknemers ambulancezorg Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer % N % 88% 5% 35% 86% 85% 81% 81% 71% 70% 84% 84% 79% 82% 83% 78% 61% 87% 81% 77% 80% 81% 82% 85% 82% 79% 67% 50% 77% 74% 83% 86% 80% %

142 Tabel B5.4 Blootstelling agressie en geweld werknemers ambulancezorg Functie Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer % N % 55% 72% 27% 36% 65% 62% 58% 46% 55% 61% 54% 64% 59% 61% 65% 45% 51% 60% 53% 52% 45% 52% 63% 60% 65% 67% - 36% 59% 60% 63% 63% %

143 Tabel B5.5 Posttraumatische stressklachten door agressie en geweld werknemers ambulancezorg Posttraumatische stressklachten % N Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 8% 7% 6% 6% Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 7% 6% 7% 9% 9% 7% 8% 5% 9% 8% 7% 10% 4% 8% 8% 6% 6% 10% 6% 10% 8% 7% 8% - - 7% 7% 9% 9% %

144 Tabel B5.6 Beperkingen door agressie en geweld werknemers ambulancezorg Beperkingen door agressie en geweld % N Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 13% 11% 13% 9% Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 14% 10% 9% 16% 16% 9% 13% 10% 14% 11% 13% 12% 6% 3% 12% 6% 2% 45% 52% 63% 60% 65% 67% - 8% 10% 11% 16% 13% %

145 Tabel B5.7 Beperkingen door traumatische ervaringen werknemers ambulancezorg Beperkingen door traumatische ervaringen % N Functie Ambulancechauffeur Centralist meldkamer 18% 20% 11% 9% Leeftijd Geslacht Soort bedrijf Omvang dienstverband Soort contract Opleidingsniveau Grootte bedrijf/instelling 24 en jonger 25 t/m t/m t/m en ouder Vrouw Man Particulierbedrijf Overheidsdienst 37 t/m 40 uur 33 t/m 36 uur 25 t/m 32 uur 13 t/m 24 uur 1 t/m 12 uur Vaste aanstelling Tijdelijke aanstelling Andere aanstelling Basisonderwijs VMBO HAVO/VWO MBO HBO WO 1 t/m 4 werknemers 5 t/m 9 werknemers 10 tot en met 19 werknemers 20 t/m 49 werknemers 50 tot en met 99 werknemers 100 werknemers en meer 7% 14% 15% 22% 18% 15% 18% 15% 19% 17% 18% 19% 13% 3% 18% 8% 10% 16% 18% 20% 19% 15% 25% - 7% 16% 17% 20% 19% %

146 146

147 Bijlage 6 Vragenlijst 147

148 148

149 Research voor Beleid Schipholweg Postbus AZ Leiden telefoon: (071) telefax: (071)