Om de vragen te maken heb je, net als voor het echte examen, 2½ uur de tijd.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Om de vragen te maken heb je, net als voor het echte examen, 2½ uur de tijd."

Transcriptie

1 VOORBEELDEXAMEN MAATSCHAPPIJLEER (MET ANTWOORDMODEL) Dit is een voorbeeldexamen maatschappijleer, met het antwoordmodel erin verwerkt. Hiermee krijg je inzicht in de wijze waarop het examen wordt beoordeeld. In deel I telt de verplichte vraag voor maximaal 20 punten, de overige vragen voor maximaal 10 punten. In deel II telt de schrijfopdracht voor maximaal 20 punten. Als verplichte literatuur voor maatschappijleer moet alle hoofdstukken worden bestudeerd uit: - Bas Schuijt, Eveline Adriaans, Janine Middelkoop, Theo Rijpkema en Theo Schuurman, Thema s maatschappijleer. Lesboek HAVO, vierde gewijzigde druk (Uitgeverij Essener, 2012). ISBN ,35 (prijspeil 1 september 2012). Let op: De derde druk uit 2007 is niet meer bruikbaar als voorbereiding. De vragen van dit voorbeeld waren geënt op de derde druk van Thema s Maatschappijleer. Enkele subvragen zijn niet een op een te beantwoorden vanuit de vierde druk. In cursief zie je de antwoorden. De cijfers tussen haakjes bij de (sub) vragen zijn richtlijn en hulpmiddel voor de correctie. De docenten die het werk nakijken, komen zelf tot een vaststelling van het cijfer per (sub) vraag en het eindcijfer. Het maximale aantal toe te kennen punten voor alle vragen en de opdracht samen is 100. Het cijfer wordt bepaald door het aantal toegekende punten te delen door 10. Het cijfer wordt afgerond op hele cijfers op de schaal van 1 t/m 10. Om de vragen te maken heb je, net als voor het echte examen, 2½ uur de tijd. TOELATINGSONDERZOEK HBO EXAMENOPGAVE MAATSCHAPPIJLEER DATUM: Tijdsduur 2½ uur uur. Beste kandidaat, Het examen maatschappijleer bestaat uit twee delen. Je mag gerust beginnen met het onderdeel dat je het beste ligt. Vergeet niet de verplichte vraag te maken. DEEL I Verplichte vraag (totaal 20 punten) De meeste democratische landen hebben een grondwet. Dat geldt ook voor Nederland.

2 (5) a. Wat is de betekenis van de grondwet voor de Nederlandse samenleving? De grondwet is een bindend middel in een pluriforme samenleving die uit steeds meer culturen bestaat en heel uiteenlopende waarden en normen kent. Een belangrijk artikel in de Nederlandse grondwet is het eerste artikel. (5) b. Wat is de inhoud van dit artikel? Artikel 1 verbiedt discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook. In hoofdstuk 1 van de grondwet staan de verschillende grondrechten. Meestal wordt er een onderscheid gemaakt tussen de klassieke grondrechten en de sociale grondrechten. (5) c. Wat zijn de klassieke grondrechten? - Vrijheidsrechten, zoals de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van meningsuiting en het recht op de onaantastbaarheid van het lichaam. - Gelijkheidsrechten, zoals het discriminatieverbod. - Politieke rechten, zoals het kiesrecht en het recht op geheime, vrije verkiezingen. (5) d. Wat is het verschil in betrokkenheid van de overheid tussen de klassieke grondrechten en sociale grondrechten? Als de overheid een klassiek grondrecht schendt, dan kun je naar de rechter om je gelijk te halen. Dat geldt niet voor de schending van één van de sociale grondrechten. De overheid heeft wel een zorgplicht, bijvoorbeeld voor de werkgelegenheid, maar je kunt niet bij de rechter een baan eisen. Beantwoord 6 van de volgende 8 vragen (60 punten totaal/10 punten per vraag) Vraag 1 (10 punten) Het tweede deel van het boek heeft als titel rechtsstaat. In een rechtsstaat zijn een aantal rechtsgebieden te onderscheiden. Er is een belangrijk onderscheid tussen privaatrecht en publiekrecht. (4) a. Wat is het verschil tussen privaatrecht en publiekrecht? - Privaatrecht regelt de betrekkingen tussen burgers onderling. - Publiekrecht regelt de betrekkingen tussen overheid en burgers. (3) b. Welke drie rechtsgebieden behoren tot het publiekrecht? - Staatsrecht. - Bestuursrecht. - Strafrecht. (3) c. Welke drie rechtsgebieden behoren tot het privaatrecht? - Personen- en familierecht. - Ondernemingsrecht. - Vermogensrecht.

3 Vraag 2 (totaal 10 punten) Een hoofdstuk van het boek heeft de titel Rechtsstaat ter discussie. (4) a. Noem twee gebeurtenissen uit de afgelopen tien, vijftien jaar waardoor de rechtsstaat ter discussie kwam te staan. Licht het antwoord toe. - De aanslag op het WTC in New York op 11 september 2001, omdat daarna de opsporingsbevoegdheden van de politie werden uitgebreid (Wet terroristische misdrijven). - Moord op Pim Fortuyn, omdat daarna veel burgers en politici veiligheid een hogere prioriteit gaven dan de grondrechten. - Moord op Theo van Gogh om dezelfde reden. De bestrijding van de georganiseerde misdaad heeft ook tot veel discussie over de rechtsstaat geleid. (4) b. Geef daarvoor een verklaring. Bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit gebruikt(e) de politie methoden die strijdig zijn met de wet en met grondrechten, zoals inkijkoperaties (bijv. inbraak) en infiltratie (zich voordoen als crimineel). Ook de bestraffing van daders leidt tot discussie. (2) c. Welke vier soorten straffen worden onderscheiden? - Vrijheidsstraf. - Taakstraf. - Geldboete. - Bijkomende straffen. Vraag 3 (totaal 10 punten) Het derde deel van het boek gaat over de parlementaire democratie. Nederland kent drie bestuurslagen. (4) a. Hoe wordt de parlementaire democratie in elke bestuurslaag gerealiseerd? - Tweede Kamer: rechtstreeks gekozen in landelijke verkiezingen. - Eerste Kamer: getrapt gekozen door Provinciale Staten. - Provinciale Staten: rechtstreeks gekozen in provinciale verkiezingen. - Gemeenteraad: rechtstreeks gekozen in gemeentelijke verkiezingen. (2) b. Waarom is 1848 een belangrijk jaar voor de parlementaire democratie in Nederland? - In 1848 werd de macht van de koning ingeperkt. - De macht van het parlement werd vergroot. In een democratie hebben politieke partijen een viertal belangrijke functies. (4) c. Noem deze vier functies en licht deze toe. - Integratiefunctie: het verbinden van mensen met vergelijkbare idealen. - Informatiefunctie: het informeren van kiezers over standpunten.

4 - Participatiefunctie: het stimuleren van kiezers om actief deel te nemen aan de politiek. - Selectiefunctie: het voorbereiden en voordragen van kandidaten. Vraag 4 (totaal 10 punten) Als het over politiek gaat, hanteren wij volgens het boek versimpelde indelingen als progressief/conservatief en links/rechts. (4) a. Wat wordt verstaan onder de begrippen progressief en conservatief? - Progressief: vooruitstrevend, de maatschappij willen veranderen. - Conservatief: behoudend, alles bij het oude laten. Het boek stelt dat progressief en conservatief geen handige begrippen zijn om politieke partijen in te delen. (2) b. Waarom niet? Een zich progressief noemende partij zoals GroenLinks wil bijvoorbeeld niet dat Schiphol verder uitbreidt. En dat zou je conservatief kunnen noemen. De begrippen links en rechts gebruiken we om verschillende visies op de rol van de overheid op sociaaleconomisch terrein weer te geven. (4) c. Van welke twee tegengestelde visies is er bij links en rechts sprake? - Links: sturende rol. - Rechts: terughoudende rol. Vraag 5 (10 punten) Het vierde deel van het boek gaat over de pluriforme samenleving. (3) a. Waarom wordt in het boek de voorkeur gegeven aan het begrip pluriforme samenleving boven het begrip multiculturele samenleving? Bij het woord multicultureel denkt men meestal aan het verschil tussen autochtonen en allochtonen, maar er zijn meer verschillen, zoals religieuze verschillen, leeftijds-verschillen, regionale verschillen. Tot in de jaren 60 was Nederland een sterk verzuilde samenleving. (3) b. Wat was die verzuiling? Mensen organiseerden zich rondom hun geloof of levensovertuiging. Zo had elk geloof/levensovertuiging zijn eigen verenigingen, vakbonden, scholen, omroepen, kranten en politieke partijen. In de tweede helft van de jaren 60 kwam een einde aan de verzuiling. (4) c. Geef daarvoor twee verklaringen. - De tanende invloed van de grote kerken op de leden. - De opkomst van de televisie. - In tegenstelling tot eerder ontstonden er steeds meer contacten tussen mensen uit verschillende zuilen, zodanig dat men zich niet meer organiseerde rondom een geloof of levensovertuiging.

5 Vraag 6 (10 punten) (3) De pluriformiteit in Nederland nam na de Tweede Wereldoorlog toe door de komst van mensen uit de voormalige koloniën. a. Noem drie groepen die afkomstig zijn uit deze voormalige koloniën. - Indo s. - Molukkers. - Surinamers. (3) b. Geef voor elke groep aan wat de reden voor de komst naar Nederland was. - Indo s hoopten op een betere toekomst. - Molukkers werden bedreigd in Indonesië. - Surinamers kwamen voor studie. (4) Nederland werd nog meer pluriform door de komst van gastarbeiders uit de Middellandse Zeelanden. Later groeide deze categorie door gezinsvorming en gezinshereniging. c. Wat wordt onder gezinsvorming en gezinshereniging verstaan? - Gezinsvorming: inwoner van Nederland wil trouwen met iemand uit een ander land. - Gezinshereniging:(arbeids)migrant laat vrouw en kinderen overkomen uit het land van herkomst. Vraag 7 (totaal 10 punten) In de jaren 70 kwam de Nederlandse verzorgingsstaat onder druk te staan. (3) a. Welke drie aanwijzingen waren hiervoor? - Teveel mensen deden een beroep op een uitkering. - Mensen werden te weinig gestimuleerd om een betaalde baan te aanvaarden. - Er werd misbruik gemaakt van voorzieningen. (3) b. Licht elke aanwijzing toe. - Teveel uitkeringen: gevolg van werkloosheid en toenemend aantal vrouwen dat beroep deed op uitkering. - Te weinig stimulans: ten eerste geen financiële prikkel omdat een baan niet tot een hoger inkomen leidde als gevolg van verlies van huurtoeslag e.d; ten tweede mocht men werk weigeren dat niet paste bij hun ervaring en opleidingsniveau. - Fraude: bijvoorbeeld samenwonenden schrijven zich in op twee adressen om zo een hogere uitkering te ontvangen. In de jaren 80 nam de overheid maatregelen om de ontstane problemen met betrekking tot de verzorgingsstaat te bestrijden. (4) c. Noem vier van deze maatregelen. - Bezuinigen op uitkeringen. - Strengere controle.

6 - Versterken/vergroten van de eigen verantwoordelijkheid. - Stimuleren van het bedrijfsleven. Vraag 8 (totaal 10 punten) (6) a. Hoe stonden de drie belangrijkste politieke stromingen in Nederland tegenover de verzorgingsstaat? Geef in je antwoord aan wat voor elk daarbij de overweging was. - Liberalen waren positief vanwege het handhaven van de vrije ondernemingsgewijze productie. - Confessionelen waren positief vanwege de belangrijke positie voor het maatschappelijk middenveld en vanwege het harmoniemodel. - Socialisten waren positief vanwege het sociale zekerheidsstelsel, waardoor de ongelijkheid zou kunnen verminderen. Sociale verzekeringen en sociale voorzieningen zijn belangrijke pijlers van de verzorgingsstaat. (1) b. Wat is het verschil tussen sociale verzekeringen en sociale voorzieningen? Geef van beide een voorbeeld. ( ) - Sociale verzekeringen zijn alleen voor verzekerden. Voorbeeld: de Werkloosheidswet (WW). - Sociale voorzieningen bestaan voor die situaties waarvoor geen verzekeringen zijn. Voorbeeld: Wet werk en bijstand. (3) c. Noem drie volksverzekeringen. - Algemene Ouderdomswet (AOW). - Algemene Nabestaandenwet (ANW). - Algemene Kinderbijslagwet (AKW). Deel II (20 punten) Maak één van de volgende opdrachten. Gebruik hiervoor minimaal 150 woorden. I. Bestrijd of verdedig de volgende stelling: De kredietcrisis bewijst het failliet van het economisch liberalisme. II. Bestrijd of verdedig de volgende stelling: TBS is geen straf. Beoordelingscriteria voor deze opdracht: 1. Minstens 150 woorden gebruikt? 2. Is er sprake van een duidelijke keuze voor één van de twee stellingen? 3. Wordt er gebruik gemaakt van argumenten? 4. Is er een logische opbouw van het betoog? 5. Is er sprake van een eenduidig standpunt pro of contra de gekozen stelling? (Dus geen gebruik van de constructie enerzijds, anderzijds en uiteindelijk geen eigen standpunt bepalen.) 6. Worden er relaties gelegd met de bestudeerde stof voor maatschappijleer?

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

Reader Toelatingsonderzoek 1. Reader Toelatingsonderzoek

Reader Toelatingsonderzoek 1. Reader Toelatingsonderzoek Reader Toelatingsonderzoek 1 Reader Toelatingsonderzoek 2015 Reader Toelatingsonderzoek 1 Inhoudsopgave 1 Overzicht verplichte literatuur 1 2 Informatie over het onderdeel Geschiedenis 2 Voorbeeldexamen

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Reader Toelatingsonderzoek 1. Reader Toelatingsonderzoek

Reader Toelatingsonderzoek 1. Reader Toelatingsonderzoek Reader Toelatingsonderzoek 1 Reader Toelatingsonderzoek 2014 Reader Toelatingsonderzoek 1 Inhoudsopgave 1 Overzicht verplichte literatuur 1 2 Informatie over het onderdeel Geschiedenis 2 Voorbeeldexamen

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

PTA MAVO 2011-2013. Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens

PTA MAVO 2011-2013. Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens PTA MAVO 2011-2013 Docenten: Felix van de Gein (sectievoorzitter) en Nol Voskens Dit PTA bestaat bevat het verplichte vak maatschappijleer 1 (mavo 3 / mavo 4 voor instromers uit havo 3) en het keuze examenvak

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage Het examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Reader Toelatingsonderzoek

Reader Toelatingsonderzoek Reader Toelatingsonderzoek 2016 Reader Toelatingsonderzoek 1 Inhoudsopgave 1 Overzicht verplichte literatuur 2 2 Informatie over het onderdeel Geschiedenis 3 Voorbeeldexamen Geschiedenis (met antwoordmodel)

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 15 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen;

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort Exameneenheden KBL maatschappijleer 2 (sectorvak zorg & welzijn) ML2/K/1 Oriëntatie op leren en werken: De kandidaat kan zich oriënteren op de eigen loopbaan en het belang van maatschappijleer verwoorden.

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Maatschappijleer. Staatsexamen havo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur)

Maatschappijleer. Staatsexamen havo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur) Maatschappijleer Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen... 3 Het examenprogramma... 3 Beschrijving eindtermen... 3

Nadere informatie

Scholing als splijtzwam in de politiek

Scholing als splijtzwam in de politiek Scholing als splijtzwam in de politiek De kloof tussen hoog en lager opgeleiden Dr. Pieter van Wijnen In de media, de politiek en de wetenschap wordt gesproken van een groeiende kloof in Nederland tussen

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2004

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2004 Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 1 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE GL EN TL MAATSCHAPPIJLEER VBO-MAVO-D inzenden scores Verwerk de scores van de alfabetisch eerste tien kandidaten per school in het

Nadere informatie

Reader Toelatingsonderzoek 2016/2017

Reader Toelatingsonderzoek 2016/2017 Reader Toelatingsonderzoek 2016/2017 Reader Toelatingsonderzoek 1 Inhoudsopgave 1 Overzicht verplichte literatuur 2 2 Informatie over het onderdeel Geschiedenis 3 Voorbeeldexamen Geschiedenis (met antwoordmodel)

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (het CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Maatschappijleer 2 METHODE : Essener Criminaliteit druk 4 KLAS: : 3 NIVEAU : BASIS CONTACTUREN PER WEEK 3 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (oude profielstructuur)

Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (oude profielstructuur) Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo Programma van toetsing en afsluiting (oude profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Onderzoek Mensenrechten

Onderzoek Mensenrechten Onderzoek Mensenrechten Standaard rapportage, Rapportage gesloten vragen Amsterdam, 10-12-2013 Onderzoekstatistieken Verstuurde e-mails 1080 Afgeronde vragenlijsten 505 Respons 47% Laatste deelname 16

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017 Exameneenheden geschiedenis GS/K/1 Oriëntatie op leren en werken GT GS/K/2 Basisvaardigheden GT GS/K/3 Leervaardigheden in het vak geschiedenis en staatsinrichting GT GT GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië

Nadere informatie

Correctievoorschrift VBO-MAVO-C. Maatschappijleer. Voorbereidend Beroeps Onderwijs. Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs.

Correctievoorschrift VBO-MAVO-C. Maatschappijleer. Voorbereidend Beroeps Onderwijs. Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs. Maatschappijleer Correctievoorschrift VBO-MAVO-C Voorbereidend Beroeps Onderwijs Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 02 Tijdvak 2 200026 CV20 Begin 1 Regels voor de beoordeling Het werk van de

Nadere informatie

9 Toets A PO Pluriforme samenleving Inleveren week 46 10% nee

9 Toets A PO Pluriforme samenleving Inleveren week 46 10% nee 2015-2016 Naam vak Maatschappijleer Niveau Mavo geldend voor klas 9 9 Toets A PO Pluriforme samenleving Inleveren week 46 10% nee 9 Toets B Toets Pluriforme samenleving + Criminaliteit 9/trim2/TW2B 20%

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Maatschappijleer VWO 5

Maatschappijleer VWO 5 Maatschappijleer VWO 5 Hoofdstuk 1 Elke staat heeft te maken met maatschappelijke problemen (ook wel dilemma s genoemd), omdat ze vaak erg ingewikkeld zijn. Het zijn problemen die veel mensen tegelijk

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2014-2015-2016

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2014-2015-2016 Schoolexamen derde leerjaar mavo (2014 2015) 1 SE1 De industriële samenleving in Nederland Het proces van industrialisatie heeft de Nederlandse samenleving ingrijpend veranderd vanaf het midden van de

Nadere informatie

Proeftoets E2 vwo4 2016

Proeftoets E2 vwo4 2016 Proeftoets E2 vwo4 2016 1. Wat zijn de twee belangrijkste redenen om rechtsregels op te stellen? A. Ze zijn een afspiegeling van wat het volk goed en slecht vindt en zorgen voor duidelijke afspraken om

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Laat de gemaakte vragen zien en aftekenen. Correctie d.m.v. bespreking/antwoordbladen

Laat de gemaakte vragen zien en aftekenen. Correctie d.m.v. bespreking/antwoordbladen Studiewijzer 1 HAVO 5 Maatschappijleer Thema 2 Rechtstaat Hoofdstuk 1 - blz. 24: 1 t/m 6 - blz. 26: 11, 12 - blz. 27: 13 Hoofdstuk 2 - blz. 28: 3 t/m 6 - blz. 29: 8, 10 - blz. 32: 11 - blz. 33: 12 - blz.

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Belangen: Democraten versus Republikeinen

Belangen: Democraten versus Republikeinen Belangen: Democraten versus Republikeinen Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen lezen de tekst en proberen daarna met de opgedane kennis het standpunt te bepalen van de Democratische en de Republikeinse

Nadere informatie

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

MAATSCHAPPIJKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V MAATSCHAPPIJKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.04.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen (pilot) tijdvak 1 donderdag 21 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen (pilot) tijdvak 1 donderdag 21 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 donderdag 21 mei 9.00-12.00 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 58 punten

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen;

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

Correctievoorschrift examen VMBO-GL en TL 2003

Correctievoorschrift examen VMBO-GL en TL 2003 Correctievoorschrift examen VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 2 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE GL EN TL MAATSCHAPPIJLEER VBO-MAVO-D 300030-580-561c Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2

Nadere informatie

1Nederland als democratie

1Nederland als democratie Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-KB 2006

Correctievoorschrift VMBO-KB 2006 Correctievoorschrift VMBO-KB 2006 tijdvak 1 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE KB Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 1 REGELS

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht

Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht Paragraaf 14.1 1. Overzicht van de Nederlandse sociale zekerheid a. Op welke wijze is het Nederlandse sociaal zekerheidsstelsel in te delen? b. Noem de organisaties

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

1. Recht en rechtvaardigheid

1. Recht en rechtvaardigheid 1. Recht en rechtvaardigheid Rechtsnormen; gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn vastgelegd. Rechtvaardigheid; volgens de wet. Rechtsstaat; staat waarin de rechten van burgers door wetten worden

Nadere informatie

Criminaliteit en rechtstaat NB: Nummers tussen haakjes zijn van gelijke vragen bij KB.

Criminaliteit en rechtstaat NB: Nummers tussen haakjes zijn van gelijke vragen bij KB. Examenbespreking vmbo maatschappijleer 2 Maandag 26 mei 2014 Het correctievoorschrift van het CvE is bindend. Het is niet toegestaan zelfstandig af te wijken van het beoordelingsmodel. Dit verslag is slechts

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I Opgave 3 Meer onrust over minder sociale zekerheid (mens en werk en politieke besluitvorming) Maximumscore 5 15 Voorbeelden van een juiste omschrijving van de verzorgingsstaat (één van de volgende): 3

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 28 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen;

Nadere informatie

Kerk-staat verhoudingen in verandering. James Kennedy Amsterdam, 29 november 2017

Kerk-staat verhoudingen in verandering. James Kennedy Amsterdam, 29 november 2017 Kerk-staat verhoudingen in verandering James Kennedy Amsterdam, 29 november 2017 Notitie Scheiding Kerk en Staat Gemeente Amsterdam (2008) Vier beginselen die relatie overheid en religie bepalen: 1. Scheiding

Nadere informatie

Reader Toelatingsonderzoek 2017/2018

Reader Toelatingsonderzoek 2017/2018 Reader Toelatingsonderzoek 2017/2018 Reader Toelatingsonderzoek 1 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 2 2 Overzicht verplichte literatuur 3 2.1 Geschiedenis 3 2.2 Maatschappijleer 3 2.3 Nederlands 3 2.4 Engels 3

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 30 mei 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 83 punten te behalen;

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij?

Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij? Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij? 19 maximumscore 4 een beschrijving van twee moderniseringsprocessen op economisch gebied (per proces 1 scorepunt) 2 het aangeven van het gevolg: vraag naar hogeropgeleide

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

AFP PHOTO / Oliver Lang. Een arts in een verpleeghuis in Doetinchem draagt een hoofddoek.

AFP PHOTO / Oliver Lang. Een arts in een verpleeghuis in Doetinchem draagt een hoofddoek. Werkblad 1 FILMCLIP: POLITIEAGENT MET TULBAND Wat vind jij? Mag een politieagent tijdens z n werk een tulband dragen? Bedenk voor beide standpunten argumenten. Schrijf deze argumenten op. OPDRACHTEN: VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011 Introductie Dit onderzoek vindt plaats in opdracht van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Met de resultaten wil het bureau het kabinet en de politiek in het algemeen informeren over zorgen en wensen

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

Belangen: Assenstelsel

Belangen: Assenstelsel Belangen: Assenstelsel Korte omschrijving werkvorm: eerlingen geven bij bepaalde stellingen aan of deze passen bij een links, rechts, conservatief of een progressief standpunt. Nadat de goede antwoorden

Nadere informatie

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 1830 1870: Javaanse boer werkt voor Nederlandse staat: - cultuurstelsel - Herendiensten van verliespost naar wingewest Vanaf 1870: modern imperialisme particuliere bedrijven

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijleer

Examen HAVO. maatschappijleer maatschappijleer Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 2 juni 9.00 12.00 uur 20 04 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 40

Nadere informatie

Leve de rechtsstaat! VMBO

Leve de rechtsstaat! VMBO Leve de rechtsstaat! VMBO Korte omschrijving van de werkvorm Er worden 10 stellingen met betrekking tot de machtenscheiding/rechtsstaat voorgelegd. Leerlingen selecteren welke 5 stellingen passen in een

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-KB 2004

Correctievoorschrift VMBO-KB 2004 Correctievoorschrift VMBO-KB 2004 tijdvak 1 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE KB MAATSCHAPPIJLEER VBO-MAVO-C inzenden scores Verwerk de scores van de alfabetisch eerste tien kandidaten per school in het programma

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen

Maatschappijwetenschappen Maatschappijwetenschappen Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving eindtermen...4

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Eindtermen Maatschappijleer

Eindtermen Maatschappijleer Eindtermen KSE-4 POLITIEKE BESLUITVORMING Eindtermen Maatschappijleer 1. De kandidaat kan: 1.1 Macht herkennen en beschrijven. voorbeelden geven van machtsmiddelen, zoals: positie, kennis, vaardigheden,

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 15.9.1

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 15.9.1 MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 15.9.1 Maatschappijleer (gemeenschappelijk deel) vmbo tl/gl Vakinformatie Staatsexamen 2016 De vakinformatie in dit

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2013 tijdvak 1 dinsdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 55

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

De lijn van links naar rechts

De lijn van links naar rechts De lijn van links naar rechts Korte omschrijving werkvorm Met deze werkvorm gaat u met de leerlingen in gesprek over liberale en sociale standpunten. Aan de hand van standpunten wordt een lijn gevormd

Nadere informatie

Opgave 3 De burger als rechter

Opgave 3 De burger als rechter Opgave 3 De burger als rechter Bij deze opgave horen tekst 5 en de tabellen 2 en 3 uit het bronnenboekje. Inleiding Hoe behoren volgens het Nederlandse publiek veroordeelde plegers van misdrijven gestraft

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek deden 30.156 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 21 t/m 27 maart 2014.

Nadere informatie

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Wetboek van Strafrecht in het algemeen Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Casus Een Belgische passagier aan boord van een Nederlands vrachtschip, haalt uit de koffer

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving Kernwaarden van de Nederlandse samenleving 20 februari 2014 Inhoud Inleiding 3 Vrijheid 6 Gelijkwaardigheid 9 Solidariteit en werk 11 2 Inleiding In dit boekje leest u over de waarden die de basis vormen

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt.

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt. Hoofdstuk 1 Politiek : manier waarop land geregeerd word. Algemeen belang : Openbare orde en veiligheid Buitenlandse betrekkingen Infrastructuur Welvaart Welzijn Onderwijs Een democratie is een staatsvorm

Nadere informatie

Analyse Maatschappelijk Vraagstuk

Analyse Maatschappelijk Vraagstuk Analyse Maatschappelijk Vraagstuk Leertekst Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten Inhoudsopgave Leerdoelen Checklist 2 1 Kenmerken 3 2 Invalshoeken 2.1 Politiek-juridische invalshoek 3 2.2 Sociaaleconomische

Nadere informatie

Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een

Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een Wat is rechtspraak? 2 Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 09.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie