Ontwikkeling en ondersteuning van zelfsturing bij pubers

Transcriptie

1 Ontwikkeling en ondersteuning van zelfsturing bij pubers

2 Ontwikkeling en ondersteuning van zelfsturing bij pubers VMBO-conferentie Lilian van der Bolt

3 Zelfsturing en pubers Inleiding: wat is zelfsturing Zelfsturing in de adolescentie Hoe kan je de ontwikkeling ondersteunen? Wat vraagt dit van leerlingen? Welke vaardigheden vraagt dit van de leraar? Ruimte voor vragen/opmerkingen

4 Waar denk je aan? Zelfsturing en pubers

5 Last van pubers iets hedendaags? Wie zei dit? Onze jeugd heeft tegenwoordig een sterke hang naar luxe, heeft slechte manieren, minachting voor het gezag en geen eerbied voor ouderen. Ze geven de voorkeur aan kletspraatjes in plaats van training. jonge mensen... spreken hun ouders tegen...en tiranniseren hun leraren. Socrates (ca BC)

6 Pubers zitten vol problemen en boordevol mogelijkheden, help ze daarmee! Eveline Crone

7 Filmpje Smidts en Huizinga over EF algemeen

8 Domeinen van executieve functies Inhibitie en impulscontrole Werkgeheugen (dingen onthouden) De aandacht vasthouden en verleggen (cognitieve flexibiliteit) Complexe, samengestelde executieve functies: Problemen oplossen Emotieregulatie Planning Reflectie en zelfreflectie

9 Probeer de kleur van de woorden te zeggen, in plaats van de woorden werkelijk te lezen. BLAUW GROEN GEEL ROZE ROOD ORANJE GRIJS ZWART PAARS BEIGE WIT BRUIN

10 Zelfsturing/ executieve functies: wat is het? Prefrontale functies (planning, keuzegedrag, organisatievermogen, vooruitzien) Dirigent/verkeersregelaar Adolescentie: 2 de piek in de ontwikkeling van EF Ontwikkelt zich nog tot 24 jaar Genetica is de architect, de omgeving de aannemer. Samen zorgen ze ervoor dat er een individu ontstaat. Je moet rekening houden met de enorme individuele ontwikkeling van een kind, niet alleen met geslachtsverschillen.

11 Wat is voor pubers lastig Adolescenten hebben vooral moeite hebben met consequenties op de lange termijn overzien en zich inleven in anderen. Hun aandacht gaat uit naar leeftijdsgenoten Ze schatten risico s anders in

12 Doe de test! En hoe zit het met jouw zelfsturing?

13 Uitdagingen: wat mag je verwachten Zelfsturing is werk in uitvoering in de adolescentie: hersengebieden in verschillende fasen van ontwikkeling communiceren nog niet goed met elkaar.

14 Uitdagingen

15 Uitdagingen: motivatie

16 Uitdagingen 21 e eeuwse vaardigheden: wat vraagt de toekomst?

17 Zelfsturingsvaardigheden leerlingen: Wat vragen we van ze? Wat moeten ze leren? Aandacht richten en schakelen Doelen bepalen Keuzes maken Plannen Organiseren Samenwerken Taak initiatie Behoeftes uitstellen Vragen stellen Probleem oplossen Reflecteren

18 Werken aan zelfsturing Grote verschillen tussen leerlingen: EF als voorspeller van schoolsucces Gaat niet vanzelf/ kan je niet aan het toeval overlaten Gerichte ondersteuning noodzakelijk Vroeg beginnen en doorgaande leerlijnen Ontwikkelstappen afstemmen op behoefte: microgenese Schools leren staat haaks op zelfsturend leren

19 Wat vraagt dat van het onderwijs?

20 De praktijk: in gesprek met het Floracollege Groen VMBO, inclusieve school (GL, TL, BL, KL, BBL) in Naaldwijk, stevige doelgroep lln leren hun toekomst zélf te maken, leermotivatie, leerhouding, Strijd leerlingleerkracht, klassikaal onderwijs doet geen recht aan verschillen tussen lln, Transitie in de school: van traditioneel naar innovatief Zelfsturing en op maat leren/ gepersonaliseerd leren (Kunsskapsskolan model)

21 De leerling aan het woord Vroeger als ik mijn huiswerk niet gemaakt had kreeg ik op mijn kop van de leerkracht, nu baal ik vooral enorm van mezelf!

22 De basis Individuele leerplannen en leerdoelen, ook op zelfsturend leer-/ werkgedrag Leerling volg (jezelf) systeem Leerlinggesprekken: zet het brein op aan, eigen identiteit, doelen, reflectie, planning en feedback Driehoeksgesprekken ouder-leerling-leerkracht (solution focused tuning SFT) Leerkracht als bron en coach

23 Helpen reflecteren Reflectievragen (Korthagen) Wat deed ik? Wat wilde ik? Wat dacht ik? Wat voelde ik? Wat deed de ander? Wat wilde de ander? Wat dacht de ander? Wat voelde de ander?

24 Driehoeksgesprekken: leerling- ouder- leerkracht Bijvoorbeeld solution focused tuning Grensgebied waar school en ouders samen komen Doelen: pedagogisch - omgang met de leerling organisatorisch - activiteiten mogelijk maken democratisch - samen nadenken en beslissen over de school

25 Zelfsturing versterken Werkt niet door het in losstaande activiteiten te oefenen Hulp en ondersteuning bij organiseren van taken Oefenen in rijke, speelse en betekenisvolle contexten (projecten, thema s) Leerlingen rollen en taken geven Samenwerkingsprojecten met complementaire rollen Belang van drama, gym, naschoolse activiteiten, kamp

26 Rol van de leerkracht Kennis en expertise blijft van belang Van aansturend naar ondersteunend bij zelfsturing Reflectie en feedback organiseren Interacties tussen leerlingen versterken en ondersteunen Veranderende groepsdynamiek: stap terug doen

27 Wat doet Sardes voor u? Scan: hoe zelfsturings proof is jouw school? Ondersteuning bij schoolontwikkeling inspiratietrajecten Procesondersteuning (coaches en lerende organisatie) Professionalisering coaches en teamleden

28 Sardes Postbus GJ Utrecht Lange Viestraat BK Utrecht (030) facebook.com/sardesbv