Artritis of artrose, that s the question. Woensdag 27 februari 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Artritis of artrose, that s the question. Woensdag 27 februari 2013"

Transcriptie

1 Artritis of artrose, that s the question Woensdag 27 februari 2013

2 Programma (voor de pauze) uur Opening & quiz door de voorzitter Dirk Soeters, huisarts uur Vroegdiagnostiek bij artritis: waarom? Marcel Posthumus, reumatoloog uur Artritis, hoe stel ik dat vast? Lucretia Oosting, verpleegkundig specialist uur Behandeling van reumatoïde artritis anno 2013 Marc Bijl, internist-reumatoloog uur Pauze

3 Programma (na de pauze) uur Artrose, wat kunnen we medicamenteus? Marc Bijl en Marcel Posthumus uur Artrose, wat is de rol van de revalidatiearts en hand-/ergotherapeut? Sjoukje Hiemstra, revalidatie-arts uur Artrose, wat kan de plastisch chirurg? Lars van der Ham, plastisch chirurg uur Antwoorden quiz en discussie Dirk Soeters uur Afsluiting met hapje en drankje

4 Sponsoren

5 Quiz Dirk Soeters huisarts

6 Vraag 1 Dit is Anne-Marie van Brenk, reumaconsulente. Ja of nee?

7 Vraag 2 Deze zwelling kan ook wijzen op artritis psoriatica en jicht maar berust vrijwel altijd op artrose. Ja of nee?

8 Vraag 3 Momenteel komt meer dan de helft van de nieuwe RA-patiënten binnen 12 weken na het ontstaan van de klachten bij een reumatoloog. Ja of nee?

9 Vraag 4 Indien patiënten met een reumatoïde artritis binnen 12 weken na het ontstaan van de klachten verwezen worden ontwikkelen ze minder gewrichtsschade en hebben ze een grotere kans op remissie. Ja of nee?

10 Vraag 5 Herkenning van artritis gebeurt middels gewrichtspalpatie; om subtiele artritis van kleine gewrichten te herkennen is ervaring in het gewrichtsonderzoek vereist. Ja of nee?

11 Vraag 6 Een patiente van 39 jaar meldt zich op uw spreekuur met pijn en zwelling van meerdere kleine handgewrichten. Bij navraag bestaan de klachten ongeveer 2 maanden. Wat doet u? U schrijft een NSAID voor en maakt een controle afspraak of U schrijft een NSAID voor en verwijst patiente.

12 Vraag 7 Bij patiënten met een recent ontstane reumatoïde artritis kan door een vroege intensieve en geprotocolleerde behandeling > 50% in remissie komen. Ja of nee?

13 Vraag 8 Bij de meerderheid van patiënten met een recent ontstane reumatoïde artritis kan remissie slechts worden bereikt na toevoegen anti-tnf-middel. Ja of nee?

14 Vraag 9 Bij duimartrose is het MCP gewricht het meest aangedaan. Ja of nee?

15 Vraag 10 Bij duimartrose is er een sterke correlatie tussen de ernst van de radiologische afwijkingen en de ernst van de klachten. Ja of nee?

16 Vraag 11 Doet artrose altijd pijn? Ja of nee?

17 Vraag 12 Vergroot een gewrichtsvervangende prothese in de hand de beweeglijkheid ten opzichte van pre-operatief? Ja of nee?

18 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

19 Vroegdiagnostiek bij artritis: waarom? Marcel Posthumus, reumatoloog Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

20 Reumatoïde artritis

21 Artrodese, prothese

22 Jicht

23 Artritis psoriatica mutilans

24 Ontsteking Proces Schade Uitkomst

25 Ontsteking Schade Schade op röntgenfoto s Schade op röntgenfoto s CRP CRP Tijd Tijd

26 Beloop van reumatoïde artritis Ernst Ideaal beloop Begin symptomen Tijd

27 Prognose reumatoïde artritis Wordt vooral bepaald door een - vroege (= < 3 maanden) te starten - agressieve behandeling met - disease modifying antirheumatic drugs (DMARDs) Tight control Nieuwe DMARDS ( biologicals ).

28 Vroege vs. late behandeling Median of 123 days. Median of 15 days

29 Vroege vs. late behandeling

30 Gewrichtsvervangende operaties

31 Vroege vs. late behandeling

32 Samenvattend Indien de behandeling wordt gestart binnen 12 weken na het ontstaan van de klachten ontwikkelen patiënten minder: gewrichtsschade en hebben ze een grotere kans op remissie. Window of opportunity.

33 Window of opportunity In de beginfase van reumatoïde artritis lijkt het ziekteproces het best modificeerbaar. Deze periode van ongeveer 12 weken wordt daarom de window of opportunity (kansrijke periode) genoemd.

34 De kansrijke periode

35 Preklinische fase RF en accp accp RF

36 Preklinische fase Rituximab?

37 De kansrijke periode delay

38 Delay Momenteel komt maar 31% van de nieuwe RA-patiënten binnen 12 weken na het ontstaan van de klachten bij een reumatoloog..

39 Stel u twijfelt over wel/geen reumatoïde artritis Duidelijke gedetailleerde verwijsbrief Lab. hoeft niet Een sterk vermoeden o.b.v. anamnese en lichamelijk onderzoek alleen is al een verwijsindicatie Bovendiensluit een negatieve reumafactortest en/of anticitrullinetest reumatoïde artritis niet uit NHG standaard artritis 2009.

40 Behandeling reumatoïde artitis anno 2013 De eerste klap is een daalder waard & U staat aan de start v.d. Tuin

41 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

42 Artritis, hoe stel ik dat vast? Lucretia Oosting, reumaconsulente en verpleegkundig specialist in opleiding Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

43 Gewrichtsklachten Tendinitis Enthesitis Bursitis (Carpaal tunnelsyndroom) Artralgie Artritis.

44 Synoviaal gewricht

45 Artritis Pijn Zwelling (zacht) Functiebeperking Roodheid Warmte Lang niet altijd aanwezig!

46 Anamnese Pijn, ook in rust? Zwelling? Bewegingsbeperking (vuistslot)? Krachtsverlies? Langdurige (ochtend-)stijfheid? Locatie van de klacht (welke gewrichten)? Hoe lang klachten? Ontstaan (plots/geleidelijk)?

47 Anamnese Mono-artritis (bijv. jicht) Poly-artritis (bijv. reumatoide artritis) Systeemziekte Huid Slijmvliezen Ogen Longen E.a. Malaise, subfebriele temperatuur, gewichtsverlies (Vaak verhoogde BSE/CRP, anemie)

48 Lichamelijk onderzoek Pijn? Bijv. bij geven van een (voorzichtige) hand Bij palpatie van de gewrichtspleet Zwelling? Functiebeperking? Patroonherkenning (A)symmetrie Noduli Huid.

49 Roodheid

50 Zwelling

51 Zwelling

52 Sinds? Vinger-vuistslot beperking

53 Artritis psoriatica

54 Dactylitis

55 Artrose

56 Reumatoide atritis Een klinische verdenking op reumatoïde artritis wordt ondersteund door: Een of meer gezwollen gewrichten, in combinatie met: pijn, stijfheid, warmte, roodheid of bewegingsbeperking Tangentïele drukpijn op de MCP s of MTP s Ochtendstijfheid van 30 minuten of meer Klachten langer durend dan 4 weken. NHG standaard artritis 2009

57 Stel u verwijst niet Pas op voor de maskerende effecten van medicatie als: NSAIDs & Prednisolon. Laat patiënten ook weer stoppen Laat patiënten terug komen.

58 Stel u verwijst wel Duidelijke gedetailleerde verwijsbrief Lab. hoeft niet Bij twijfel artritis roepen wij patient op voor een gewrichtsscore.

59

60 Gewrichtsscore

61 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

62 Behandeling van reumatoïde artritis anno 2013 Marc Bijl, internist-klinisch immunoloog & reumatoloog reumatologie-klinische immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

63 Behandeling van reumatoïde artritis anno 2013 Nog een beetje pathofysiologie Beloop & prognose Behandelingsstrategie DMARDs Biologicals.

64 Pathofysiologie reumatoïde artritis Etiologie: onbekend een antigeen (micro-organisme, auto-antigeen)??? + genetische predispositie (HLA-DR4 en/of shared epitope) T-cel respons Cytokineproduktie (IL-1, IL-6, TNF-alfa) Influx inflammatoire cellen.

65 Pathofysiologie reumatoïde artritis Proces Uitkomst Ontsteking (CRP) Destructie

66 Destructie (kraakbeenverlies)

67 Destructie (botschade; erosies)

68 Langbestaande, ernstige reumatoïde artritis

69 Prognose De prognose wordt vooral bepaald door een - vroege (= < 3 maanden te starten), - agressieve behandeling met - disease modifying antirheumatic drugs ( Window of opportunity ) Tight control Nieuwe DMARDS ( biologicals ).

70 Pathofysiologie Farmacotherapie

71 Farmacotherapie DMARDs (Disease Modifying Anti Rheumatic Drugs) Methotrexaat Sulfasalazine Leflunomide Azathioprine Cytokine blokkers - TNF-alfa blokkers (Infliximab, Adalimumab, Etanercept, Golimumab) - IL-1 (Anakinra) - IL-6 (Tocilizumab) B-cel depletie (Rituximab) APC-Tcel interactie (Abatacept).

72 TNF-alfa blokkers in RA ( rule ) 60% heeft een ACR-20 respons 40% een ACR-50 respons 20% een ACR-70 respons MTX (meestal 15 mg) + placebo MTX (idem) + biological

73 Radiologische progressie

74 Respons meting: DAS-28 TEN = tender joint count SW = swollen joint count VAS = visual analogue scale ziekteactiviteit patiënt BSE 0 100

75 Medicamenteuze behandeling RA 1. NSAID Methotrexaat 15 mg/week p.o. 25 mg/week s.c. Evt. corticosteroïden ter overbrugging - (methylprednisolon 120 mg/4 weken i.m. bijv. 2-3 maal) 2. Een 2e DMARD, i.p.v. of in combinatie met MTX 3. Toevoegen van een Tumor Necrosis Factor-alfa blokker: - adalimumab s.c. 1x/2w. - etanercept s.c. 2x/1w. - infliximab i.v. 1x/8w.

76 Huidige strategie Week 0 Week 8 Week 12 Week 20 Week 24 Week 36 Week 52 Methotrexaat (MTX) 15 mg/week MTX 25 mg/week MTX 25 mg/week + sulfasalazine 2 g/dag MTX 25 mg/week + sulfasalazine 3 g/dag MTX 25 mg/week + adalimumab 40 mg/2 weken MTX 25 mg/week + adalimumab 40 mg/week MTX 25 mg/week + etanercept 50 mg/week 15 maanden MTX 25 mg/week + infliximab 3 mg/kg/8 weken 18 maanden MTX 25 mg/week + infliximab 3 mg/kg/4 weken Doel = remissie Disease Activity Score in 28 gewrichten (DAS28) < 2.6

77 Resultaten huidige strategie 67% bereikt een 1e remissie binnen 25 weken 46,2% v.d. 1e remissies is stabiel (= remissie 6 maanden) Medicatie op het moment dat stabiele remissie wordt bereikt 50.0% methotrexaat 24.3% methotrexaat + sulfasalazine 13.5% methotrexaat + prednisolon 4.1% methotrexaat + adalimumab 4.1% geen medicatie 4.1% anders

78 Conclusies RA behandeling anno 2013 Vroege behandeling & tight control (DAS gestuurd): voorkomt/beperkt schade 67% remissie binnen half jaar Biologicals van meerwaarde!

79 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

80 Programma (vervolg) uur Artrose, wat kunnen we medicamenteus? Marc Bijl en Marcel Posthumus uur Artrose, wat is de rol van de revalidatiearts en hand-/ergotherapeut? Sjoukje Hiemstra, revalidatie-arts uur Artrose, wat kan de plastisch chirurg? Lars van der Ham, plastisch chirurg uur Antwoorden quiz en discussie Dirk Soeters uur Afsluiting met hapje en drankje

81 Artrose, wat kunnen we medicamenteus? Marc Bijl en Marcel Posthumus reumatologie-klinische immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

82 Algemene principes en definities Lokalisatie van de klacht Gewrichten Peri-articulaire structuren Aantal en verdeling aangedane gewrichten Inflammatoir versus non-inflammatoir Ochtendstijfheid versus startpijn/startstijfheid Beloop gedurende de dag Tekenen van ontsteking Algemene symptomen.

83 Algemene principes en definities Non-inflammatoir Artrose Zwelling kan Startstijfheid Klachten vooral na een tijd rust en door (over-)belasting Geen systemische verschijnselen.

84 Artrose Prevalentie neemt sterk toe met leeftijd Meest frequente gewrichtsaandoening Multifactoriële aandoening leeftijd eerder trauma geslacht (vrouwelijk) spierzwakte overgewicht proprioceptieve stroornissen ontbreken osteoporose genetisch beroep acromegalie sportieve aktiviteiten pseudojicht

85 Artrose Progressief verlies kraakbeen met toegenomen metabole activiteit subchondrale bot en gewrichtsranden(osteofyten) Periodiek prikkeling synoviale membraan(gewrichtsontsteking).

86 Artrose

87 Medicamenteuze behandeling artrose

88 Medicamenteuze behandeling artrose Stap 1: Paracetamol Stap 2: NSAIDs: diclofenac, ibuprofen of Cox-2 inhibitors Alternatief: NSAID-applicatie bij osteoartritis beter dan placebo in de eerste 2 weken inferieur aan oraal NSAIDs en meer (lokale) bijwerkingen.

89 Medicamenteuze behandeling artrose Paracetamol/codeïne: nauwelijks van meerwaarde (5% winst) Tramadol: onvoldoende onderzocht Glucosamine, hyaluronzuur: niet bewezen effectief.

90 Intra-articulaire corticosteroïd injecties Te gebruiken bij mn monarticulaire artrose, indien NSAID ineffectief of gecontraindiceerd: 10 mg kenacort voor kleine gewrichten (interfalangeaal, metacarpofalangeaal, en metatarsofalangeaal) 20 mg voor middelgrote gewrichten (pols, elleboog, enkel, acromioclaviculair) 40 mg voor grote gewrichten (schouder, knie, heup) Weinig studies voor handartrose Knie: herhaalde injecties (a 3 maanden gedurende 2 jr.): veilig geen significant effect progressie, pijn, functie, cumulatief lagere pijnscore.

91 Intra-articulaire injecties hyaluronzuur Geen studies bij hand/pols artrose Mogelijk enig voordeel ten opzichte van placebo in heup/knie doch geen voordeel ten opzichte van steroïden.

92 Colchicine of DMARDS voor osteoartritis? Colchicine: soms effectief, te gebruiken bij patiënten met aanvalsgewijze toename van klachten, onvoldoende reagerend op NSAIDs (bij meeste patiënten pyrofosfaat neerslagen) Hydroxychloroquine in (zeer beperkte) studies mogelijk effectief in patiënten met therapie-resistente osteoartritis.

93 Conclusies Basis behandeling artrose: paracetamol NSAIDs Additioneel/alternatief NSAID applicatie bij aanvalsgewijze klachten: op proef colchicine bij monoarticulaire klachten: i.a. steroïden hydroxychloroquine.

94 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

95 Conservatieve behandeling handartrose Sjoukje Hiemstra

96 Conservatieve behandeling handartrose Literatuuronderzoek Epidemiologie

97 Primaire artrose 55 jaar- radiologische afwijkingen 20 % klinische symptomen Beloop: niet altijd progressief Progressie: pijn en krachtsverlies Gevolgen op dagelijks functioneren en de zelfredzaamheid (ADL) cq. werk

98 .

99 ganppglio Geen internationale richtlijnen t.a.v. de behandeling, deze is experience-based en wordt gestuurd door de klachten en wensen van de patiënt

100 A: Pijn duimbasis CMC-I artrose LO: Drukpijn CMC I Zwelling Mobiliteit Grindtest positief AO: Röntgenonderzoek, indeling Eaton& Littler stagering I-IV

101 X-opname zinvol?? Discrepantie klacht /radiologische bevindingen Klachten X-opname Pijn Pijn mild niet afwijkend licht afwijkend Pijn heftig ernstig afwijkend X-opn. zinvol??

102

103 Artrose PIP Mucoidcyste Geleidelijk / abrupt

104 Pijn ulnaire zijde van de pols PT artrose Spontaan Distaal takje n.ulnaris Xopn., skeletscan of MRI

105 Conservatieve behandeling Uitleg Rust NSAID s Handtherapie Orthese Injectie NHG standaard

106 handtherapie Inventarisatie handklachten en wensen Advisering activiteiten en aanpassingen Oefeninstructie Aanmeten orthese

107 Orthese Pijnreductie Ondersteuning Reminder Bescherming Ernst van de klacht Wens / verwachting van pt. Individueel aangemeten of convectie

108 ORTHESE GIPSVERBANDMEESTER ERGOTHERAPIE ORTHOP.INSTRUMENTMAKER

109 orthese

110 injectie CMC I / PT artrose Vaak gecombineerd met orthese behandeling Effect: tijdelijk (maand/jaar) Soms ter overbrugging tot OK Kan onder röntgendoorlichting

111

112 CONCLUSIE

113 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

114 Arthrose Lars van der Ham, Plastisch Chirurg Martini Ziekenhuis 27 feb 2013

115

116 Arthrose maar daar is toch niets aan te doen?

117

118

119

120

121 arthrose Interphalangeale gewrichten DIP gewricht PIP gewricht CMC 1 gewrichten Radiocarpale gewricht

122 maar daar is toch niets aan te doen?

123 maar daar is toch niets aan te doen? Arthrodese Arthroplastiek

124 maar daar is toch niets aan te doen? Arthrodese Pijnvrij gewricht Functionele stand Geeft stabiliteit

125 maar daar is toch niets aan te doen? Arthrodese Pijnvrij gewricht Functionele stand Geeft stabiliteit Arthroplastiek Pijnvrij gewricht Beweeglijkheid behouden Vereist stabiliteit Goede botkwaliteit

126 Arthrodese DIP gewricht

127 Arthrodese DIP gewricht

128 Arthrodese PIP gewricht

129 Arthrodese PIP gewricht

130 Arthroplastiek PIP gewricht

131 Arthroplastiek CMC 1

132 Trapeziectomie met peesrol plastiek

133 Trapeziectomie met peesrol plastiek

134 Arthrose radio-carpaal

135 Arthroplastiek pols

136 Arthrose daar is dus toch iets aan te doen! Handchirurgie = Plastische Chirurgie

137 Pijn Arthrose daar is dus toch iets aan te doen! Beweeglijk gewricht Nauwelijks beweeglijk gewricht Standsdeformatie Afunctionele stand Instabiliteit

138

139 Artritis of artrose, that s the question Reumatologie & Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen

140 Quiz Dirk Soeters huisarts

141 Vraag 1 Dit is Anne-Marie van Brenk, reumaconsulente. Ja: muts op Nee: muts af

142 Vraag 2 Deze zwelling kan ook wijzen op artritis psoriatica en jicht maar berust vrijwel altijd op artrose. Ja: muts op Nee: muts af

143 Vraag 3 Momenteel komt meer dan de helft van de nieuwe RA-patiënten binnen 12 weken na het ontstaan van de klachten bij een reumatoloog. Ja: muts op Nee: muts af

144 Vraag 4 Indien patiënten met een reumatoïde artritis binnen 12 weken na het ontstaan van de klachten verwezen worden ontwikkelen ze minder gewrichtsschade en hebben ze een grotere kans op remissie. Ja: muts op Nee: muts af

145 Vraag 5 Herkenning van artritis gebeurt middels gewrichtspalpatie; om subtiele artritis van kleine gewrichten te herkennen is ervaring in het gewrichtsonderzoek vereist. Ja: muts op Nee: muts af

146 Vraag 6 Een patiente van 39 jaar meldt zich op uw spreekuur met pijn en zwelling van meerdere kleine handgewrichten. Bij navraag bestaan de klachten ongeveer 2 maanden. Wat doet u? U schrijft een NSAID voor en maakt een controle afspraak: U schrijft een NSAID voor en verwijst patiente: muts op muts af

147 Vraag 7 Bij patiënten met een recent ontstane reumatoïde artritis kan door een vroege intensieve en geprotocolleerde behandeling > 50% in remissie komen. Ja: muts op Nee: muts af

148 Vraag 8 Bij de meerderheid van patiënten met een recent ontstane reumatoïde artritis kan remissie slechts worden bereikt na toevoegen anti-tnf-middel. Ja: muts op Nee: muts af

149 Vraag 9 Bij duimartrose is het MCP gewricht het meest aangedaan. Ja: muts op Nee: muts af

150 Vraag 10 Bij duimartrose is er een sterke correlatie tussen de ernst van de radiologische afwijkingen en de ernst van de klachten. Ja: muts op Nee: muts af

151 Vraag 11 Doet artrose altijd pijn? Ja: muts op Nee: muts af

152 Vraag 12 Vergroot een gewrichtsvervangende prothese in de hand de beweeglijkheid ten opzichte van pre-operatief? Ja: muts op Nee: muts af

153 Eliminatievraag 1 Deze patiënte heeft artrose en hoeft niet naar de reumatoloog verwezen te worden. Ja: muts op Nee: muts af

154 Osteoartritis? Kristal? RA?

155 Eliminatievraag 2 Deze patiente heeft vermoedelijk reumatoide artritis. Ja: muts op Nee: muts af

156 Topheus jicht

157 Eliminatievraag 3 Deze patiente heeft een topheus jicht. Ja: muts op Nee: muts af

158 Artrose; square hand

159 Eliminatievraag 4 De patiente heeft artrose. Ja: muts op Nee: muts af.

160 CREST syndroom Sclerodactylie Teleangiectasieën

161 Eliminatievraag 5 Dit is een reumanodulus. Ja: muts op Nee: muts af.

162 Mucoïdcyste

163 Eliminatievraag 6 Deze zeer mooie Moto Guzzi Mandello Rosso met Gianelli uitlaatset, K&N filters en powercommander heeft een cylinder inhoud van. cc

164 Link naar de presentaties

165 Sponsoren

166 En nu..

Compagnonscursus 2012

Compagnonscursus 2012 Compagnonscursus 2012 Artritis: Aankomen of afblijven? Marcel Posthumus Reumatologie-Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen Inhoud Reumatologie-Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Mono-artritis

Nadere informatie

Workshop reumatologie

Workshop reumatologie Workshop reumatologie 1. Welke nieuwe ontwikkelingen zijn er, diagnostisch en therapeutisch? 2. Hebben deze ontwikkelingen effect op de prognose & kwaliteit van leven, inclusief arbeidsleven? 3. Zijn er

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting Samenvatting Marcel D. Posthumus SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een aandoening die voorkomt bij 0,5-1% van de bevolking en die gekenmerkt wordt door een chronische ontsteking van meerdere gewrichten

Nadere informatie

REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN April 2004 Inleiding De werkafspraak Reumatologie is in 2004 gepubliceerd, aansluitend op de bestaande NHG standaard en

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE

TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE Doelstellingen Vroege opsporing van chronische destructieve gewrichtsziekte om door vroegtijdige behandeling schade te beperken Verbetering van de service aan huisartsen

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

REUMATOLOGIE casusschetsen

REUMATOLOGIE casusschetsen REUMATOLOGIE casusschetsen 1 REUMATOLOGIE April 2004 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Man, 35 jaar. Sinds 4 weken pijnlijke PIP s re hand. Zijn ring past niet meer. Rechter pols is ook gevoelig, niet warm of

Nadere informatie

Maatschap plastische chirurgie JBZ Pascal Brouha Ewald Dumont Ralph Franken Roland Hermens Brigitte van der Heijden

Maatschap plastische chirurgie JBZ Pascal Brouha Ewald Dumont Ralph Franken Roland Hermens Brigitte van der Heijden Maatschap plastische chirurgie JBZ Pascal Brouha Ewald Dumont Ralph Franken Roland Hermens Brigitte van der Heijden Hand: belangrijk zintuig ADL (onafhankelijkheid) Communicatie Carrière Cosmetiek Artrose:

Nadere informatie

REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen

REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen 1 Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd. REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN

Nadere informatie

Polymyalgia reumatica (PMR), niet altijd wat het lijkt. C. De Gendt

Polymyalgia reumatica (PMR), niet altijd wat het lijkt. C. De Gendt Polymyalgia reumatica (PMR), niet altijd wat het lijkt C. De Gendt Diagnose In 1964 moest US Supreme Court rechter Potter Stewart, gewiekst met woorden, toegeven dat een definitie van harde pornogafie

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Adalimumab (Humira )

PATIËNTEN INFORMATIE. Adalimumab (Humira ) PATIËNTEN INFORMATIE Adalimumab (Humira ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel adalimumab. Het doel van een behandeling met adalimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Fred Habraken, Master Physician Assistant Reumatologie

Reumatoïde Artritis. Fred Habraken, Master Physician Assistant Reumatologie Reumatoïde Artritis Fred Habraken, Master Physician Assistant Reumatologie Inhoud Inleiding Geschiedenis Incidentie/prevalentie Pathofysiologie van RA Diagnostiek Behandeling REGIONAAL REUMACENTRUM ZUIDOOST-BRABANT

Nadere informatie

Bewegingsapparaat bij het ouder worden

Bewegingsapparaat bij het ouder worden Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat bij het ouder worden Sandrine Bours Reumatoloog MUMC+ Agenda Inleiding Osteoporose Artrose Artritis Reumatoïde artritis Jicht Inleiding Skelet nodig

Nadere informatie

REUMATOÏDE ARTRITIS FRANCISCUS GASTHUIS

REUMATOÏDE ARTRITIS FRANCISCUS GASTHUIS REUMATOÏDE ARTRITIS FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u reumatoïde artritis (RA) heeft, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen over de aandoening

Nadere informatie

Pubers met JIA (Juveniele Idiopatische Artritis) Philomine van Pelt Fellow Kinderreumatologie Wilhelmina Kinderziekenhuis.

Pubers met JIA (Juveniele Idiopatische Artritis) Philomine van Pelt Fellow Kinderreumatologie Wilhelmina Kinderziekenhuis. Pubers met JIA (Juveniele Idiopatische Artritis) Philomine van Pelt Fellow Kinderreumatologie Wilhelmina Kinderziekenhuis Inleiding Waneer moet u denken aan JIA JIA tijdens de puberteit Internet gebruik

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

ARTRITIS PSORIATICA 312

ARTRITIS PSORIATICA 312 ARTRITIS PSORIATICA 312 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u artritis psoriatica, een vorm van ontstekingsreuma, heeft. Artritis psoriatica valt onder de groep spondylartropathie, een verzamelnaam

Nadere informatie

Hydroxychloroquine (Plaquenil ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Hydroxychloroquine (Plaquenil ) Voorgeschreven door de reumatoloog Hydroxychloroquine (Plaquenil ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2014 pavo 0902 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u hydroxychloroquine gaat gebruiken.

Nadere informatie

Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen?

Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen? Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen? Johan Vehof Plastisch chirurg / handchirurg FESSH 23 okt 2013 Inhoud Anatomie hand pols skelet Gewrichtsklachten Artrose vs Rheumatoide artritis Welke gewrichten?

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Vele handen maken licht werk. Even voorstellen. Welke onderwerpen? Johan Vehof. Plastisch chirurg / handchirurg FESSH 5 feb 2013

Vele handen maken licht werk. Even voorstellen. Welke onderwerpen? Johan Vehof. Plastisch chirurg / handchirurg FESSH 5 feb 2013 Vele handen maken licht werk Johan Vehof Plastisch chirurg / handchirurg FESSH 5 feb 2013 Even voorstellen Promotie Tissue Engineering Radboud Universiteit Opleiding UMCN, Prof Spauwen Fellowship Handchirurgie,

Nadere informatie

Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg. 7 maart 2009

Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg. 7 maart 2009 Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg 7 maart 2009 Onderwerpen van de presentatie Wat is artrose? In het onderzoek naar artrose in het LUMC MRI van waarde bij artrose? Behandeling van artrose?

Nadere informatie

Een 68-jarige vrouw meldt zich met een recidief van hevige, rechtszijdige kniepijn

Een 68-jarige vrouw meldt zich met een recidief van hevige, rechtszijdige kniepijn 15 2 Een 68-jarige vrouw meldt zich met een recidief van hevige, rechtszijdige kniepijn Koos van Nugteren Samenvatting De knie-endoprothese wordt vrijwel altijd geïmplanteerd bij personen met ernstige

Nadere informatie

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart

Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis Dr. C. F. Allaart Onderwerpen Wat is reumatoïde artritis? Hoe behandel je dat? Wat is je doel en hoe meet je het resultaat? Wat is de beste aanpak?

Nadere informatie

Rheumatoid arthritis: predictors of clinical response to TNF blockade Klaasen, R.

Rheumatoid arthritis: predictors of clinical response to TNF blockade Klaasen, R. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Rheumatoid arthritis: predictors of clinical response to TNF blockade Klaasen, R. Link to publication Citation for published version (APA): Klaasen, R. (2012). Rheumatoid

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

HAND EN POLS. CFM Welters Regiomaatschap Plastische Reconstructieve en Handchirugie

HAND EN POLS. CFM Welters Regiomaatschap Plastische Reconstructieve en Handchirugie HAND EN POLS CFM Welters Regiomaatschap Plastische Reconstructieve en Handchirugie Maatschap plastische chirurgie Hand- en Polsklachten - Voorkomen - 125 per 1000 personen - Huisarts ziet gemiddeld 8 op

Nadere informatie

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging Adalimumab (Humira ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Wanneer u op vakantie gaat

Nadere informatie

Sarcoïdose. & het gewricht. Gewrichtsklachten komen bij sarcoïdose veelvuldig voor. Hierbij ontstaan pijn en problemen met bewegen.

Sarcoïdose.  & het gewricht. Gewrichtsklachten komen bij sarcoïdose veelvuldig voor. Hierbij ontstaan pijn en problemen met bewegen. Sarcoïdose & het gewricht Gewrichtsklachten komen bij sarcoïdose veelvuldig voor. Hierbij ontstaan pijn en problemen met bewegen. www.sarcoidose.nl Wat is een gewricht? Een gewricht is een verbinding tussen

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Adalimumab (Humira ) Voorgeschreven door de reumatoloog Adalimumab (Humira ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2014 pavo 0897 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u Adalimumab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel infliximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylartritis

Ongedifferentieerde spondylartritis Ongedifferentieerde spondylartritis Wat is ongedifferentieerde spondylartritis? Spondylartritiden is een groep van chronische ziekten die bij elkaar horen omdat patiënten vaak dezelfde klachten hebben.

Nadere informatie

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging Etanercept (Enbrel ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding

Nadere informatie

I nhoud. 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsapparaat... 1 F.P.J.G. Lafeber. R.E.M. Toes. M. Vis en J.M.W. Hazes. R.B.M.

I nhoud. 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsapparaat... 1 F.P.J.G. Lafeber. R.E.M. Toes. M. Vis en J.M.W. Hazes. R.B.M. XI I nhoud 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsapparaat............................................ 1 F.P.J.G. Lafeber 1.1 Inleiding...............................................................................................

Nadere informatie

Golimumab (Simponi ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Golimumab (Simponi ) Voorgeschreven door de reumatoloog Golimumab (Simponi ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2014 pavo 0901 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u golimumab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Anakinra (Kineret ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Anakinra (Kineret ) Voorgeschreven door de reumatoloog Anakinra (Kineret ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0911 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u anakinra gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi )

PATIËNTEN INFORMATIE. Golimumab (Simponi ) PATIËNTEN INFORMATIE Golimumab (Simponi ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel golimumab. Het doel van een behandeling met golimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel azathioprine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Samenvatting en Discussie

Samenvatting en Discussie Samenvatting en Discussie 102 SAMENVATTING Reeds meer dan 50 jaar worden glucocorticoïden (GC) toegepast als symptomatische behandeling van patiënten met reumatoïde artritis (RA). In het laatste decennium

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen

Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Adalimumab (Humira ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel adalimumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Het veranderend perspectief van de Nederlandse reumatologie. Mijnheer de rector magnificus, geachte toehoorders,

Het veranderend perspectief van de Nederlandse reumatologie. Mijnheer de rector magnificus, geachte toehoorders, Het veranderend perspectief van de Nederlandse reumatologie Mijnheer de rector magnificus, geachte toehoorders, Vijftien jaar geleden heb ik het ambt aanvaard van hoogleraar reumatologie aan de Faculteit

Nadere informatie

Reumatische aandoeningen

Reumatische aandoeningen 400035 Reumatische aandoeningen_400035 Reumatische aandoeningen 24-04-12 1 Reumatische aandoeningen WAT IS REUMA MEDICIJNEN BIJ REUMA WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN

Nadere informatie

jicht Birgit Kraft, Mirella Bes, Marjonne Creemers Namens de vakgroep reumatologie

jicht Birgit Kraft, Mirella Bes, Marjonne Creemers Namens de vakgroep reumatologie jicht Birgit Kraft, Mirella Bes, Marjonne Creemers Namens de vakgroep reumatologie inhoud 1. Casus 2. Jicht; pathofysiologie, epidemiologie en kliniek, epidemiologie 3. Richtlijn jicht 4. Zorgpad jicht

Nadere informatie

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede Eerste resultaten van POEET studie Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede 13-03-2013 Achtergrond De effectiviteit van TNFi bij de behandeling van RA is in vele studies aangetoond. Wanneer RA patiënten

Nadere informatie

WORKSHOP INJECTIES IN DE POLS EN HAND DOOR DE PLASTISCH CHIRURGEN VAN HET MARTINI ZIEKENHUIS

WORKSHOP INJECTIES IN DE POLS EN HAND DOOR DE PLASTISCH CHIRURGEN VAN HET MARTINI ZIEKENHUIS WORKSHOP INJECTIES IN DE POLS EN HAND DOOR DE PLASTISCH CHIRURGEN VAN HET MARTINI ZIEKENHUIS 6-8 juni: Marius Kemler, Sandra Jongen en Diederik Vooijs 27-29 juni: Lidewij Hoorntje en Lars van der Ham Vraag

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Etanercept (Enbrel ) Voorgeschreven door de reumatoloog Etanercept (Enbrel ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0912 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u etanercept gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel tocilizumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

The significance of serum matrix metalloproteinase 3 in patients with early rheumatoid arthritis Posthumus, Marcel Desiderius

The significance of serum matrix metalloproteinase 3 in patients with early rheumatoid arthritis Posthumus, Marcel Desiderius The significance of serum matrix metalloproteinase 3 in patients with early rheumatoid arthritis Posthumus, Marcel Desiderius IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's

Nadere informatie

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog Biologicals Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indicaties Reumatoïde artritis Artritis psoriatica Ankylosing Spondylitis (Bechterew) Sarcoidose Verschillende indicaties verschillen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21699 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21699 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21699 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Kwok, Wing Yee Title: Clinical aspects of hand osteoarthritis : are erosions of

Nadere informatie

Rituximab (Mabthera )

Rituximab (Mabthera ) Rituximab (Mabthera ) Maatschap reumatologie Kennemerland RITUXIMAB (MABTHERA ) Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel Rituximab te behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

aìáãä~ëáë=~êíêçëé E`j`Jf=~êíêçëÉF middenhandsbeentje CMC-gewricht handwortelbeentje (trapezium)

aìáãä~ëáë=~êíêçëé E`j`Jf=~êíêçëÉF middenhandsbeentje CMC-gewricht handwortelbeentje (trapezium) aìáãä~ëáë=~íêçëé aìáãä~ëáë=~êíêçëé E`j`Jf=~êíêçëÉF middenhandsbeentje CMC-gewricht handwortelbeentje (trapezium) Wat is het? Artrose is een aandoening van de gewrichten waarbij het kraakbeen van slechtere

Nadere informatie

Leflunomide (Arava ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Leflunomide (Arava ) Voorgeschreven door de reumatoloog Leflunomide (Arava ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0905 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u leflunomide gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Sulfasalazine (Salazopyrine ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Sulfasalazine (Salazopyrine ) Voorgeschreven door de reumatoloog Sulfasalazine (Salazopyrine ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2011 pavo 0909 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u sulfasalazine gaat gebruiken.

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

Certolizumabpegol (Cimzia ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Certolizumabpegol (Cimzia ) Voorgeschreven door de reumatoloog Certolizumabpegol (Cimzia ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2014 pavo 0899 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u certolizumabpegol gaat gebruiken.

Nadere informatie

Artritis Psoriatica. Cathelijne Appels 18-9-2013

Artritis Psoriatica. Cathelijne Appels 18-9-2013 Artritis Psoriatica Cathelijne Appels 18-9-2013 Spondylartropathieën Reactieve artritis Artritis Bechterew psoriatica Artritis bij een inflammatoire darmziekte Ongedifferentieerde spondylartropathie Musculoskeletaal

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Artsen stellen

Nadere informatie

PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006. Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens

PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006. Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006 Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens I. Infectierisico II. III. IV. Vaccinaties bij RA Comorbiditeit Meetinstrumenten: HAQ, DAS V. Systeemmanifestaties

Nadere informatie

Richtlijnen CMC - I artrose behandeling Versie 11-6-2012

Richtlijnen CMC - I artrose behandeling Versie 11-6-2012 Richtlijnen CMC - I artrose behandeling Versie 11-6-2012 1. Beleid behandeling CMC I artrose Bij de keuze voor de behandeling van CMC I problematiek wordt uitgegaan van de classificatie volgens Eaton en

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen

Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel abatacept te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

Axiale spondyloartritis en de ziekte van Bechterew in de eerste lijn

Axiale spondyloartritis en de ziekte van Bechterew in de eerste lijn Axiale spondyloartritis en de ziekte van Bechterew in de eerste lijn Inhoud Klassieke Bechterew Casus Classificatie Vroege stadium van Bechterew Casus Concept axiale spondyloartritis Belang van vroege

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Certolizumab pegol (Cimzia ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft

Nadere informatie

Duimbasis arthrose of rhizartrose

Duimbasis arthrose of rhizartrose Duimbasis arthrose of rhizartrose Algemeen De duim is het meest gebruikte onderdeel van de hand. Duimbasis artrose (ook wel duimbasisslijtage, rhizartrose of CMC 1 artrose genoemd) is daarom de meest voorkomende

Nadere informatie

Knie Artrose. Saskia Wiersma- Tuinstra. Orthopedisch chirurg. www.rijnlandorthopedie.nl

Knie Artrose. Saskia Wiersma- Tuinstra. Orthopedisch chirurg. www.rijnlandorthopedie.nl Knie Artrose Saskia Wiersma- Tuinstra Orthopedisch chirurg 1 Inleiding q Artrose meest voorkomende gewrichtsaandoening in Nederland q Gonartrose meest voorkomende beroepsziekte aan de onderste extremiteit

Nadere informatie

Reumatoïde arthritis en de hand

Reumatoïde arthritis en de hand Reumatoïde arthritis en de hand Dr P.B.J. de Sonnaville, reumatoloog SOZ 1. Inleiding 2. Reumatoïde arthritis algemeen 3. Reumatoïde arthritis in hand en pols Reumatoïde arthritis is meer dan een handprobleem

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) Maatschap reumatologie Kennemerland INFLIXIMAB (REMICADE ) U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel )

Etanercept (Enbrel ) Etanercept (Enbrel ) Maatschap reumatologie Kennemerland ETANERCEPT (ENBREL ) U heeft in overleg met uw arts besloten Etanercept te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 14L Fase A Titel Startproblemen in de ochtend Onderwerp Reumatoïde Artritis Inhoudsdeskundige Dr. G. Kloppenburg, reumatoloog Dr. Z. de Jong, reumatoloog Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen,

Nadere informatie

Plaquenil. (Hydroxychloroquine) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Plaquenil. (Hydroxychloroquine) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Plaquenil (Hydroxychloroquine) Bij reumatische aandoeningen U heeft in overleg met uw behandelend arts besloten dat u in verband met reumatische klachten Plaquenil gaat gebruiken of u overweegt dit te

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis (1/2)

Reumatoïde Artritis (1/2) Reumatoïde Artritis (1/2) chronische inflammatoire gewrichtsaandoening prevalent (1%, elke leeftijd, vrouwen>mannen) symptomen: pijn, stramheid, zwelling schade: anatomisch, functioneel, sociaal & economisch

Nadere informatie

Onderwijsprogramma Het Patient Partners onderwijsprogramma is vooral gericht op het leren herkennen van reumatoïde artritis in een vroeg stadium.

Onderwijsprogramma Het Patient Partners onderwijsprogramma is vooral gericht op het leren herkennen van reumatoïde artritis in een vroeg stadium. De patiënt-docenten van de Stichting Onderwijsprogramma Patient Partners zetten zich in voor een vroege herkenning en behandeling van reumatoïde artritis (RA). Hierdoor kan onherstelbare gewrichtsschade

Nadere informatie

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel rituximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat (MTX) Medicatie Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), adalimumab (Humira ), golimumab (Symponi ), certolizumab pegol (Cimzia ) en infliximab (Remicade/Remsima/Inflectra ) Uw reumatoloog heeft etanercept, adalimumab,

Nadere informatie

Artrose. Orthopedie. alle aandacht. (slijtage van de gewrichten)

Artrose. Orthopedie. alle aandacht. (slijtage van de gewrichten) Artrose (slijtage van de gewrichten) Orthopedie alle aandacht Artrose (slijtage van de gewrichten) Artrose is een aandoening van de gewrichten. Dit wordt over het algemeen ook wel (kraakbeen) slijtage

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary)

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) Chapter 9 Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) 10 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 Chapter 9 122 Dutch Summary Nederlandse Samenvatting Reumatoïde artritis

Nadere informatie

Reuma Café: CHRONISCHE PIJN. Leven met chronische pijn vanuit het oogpunt van de reumatologie. Philippe Carron Dienst Reumatologie UZ Gent

Reuma Café: CHRONISCHE PIJN. Leven met chronische pijn vanuit het oogpunt van de reumatologie. Philippe Carron Dienst Reumatologie UZ Gent Reuma Café: CHRONISCHE PIJN Leven met chronische pijn vanuit het oogpunt van de reumatologie Philippe Carron Dienst Reumatologie UZ Gent Chronische pijn vanuit reumatologie: overview Pijn en anamnese Pijn

Nadere informatie

Methotrexaat (ledertrexate / emthexate) bij reumatische ziekten

Methotrexaat (ledertrexate / emthexate) bij reumatische ziekten Methotrexaat (ledertrexate / emthexate) bij reumatische ziekten Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel methotrexaat te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Artrose van de hand en pols

Artrose van de hand en pols Artrose van de hand en pols Artrose van de hand en pols Wat is artrose? Normaal gesproken bestaat een gewricht uit twee gladde, met kraakbeen bedekte botuiteinden die als een set bij elkaar passen en soepel

Nadere informatie

huisartsennascholing 10 sept 2013

huisartsennascholing 10 sept 2013 huisartsennascholing 10 sept 2013 -polyneuropathie -restless legs syndrome Joost van Oostrom Afdeling Neurologie Rijnstate Programma (2x) WAAROM moeten we hier iets over weten WAT moeten we hierover weten

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen

Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Certolizumab pegol (Cimzia ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel certolizumab pegol te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog

Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog Methotrexaat Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0906 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u methotrexaat (MTX) gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Etanercept (Enbrel ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Patiënteninformatie. Etanercept (Enbrel ) Voorgeschreven door de reumatoloog Patiënteninformatie Etanercept (Enbrel ) Voorgeschreven door de reumatoloog Inhoud Inleiding... 3 Werking van etanercept... 3 Wanneer wordt etanercept voorgeschreven?... 3 Het gebruik van etanercept...

Nadere informatie

Inleiding Wat is artrose De oorzaken van artrose

Inleiding Wat is artrose De oorzaken van artrose Artrose 1237 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u artrose heeft, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen over de aandoening zelf en over de behandeling. Maar misschien

Nadere informatie

Ziekte vanuit het regulier medisch denken: Reumatoïde artritis als voorbeeld

Ziekte vanuit het regulier medisch denken: Reumatoïde artritis als voorbeeld K.M. Bongers, W. Schats, I.A. von Rosenstiel kmbongers@online.nl 3 > : Reumatoïde artritis als voorbeeld K.M. Bongers, W. Schats, I.A. von Rosenstiel 1 Inleiding: Ziekte en gezondheid basisbegrippen Tot

Nadere informatie

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi )

Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi ) Afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers : Golimumab (Simponi ) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel

Nadere informatie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Gewrichtsslijtage duim

Plastische chirurgie en handchirurgie. Gewrichtsslijtage duim Plastische chirurgie en handchirurgie Gewrichtsslijtage duim 1 Wilt u bij ieder bezoek aan het ziekenhuis uw ponskaartje meebrengen. Als u verhinderd bent, wilt u dan bellen met het secretariaat poli plastisch

Nadere informatie

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van reumatoïde artritis

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van reumatoïde artritis Richtlijnen Richtlijn Diagnostiek en behandeling van reumatoïde artritis Lydia G. Schipper, Monique Hoekstra, Thea P.M. Vliet Vlieland, Tim L. Jansen, Willem F.Lems, Piet L.C.M. van Riel* Behandeling vroeg

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Starten met biologicals

PATIËNTEN INFORMATIE. Starten met biologicals PATIËNTEN INFORMATIE Starten met biologicals 2 PATIËNTENINFORMATIE Deze folder biedt algemene informatie over de behandeling van reumatische aandoeningen met biologicals. Uw reumatoloog en reumaconsulent

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. NSAID's. Ontstekingsremmende pijnstillers. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. NSAID's. Ontstekingsremmende pijnstillers. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie NSAID's i Patiënteninformatie Ontstekingsremmende pijnstillers Slingeland Ziekenhuis Algemeen NSAID's (Niet Steroïde Anti Inflammatoire Drug) zijn ontstekingsremmende pijnstillers. Deze medicijnen

Nadere informatie

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel sulfasalazine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) Reumatologie

Tocilizumab (RoActemra ) Reumatologie Tocilizumab (RoActemra ) Reumatologie Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Tocilizumab (RoActemra ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Methotrexaat. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Methotrexaat. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Methotrexaat Bij reumatische aandoeningen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat u in verband met reumatische klachten, Methotrexaat zult gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie