Ontwikkelingen rond de opwerking van organische reststromen en biomassa. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ontwikkelingen rond de opwerking van organische reststromen en biomassa. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen"

Transcriptie

1 Ontwikkelingen rond de opwerking van organische reststromen en biomassa Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen 1

2 Inhoud Over de BVOR Over organische reststromen & biomassa: Waar hebben we het eigenlijk over? Wat zijn huidige wijzen van benutting en ontwikkelingen daarin? Toekomstperspectieven en randvoorwaarden? 2

3 De Branche Vereniging Organische Reststoffen (I) Oorspronkelijk alleen groenafval, meer recent ook GFT-afval Circa 1,8 miljoen ton groen, 1 miljoen ton GFT-afval Lidmaatschap gekoppeld aan vergunde inrichting voor be- en verwerking van organische reststromen Compostering, en andere opwerkingsprocessen voor organische reststromen (vergisting, houtige biomassa, etc.) 3

4 De Branche Vereniging Organische Reststoffen (II) Belangenbehartiging, o.m.: Afvalstoffenregelgeving, Nederland en Europa Positie van compost, biomassa en andere biobased producten Voor leden individueel, bijv. vergunningen & handhaving Kenniscentrum: Compostering, compostproducten, biomassa, etc. Schemabeheerder: Keurcompost, BRL grondproducten, certificering verwerking ziek iepenhout Netwerkplatform voor leden 4

5 Organische reststromen en biomassa waar hebben we het eigenlijk over? 5

6 Definitie? Organisch restmateriaal afkomstig van onderhoud van openbaar groen, wegbermen, landschap, bos & natuur, etc. Traditioneel aangeduid als groenafval Meer recent ook wel aangeduid als biomassa (hoewel anderen alleen houtige biomassa als biomassa bestempelen) En heel modern is groene grondstoffen of biobased grondstoffen 6

7 Hoeveelheden (I) Exacte cijfers bestaan niet, want niet alles wordt gewogen/gemonitord Schattingen op basis van: 1. Meldingen van afvalstromen bij het LMA (alleen meldingsplichtige inrichtingen) 2. CBS enquetes bij gemeenten e.d. 3. Enquetes van branche organisaties (BVOR ledenonderzoek) 4. Potentieelstudies van adviesbureaus BVOR heeft dwarsdoorsnede gemaakt van al deze onderzoeken en schatttingen 7

8 Hoeveelheden (II) Bij LMA is in 2012 circa 3 miljoen gemeld: 2,5 miljoen ton groenafval van gemeenten 0,5 miljoen ton groenafval uit land- en tuinbouw < 100 kton uit bosbouw LMA data vormen harde ondergrens (alleen meldingsplichtige inrichtingen) Daarnaast: Verwerking door niet meldingsplichtige inrichtingen Verwerking middels vrijstellingsregeling ( kleine kringloop ) Hout niet meer onder afvalstoffenregelgeving Illegale verwerking Totaal: 4-5 miljoen ton? 8

9 Wat zijn huidige wijzen van benutting en ontwikkelingen daarin? 9

10 Huidige verwerkingswijzen Vier routes met substantieel volume: 1. Compostproductie 2. Biomassa voor energie (hout) 3. Substraten voor vergisting (grassen, maaisels) 4. De kleine kringloop 10

11 Compostproductie Compostproductie blijft stabiel, vraag groter dan aanbod Positieve eigenschappen van compost steeds beter onderkend, echter ook hardnekkige negatieve associaties (glas, plastic) Certificering van compost wint aan belang, m.n. Keurcompost: Eis voor telers met voedselveiligheid certificaat Voor biologische landbouw enige A-meststof van buiten bedrijf 11

12 Houtige biomassa voor bio-energie Vooral kansen bij warmteproductie (100en kw tot enkele MW), want: SER Energieakkoord geeft ruimte (inclusief SDE+) Grootschalige bio-energie vooral import van pellets Houtconvenant? Kwaliteitsborging van biomassa (chips) wint aan belang, door: Bestaande operationele problemen Middel om in vergunning onderscheid afval niet-afval te maken (beleid) Echter ook: toenemende maatschappelijke kritiek op inzet hout voor energie i.p.v. hoogwaardigere toepassingen 12

13 Substraten voor vergisting (I) Grassen en maaisels zijn in potentie zeer geschikt voor vergisting, want: Hoge biogasopbrengsten mogelijk (bij goede kwaliteit gras!) Staan op positieve lijst voor co-vergisting Daadwerkelijke inzet voor vergisting tot dusverre beperkt: Meeste huidige (natte) co-vergisters kunnen maar beperkt gras aan Succesvolle co-vergisters hebben additionele voorzieningen Proeven van GFT-vergisters met gras als wintervulling Onvoldoende kwaliteitsborging van materiaal: hoeveel biogas is het waard? 13

14 Substraten voor vergisting (II) Perspectief huidige vergisters: Investeringen in bestaande co-vergisters (mengers, roerwerken, etc.)? Additionele GFT-vergistingscapaciteit tot kton/jaar maximaal Nieuwe technologie: droogvergisting? 14

15 De kleine kringloop Vrijstellingsregeling plantenresten en tarrragrond Onderwerken binnen 100 m op naastgelegen perceel Als niet beschikbaar, binnen 1 km op ander perceel Kosteneffectieve verwerking voor bijvoorbeeld slootmaaisel In de praktijk misbruikt voor andere stromen -> Onbewerkt onderwerken groenstromen mag niet conform Meststoffenwet 15

16 Toekomstperspectieven en randvoorwaarden? 16

17 Ontwikkelingen in beleid (I) Biobased economy Cradle-to-cradle Cradle-to-cradle Circulaire economie Grondstoffenrotonde 17

18 18

19 Ontwikkelingen in beleid (III) 19

20 Ontwikkelingen in de markt Aandacht voor hoogwaardiger benutting van (deelstromen uit) organische reststromen. Bijv.: bioraffinage (eiwitten, vezels, etc.), gras in kartonindustrie Talrijke innovatietrajecten op verschillende schaalniveaus Nieuwe samenwerkingsverbanden en reststromen-ketens 20

21 Voorbeelden van samenwerkingsverbanden 21

22 Randvoorwaarden voor succesvolle innovaties Hoe hoogwaardiger de beoogde toepassing, hoe beter gedefinieerd de reststroom/biomassa zal moeten zijn. Dit vraagt: Kwaliteitsborging van de grondstof Opwerking op de juiste schaalgrootte Ervaring met het omgaan met heterogene reststromen En dus: Andere organisatie van keten, van aanbesteding tot en met opwerking product 22

23 23

24 Innovatie niet verwarren met bezuiniging Ruimte voor pilots en innovatieve projecten is van belang ( experimenteerruimte in vergunningen ) Echter, pilot niet misbruiken t.b.v. goedkope (illegale) verwerking van organische reststromen Realistische verwachtingen t.a.v. kosten-opbrengsten van innovaties 24

25 De toekomstige positie van compost 25

26 Toekomstige positie van compost (I) Behoefte aan stabiele organische stof in bodem neemt toe: Strengere eisen aan dierlijke mest en aan pesticiden Risico s van opbrengen onbewerkt organisch materiaal steeds duidelijker (onkruidzaden, plant pathogenen) Steeds meer gevraagd van producerend vermogen van bodems Positieve eigenschappen van compost steeds beter onderbouwd, én bewezen 26

27 Hoger waterbergend vermogen op zandgronden Betere bewerkbaarheid van de bodem Verhoogde ziektewerendheid Hogere nutriëntenbindingscapaciteit Positieve eigenschappen van compost Stimulering van het bodemleven Verminderde erosiegevoeligheid Stabielere bodemstructuur Snellere bodemopwarming 27

28 Toekomstige positie van compost (II) Behoefte aan stabiele organische stof in bodem leidt tot blijvend hoge vraag naar compost Certificatie van compost wint aan belang (Keurcompost), bijv. voedselveiligheid, biologische landbouw Daarnaast: ontwikkeling van compostproducten naar andere segmenten (potgrondsubstraten, stalcompost etc.) Voor heterogene deel organische reststromen blijft compostering meest kosteneffectieve wijze van benutting 28

29 Kortom. Verdere diversificatie in toepassing van organische reststromen en biomassa Kwaliteitsborging belangrijk bij hoogwaardige toepassingen Dit vraagt juiste schaalgrootte en samenwerking in ketens Rol voor compostproductie blijft 29

30 Dank voor uw aandacht!

De rol van compost in de biobased economy. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen

De rol van compost in de biobased economy. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen De rol van compost in de biobased economy Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen 1 De Branche Vereniging Organische Reststoffen Branchevereniging voor verwerkers van groenafval en GFTafval

Nadere informatie

Energie uit groenafval. deel van een duurzame. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen

Energie uit groenafval. deel van een duurzame. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen Energie uit groenafval deel van een duurzame totaaloplossing Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen 1 Branche Vereniging Organische Reststoffen (BVOR) Sinds 1989 branche organisatie

Nadere informatie

Hoogwaardige benutting van gras

Hoogwaardige benutting van gras Hoogwaardige benutting van gras Mogelijkheden van aanbestedingen Arjen Brinkmann 1 Achtergrond Overheden en andere partijen herwaarderen reststromen -> Van Afval naar Grondstof Vertalen van beleidsambities

Nadere informatie

Hoogwaardige benutting van gras. Wat is daarvoor nodig?

Hoogwaardige benutting van gras. Wat is daarvoor nodig? Hoogwaardige benutting van gras Wat is daarvoor nodig? Seminar Kansen voor Gras 24 September 2014 Arjen Brinkmann Brinkmann Consultancy 1 Hoogwaardige benutting van gras wat is daarvoor nodig? In ieder

Nadere informatie

Duurzaam aanbesteden van groenafval

Duurzaam aanbesteden van groenafval Duurzaam aanbesteden van groenafval Een handreiking voor aanbestedende diensten November 2014 1 Colofon Deze Handreiking is geschreven als onderdeel van het werkprogramma van de Sector Natuur, Bos, Landschap

Nadere informatie

Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa. 7 november 2013 Rob Aartssen

Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa. 7 november 2013 Rob Aartssen Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa 7 november 2013 Rob Aartssen Den Ouden Groep Wie zijn wij? Wat doen we nu? Wat doen we morgen? Een vruchtbare bodem! KOESTEREN OF (VER)KOPEN? Den Ouden

Nadere informatie

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval 4.A.1 Ketenanalyse Groenafval Prop Beplantingswerken v.o.f. Autorisatie Nummer/versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 22-01-2015 Naam: F. van Doorn Naam: A. Prop Datum: 22 januari 2015 Datum: 22

Nadere informatie

Biogas uit gras - een onderbenut potentieel. Een studie naar kansen voor grasvergisting

Biogas uit gras - een onderbenut potentieel. Een studie naar kansen voor grasvergisting Biogas uit gras - een onderbenut potentieel Een studie naar kansen voor grasvergisting Colofon Biogas uit gras een onderbenut potentieel Een studie naar kansen voor grasvergisting Definitieve versie -

Nadere informatie

Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l

Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l DELaND Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l Papenburg 23 juni 2014 Dirk de Boer Dienst Landelijk Gebied 1 Duurzame energie Taakstelling Nederlandse Overheid: Kyoto 1991: 2010: 5% duurzame energie 2020:

Nadere informatie

Mobilisatie Biomassa een visie vanuit het bedrijfsleven. WUR/Alterra-workshop 3 juli 14 Fokke Goudswaard, voorzitter Platform Bio-Energie

Mobilisatie Biomassa een visie vanuit het bedrijfsleven. WUR/Alterra-workshop 3 juli 14 Fokke Goudswaard, voorzitter Platform Bio-Energie Mobilisatie Biomassa een visie vanuit het bedrijfsleven WUR/Alterra-workshop 3 juli 14 Fokke Goudswaard, voorzitter Platform Bio-Energie Missie PBE: promotie van verantwoord toegepaste bio-energie Platform

Nadere informatie

BVOR. JAARVERSLAG 2011 De transitie naar groene grondstoffen

BVOR. JAARVERSLAG 2011 De transitie naar groene grondstoffen BVOR BRANCHE VERENIGING ORGANISCHE RESTSTOFFEN 22e jaargang nummer 1 / speciale uitgave Nieuwsbulletin maart 2012 JAARVERSLAG 2011 De transitie naar groene grondstoffen Colofon Het BVOR-Nieuwsbulletin

Nadere informatie

Debat Kansen voor duurzame biomassa in Zeeland. Goes, 22 januari 2009 Conclusies en aanbevelingen CE Delft

Debat Kansen voor duurzame biomassa in Zeeland. Goes, 22 januari 2009 Conclusies en aanbevelingen CE Delft Debat Kansen voor duurzame biomassa in Zeeland Goes, 22 januari 2009 Conclusies en aanbevelingen CE Delft Notitie Delft, 1 maart 2009 Opgesteld door: A. (Ab) de Buck H.J. (Harry) Croezen G.C. (Geert) Bergsma

Nadere informatie

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit?

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? Spreker: Datum: Locatie: Joop Suurmeijer en Robert Jansen 19 maart 2015 VNG-congres Utrecht GFT-afval heeft

Nadere informatie

De Biobased Economy in de Zuidvleugel

De Biobased Economy in de Zuidvleugel De Biobased Economy in de Zuidvleugel Wat is er nodig om de biobased-economy in de Zuidvleugel een impuls te geven? 17 1 13, Douwe-Frits Broens LEI: Biobased Economics - financiële en milieudoelen halen

Nadere informatie

BVOR-certificaat voor erkende verwerker invasieve exoten Achtergrond, voorwaarden en procedures

BVOR-certificaat voor erkende verwerker invasieve exoten Achtergrond, voorwaarden en procedures BVOR-certificaat voor erkende verwerker invasieve exoten Achtergrond, voorwaarden en procedures Versie 1.0 geldend vanaf 1 september 2015 1. Inleiding Invasieve exoten zijn aan een opmars bezig in de Nederlandse

Nadere informatie

Circulaire economie kans voor de regio

Circulaire economie kans voor de regio Circulaire economie kans voor de regio 7 oktober 2015 Early Morning Toast Stichting kiemt Arnhem Michiel Westerhoff, Manager Strategie en Ontwikkeling Recentere geschiedenis van het afvalscheiden 7 maart

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Bijeenkomst Beheerconvenant Blauwzaam Lint. 10 december 2015. Presentatie Wageningen UR

Bijeenkomst Beheerconvenant Blauwzaam Lint. 10 december 2015. Presentatie Wageningen UR Bijeenkomst Beheerconvenant Blauwzaam Lint 10 december 2015 Presentatie Wageningen UR Meedenksessie kansen voor duurzaam beheer Parallel aan de totstandkoming van het beheerconvenant heeft Blauwzaam via

Nadere informatie

Achtergronddocument bij de Handreiking duurzaam aanbesteden van groenafval

Achtergronddocument bij de Handreiking duurzaam aanbesteden van groenafval Achtergronddocument bij de Handreiking duurzaam aanbesteden van groenafval Colofon Achtergronddocument bij de Handreiking duurzaam aanbesteden van groenafval November 2014 Uitgegeven door In opdracht van

Nadere informatie

Bermgrasinzamelstructuur Regio Utrecht. Sieta de Vries Provincie Utrecht

Bermgrasinzamelstructuur Regio Utrecht. Sieta de Vries Provincie Utrecht Bermgrasinzamelstructuur Regio Utrecht Sieta de Vries Provincie Utrecht Seminar Cumela en BVOR 7 oktober 2013 Accelerating Renewable energies through valorisation of Biogenec Raw materials Doel ARBOR:

Nadere informatie

BRL Keurcompost Uitgifte: 1 januari 2013 Bijlage: 040 Certificatie Voorbeeld Checklist Toepassingsgebied GFT compost Groencompost

BRL Keurcompost Uitgifte: 1 januari 2013 Bijlage: 040 Certificatie Voorbeeld Checklist Toepassingsgebied GFT compost Groencompost BRL Keurcompost Uitgifte: 1 januari 2013 Bijlage: 040 Certificatie Voorbeeld Checklist Toepassingsgebied GFT compost Groencompost Naam bedrijf:... Datum audit:... Auditor(en):... Dit is een toelatingsaudit/opvolgingsaudit

Nadere informatie

Op zoek naar biomassa voor de bio-economie: recupereren en valoriseren van gewasresten van korrelmaïs en groenten, en de houtige fractie uit compost

Op zoek naar biomassa voor de bio-economie: recupereren en valoriseren van gewasresten van korrelmaïs en groenten, en de houtige fractie uit compost Op zoek naar biomassa voor de bio-economie: recupereren en valoriseren van gewasresten van korrelmaïs en groenten, en de houtige fractie uit compost Bart Vandecasteele, Filip Velghe, Christophe Boogaerts,

Nadere informatie

NOTITIE. : Voorstel nadere uitwerking vergisten GFT-afval en 'rijden op groen gas'

NOTITIE. : Voorstel nadere uitwerking vergisten GFT-afval en 'rijden op groen gas' Gewestelijke Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek GAD ISO 14001.9 ) NOTITIE Postadres: Postbus 514 1200 AM Hilversum Bezoekadres: Hooftlaan 32 1401 EE Bussum Telefoon: (035) 699 18 88 Fax: (035) 694

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

Handleiding bij de BVOR CO 2 -rekentool voor opwerking & benutting van groenafval Versie 1.1 van November 2013

Handleiding bij de BVOR CO 2 -rekentool voor opwerking & benutting van groenafval Versie 1.1 van November 2013 Handleiding bij de BVOR CO 2 -rekentool voor opwerking & benutting van groenafval Versie 1.1 van November 2013 1. Inleiding De CO 2 -rekentool groenafval is in de eerste helft van 2013 ontwikkeld door

Nadere informatie

Verwerken van (groene) biomassa en mest:

Verwerken van (groene) biomassa en mest: Verwerken van (groene) biomassa en mest: kan dat samen? Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie CUMELA Nederland Sector: 3.000 ondernemers 30.000 medewerkers Jaaromzet 4 miljard Cumelabedrijven:

Nadere informatie

Flevoland maakt werk van duurzame energie

Flevoland maakt werk van duurzame energie Flevoland maakt werk van duurzame energie Hans Rijnten Provincie Flevoland Chris de Visser Acrres Pieter Bergmeijer Trilance 6 december 2007 Workshop bioraffinage 1 Inhoud presentatie Flevoland maakt werk

Nadere informatie

Innoveren doe je Samen

Innoveren doe je Samen Innoveren doe je Samen Deep in the shit Ervaringen van een innovatieve ondernemer in een hooggereguleerde sector Ir Roger A.B.C. Rammers CMC 1 Agenda 1. Introductie AquaPurga 2. Mestmarkt: mestproblematiek

Nadere informatie

Samenwerking overheid en bedrijfsleven

Samenwerking overheid en bedrijfsleven Bio-energie cluster Oost Nederland Samenwerking overheid en bedrijfsleven ontwikkeling en realisatie van bioenergieprojecten Inhoud 1. inleiding 2. bioenergie in Oost Nederland 3. rol van gemeente 4. samenwerking

Nadere informatie

BVOR 2014 JAARVERSLAG

BVOR 2014 JAARVERSLAG BVOR 2014 JAARVERSLAG ORGANISCHE RESTSTROMEN IN 2014 PRODUCTEN UIT GROENE RESTSTROMEN TERUGBLIK ACTIVITEITEN BVOR IN 2014 NIEUWSBULLETIN Jaargang 25 Nummer 1 April 2015 COLOFON Het BVOR-Nieuwsbulletin

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

B-96 Green Deal de winst van paardenmest

B-96 Green Deal de winst van paardenmest B-96 Green Deal de winst van paardenmest Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Boeren met energie. 11 November 2010

Boeren met energie. 11 November 2010 Boeren met energie 11 November 2010 Wat doen wij? Ontwikkelen projecten energie uit biomassa Opzetten expertisecentrum energie uit hout droogtechnieken stookgedrag rookgasmetingen rookgasreiniging Ontwikkelen

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Compost als biobased veenvervanger. Eindrapportage van de Green Deal Veenvervanging

Compost als biobased veenvervanger. Eindrapportage van de Green Deal Veenvervanging Compost als biobased veenvervanger Eindrapportage van de Green Deal Veenvervanging 2 Inhoudsopgave pagina 1. Inleiding 5 2. Snoeihout voor potgrondsubstraten en voor bio-energie - de problematiek van de

Nadere informatie

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.)

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.) CERTIFICAAT, bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Attero Zuid B.V. AZN Holding B.V. Meander 861 6825 MH Arnhem Postbus 4114 6080 AC Haelen en de toepassing daarvan voldoen aan de voorwaarden gesteld

Nadere informatie

>> Ats het,qaat am duurzaamheid, innovatie en internationaa! Agentschap NL Minisrerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

>> Ats het,qaat am duurzaamheid, innovatie en internationaa! Agentschap NL Minisrerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Agentschap NL Minisrerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie > Retouradres Postbus 8242, 3503 RE Utrecht Koninklijke VNP t.a.v. G.J. Koopman Kruisweg 761 2132 NE Hoofddorp Croeselaan 15 3521 BJ

Nadere informatie

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken WELKOM Biobased Business Event Emmen Over natuurlijke oplossingen gesproken Natural Plastics Ontwikkelen, produceren en op de markt brengen van groene producten welke geen schade opleveren voor de natuur

Nadere informatie

Bermgras Inzamelstructuur. Innovatief & Ondernemend

Bermgras Inzamelstructuur. Innovatief & Ondernemend Bermgras Inzamelstructuur Innovatief & Ondernemend AGENDA Ondernemerschap en Duurzame samenwerking in Provincie Utrecht Arbor Project Bermgras Inzamelstructuur Waarom? Wat? Hoe? Samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Uw groenstromen in goede handen

Uw groenstromen in goede handen Uw stromen in goede handen www.indaver.nl Introductie Closing the loop DUURZAAM HERGEBRUIK VAN UW GROENSTROMEN We gaan ervan uit dat u een eenvoudige oplossing zoekt voor uw stromen. Groenstromen zijn

Nadere informatie

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving?

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Martijn Boosten Demonstratie oogst en verwerking biomassa 3 juli 2014, Rosmalen Stichting Probos Kennisinstituut

Nadere informatie

Factsheet VKP EU2014 Werkgroep Grondstoffen

Factsheet VKP EU2014 Werkgroep Grondstoffen Factsheet VKP EU2014 Werkgroep Grondstoffen Standpunten voor / van D66 D66 ziet toekomst in een circulaire en biobased economie en zet zich in om de transitie van de fossiel based economie naar de circulaire

Nadere informatie

BVOR. JAARVERSLAG 2010 Verantwoord groene stromen verwerken

BVOR. JAARVERSLAG 2010 Verantwoord groene stromen verwerken BVOR Branche Vereniging Organische Reststoffen 21e jaargang nummer 3 / speciale uitgave Nieuwsbulletin juni 2011 JAARVERSLAG 2010 Verantwoord groene stromen verwerken Colofon Het BVOR-Nieuwsbulletin is

Nadere informatie

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015 Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen A. Visser Maart 2015 André Visser Sinds 1999 bij Royal HaskoningDHV Actief op het vlak duurzaamheid en circulaire economie - energiefabriek - grondstoffenfabriek

Nadere informatie

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl Workshop mestvergisting Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl BioEnergy Farm 2 Project beschrijving Europees project Marktontwikkeling mono-mestvergisting Verspreiden onafhankelijke

Nadere informatie

Docentenhandleiding bij Krijg een les over afval en Attero

Docentenhandleiding bij Krijg een les over afval en Attero Docentenhandleiding bij Krijg een les over afval en Attero Wat is afval? Hoeveel is dat per dag? 538 / 365 dagen = 1,47 kilo per dag Hoeveel gooien we samen thuis elk jaar weg? 538 x 2,2 = 1183,6 per gezin

Nadere informatie

Notitie. Projectplan Afronden Businessplan Biomassa-Energie Hoeksche Waard

Notitie. Projectplan Afronden Businessplan Biomassa-Energie Hoeksche Waard Notitie Aan Van Projectgroep Biomassa Hoeksche Waard Datum Februari 2013 Projectplan Afronden Businessplan Biomassa-Energie Hoeksche Waard (Mede op basis van OZHZ notitie: Uitgewerkte Aandachtspunten nav

Nadere informatie

Visie op Hernieuwbaar Gas Hernieuwbaar gas; de schakel naar een Bio-Based Economie

Visie op Hernieuwbaar Gas Hernieuwbaar gas; de schakel naar een Bio-Based Economie Visie op Hernieuwbaar Gas Hernieuwbaar gas; de schakel naar een Bio-Based Economie Advies voor het energierapport 2015 Gerd van de Logt Algemeen directeur St. Groen Gas Nederland Ulco Vermeulen Voorzitter

Nadere informatie

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu?

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Kennisdag emissies, vergroening en verduurzaming in de landbouw Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Mark Heijmans 2 december 2014 Het speelveld: schaken op meerdere borden Opzet

Nadere informatie

Programma Kas als Energiebron

Programma Kas als Energiebron Programma Kas als Energiebron Transitiepad bio-energie in de glastuinbouw Glastuinbouwdag 2014 Vrijdag 7 maart 2014 Sander Peeters www.energymatters.nl Inhoud 1. Bio-energie in de glastuinbouw 2. Herijking

Nadere informatie

CO 2 -effecten van het opwerken van groenafval en van daarmee vergelijkbare reststromen. Achtergrond document bij de BVOR CO 2 -rekentool

CO 2 -effecten van het opwerken van groenafval en van daarmee vergelijkbare reststromen. Achtergrond document bij de BVOR CO 2 -rekentool CO 2 -effecten van het opwerken van groenafval en van daarmee vergelijkbare reststromen Achtergrond document bij de BVOR CO 2 -rekentool Versie 1.1 van November 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2.

Nadere informatie

Handreiking Relevante regelgeving bij de toepassing van groenafval

Handreiking Relevante regelgeving bij de toepassing van groenafval Rijnstraat 8 Postbus 20951 2500 EZ Den Haag Handreiking Relevante regelgeving bij de toepassing van groenafval 1 Inleiding In sectorplan 9 van het Landelijk Afvalbeheerplan is aangekondigd dat er een handreiking

Nadere informatie

Biobased Inkopen. De koffiebeker. Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS

Biobased Inkopen. De koffiebeker. Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS De koffiebeker Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS Achtergrond Studie Milgro; 175 miljoen bekers per jaar Slechte scores met afvalscheiden Randvoorwaarden in kaart brengen voor duurzame koffiebeker

Nadere informatie

Rendabele Bermgras inzamelstructuur Zo groen als gras...

Rendabele Bermgras inzamelstructuur Zo groen als gras... Rendabele Bermgras inzamelstructuur Zo groen als gras... Provincie Utrecht ARBOR- Interreg IVB - Europees fonds voor Regionale Ontwikkeling november 2013 Eindrapport HaskoningDHV Nederland B.V. Niets uit

Nadere informatie

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende

Nadere informatie

Energie uit afval, een schone zaak

Energie uit afval, een schone zaak Energie uit afval, een schone zaak Vergisten van GFT-afval ARN meer dan 25 jaar begaan met het milieu Aandeelhouders ARN B.V. Regio Regio Regio REMONDIS Nijmegen De Vallei Rivierenland (privaat) 37,5%

Nadere informatie

Rapportage: ketenanalyse (versie 8: 01-10-2015) Maaien, schouwen en verwerken bermgras en schouwvuil

Rapportage: ketenanalyse (versie 8: 01-10-2015) Maaien, schouwen en verwerken bermgras en schouwvuil Rapportage: ketenanalyse (versie 8: 01-10-2015) Maaien, schouwen en verwerken bermgras en schouwvuil Pagina 1 Inhoud 1. Inleiding 1.1 Wat is een ketenanalyse 1.2 Doel van een ketenanalyse 1.3 Opbouw van

Nadere informatie

Interactie tussen bio-materialen en bio-energie. Annita Westenbroek 17 december 2013

Interactie tussen bio-materialen en bio-energie. Annita Westenbroek 17 december 2013 Interactie tussen bio-materialen en bio-energie Annita Westenbroek 17 december 2013 Discussiepunten (1) Er is genoeg biomassa! Ja, na gebruik voor materialen en chemie blijft er voldoende over voor energie!

Nadere informatie

Beste lezer, Colofon. Verenigingsbureau BVOR

Beste lezer, Colofon. Verenigingsbureau BVOR Colofon Het BVOR-Nieuwsbulletin is een uitgave van de Branche Vereniging Organische Reststoffen. Leden en relaties ontvangen het blad gratis. Het BVOR-Nieuwsbulletin is ook te vinden op de website van

Nadere informatie

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld Pieter Verdonckt T 051/ 27 33 82 pieter.verdonckt@inagro.be Expert houtige biomassa Inagro vzw Maatschappij en Leefomgeving Willem Boeve T 051/27 33 79 willem.boeve@inagro.be Expert valorisatie maaisel

Nadere informatie

B.V. Grondbezit AVI Moerdijk II B.V. Afvalverbranding Zuid Nederland

B.V. Grondbezit AVI Moerdijk II B.V. Afvalverbranding Zuid Nederland CERTIFICAAT Nummer: 2175876 Attero Holding N.V., bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Vagron B.V. Attero Zuid B.V. Deponie Zuid B.V. AZN Holding B.V. B.V. Grondbezit AVI Moerdijk B.V. Grondbezit

Nadere informatie

Biomassa WKK in de glastuinbouw

Biomassa WKK in de glastuinbouw Management samenvatting Biomassa WKK in de glastuinbouw Evaluatie van transitieroutes Februari 2005 Auteurs Opdrachtgevers : Ir. Joep Coenen, Cogen Projects Ir. Stijn Schlatmann, Cogen Projects : Productschap

Nadere informatie

Energiehout een lokale opportuniteit?

Energiehout een lokale opportuniteit? 9/11/2011 Energiehout een lokale opportuniteit? VITO SPK Ruben Guisson Onderzoeker bio-energie VITO % energieverbruik Multiplicator-factor Energiehout the big picture» The EU Climate and Energy Package

Nadere informatie

Meer en Betere Recycling

Meer en Betere Recycling Meer en Betere Recycling als onderdeel van VANG Uw sprekers: Max de Vries Marco Kraakman Jacobine Meijer Emile Bruls Geert Cuperus Inhoud deelsessie Meer en Beter Recycling Inleiding Pitches projecten

Nadere informatie

Mogelijkheden van vergisting voor de productie van biogas. Bruno Mattheeuws 09 juni 2007

Mogelijkheden van vergisting voor de productie van biogas. Bruno Mattheeuws 09 juni 2007 Mogelijkheden van vergisting voor de productie van biogas Bruno Mattheeuws 09 juni 2007 AGENDA Biogas-E vzw Biomassa Anaerobe vergisting Digestaat Biogas en de toepassingen Anaerobe vergisting en het milieu

Nadere informatie

e e n w e r e l d z o n d e r a f v a l

e e n w e r e l d z o n d e r a f v a l e e n w e r e l d z o n d e r a f v a l De Van Kaathoven Groep, opgericht in 1960, vindt haar oorsprong in transport en logistiek. Door de jaren heen zijn de activiteiten uitgebreid met afvalinzameling,

Nadere informatie

De Meerlanden: energie in de buurt. Raad Bloemendaal 28 juni 2013

De Meerlanden: energie in de buurt. Raad Bloemendaal 28 juni 2013 De Meerlanden: energie in de buurt Raad Bloemendaal 28 juni 2013 Structuur Aandeelhouders Raad van Commissarissen Directie Staf Publieke Sector Vergisting-Compostering Private Sector Afval BOR Kerncijfers

Nadere informatie

Agenda Workshop PHA-Programma

Agenda Workshop PHA-Programma Agenda Workshop PHA-Programma Productie en applicatie van polyhydroxyalkanoaten uit afvalstromen Locatie: Wageningen UR Forum gebouwnummer 102, zaal C107 Droevendaalsesteeg 2 6708 PB Wageningen Datum:

Nadere informatie

Innovatiegericht inkopen + EMVI

Innovatiegericht inkopen + EMVI Innovatiegericht inkopen + EMVI Bermgras Beter Benutten Henk Wijnen INNOVATIEGERICHT INKOPEN + EMVI Handreikingen Tips Inkoopproces Webinars BERMGRAS BETER BENUTTEN 2 WAAROM INNOVATIE? Bijdragen aan oplossingen

Nadere informatie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie Proeftuin FoodValley Biobased economy en energietransitie 1 2 Inhoudsopgave Inleiding Waarom is een biobased economy belangrijk voor FoodValley? Wat is de ambitie voor FoodValley? Hoe kun je innovaties

Nadere informatie

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Kleinschalige mestvergisting met Microferm Staatssecretaris Joop Atsma en gedeputeerde Theo Rietkerk

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl NL Bio-energie van de Boer www.host.nl HoSt Microferm: duurzame energie uit mest Het Microferm concept is ontwikkeld voor boeren die de eigen mest verwerken. De Microferm is uitermate geschikt voor agrarische

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases Mei 18, 2011 Waarom koploper? Zuidwest-Nederland: Aanwezigheid grondstoffen Hoogwaardige bedrijven in agro,

Nadere informatie

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi Effectieve Micro-organismen De praktijk van het maken van bokashi De bokashi-emmer De emmer kan luchtdicht worden afgesloten. Onderin zit een rooster, waardoor de GFT niet op de bodem kan komen. Daar wordt

Nadere informatie

Kan de biogassector grote volumes aardappelen uit de markt nemen? 27-01-2015, Oudenaarde. E. Meers & J. De Mey

Kan de biogassector grote volumes aardappelen uit de markt nemen? 27-01-2015, Oudenaarde. E. Meers & J. De Mey Kan de biogassector grote volumes aardappelen uit de markt nemen? 27-01-2015, Oudenaarde E. Meers & J. De Mey Biogas-E vzw Prof. Dr. Ir. Erik Meers Coördinator Biogas-E U Gent, Fac. Milieuchemie Ir. Jonathan

Nadere informatie

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5 Innovatiethema s MIT 2016 Pagina 1 van 5 Innovatiethema s MIT 2016 Innovatieve MKB-ers kunnen subsidie aanvragen binnen de MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT). Daarin zijn de volgende instrumenten

Nadere informatie

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Agenda Introductie HoSt B.V. Waarom Microferm? Het Microferm concept Beschrijving installatie Voordelen Economie Vragen

Nadere informatie

Energie actieplan. Van Esch Cultuur- en Civieltechniek

Energie actieplan. Van Esch Cultuur- en Civieltechniek Energie actieplan Van Esch Cultuur- en Civieltechniek utorisatie Nummer /versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 11-09-2014 Naam: B. Heesters, F. van Doorn Datum: 11 september 2014 Plaats: Berkel

Nadere informatie

Classificatie en duurzame productie van biomassa voor energietoepassing

Classificatie en duurzame productie van biomassa voor energietoepassing Classificatie en duurzame productie van biomassa voor energietoepassing Laten we een afspraak maken! Jarno Dakhorst NEN Energiewinning Seminar Beleid en emissies bij bio-wkk Bodegraven, 7 mei 2009 Programma

Nadere informatie

Local Energy Solutions

Local Energy Solutions 24 mei 2011 Warmtelevering vanuit energiefabriek Apeldoorn Ontwikkeling van energie voor eigen gebruik naar externe levering aanleiding samenwerking warmteleiding Zuidbroek extra energie uit slachtafval

Nadere informatie

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Ondergetekenden: 1. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, mevrouw G. Verburg, handelend als bestuursorgaan, hierna

Nadere informatie

(CMC) composteren; grof doorploegen van wet en regelgeving

(CMC) composteren; grof doorploegen van wet en regelgeving (CMC) composteren; grof doorploegen van wet en regelgeving Compositie van beelden en uitspraken van verschillende bronnen Tbv verduidelijking en discussie, niet om er rechten aan te ontlenen Het speelveld

Nadere informatie

Spelregels BioRaffinage

Spelregels BioRaffinage Spelregels BioRaffinage 1) Ieder Team dient zoveel mogelijk biomassa waardeketens opstellen van één van de vijf groene eindproducten. 2) Een waardeketen omvat tenminste één element van de kleuren Blauw,

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Risico s van diffuse verspreiding van groenafvalstromen

Risico s van diffuse verspreiding van groenafvalstromen mei 2012 rapport 1474.N.11 Risico s van diffuse verspreiding van groenafvalstromen Dr. ir. G.H. Ros (NMI) Dr. ir. A.J. Termorshuizen (BLGG Research) Ing. T.A. van Dijk (NMI) nutriënten management instituut

Nadere informatie

Pogramma Kas als Energiebron

Pogramma Kas als Energiebron Pogramma Kas als Energiebron Studiegroep bio-energie, door en voor glastuinders Uitwisselen van kennis- en ervaring over bio-energie Datum: Woensdag 21 mei 2014 Locatie: Peter Biogas, Luttelgeest 1 Programma

Nadere informatie

Sept 2014. Workshop Provincie Flevoland Innovatiekansen voor gras Huhtamaki Grasverpakking

Sept 2014. Workshop Provincie Flevoland Innovatiekansen voor gras Huhtamaki Grasverpakking Sept 2014 Workshop Provincie Flevoland Innovatiekansen voor gras Huhtamaki Grasverpakking Harald Kuiper, 24 Sept 2014 Korte introductie Huhtamaki Wereldwijde producent van consumentenverpakkingen en speciale

Nadere informatie

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden sectorplan Restafval van handel, diensten en overheden 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalfracties Organisch afval, papier/karton, kunststoffen 2. Belangrijkste bronnen HDO-sectoren. Aanbod in

Nadere informatie

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland De business case: Mest verwaarden Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland Hengelo 28 maart 2014 mln. kg fosfaat Export van fosfaat moet met 50% stijgen 200 175 150 125 100 75 50

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

BIOBASED INKOPEN. Martin Scherpenisse

BIOBASED INKOPEN. Martin Scherpenisse BIOBASED INKOPEN Martin Scherpenisse Programma Aanleiding Wat en waarom biobased? Definitie Inkoopmodel / checklist Toets interactie Praktijk en flyer Einde Aanleiding Conclusies: Organisatiebeleid is

Nadere informatie