Maatschappijleer VWO 5

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maatschappijleer VWO 5"

Transcriptie

1 Maatschappijleer VWO 5 Hoofdstuk 1 Elke staat heeft te maken met maatschappelijke problemen (ook wel dilemma s genoemd), omdat ze vaak erg ingewikkeld zijn. Het zijn problemen die veel mensen tegelijk aangaan. Als burgers te maken krijgen met zo n maatschappelijk probleem en ze het niet onderling kunnen oplossen, is de staat genoodzaakt zich ermee te bemoeien. Een staat heeft drie algemene kenmerken: - Een staat heeft het hoogste gezag (ook wel soevereiniteit). De regels en wetten die de staat invoert, moeten nageleefd worden. Als die niet gebeurd mag de staat straffen. - Een staat heeft duidelijke grenzen tot waar de wetten gelden. - Het gezag van de staat geldt voor de bevolking die binnen de grenzen leeft. De staat heeft dus macht. Onder macht verstaan we dat je iemand kan dwingen iets wel of juist niet te doen, zelfs als diegene dat niet wil. Elke staat heeft een overheid die bestaat uit een regering, een parlement en ambtenaren. De overheid neemt besluiten en voert die ook uit. Vroeger bestond de overheid uit een klein groepje rijke mensen die alle besluiten namen. Verder was er een leger voor veiligheid, een politie om misdadigers op te pakken en een rechter om hen te straffen. Er waren vooral wetten over strafrecht en belastingrecht. Dit wordt ook wel een nachtwakersstaat genoemd. Later werden veel van deze staten democratieën. Iedereen mocht zijn stem uitbrengen. Ook ging de staat zorgen voor de burgers. Daarom hebben we nu een verzorgingsstaat. In een goed maatschappij hebben burgers rechten en plichten. De belangrijkste daarvan zijn vastgelegd in wetten. Als mensen worden benadeeld in hun rechten kunnen ze naar de recht stappen. Andersom geldt echter hetzelfde voor de plichten: als men zijn plichten niet nakomt, mag de staat hen dwingen dat wel te doen, desnoods met geweld. Het lastige is dat de staat zich alleen mag bemoeien met formele gedragsregels, regels die in de wet zijn vastgelegd, en niet met de morele gedragsregels, regels die mensen zelf belangrijk vinden, maar niet in de wet staan. Zulke gedragsregels heten ook wel waarden. Als je van een waarde een regel maakt, heet het een norm. Sommige normen zijn in de wet opgenomen. Alle maatschappelijke problemen zijn politieke kwesties. Alle situaties waarbij de overheid betrokken is of zou moeten zijn, zijn politiek. Als er een politiek besluit wordt genomen, komt er een beleid. Dat is een plan voor het bereiken van een bepaald doel door middel van doelgericht gebruik van middelen. De regering en het parlement nemen zulke besluiten. Door de verschillende opvattingen over waarden, zijn er ook verschillende opvattingen over wat de staat wel en niet mag doen. Die verschillende opvattingen zijn de grondslag voor politieke stromingen. De drie grootste stromingen zijn die van de:

2 - Liberalen: zij vinden vooral de waarde vrijheid belangrijk. De overheid moet zijn burgers ruimte geven, zodat zij hun eigen privéleven kunnen inrichten. - Socialisten (of sociaaldemocraten): zij vinden de waarde gelijkheid belangrijk. Zonder gelijkheid vrezen zij voor een groot verschil tussen rijk en arm. - Christendemocraten: zij vinden de waarde harmonie belangrijk. De verschillende maatschappelijke groepen moeten onderling zoveel mogelijk afspraken maken. In elke maatschappij is sprake van sociale ongelijkheid. Die ongelijkheid is er op ongelofelijk veel vlakken. Voorbeelden zijn: inkomen, geslacht, leeftijd, afkomst, ga zo maar door. Er ontstaat een sociale rangorde, of sociale stratificatie. Sociale cohesie is de verbondenheid die mensen onderling voelen. Er wordt gevreesd dat de sociale cohesie erop achteruitgaat, wat kan leiden tot grote afstand tussen verschillende bevolkingsgroepen, wat weer gevaarlijk kan zijn voor de staat. Een rechtsstaat is een staat waarin burgers en overheid zich aan de wet moeten houden en waar gelijke rechten en mensenrechten voor iedereen gegarandeerd zijn. De staat heeft daarin best een lastige rol. Ze moeten de burgers vrijheid bieden, maar ook veiligheid. Een parlementaire democratie helpt een rechtsstaat om problemen op een vreedzame manier op te lossen, omdat alle burgers invloed kunnen uitoefenen op de besluitvorming. Een verzorgingsstaat is een maatschappij waarin de overheid zich ten doel stelt de zorg voor het welzijn van haar bewoners op zicht te nemen. In een pluriforme samenleving leven mensen met verschillende opvattingen en verschillende religieuze, culturele en etnische achtergronden met elkaar samen. Maatschappelijke problemen zijn altijd erg ingewikkeld en hangen samen met een heleboel andere dingen. De oplossingen zijn daardoor ook niet eenvoudig. Om de beste oplossing te vinden, moet je een probleem vanuit verschillende perspectieven bekijken: - Het politiek-juridisch perspectief - Het sociaaleconomisch perspectief - Het sociaal-cultureel perspectief - Het vergelijkende perspectief Hoofdstuk 2 1 De Nederlandse rechtsstaat heeft gezag. Dat houdt in dat de macht van de staat als redelijk wordt evenaren en dat de mensen het eens zijn met de wetten die de staat hen oplegt. Dat heet ook wel legitimiteit. Als de mensen het niet met de overheid eens zijn, kan een rechtsstaat niet functioneren. De kernelementen van de rechtsstaat zijn: bescherming tegen willekeur van de overheid, rechtszekerheid en gelijke rechten. Een aantal algemene kenmerken van de rechtsstaat zijn:

3 - Alle burgers hebben gelijke rechten. - Burgers kunnen pas voor iets gestraft worden, als het misdrijf in het wetboek staat. Dat heet het legaliteitsbeginsel. - Het is belangrijk dat ook de overheid zich aan de wet houdt. - Er bestaat een machtenscheiding tussen: De wetgevende macht -> parlement en regering De uitvoerende macht -> regering en ambtenaren De rechterlijke macht -> rechters Deze scheiding heet ook wel de trias politica. Het allerbelangrijkste hierin is de onafhankelijkheid van rechters. De regering kan rechters niet ontslaan. - In de grondwet, de belangrijkste wet van een land, staan de grondrechten (of mensenrechten) die de macht van de overheid perken tegenover de mensen. Tegenover deze rechten staan drie (vier) plichten: - Alle burgers zijn verplicht de wet te kennen en zich daaraan te houden. - Iedereen is verplicht een ander die in levensgevaar te helpen. - Iedereen boven de veertien moet zich kunnen legitimeren. - Er is een morele plicht waarin iedereen de grondrechten van een ander moet respecteren. Dit staat dus niet in de wet, maar het voor iedereen zo vanzelfsprekend dat het wel zo wordt gezien. Veiligheid is prioriteit nummer één voor de rechtsstaat. Door de beeldvorming door verhalen en beelden dat de criminaliteit steeds meer stijgt, voelen mensen zich niet veilig. 2 Grondrechten of mensenrechten zijn de belangrijkste wetten in de grondwet. Ze zijn te onderscheiden klassieke mensenrechten en sociale mensenrechten. De belangrijkste klassieke mensenrechten zijn: - Vrijheid van godsdienst - Vrijheid van meningsuiting - Vrijheid van vereniging, vergadering en demonstratie - Onaantastbaarheid van het lichaam - Bescherming van persoonlijk eigendom - Recht op eerbieding van de persoonlijke levenssfeer - Bescherming tegen willekeurige huiszoeking - Bescherming tegen willekeurige arrestatie - Brief-, telefoon- en telegraafgeheim Sociale mensenrechten zijn bijvoorbeeld: - Recht op eten - Recht op onderdak - Recht op onderwijs - Recht op gezondheidszorg De overheid heeft een inspanningsverplichting bij deze laatste vier rechten geen resultaatsverplichting. Als burgers klachten hebben over overheidsoptreden kunnen ze naar de ombudsman gaan. Hij onderzoekt of de klacht wel of niet terecht is en doet er iets aan als hij dat kan. Mocht hier niets uitkomen dan kan diegene hogerop gaan naar

4 het Europese Hof van de Rechten van de Mens. Als je daar nog geen gelijk krijgt kun je nog naar mensenrechtenorganisaties als Amnesty International gaan. 3 In geen enkel land houdt iedereen zich aan de wet. Overtreding van de wet kan strafbaar zijn. Door de overheid strafbaar gesteld gedrag heet ook wel criminaliteit. Strafbare handelingen, ofwel delicten, zijn vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht. Ernstige delicten heten misdrijven. Minder zware delicten overtredingen. Voor een misdrijf krijg je een strafblad, dat vier of acht jaar op je naam blijft staan. Bij het berechten van iemand die een delict heeft gepleegd, gelden een aantal regels. Die staan in het Wetboek van Strafvordering. Onder een tak van de staat, het Ministerie van Justitie, valt het Openbaar Ministerie. De mensen die daarvoor werken, de officieren van justitie, zijn verantwoordelijk voor de vervolging van de dader. Een dader opsporen is soms nog best lastig. Daar hebben we de politie voor. De politie mag, als ze een aannemelijke reden hebben, dwangmiddelen gebruiken. Daarmee maken ze inbreuk op iemands grondrechten, maar kunnen ze vaak wel achter cruciale informatie komen. Nadat de dader verhoort is, kan de minister van justitie drie dingen doen: - Vervolgen: de zaak voor de rechter brengen die de zaak dan verder afhandelt. - Seponeren: de zaak afsluiten zonder veroordeling. - Transactie (schikking): de zaak afdoen met een geldboete. Soms zijn er zaken die niet toegestaan zijn, maar die niet bestraft worden, omdat men bang is dan olie op het vuur te gooien. Iets is dan gedogen. Als iemand wordt vervolgd, moet hij of zij voor de rechter verschijnen. Bij zo n rechtszaak zijn veel mensen aanwezig. Natuurlijk is de verdachte er met zijn of haar advocaat, die hem of haar gaat verdedigen. De officier van justitie is ook aanwezig, om de bewijzen uit de doeken te doen en te vertellen waarom de dader schuldig is. Ook kunnen er getuigen en andere deskundigen zijn. De rechter gaat een heleboel vragen stellen. Uiteindelijk krijgt de verdachte het laatste woord en doet de rechter zijn uitspraak of vonnis. Niet elke misdaad is even zwaar. Daarom zijn er verschillende rechters. Bij een overtreding moet je voor de kantonrechter verschijnen. Bij een zware voor de strafrechter. Bij heel zware zaken zijn zelfs drie rechters aanwezig. Als verdachten of officieren van justitie niet tevreden zijn over de uitgedeelde straf, kunnen ze in beroep gaan bij het gerechtshof. Die bekijkt de zaak opnieuw en spreek een nieuw vonnis uit. Mochten mensen dan nog niet tevreden zijn, kunnen ze ook nog in cassatie gaan bij De Hoge Raad. Zij kijken of de rechter alles goed heeft uitgevoerd en beslissen of het hierbij blijft of dat de rechter opnieuw uitspraak moet doen. Straffen zijn er om een aantal redenen: - Vergelding: de dader moet boeten voor wat hij gedaan heeft. - Preventie: de straf moet mensen afschrikken het niet nog eens te doen of het überhaupt niet te doen. - Resocialisatie: de straf moet terugkeer in de samenleving mogelijk maken. - Voorkomen van eigenrichting: De overheid wil met het opleggen van straffen voorkomen dat slachtoffers zelf wraak gaan nemen.

5 Nederland kent een daderstrafrecht. Dat houdt in dat de rechter in Nederland niet alleen naar de daad, maar ook naar de dader kijkt. De omstandigheden waar hij zich in bevindt kunnen bijvoorbeeld erg slecht zijn en hem of haar hebben aangezet tot zijn of haar daad. Mensen met bijvoorbeeld ene psychiatrische stoornis en gedragsstoornis kunnen zo gevaarlijk zijn dat ze nooit meer terug kunnen de maatschappij in. Zij gaan naar een tbs-kliniek. Tbs betekent ter beschikking stellen van de dader. Hij of zij wordt daar verpleegd. Soms kunnen zulke mensen terug de maatschappij in, anderen kunnen dat niet. 4 In sommige situaties is het gelijkheidsbeginsel erg lastig. De wetten Vrijheid van Meningsuiting en de Antidiscriminatiewet kunnen nog wel een botsen. Daarom is de Algemene Wet Gelijke Behandeling gemaakt. Hierin staat wanneer er van het gelijkheidsbeginsel mag worden afgeweken. Als mensen vinden dat ze alsnog benadeeld worden, kunnen ze een klacht indienen bij de Commissie Gelijke Behandeling. Bij het berechten van mensen wordt dit beginsel ook wel eens geschaad. Vaak gaat het doen om klassenjustitie: mensen uit een lagere klassen worden strenger berecht dan mensen uit een hogere klasse. Lage klassen criminaliteit zijn meestal dingen als: - Diefstal - Mishandeling - Geweldpleging Door deze criminaliteit voelen veel mensen zich onzeker. De politie pakt de lage klasse vaak hard aan. De hoge klassen of witteboordencriminaliteit zijn meestal dingen als: - Fraude - Milieuzaken Het zijn vaak dingen die lastig te bewijzen zijn en er zijn geen directe slachtoffers. De politie laat zulke zaken vaak schieten. De laatste jaren is de wereld erg op zijn hoede voor terrorisme. We spreken daarvan als door het treffen van grote aantallen willekeurige slachtoffers geprobeerd wordt de bevolking angst aan te jagen of de samenleving te ontwrichten. 5 In de VS gaat het allemaal heel anders. Maar heel weinig straffen komen voor de rechter. De meeste verdachten bekennen schuld in ruil voor strafvermindering. Dit heet ook wel plea bargaining. Als er wel een rechtszaak komt, beslist niet de rechter of de dader strafbaar is, maar de jury. Dat zijn een aantal willekeurige burgers die de rechtszaak bijwonen. De rechter bepaalt uiteindelijk de straf. In de VS is het bijvoorbeeld ook toegestaan om een vuurwapen in je bezit te hebben. De straffen zijn er veel hogen en een aantal staten kent het three time, you re out-systeem. Na drie keer dezelfde misdaad begaan te hebben, krijg je een onwijs hoge gevangenisstraf. Een aantal staten van de VS kent ook nog de doodstraf.

6 Extra -> aantekeningen De grootste uitdaging van de staat/democratie is consensus. Dat betekent dat iedereen het met alles eens is. Dat is onmogelijk omdat iedereen andere normen en waarden heeft en dus een eigen mening. De grondwet is gemaakt om de macht van de koning in te perken. In 1814 kreeg Nederland een grondwet. Ontwikkelingen van de Nederlandse rechtstaat: > Liberale rechtsstaat (vrijheid!) > Democratie > Democratische rechtsstaat (kiesrecht!) Feminisme Arbeiders 1950-nu -> Sociale rechtsstaat (zorg!) Montesquieu bedacht de Trias Politica. De drie machten moeten volgens hem elkaar in balans houden. Politie officier van justitie rechter Recherche openbare aanklager Opsporen vervolgen uitspraak Uitvoerende macht rechterlijke macht rechterlijke macht (staand) (zittend) Openbaar Ministerie Los Verloop rechtszaak: - Onderzoek rechter (vragen) - Requisitoir officier van justitie (geëiste straf) - Advocaat (pleidooi) - Laatste woord verdachte - Vonnis (uitspraak) Vragen rechter: - Wat is er gebeurd? (feiten) - Is dit ook bewezen? (bewijsvoering) - Is dit strafbaar? (wetboek van strafrecht) - Is de verdachte strafbaar? (strafuitsluitingsgronden) - Welke straf (uitspraak)

7 Doelen van straffen: - Vergelding - Preventie - Resocialisatie - Voorkomen eigenrichting - Veiligheid van de samenleving Soorten straffen: - Gevangenis (TBS) - Hechtenis - Taakstraf - Geldboete Steeds zwaardere straffen werken niet. Het maakt de dader niet veel uit of hij tien of twintig jaar zit. Daderstrafrecht -> kijken naar de dader Daadstrafrecht -> kijken naar de daad Minimumstraf -> als je vaker dezelfde misdaad hebt gedaan wordt je straf steeds hoger. In Nederland hebben we dit niet. Gevangenisstraffen werken niet altijd. Sommige criminelen worden crimineler doordat ze andere criminelen ontmoeten. Rechters hebben fijngevoeligheid nodig om personen in te schatten. De minimumstraf ontneemt de rechters dit. Hogere straffen benadelen de lage klasse, omdat zij vaker en harder aangepakt worden. In de VS stelt de president de hoogste rechters aan. Het three strikes you re out law-systeem is een vorm van minimunstraf.

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

1. Recht en rechtvaardigheid

1. Recht en rechtvaardigheid 1. Recht en rechtvaardigheid Rechtsnormen; gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn vastgelegd. Rechtvaardigheid; volgens de wet. Rechtsstaat; staat waarin de rechten van burgers door wetten worden

Nadere informatie

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Maatschappijleer 2 METHODE : Essener Criminaliteit druk 4 KLAS: : 3 NIVEAU : BASIS CONTACTUREN PER WEEK 3 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS

Nadere informatie

Proeftoets E2 vwo4 2016

Proeftoets E2 vwo4 2016 Proeftoets E2 vwo4 2016 1. Wat zijn de twee belangrijkste redenen om rechtsregels op te stellen? A. Ze zijn een afspiegeling van wat het volk goed en slecht vindt en zorgen voor duidelijke afspraken om

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

ARRESTANTENVERZORGING. Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek

ARRESTANTENVERZORGING. Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek ARRESTANTENVERZORGING Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek januari 2013 Doel van het strafproces / strafvordering = het nemen van strafvorderlijke beslissingen Bestaat uit =

Nadere informatie

Ministers geven dagelijks richtlijnen aan hun ambtenaren of aan instanties. Taak: Stellen wetten vast. Zorgt voor uitvoering van de wetten.

Ministers geven dagelijks richtlijnen aan hun ambtenaren of aan instanties. Taak: Stellen wetten vast. Zorgt voor uitvoering van de wetten. Samenvatting Maatschappijleer SE 25% Boek: Thema s maatschappijleer Havo Rechtsstaat par 2+3 & Criminaliteit Theorieën & Straffen P. 32-35 & P.44-45 & P.58-59 P.32-35] Doel van de rechtsstaat: - (veiligheid,

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer

Eindexamen maatschappijleer Opgave 3 Criminaliteit in Nederland tekst 1 2 30 3 40 4 In Nederland worden per jaar zo n vijf en een half miljoen misdrijven gepleegd. Ruim anderhalf miljoen daarvan komt ter kennis van de politie. Uiteindelijk

Nadere informatie

Deze brochure 3. Dagvaarding 3. Bezwaarschrift 3. Rechtsbijstand 4. Slachtoffer 4. Inzage in uw dossier 4. Getuigen en deskundigen 5.

Deze brochure 3. Dagvaarding 3. Bezwaarschrift 3. Rechtsbijstand 4. Slachtoffer 4. Inzage in uw dossier 4. Getuigen en deskundigen 5. U MOET TERECHTSTAAN INHOUD Deze brochure 3 Dagvaarding 3 Bezwaarschrift 3 Rechtsbijstand 4 Slachtoffer 4 Inzage in uw dossier 4 Getuigen en deskundigen 5 Uitstel 5 Aanwezigheid op de terechtzitting 6 Verstek

Nadere informatie

Criminaliteit. Examenkatern KGT

Criminaliteit. Examenkatern KGT Criminaliteit Examenkatern KGT Wat is criminaliteit? Hoofdstuk 1 KGT (blz. 6) 1.1 Wat is crimineel gedrag? ONGESCHREVEN REGELS Wanneer vinden we iets een delict i.p.v. iets abnormaals? Heeft te maken met:

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

Debat: Rollenspel Mishandeling

Debat: Rollenspel Mishandeling Debat: Rollenspel Mishandeling Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp mishandeling door ex-vriend. Omdat het onderwerp van

Nadere informatie

6. Opsporen, vervolgen en berechten

6. Opsporen, vervolgen en berechten vak Maatschappijwetenschappen Klas Havo 5 Thema Criminaliteit en samenleving Onderwerp Hoofdstuk 6 Opsporen, vervolgen en berechten 6. Opsporen, vervolgen en berechten Procedure in vogelvlucht Wanneer

Nadere informatie

https://www.rechtspraak.nl/sitecollectiondocuments/orientatiepunten-en-afspraken-lovs.pdf 2

https://www.rechtspraak.nl/sitecollectiondocuments/orientatiepunten-en-afspraken-lovs.pdf 2 34 846 Voorstel van wet van het lid Markuszower tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de invoering van minimumstraffen bij bepaalde gewelds- en zedendelicten (Wet hoge minimumstraffen)

Nadere informatie

Opgave 3 De burger als rechter

Opgave 3 De burger als rechter Opgave 3 De burger als rechter Bij deze opgave horen tekst 5 en de tabellen 2 en 3 uit het bronnenboekje. Inleiding Hoe behoren volgens het Nederlandse publiek veroordeelde plegers van misdrijven gestraft

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel mishandeling

Instructie: Rollenspel mishandeling Instructie: Rollenspel mishandeling Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp mishandeling door ex-vriend. De leerlingen worden

Nadere informatie

OPSPOREN EN VERVOLGEN WIE DOET DAT EIGENLIJK? HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE BIJ HET OPENBAAR MINISTERIE. o p e n b a a r. m i n i s t e r i e

OPSPOREN EN VERVOLGEN WIE DOET DAT EIGENLIJK? HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE BIJ HET OPENBAAR MINISTERIE. o p e n b a a r. m i n i s t e r i e OPSPOREN EN VERVOLGEN WIE DOET DAT EIGENLIJK? o p e n b a a r m i n i s t e r i e HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE BIJ HET OPENBAAR MINISTERIE De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer

Nadere informatie

Leve de rechtsstaat! VMBO

Leve de rechtsstaat! VMBO Leve de rechtsstaat! VMBO Korte omschrijving van de werkvorm Er worden 10 stellingen met betrekking tot de machtenscheiding/rechtsstaat voorgelegd. Leerlingen selecteren welke 5 stellingen passen in een

Nadere informatie

Maatschappijleer schoolexamen

Maatschappijleer schoolexamen Maatschappijleer schoolexamen Hoofdstuk 2 ( 1t/m 4 bestuderen en 5 + 6 doorlezen) Paragraaf 1 Om het samenleven in goede banen te leiden zijn er regels nodig. Regels die bepalen hoe het moet en wat er

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl maatschappijleer 2 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl maatschappijleer 2 2011 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Criminaliteit en rechtsstaat tekst 1 Werkstraf voor officier van justitie wegens corruptie De rechtbank in Den Bosch heeft een officier

Nadere informatie

Maatschappijleer Rechtsstaat - HAVO

Maatschappijleer Rechtsstaat - HAVO Maatschappijleer Rechtsstaat - HAVO Lesbrief 1 Inleiding rechtsstaat Rechtsstaat Nederland is een rechtsstaat. In het woord rechtsstaat worden twee woorden met elkaar verbonden: recht en staat. We spreken

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijwetenschappen havo II

Eindexamen maatschappijwetenschappen havo II Opgave 4 Slachtoffers van criminaliteit Bij deze opgave horen de teksten 9 tot en met 12, figuur 2 en 3 en tabel 1 uit het bronnenboekje. Inleiding Ruim drie miljoen Nederlanders worden jaarlijks het slachtoffer

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen van de uitgereikte stencils

Antwoorden op de vragen van de uitgereikte stencils Maatschappijleer HAVO 4 Rechtsstaat Antwoorden op de vragen van de uitgereikte stencils Paragraaf 1 1. In hoger beroep werd Volkert van de Graaf veroordeeld tot een tijdelijke gevangenisstraf van 18 jaar.

Nadere informatie

Opsporingsberichtgeving

Opsporingsberichtgeving Opgave 4 Opsporingsberichtgeving Bij deze opgave horen de teksten 8 en 9 uit het bronnenboekje. Inleiding Een van de middelen die een officier van justitie kan inzetten in het opsporingsonderzoek is opsporingsberichtgeving.

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo I

Eindexamen maatschappijleer vwo I Vraag Antwoord Opgave 2 Strafrecht en volkswil Scores 14 maximumscore 2 Voorbeelden van juiste antwoorden zijn: kenmerk 1 Het zich afzetten tegen het politieke establishment / het gevestigde politieke

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS. Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1

STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS. Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1 STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1 TITEL I TOEPASSINGSGEBIED Artikel 1 Deze wet regelt een

Nadere informatie

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES Dit document bevat de alternatieve tekst van het origineel. Dit document is bedoeld voor mensen met een visuele beperking, zoals slechtzienden en blinden. Als u getuige

Nadere informatie

samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal! het beleid wordt uitgestippeld door een college van procureurs-generaal

samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal! het beleid wordt uitgestippeld door een college van procureurs-generaal Leg uit : het openbaar ministerie ( parket ) = hoeder van de openbare orde! 1) opsporen en onderzoeken 2) vervolgen 3) uitvoering van de straf samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal!

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

U moet terechtstaan. Inhoud

U moet terechtstaan. Inhoud U moet terechtstaan Inhoud Deze brochure 3 Dagvaarding 3 Bezwaarschrift 3 Rechtsbijstand 4 Slachtoffer 4 Inzage in uw dossier 4 Getuigen en deskundigen 5 Uitstel 5 Aanwezigheid op de terechtzitting 6 Verstek

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Instructie rollenspel Belediging op internet

Instructie rollenspel Belediging op internet Instructie rollenspel Belediging op internet Korte omschrijving programmaonderdeel De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp belediging op internet. De

Nadere informatie

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging TBS voor Dummies Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging Auteur: Miriam van der Mark, advocaat-generaal en lid van de Kerngroep Forum TBS Algemeen De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie uitgave juni 2015 Minderjarigen kunnen volgens de Belgische wet geen misdrijven plegen. Wanneer je als jongere iets ernstigs mispeutert, iets wat illegaal is, pleeg je een als misdrijf omschreven feit

Nadere informatie

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES Als u getuige of slachtoffer bent geweest van een strafbaar feit kan u worden gevraagd een getuigenverklaring af te leggen. De rechter die over de zaak beslist, kan deze

Nadere informatie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie Twee eeuwen Openbaar Ministerie Met dank aan Napoleon Slechts drie jaar heerste Napoleon Bonaparte over Nederland. Toch heeft deze korte periode belangrijke sporen nagelaten in ons dagelijkse leven. Zo

Nadere informatie

Titel II. Straffen. 1. Algemeen. Artikel 1:11

Titel II. Straffen. 1. Algemeen. Artikel 1:11 Titel II Straffen 1. Algemeen Artikel 1:11 1. De straffen zijn: a. de hoofdstraffen: 1. gevangenisstraf; 2. hechtenis; 3. taakstraf; 4. geldboete. b. de bijkomende straffen: 1. ontzetting van bepaalde

Nadere informatie

Instructie rollenspel Belediging op internet

Instructie rollenspel Belediging op internet Instructie rollenspel Belediging op internet Korte omschrijving programmaonderdeel De leerlingen gaan samen een strafrechtszaak naspelen. In deze rechtszaak is het onderwerp belediging op internet. De

Nadere informatie

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Wetboek van Strafrecht in het algemeen Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Casus Een Belgische passagier aan boord van een Nederlands vrachtschip, haalt uit de koffer

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

Rapport. Datum: 15 december 2008 Rapportnummer: 2008/297

Rapport. Datum: 15 december 2008 Rapportnummer: 2008/297 Rapport Datum: 15 december 2008 Rapportnummer: 2008/297 2 Klacht Verzoeker is op 8 november 2006 door de politie aangehouden wegens stalking van zijn ex-echtgenote. In dit verband klaagt verzoeker erover

Nadere informatie

Strafrechtelijke reactie Vraag en antwoord

Strafrechtelijke reactie Vraag en antwoord Strafrechtelijke reactie Vraag en antwoord De Leerplichtwet Ieder kind heeft recht op onderwijs. Het biedt hen de kans om hun eigen mogelijkheden te ontdekken, te ontwikkelen en te gebruiken. Een goede

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Docentenhandleiding TeRecht!

Docentenhandleiding TeRecht! Docentenhandleiding TeRecht! Docentenhandleiding TeRecht pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Discussiepunten naar aanleiding van TeRecht! 4 3 Opdrachten (voordat uw klas een bezoek aan de rechtbank

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 13. Aanbevolen literatuur 15. Afkortingenlijst 17. Hoofdstuk 1 Inleiding 19

Inhoudsopgave. Voorwoord 13. Aanbevolen literatuur 15. Afkortingenlijst 17. Hoofdstuk 1 Inleiding 19 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17 Hoofdstuk 1 Inleiding 19 1.1 Eerste kennismaking 19 1.2 Plaats van het strafrecht 19 1.3 Doelen van straffen 22 1.4 Materieel strafrecht,

Nadere informatie

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Mr. J. Kronenberg Mr. B. de Wilde Vijfde druk Kluwer a Kluwer business Deventer - 2012 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

Aantal misdrijven blijft dalen

Aantal misdrijven blijft dalen Aantal misdrijven blijft dalen Vorig jaar zijn er minder strafbare feiten gepleegd. Daarmee zet de daling, die al zeven jaar te zien is, door. Het aantal geregistreerde aangiftes van een misdrijf (processen

Nadere informatie

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden Over TBS In deze folder vertellen wij u graag meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden en in het bijzonder over tbs. De Kijvelanden behandelt

Nadere informatie

STRAFVERVOLGING VAN PROCES-VERBAAL TOT VEROORDELING

STRAFVERVOLGING VAN PROCES-VERBAAL TOT VEROORDELING STRAFVERVOLGING VAN PROCES-VERBAAL TOT VEROORDELING Christophe THIEBAUT Advocaat PAQUES, NOPERE & THIEBAUT Assistent UCL Maître de conférences FUCAM II- DE OPSPORING * Basisstuk van de strafprocedure *

Nadere informatie

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan 613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2 U moet terechtstaan 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 2 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 1 Inhoud Deze brochure

Nadere informatie

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht.

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. A. I en II zijn waarden; III en IV zijn normen. B. I en III zijn waarden; II en IV zijn normen. C. I en II zijn

Nadere informatie

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel U bent veroordeeld U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel opgelegd. In deze brochure leest u welke verschillende soorten straffen en maatregelen er bestaan,

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de economische delicten met het oog op het vergroten van de mogelijkheden tot opsporing, vervolging, alsmede het voorkomen

Nadere informatie

De overheid voert een tweesporenbeleid: preventie en repressie van criminaliteit.

De overheid voert een tweesporenbeleid: preventie en repressie van criminaliteit. Vak Maatschappijwetenschappen Klas Havo 5 Thema Criminaliteit en samenleving Onderwerp Hoofdstuk 5 Overheidsbeleid 5. Overheidsbeleid 5.1 Integraal veiligheidsbeleid De huidige samenleving wordt wel een

Nadere informatie

Criminaliteit & rechtsstaat

Criminaliteit & rechtsstaat Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marijke Laverman 11 april 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/74844 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

1. Vrijheid, rechten en plichten blz Wat mag en moet jij?

1. Vrijheid, rechten en plichten blz Wat mag en moet jij? Inhoudsopgave 1. Vrijheid, rechten en plichten blz. 3 1.1. Wat mag en moet jij? 2. Regels en wetten. 2.1. Wetboeken 2.2. Regels voor de rechter blz. 4 2.3. Het Wetboek van Strafrecht blz. 5 3. Het Nederlandse

Nadere informatie

Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een

Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een Wat is rechtspraak? 2 Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Verdieping legaliteitsprincipe

Verdieping legaliteitsprincipe Verdieping legaliteitsprincipe Een principe dat binnen het Europees Verdrag van Rechten van de Mens wordt genoemd 1 en daarbij, door de voorlichting van onze overheid voor scholieren, Prodemos, ook één

Nadere informatie

www.kinderrechtswinkel.be juni 2008 Voor kinderen die meer willen weten over de rechtbank, wetten en de rechter Voor kinderen die meer willen weten over de rechtbank, wetten en de rechter Hebben kinderen

Nadere informatie

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Rollenspel Befje op Befje af Hoger Lager Dilemma s Hoe lossen we dit op? Opgepakt, wat dan? Rechtenteller Landenspel

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Maatschappijleer (nieuwe stijl en oude stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 15 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen;

Nadere informatie

* Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen. De veroordeling 3. Registratie 3. De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden 3

* Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen. De veroordeling 3. Registratie 3. De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden 3 U BENT VEROORDEELD U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel opgelegd. In deze brochure leest u welke verschillende soorten straffen en maatregelen er bestaan,

Nadere informatie

RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG TE GENT 7 NOVEMBER 2017

RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG TE GENT 7 NOVEMBER 2017 RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG TE GENT 7 NOVEMBER 2017 In de zaak van het openbaar ministerie tegen: S. V. G., zonder gekend beroep, geboren te Gent op ( ), wonende te ( ) beklaagd van: A. Hetzij door daden,

Nadere informatie

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud Nationaal internationaal Soevereiniteit elke land heeft de macht om te bepalen wat er gebeurt EU-verdrag Europese Unie verdrag EVRM Europese Verdrag Rechten van de Mens Monistisch systeem Formeel materieel

Nadere informatie

De rol van de reclassering. Informatie voor slachtoffers van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven en nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten

De rol van de reclassering. Informatie voor slachtoffers van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven en nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten De rol van de reclassering Informatie voor slachtoffers van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven en nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten Oog voor slachtoffers en nabestaanden Als slachtoffer

Nadere informatie

DNA-onderzoek bij veroordeelden

DNA-onderzoek bij veroordeelden Regelingen en voorzieningen CODE 6.5.2.3 DNA-onderzoek bij veroordeelden algemene informatie bronnen ministerie van Veiligheid en Justitie: www.rijksoverheid.nl, januari 2011 brochure de wet DNA-onderzoek

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examen VWO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen VWO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te

Nadere informatie

1Nederland als democratie

1Nederland als democratie Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen

Nadere informatie

Inleiding. Recht en rechtspraak. Rechterlijke organisatie. Rechtbank. Strafproces

Inleiding. Recht en rechtspraak. Rechterlijke organisatie. Rechtbank. Strafproces 1 Trias Politica; staatsmacht verdeeld over drie machten: Wetgevende macht (maken van wetten) Uitvoerende macht (bestuur en uitvoer van wetten) Rechtsprekende macht (beslissen van geschillen) 2 Vrouwe

Nadere informatie

ProDemos. voor docenten burgerschap, maatschappijleer, maatschappijwetenschappen

ProDemos. voor docenten burgerschap, maatschappijleer, maatschappijwetenschappen ProDemos voor docenten burgerschap, maatschappijleer, maatschappijwetenschappen 1 Inhoud workshop 1. Wat is ProDemos? 2. Wat doen wij voor docenten maatschappijleer? 3. Rechtsstaat en rechtspraak: leuke

Nadere informatie

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een. In deze brochure leest u over de verschillende soorten straffen en

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een. In deze brochure leest u over de verschillende soorten straffen en U werd veroordeeld U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel opgelegd. In deze brochure leest u over de verschillende soorten straffen en maatregelen die de rechter

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I Opgave 1 Tbs ter discussie 1 maximumscore 2 beveiliging van de samenleving Voorbeeld van juiste toelichting bij beveiliging van de samenleving: In de tekst staat dat er steeds minder mensen uitstromen

Nadere informatie

ECLI:NL:RBUTR:2011:BT1675

ECLI:NL:RBUTR:2011:BT1675 ECLI:NL:RBUTR:2011:BT1675 Instantie Rechtbank Utrecht Datum uitspraak 07-09-2011 Datum publicatie 15-09-2011 Zaaknummer 16-600572-11 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Strafrecht Eerste

Nadere informatie

Om de vragen te maken heb je, net als voor het echte examen, 2½ uur de tijd.

Om de vragen te maken heb je, net als voor het echte examen, 2½ uur de tijd. VOORBEELDEXAMEN MAATSCHAPPIJLEER (MET ANTWOORDMODEL) Dit is een voorbeeldexamen maatschappijleer, met het antwoordmodel erin verwerkt. Hiermee krijg je inzicht in de wijze waarop het examen wordt beoordeeld.

Nadere informatie

Vervolging. N.E. de Heer-de Lange

Vervolging. N.E. de Heer-de Lange 6 Vervolging N.E. de Heer-de Lange Dit hoofdstuk beschrijft de fase van vervolging. Hierbij gaat het om de verdachten die worden vervolgd, de strafbare feiten die de basis vormen voor hun strafzaken, en

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

5 Vervolging. M. Brouwers en A.Th.J. Eggen

5 Vervolging. M. Brouwers en A.Th.J. Eggen 5 Vervolging M. Brouwers en A.Th.J. Eggen In 2012 werden 218.000 misdrijfzaken bij het Openbaar Ministerie (OM) ingeschreven. Dit is een daling van 18% ten opzichte van 2005. In 2010 was het aantal ingeschreven

Nadere informatie

ECLI:NL:GHDHA:2016:935

ECLI:NL:GHDHA:2016:935 ECLI:NL:GHDHA:2016:935 Instantie Gerechtshof Den Haag Datum uitspraak 31-03-2016 Datum publicatie 06-04-2016 Zaaknummer 22-004068-15 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Strafrecht Hoger

Nadere informatie

ECLI:NL:RBNNE:2017:1473

ECLI:NL:RBNNE:2017:1473 ECLI:NL:RBNNE:2017:1473 Instantie Datum uitspraak 20-04-2017 Datum publicatie 21-04-2017 Rechtbank Noord-Nederland Zaaknummer 18/830019-17 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Strafrecht

Nadere informatie

SEKSISME TEGENGAAN: EEN UITDAGING VOOR DE GELIJKHEID VAN VROUWEN EN MANNEN. Een woordje uitleg bij de wet tegen seksisme in de openbare ruimte

SEKSISME TEGENGAAN: EEN UITDAGING VOOR DE GELIJKHEID VAN VROUWEN EN MANNEN. Een woordje uitleg bij de wet tegen seksisme in de openbare ruimte SEKSISME TEGENGAAN: EEN UITDAGING VOOR DE GELIJKHEID VAN VROUWEN EN MANNEN Een woordje uitleg bij de wet tegen seksisme in de openbare ruimte EEN WET TEGEN SEKSISME, IS DAT NODIG? WAT IS SEKSISME, VOLGENS

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen:

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: Artikel 1 Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012. Rapportnummer: 2012/117

Rapport. Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012. Rapportnummer: 2012/117 Rapport Rapport over een klacht over het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 19 juli 2012 Rapportnummer: 2012/117 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat politieambtenaren van het regionale

Nadere informatie

GESCHIEDENIS SO3 TV

GESCHIEDENIS SO3 TV GESCHIEDENIS SO3 TV 2 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 42 vragen. Bij meerkeuze vragen antwoorden met hoofdletter schrijven. Geef niet meer antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Criminaliteit en Rechtsstaat

Criminaliteit en Rechtsstaat Criminaliteit en Rechtsstaat Leertekst Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten Inhoudsopgave Leerdoelen Checklist 2 1 Criminaliteit in de Maatschappij 1.1 Criminaliteit als begrip 3 1.2 Criminaliteit

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Vak Maatschappijwetenschappen Klas Havo 5 Thema Criminaliteit en rechtsstaat Onderwerp Hoofdstuk 1 Wat is criminaliteit?

Vak Maatschappijwetenschappen Klas Havo 5 Thema Criminaliteit en rechtsstaat Onderwerp Hoofdstuk 1 Wat is criminaliteit? Vak Maatschappijwetenschappen Klas Havo 5 Thema Criminaliteit en rechtsstaat Onderwerp Hoofdstuk 1 Wat is criminaliteit? A 1. Aandachtspunten en belangrijke begrippen Criminaliteit als maatschappelijk

Nadere informatie

Steven Dewulf Studiecentrum voor militair recht en oorlogsrecht KMS 15 mei 2013

Steven Dewulf Studiecentrum voor militair recht en oorlogsrecht KMS 15 mei 2013 Steven Dewulf Studiecentrum voor militair recht en oorlogsrecht KMS 15 mei 2013 Rechtsmachtrecht Misdrijven op Belgisch grondgebied gepleegd Misdrijven buiten het grondgebied van het Rijk gepleegd Territorialiteitsbeginsel

Nadere informatie