Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis. Dr. C. F. Allaart"

Transcriptie

1 Nieuwe inzichten in de behandeling van reumatoïde artritis Dr. C. F. Allaart

2 Onderwerpen Wat is reumatoïde artritis? Hoe behandel je dat? Wat is je doel en hoe meet je het resultaat? Wat is de beste aanpak? 2

3 Reumatoïde artritis Artritis = gewrichtsontsteking Reumatoïde artritis: Aanval van eigen ontstekingscellen gericht tegen eigen gewrichtsweefsel Ontstekingsreactie komt niet (vanzelf) weer tot rust, maar wordt steeds erger 3

4 Reumatoïde artritis Systemische ziekte, chronische, progressief, ontstekingsverschijnselen Meest opvallend: ontstekingen van gewrichten: symmetrische polyarthritis, altijd met ontsteking van kleine hand- en voet-gewrichten pijn, zwelling, soms rood, soms warm acuut of langzaam ontstaan (uitkomst gelijk) Ochtendstijfheid (> 1uur, niet alleen ontstoken gewrichten) Moeheid, anorexia en gewichtsverlies, temperatuursverhoging 4

5 On(voldoende) behandelde reumatoïde artritis is dodelijk Patiënten raken invalide Kapotte (en kunst-)gewrichten kwetsbaar voor infecties Ontstekingen aan longen, nieren, hartzakje en hartkleppen Ontstekingsverschijnselen bevorderen hart- en vaatziekten: 5-10 jaar eerder dood vergeleken met gezonde bevolking Sinds introductie methotrexaat gaat het beter, maar nog niet goed genoeg 5

6 Ontsteking tast bot en kraakbeen aan 6

7 Functieverlies en kwetsbaarheid voor infecties 7

8 Invaliditeit 8

9 Ontstekingen buiten de gewrichten: vaten en ogen 9

10 Wervelaantasting met druk op ruggenmerg door RA 10

11 On(voldoende) behandelde reumatoïde artritis is dodelijk Aantal ontstoken gewrichten bij presentatie Nog in leven (%) 100 <10 (n=12) (n=16) (n=16) >30 (n=9) Tijd (Jaren) 11

12 Remmen! 12

13 Remmen? 13

14 Niet op tijd remmen leidt tot ontsporing 14

15 Window of opportunity theorie Ontstekingsproces is nog niet ontspoord, met effectieve behandeling kan reuma tot staan worden gebracht of genezen Probleem: niemand weet wanneer dit is, en hoe lang het raam open staat Zichtbare gewrichtsontstekingen lijken vrij laat op te treden 15

16 Behandeling? Klassieke antireumamiddelen: MTX, SSA, Arava, Plaquenil, goud Nieuwe antireumamiddelen Anti-TNF: Infliximab (Remicade, infuzen), adalimumab (Humira) en etanercept (Enbrel) (injecties) T-cel-remmer: abatacept (Orencia), anti-b-cel: rituximab (Mabthera) Prednison Vaak overstappen, of samen geven, ivm Onvoldoende effect Niet verdragen/andere bezwaren 16

17 Voors en tegens klassieke niet erg effectief (MTX wel?) nieuwe middelen wel effectief maar erg duur, ook infectierisico s? Worden alleen vergoed bij actieve reuma na falen op klassieke middelen waaronder MTX prednison heeft reputatie van bijwerkingen (vooral als lang hoge dosis), wel erg effectief 17

18 Doelen en uitkomsten Snel effect behandeling Snelle diagnose Geen symptomen Geen (toename van) schade Remissie Genezing? Beperkte kosten 18 Stop medicatie Minder (kans op) bijwerkingen

19 DAS: Disease Activity Score (ziekteactiviteitsscore) Maat voor ziekteactiviteit o.b.v. lab, gewrichten, en mening patiënt Ontwikkeld in jaren 90 Waarde boven 2,4 betekent onvoldoende effect van behandeling Waarde beneden 1,6 komt overeen met geen meetbare reuma-activiteit (=remissie) (RAI) (SJC44)+0.33ln(BSE) (GH) 19

20 Meetbare ontsteking Ontstekingscellen communiceren via ontstekingseiwitten Veel ontstekingseiwitten zorgen dat de bloedbezinking hoog is 20

21 Meetbare ontsteking Ontstekingscellen communiceren via ontstekingseiwitten Veel ontstekingseiwitten zorgen dat de bloedbezinking hoog is Sommige eiwitten zijn apart te meten en blijken verhoogd: TNF, IL-1, IL-6 21

22 Gewrichtsontsteking Pijnlijk en zwelling in gewricht Bewegingsbeperking 22

23 66/68 gewrichtsscore 0= geen zwelling 1= zwelling 0= geen pijn 1= pijn tijdens het onderzoek 2= vertrekt gezicht van de pijn 3= trekt weg door de pijn 23

24 VAS: Visual analogue scale 100 mm Toepasbaar op iedere vraag Hoe ging het met de pijn? Hoeveel ochtendstijfheid? Hoeveel ontstekingsactiviteit? Hoe is algemeen welbevinden? zo goed als mogelijk" x zo slecht als mogelijk" 24

25 METEOR project: elke patiënt elke controle een DAS 25

26 Wat is de beste strategie? BeSt (Behandel-Strategieën) onderzoek: Voorzichtig beginnen en één voor één proberen? Alles tegelijk proberen en als het werkt, afbouwen? Wanneer zet je prednison in? Wanneer zet je anti-tnf in? 26

27 Hoe bepaal je wat de beste aanpak is? Snelle verbetering in functie? Geen klachten/beperkingen? Geen bijwerkingen? Goede beste kwaliteit van leven? Geen schade? Betaalbaar? (kosten/baten) 27

28 Functioneren Ontsteking, pijn en stijfheid leiden tot beperkingen in eenvoudige handelingen (dagelijks functioneren) Onbehandelde / onvoldoende behandelde reuma leidt tot schade, waardoor blijvende beperkingen 28

29 Health Assessment Questionnaire (HAQ) 0=geen probleem, 1=met wat moeite, 2=met hulp of hulpmiddel, 3=kan niet Aankleden en verzorging: - Zelf aankleden, inclusief veters, ritsen en knopen? - Zelf haar wassen? Opstaan: - Opstaan uit een rechte stoel? - In en uit bed kunnen? Eten: - Zelf vlees snijden? - Een vol kopje of glas optillen en naar mond brengen? - Een nieuw pak melk openen? Lopen: - Buitenshuis op vlakke ondergrond? - Vijf treden oplopen? Hygiene: - Zelf hele lichaam wassen en afdrogen? - In bad gaan? - Op en af toilet? Reiken: - Een voorwerp van gewicht van + pak suiker van boven je hoofd pakken? - Bukken en bv kleren van vloer pakken? Grijpen: - Autoportier openen? - Pot die al eerder open was open draaien? - Kranen open en dicht draaien? Activiteiten: - Boodschappen doen/winkelen? - In en uit auto stappen? - Huishoudelijke taken zoals stofzuigen, klusjes in de tuin? 29

30 HAQ berekenen 8 categorieën, 20 vragen elke vraag score 0-3 totale HAQ score: hoogste score in elk van 8 categorieën, daarvan het gemiddelde dus totaal tussen 0 en 3 verbetering met 0.2 is klinisch significant 0 geen probleem 1 met wat moeite 2 met veel moeite of hulp(middel) 3 kan niet LAGER IS BETER 30

31 Schade: erosies en kraakbeenversmalling 31

32 Kosten: voor patiënt en samenleving Medicijnkosten, inclusief zelfmedicatie Fysiotherapie Artsenbezoek Hulp en hulpmiddelen (ook onbetaald) Werkverzuim/werkvermindering/werkbelastbaarheid/werkaan passingen Ziekenhuisopnames 32

33 Vragen bij opzet studie Hoe kan een nieuwe reumapatiënt het beste behandeld worden? Strategie nodig BeSt Behandel Strategieën in Reumatoïde Artritis Beginnen met één middel of combinatie? Rol anti-tnf (infliximab) Is remissie mogelijk? 33

34 Methoden 20 ziekenhuizen in ZW-NL 508 reumapatiënten 4 behandelstrategieën Eindpunten: Röntgenschade (Sharp-Van der Heijde score) Functioneren (HAQ) 34

35 Behandelstrategieën Eén voor één Opbouw tot Combinatie met Combinatie met combinatie prednison infliximab DAS 2,4 ( 6 maanden): afbouwen medicatie DAS > 2,4: volgende behandelstap 35

36 508 patiënten bij start van het onderzoek Vrouw Leeftijd Klachten van reuma sinds Tijd tussen diagnose en start onderzoek 67% 54 jaar 23 weken 2 weken DAS Reumafactor aantoonbaar Schade aan gewrichten 4,4 65% 72% 36

37 Nog 424 van de patiënten 126 geloot voor Eén voor één (Groep 1) 121 geloot voor Opbouw tot combinatie (Groep 2) 133 geloot voor Combi met prednison (Groep 3) 128 geloot voor Combi met infliximab (Groep 4) 15 gestopt: wens patiënt (n=7) andere diagnose (n=3) overleden (n=3) anders (n=2) 27 gestopt: wens patiënt (n=16) andere diagnose (n=2) overleden (n=3) anders (n=5) 20 gestopt: wens patiënt (n=6) andere diagnose (n=1) overleden(n=2) anders (n=11) 12 gestopt: wens patiënt (n=2) andere diagnose (n=2) overleden (n=4) anders (n=4) 111 patiënten na 5 jaar 94 patiënten na 5 jaar 113 patiënten na 5 jaar 116 patiënten na 5 jaar 37

38 Gemiddelde verbetering in functie (HAQ) 1,6 1,2 Eén voor één therapie Sequential monotherapy Opbouw tot combinatie Step-up combination therapy Begin met combi met prednison Initial combination MTX, SSA and prednisone Begin met combi met infliximab Initial combination MTX + IFX HAQ 0,8 0,4 0 Over 5 jaar gemeten: groep 4 kan beter functioneren dan de andere groepen Time (months) Klarenbeek et al,

39 Starten met één middel weinig succesvol Groep 1 Eén voor één therapie Groep 2 Opbouw tot combinatie MTX 50 MTX MTX SSA PRED Groep 3 Begin combi met prednison SSA MTX IFX MTX Groep 4 Begin combi met infliximab

40 Percentage behandeld met MTX+infliximab Groep 1 Eén voor één therapie Groep 2 Opbouw tot combinatie MTX 50 MTX MTX SSA PRED Groep 3 Begin combi met prednison SSA MTX IFX MTX Groep 4 Begin combi met infliximab

41 Percentage patiënten waarbij de reuma in remissie is % remissie Eén voor één Opbouw tot combinatie Combi met prednison Combi met infliximab Tijd (maanden) 41

42 Percentage remissie bereikt met eerste behandelstap alleen MTX alleen MTX MTX+SSA+pred MTX+IFX 42

43 Percentage in remissie zonder medicijnen Groep 1 Eén voor één therapie Groep 2 Opbouw tot combinatie MTX 50 MTX % 16% MTX SSA PRED Groep 3 Begin combi met prednison SSA % 0 MTX IFX MTX Groep 4 Begin combi met infliximab % 43

44 Zodra DAS > 1,6 moet men weer starten met medicijnen 100 Nog in remissie zonder medicijnen Percentage patiënten Medicijnen hervat 29 0 één voor één opbouwen beginnen met combi met pred beginnen met combi met IFX 44

45 Gemiddelde duur van medicijnvrije remissie p=0.71 tijd (maanden) één voor één opbouwen beginnen met combi met pred beginnen met combi met IFX 45

46 Verloop HAQ over de tijd (lager is beter) 1,6 1,2 Eén voor één Opbouw tot combinatie Combi met prednison Combi met infliximab HAQ 0,8 0, Tijd (maanden) 46

47 Toename van schade per jaar Jaar 5 Jaar 4 Jaar 3 Jaar 2 Jaar Eén voor één Opbouw tot combinatie Combi met prednison Combi met infliximab 47

48 Serious Adverse Events gedurende 5 jaar Eén voor één Opbouw tot Combi met Combi met combi prednison infliximab n=126 n=121 n=133 n=128 SAE Aantal patiënten met SAE

49 Conclusies Het kan veel beter dan gedacht! DAS-gestuurd behandelen zeer belangrijk 48% remissie tot 19% medicatievrije remissie 49

50 Conclusies Beginnen met anti-tnf geeft meer kans op snelle verbetering, snelle remissie, minder schade, afbouwen van medicijnen, minder kosten, en niet meer kans op bijwerkingen dan laat starten met anti- TNF. Beginnen met prednison lijkt even snel te werken als anti-tnf maar patiënten willen het niet (angst voor bijwerkingen) 50

51 Percentage op infliximab (---) en kosten ( ) % % % % % % years sequential monotherapy step up combination therapy initial combi with prednisone initial combi with infliximab 51

52 Willingness to pay Mono Step-up Initial combi Initial anti-tnf Kosten Toegevoegde goede jaren friction costs human capital 52

53 Indirecte kosten in 2 years Initial Initial Mono Step-up combi anti-tnf P-value Ziekteverzuim (uren) Gewerkt (uren) Friction method Human capital <0.001 method 53

54 De doelen Snel effect behandeling ja Snelle diagnose ja Geen ja symptomen Geen (toename van) schade ja Remissie ja Genezing? ja? Stop ja medicatie Beperkte kosten Minder (kans op) ja bijwerkingen ja 54

55 En hoe nu? Iedere patiënt met artritis krijgt met voorrang een afspraak (Early Arthritis Clinic) Iedere patiënt met reumatoïde artritis wordt behandeld op geleide van ziekteactiviteit ( DAS-gestuurd ), streven naar DAS <2,4 of liever nog <1,6 (METEOR project) Als remissie bereikt is, proberen langzaam af te bouwen, stoppen is haalbaar Nieuw onderzoek: nog eerder behandelen: IMPROVED Nieuw onderzoek: streven naar remissie in jeugdreuma: BeSt for kids 55

56 Blik op de toekomst 56

57 RA behandelen: de lat moet hoger wat betreft snel effectief onderdrukken De lat moet hoger voor iedereen: Verbetering is niet goed genoeg, de DAS moet altijd laag zijn 57

58 Bij alle patiënten DAS meten en de medicijnen aanpassen 58

59 Nieuwe onderzoek: nog vroeger behandelen IMPROVED DAS 1.6 Induction therapy with methotrexate and prednisone in rheumatoid or very early disease zeer vroege / waarschijnlijke RA < 2 jaar klachten start met MTX and hoge dosis prednison streef naar remissie met snelle afbouw DAS >1.6: combi van DMARDs of MTX+anti-TNF (adalimumab) 59

60 Wat doen we met de kinderen? 60

61 Jeugdreuma: Pijn Juist kinderen verdienen beter Niet mee kunnen doen Kans op blijvende schade 61

62 BeSt Treatment strategies in juvenile arthritis Kinderen met minstens 1 ontstoken gewricht die niet reageren op basis behandeling Beginnen met SSA, MTX of anti-tnf? Remissie zonder medicijnen haalbaar? 62

63 Dat Dat bent bent u u!! 63

64 Samen bouwen aan een betere toekomst voor reuma-patiënten 64

65 Vragen? Dank u voor uw aandacht! 65

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijvingsnummer bij de V.I.)

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijvingsnummer bij de V.I.) BIJLAGE B.1: Voorstel van model van het formulier met klinische beschrijving vóór de aanvang van de behandeling van polyarticulaire psoriatische artritis Formulier met de klinische beschrijving vóór de

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Voorwoord. 2. Opzet van het BeSt onderzoek. 3. Resultaten van het BeSt onderzoek 6

Inhoud. Voorwoord. Voorwoord. 2. Opzet van het BeSt onderzoek. 3. Resultaten van het BeSt onderzoek 6 Inhoud Voorwoord. 2 Opzet van het BeSt onderzoek. 3 Resultaten van het BeSt onderzoek 6 Functioneren en kwaliteit van leven van reumapatiënten in de BeSt studie.. 13 Zijpaden van reuma: osteoporose en

Nadere informatie

Chapter 11. Samenvatting en bespreking

Chapter 11. Samenvatting en bespreking Chapter 11 Samenvatting en bespreking 1 2 DE WEG NAAR BEHANDELING OP MAAT VOOR PATIENTEN MET BEGINNENDE REUMATOIDE ARTRITIS In dit proefschrift wordt de effectiviteit van verschillende behandelstrategieën

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede

Eerste resultaten van POEET studie. Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede Eerste resultaten van POEET studie Marjan Ghiti AIOS reumatologie, MST Enschede 13-03-2013 Achtergrond De effectiviteit van TNFi bij de behandeling van RA is in vele studies aangetoond. Wanneer RA patiënten

Nadere informatie

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van HUMIRA nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is):

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van HUMIRA nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is): BIJLAGE A : Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit HUMIRA bij reumatoïde artritis ( 3070000 van hodstuk IV van het K.B. van 21

Nadere informatie

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van SIMPONI nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is):

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van SIMPONI nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is): BIJLAGE A: Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit SIMPONI bij reumatoïde artritis ( 5650100 van hoofdstuk IV van het K.B. van

Nadere informatie

BeSt Behandelstrategieën in reumatoïde artritis. Voorwoord 2. Opzet van het BeSt onderzoek 3. Resultaten na 7 jaar... 7

BeSt Behandelstrategieën in reumatoïde artritis. Voorwoord 2. Opzet van het BeSt onderzoek 3. Resultaten na 7 jaar... 7 INHOUD Voorwoord 2 Opzet van het BeSt onderzoek 3 Resultaten na 7 jaar... 7 Langdurige remissie: medicatie stoppen of doorgaan?... 13 Voorspellen van het dagelijks functioneren van patiënten 17 De relatie

Nadere informatie

REUMATOÏDE ARTRITIS FRANCISCUS GASTHUIS

REUMATOÏDE ARTRITIS FRANCISCUS GASTHUIS REUMATOÏDE ARTRITIS FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u reumatoïde artritis (RA) heeft, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen over de aandoening

Nadere informatie

INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND

INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND INFORMATIE OVER RITUXIMAB (MABTHERA ) FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u een Biological (rituximab) voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn

Nadere informatie

Vragenlijst Dagelijks Functioneren (Nederlandse Health Assesment Questionnaire HAQ) J.W.J. Bijlsma 1990

Vragenlijst Dagelijks Functioneren (Nederlandse Health Assesment Questionnaire HAQ) J.W.J. Bijlsma 1990 Vragenlijst Dagelijks Functioneren (Nederlandse Health Assesment Questionnaire HAQ) J.W.J. Bijlsma 1990 Toelichting Uw gewrichtsklachten kunnen uw normale bezigheden beïnvloeden. Het doel van deze vragenlijst

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

I. Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam inschrijvingsnummer bij de V.I.)

I. Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam inschrijvingsnummer bij de V.I.) Bijlage A : Model van formulier voor een eerste aanvraag : Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit HUMIRA bij psoriatische artritis ( 365 van hoofdstuk IV van het KB van 21

Nadere informatie

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van ORENCIA nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is):

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van ORENCIA nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is): BIJLAGE A: Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit ORENCIA bij reumatoïde artritis ( 5090000 van hoofdstuk IV van het K.B. van

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van CIMZIA nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is):

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van CIMZIA nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is): BIJLAGE A : Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit CIMZIA bij reumatoïde artritis ( 5600000 van hodstuk IV van het K.B. van 21

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Starten met biologicals

PATIËNTEN INFORMATIE. Starten met biologicals PATIËNTEN INFORMATIE Starten met biologicals 2 PATIËNTENINFORMATIE Deze folder biedt algemene informatie over de behandeling van reumatische aandoeningen met biologicals. Uw reumatoloog en reumaconsulent

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van ENBREL nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is):

III Situatie van de patiënt die momenteel de toediening van ENBREL nodig heeft (aankruisen en aanvullen wat van toepassing is): BIJLAGE A : Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit ENBREL bij reumatoïde artritis ( 2490000 van hoofdstuk IV van het K.B. van

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting Samenvatting Marcel D. Posthumus SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een aandoening die voorkomt bij 0,5-1% van de bevolking en die gekenmerkt wordt door een chronische ontsteking van meerdere gewrichten

Nadere informatie

PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006. Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens

PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006. Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens PPP Algemene Vergadering 21 oktober 2006 Reumatoïde Artritis: een update R. Westhovens I. Infectierisico II. III. IV. Vaccinaties bij RA Comorbiditeit Meetinstrumenten: HAQ, DAS V. Systeemmanifestaties

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN PATIËNTGERAPPORTEERDE UITKOMSTMATEN

PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN PATIËNTGERAPPORTEERDE UITKOMSTMATEN Reumatoïde artritis (RA) is een chronische ziekte die gekenmerkt wordt door gewrichtsontstekingen. Deze ontstekingen gaan gepaard met pijnklachten, zwelling en stijfheid en kunnen op den duur leiden tot

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam,inschrijvingsnummer bij de V.I.):

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam,inschrijvingsnummer bij de V.I.): BIJLAGE A : Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit REMICADE bij psoriatische artritis ( 3540000, hoofdstuk IV van het K.B. van

Nadere informatie

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING

2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 2. NEDERLANDSE SAMENVATTING Inleiding Het onderwerp van dit proefschrift is de medicamenteuze behandeling van de aandoening ankyloserende spondylitis (AS). In Nederland wordt AS nog vaak de

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Etanercept (Enbrel )

Etanercept (Enbrel ) Etanercept (Enbrel ) Maatschap reumatologie Kennemerland ETANERCEPT (ENBREL ) U heeft in overleg met uw arts besloten Etanercept te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Immunotherapie bij reuma. Maarten Rood, reumatoloog

Immunotherapie bij reuma. Maarten Rood, reumatoloog Immunotherapie bij reuma Maarten Rood, reumatoloog RA pathogenese Normale situatie 1 2 bot bedekt met kraakbeen 3 In het gewricht bevindt zich het synoviaal vocht 4 Het synoviaal membraan sluit deze ruimte

Nadere informatie

75-jaar afdeling reumatologie GEFELICITEERD! Een verhaal van samenwerking

75-jaar afdeling reumatologie GEFELICITEERD! Een verhaal van samenwerking 75-jaar afdeling reumatologie GEFELICITEERD! Een verhaal van samenwerking Tom Huizinga Leiden, The Netherlands Programma 15 minuten: Welkom en introductie wat de dag verder brengt: Zaal 5: Reumatoide Artritis

Nadere informatie

I Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijvingsnummer bij de V.I.):

I Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijvingsnummer bij de V.I.): BIJLAGE A : Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit REMICADE bij spondylitis ankylosans (volgens de Modified New York Criteria)

Nadere informatie

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging

Etanercept. (Enbrel ) Sterk in beweging Etanercept (Enbrel ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap en borstvoeding

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Adalimumab (Humira )

PATIËNTEN INFORMATIE. Adalimumab (Humira ) PATIËNTEN INFORMATIE Adalimumab (Humira ) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over behandeling met het middel adalimumab. Het doel van een behandeling met adalimumab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

ARTRITIS PSORIATICA 312

ARTRITIS PSORIATICA 312 ARTRITIS PSORIATICA 312 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u artritis psoriatica, een vorm van ontstekingsreuma, heeft. Artritis psoriatica valt onder de groep spondylartropathie, een verzamelnaam

Nadere informatie

161 Samenvatting L L sub01-bw-spaetgens - Processed on: Processed on:

161 Samenvatting L L sub01-bw-spaetgens - Processed on: Processed on: Samenvatting 161 162 Samenvatting 163 Samenvatting Jicht is een gewrichtsontsteking, ook wel artritis genoemd, en is wereldwijd de meest voorkomende reumatische aandoening. Jicht komt vaker voor bij mannen

Nadere informatie

Sarcoïdose. & medicijnen

Sarcoïdose.  & medicijnen Sarcoïdose & medicijnen Voor sarcoïdose bestaat geen specifiek geneesmiddel. Meestal gaat sarcoïdose binnen enkele jaren vanzelf over en naast regelmatige medische controles is vaak geen behandeling nodig.

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Veelgestelde vragen bij artritis. I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

Veelgestelde vragen bij artritis. I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Veelgestelde vragen bij artritis I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Veelgestelde vragen bij artritis 2 Veelgestelde vragen bij ar tritis 3 Wat is het verschil tussen reuma, artritis en artrose?

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) (Anti-)TNF alpha matters in rheumatoid arthritis Wijbrandts, C.A. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) (Anti-)TNF alpha matters in rheumatoid arthritis Wijbrandts, C.A. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) (Anti-)TNF alpha matters in rheumatoid arthritis Wijbrandts, C.A. Link to publication Citation for published version (APA): Wijbrandts, C. A. (2009). (Anti-)TNF alpha

Nadere informatie

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging

Adalimumab. (Humira ) Sterk in beweging Adalimumab (Humira ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Andere geneesmiddelen 5 Zwangerschap 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Wanneer u op vakantie gaat

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Rituximab terTER_

Patiënteninformatie. Rituximab terTER_ Patiënteninformatie Rituximab 1234567890-terTER_ Rituximab Ter voorbereiding op uw afspraak informeren we u met deze folder over de gang van zaken rondom rituximab. Daarnaast zetten we een aantal praktische

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond (Hoofdstuk 1)

Samenvatting. Achtergrond (Hoofdstuk 1) 133 Achtergrond (Hoofdstuk 1) Reumatoïde artritis (RA) is een chronische ontstekingsziekte waarbij verschillende weefsels en organen aangedaan kunnen zijn. RA kenmerkt zich vooral door een chronische ontsteking

Nadere informatie

SAMENVATTING NEDERLANDS. Reumatoïde artritis: strategieën die werken

SAMENVATTING NEDERLANDS. Reumatoïde artritis: strategieën die werken SAMENVATTING NEDERLANDS Reumatoïde artritis: strategieën die werken Samenvatting Nederlands INTRODUCTIE Ongeveer 1% van de Nederlandse bevolking lijdt aan reumatoïde artritis (RA), reuma in de volksmond.

Nadere informatie

Sportief bewegen met reumatoïde artritis. Reumatoïde artritis

Sportief bewegen met reumatoïde artritis. Reumatoïde artritis Sportief bewegen met reumatoïde artritis Reumatoïde artritis Sportief bewegen met reumatoïde artritis...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35586 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Markusse, Iris Title: Long-term outcomes of targeted treatment in early rheumatoid

Nadere informatie

Bewegingsapparaat bij het ouder worden

Bewegingsapparaat bij het ouder worden Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat bij het ouder worden Sandrine Bours Reumatoloog MUMC+ Agenda Inleiding Osteoporose Artrose Artritis Reumatoïde artritis Jicht Inleiding Skelet nodig

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat (MTX) Medicatie Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Starten met. Biologicals

PATIËNTEN INFORMATIE. Starten met. Biologicals PATIËNTEN INFORMATIE Starten met Biologicals Deze folder biedt algemene informatie over de behandeling van reumatische aandoeningen met biologicals. Uw reumatoloog en reumaconsulent informeren u nader.

Nadere informatie

INFORMATIE OVER ANAKINRA (KINERET )

INFORMATIE OVER ANAKINRA (KINERET ) INFORMATIE OVER ANAKINRA (KINERET ) FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u anakinra (Kineret ) voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen

Nadere informatie

Anakinra Kineret. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Anakinra Kineret. Ziekenhuis Gelderse Vallei Anakinra Kineret Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: anakinra. Hoe werkt anakinra? Bij patiënten met een

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary)

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) Chapter 9 Nederlandse Samenvatting (Dutch Summary) 10 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 Chapter 9 122 Dutch Summary Nederlandse Samenvatting Reumatoïde artritis

Nadere informatie

Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile

Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile Therapeutic Drug Monitoring BiologicalDMARDs Utile or Futile Dr. Bart van den Bemt, apotheker/onderzoeker Afdeling Farmacie Sint Maartenskliniek, Nijmegen Inhoud: 1) Is TDM bij anti-tnf bij reumatische

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) Maatschap reumatologie Kennemerland INFLIXIMAB (REMICADE ) U heeft in overleg met uw arts besloten Infliximab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

ONGEDIFFERENTIEERDE SPONDYLARTHROPATHIE FRANCISCUS GASTHUIS

ONGEDIFFERENTIEERDE SPONDYLARTHROPATHIE FRANCISCUS GASTHUIS ONGEDIFFERENTIEERDE SPONDYLARTHROPATHIE FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u een spondylarthropathie hebt, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen

Nadere informatie

STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS

STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS STARTEN MET EEN BIOLOGICAL, SUB-CUTAAN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten die door de behandelend reumatoloog een Biological voorgeschreven hebben gekregen. Voorbeelden

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis

Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis REUMATOLOGIE Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met rituximab (MabThera ) bij reumatoïde artritis Uw arts heeft u voorgesteld om uw reumatoïde artritis

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Rituximab (MabThera ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Patiënteninformatie. Rituximab (MabThera ) Voorgeschreven door de reumatoloog Patiënteninformatie Rituximab (MabThera ) Voorgeschreven door de reumatoloog Inhoud Inleiding... 4 Werking van rituximab... 4 Wanneer wordt rituximab voorgeschreven?... 4 Voorbereiding... 4 Het gebruik

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid (BMD) in recent gediagnosticeerde reumatoïde artritis (RA).

Nadere informatie

Adalimumab (Humira )

Adalimumab (Humira ) Adalimumab (Humira ) Maatschap reumatologie Kennemerland ADALIMUMAB (HUMIRA ) U heeft in overleg met uw arts besloten Adalimumab te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Reumatoïde artritis (RA) komt in ongeveer 1 procent van de algemene populatie voor ongeacht etnische achtergrond. Kenmerkend voor deze immunologische ziekte is de aanwezigheid van een symmetrische ontsteking

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging

Anakinra. (Kineret ) Sterk in beweging Anakinra (Kineret ) Sterk in beweging Inhoudsopgave Hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 3 Andere geneesmiddelen 4 Zwangerschap 4 Autorijden 4 Vaccinaties 4 Allergieën 5 Wanneer u op

Nadere informatie

Humira Medicatie. Poli Reumatologie

Humira Medicatie. Poli Reumatologie 00 Humira Medicatie Poli Reumatologie Om Humira goed te gebruiken, is het belangrijk dat u een aantal dingen weet. Lees daarom deze folder goed door. Heeft u na het lezen nog vragen, stel ze aan uw reumatoloog

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Samenvatting Reumatoïde artritis (RA) wordt gekenmerkt door een chronische gewrichtsontsteking met gewrichtsbeschadiging. Ongeveer 1 % van de westerse bevolking krijgt ooit RA waarbij driemaal zoveel vrouwen

Nadere informatie

Reuma Café: CHRONISCHE PIJN. Leven met chronische pijn vanuit het oogpunt van de reumatologie. Philippe Carron Dienst Reumatologie UZ Gent

Reuma Café: CHRONISCHE PIJN. Leven met chronische pijn vanuit het oogpunt van de reumatologie. Philippe Carron Dienst Reumatologie UZ Gent Reuma Café: CHRONISCHE PIJN Leven met chronische pijn vanuit het oogpunt van de reumatologie Philippe Carron Dienst Reumatologie UZ Gent Chronische pijn vanuit reumatologie: overview Pijn en anamnese Pijn

Nadere informatie

POLYMYALGIA RHEUMATICA (PMR) FRANCISCUS GASTHUIS

POLYMYALGIA RHEUMATICA (PMR) FRANCISCUS GASTHUIS POLYMYALGIA RHEUMATICA (PMR) FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding U heeft van uw reumatoloog te horen gekregen dat u Polymyalgia Rheumatica (PMR) heeft. In deze folder vindt u algemene informatie over PMR. Mogelijk

Nadere informatie

Behandeling met tocilizumab (RoActemra )

Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) REUMATOLOGIE Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met tocilizumab (RoActemra ) Uw reumatoloog heeft u tocilizumab (RoActemra ) voorgeschreven voor de

Nadere informatie

Behandeling met etanercept (Enbrel )

Behandeling met etanercept (Enbrel ) REUMATOLOGIE Behandeling met etanercept (Enbrel ) bij reumatische aandoeningen BEHANDELING Behandeling met etanercept (Enbrel ) bij reumatische aandoeningen Uw arts heeft u voorgesteld uw reumatische aandoening

Nadere informatie

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS

BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS BEHANDELING VAN PSORIASIS MET BIOLOGICALS WAT ZIJN BIOLOGICALS / BIOLOGICS? Biologicals of biologics zijn kunstmatig gemaakte eiwitten, die dezelfde structuur hebben als eiwitten die natuurlijk in ons

Nadere informatie

Anakinra (Kineret) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Anakinra (Kineret) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Anakinra (Kineret) U heeft in overleg met uw arts besloten dat u anakinra gaat gebruiken of u denkt daarover na. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) Reumatologie

Abatacept (Orencia ) Reumatologie Abatacept (Orencia ) Reumatologie U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Abatacept (Orencia ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft u informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen

Nadere informatie

Rituximab (Mabthera )

Rituximab (Mabthera ) Rituximab (Mabthera ) Maatschap reumatologie Kennemerland RITUXIMAB (MABTHERA ) Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel Rituximab te behandelen. Deze folder geeft informatie over dit

Nadere informatie

Nederlandse Health Assessment Questionnaire (HAQ)

Nederlandse Health Assessment Questionnaire (HAQ) Nederlandse Health Assessment Questionnaire (HAQ) Beschrijving: De Health Assessment Questionnaire meet moeilijkheden bij het uitvoeren van activiteiten in het dagelijks leven. De vragenlijst is primair

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis (1/2)

Reumatoïde Artritis (1/2) Reumatoïde Artritis (1/2) chronische inflammatoire gewrichtsaandoening prevalent (1%, elke leeftijd, vrouwen>mannen) symptomen: pijn, stramheid, zwelling schade: anatomisch, functioneel, sociaal & economisch

Nadere informatie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie

Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Reumatologie Certolizumab pegol (Cimzia ) Inleiding U heeft in overleg met uw arts besloten het geneesmiddel Certolizumab pegol (Cimzia ) te gaan gebruiken. Deze folder geeft

Nadere informatie

Behandeling met infliximab

Behandeling met infliximab REUMATOLOGIE/INTERNE GENEESKUNDE Behandeling met infliximab bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met infliximab bij reumatoïde artritis Uw arts heeft voorgesteld uw reumatoïde artritis (RA)

Nadere informatie

Infliximab. Remsima of Remicade

Infliximab. Remsima of Remicade Infliximab Remsima of Remicade Inhoudsopgave Wanneer wordt het gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Bijwerkingen 4 Zwangerschap en vruchtbaarheid 5 Autorijden 5 Vaccinaties 5 Noteer hier

Nadere informatie

Reumatoïde arthritis en de hand

Reumatoïde arthritis en de hand Reumatoïde arthritis en de hand Dr P.B.J. de Sonnaville, reumatoloog SOZ 1. Inleiding 2. Reumatoïde arthritis algemeen 3. Reumatoïde arthritis in hand en pols Reumatoïde arthritis is meer dan een handprobleem

Nadere informatie

Chronische Medicatie. De andere kant van de medaille

Chronische Medicatie. De andere kant van de medaille Chronische Medicatie De andere kant van de medaille Medicatie NSAID s COX-2 Plaquenil Methotrexaat Sulfasalazine Arava Biologicals De pijnstillers NSAID en COX-2: Nierfunctieverlies Bloeddruk verhoging

Nadere informatie

Rituximab (MabThera ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Rituximab (MabThera ) Voorgeschreven door de reumatoloog Rituximab (MabThera ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0908 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u rituximab gaat gebruiken. In deze folder leest

Nadere informatie

De reumatoloog. Ziekenhuis Gelderse Vallei

De reumatoloog. Ziekenhuis Gelderse Vallei De reumatoloog Ziekenhuis Gelderse Vallei Inhoud Inleiding 3 Reumatische ziekten 3 Artritis 3 Bindweefselziekten of systeemziekten 3 Artrose 3 Weke delen-reuma 3 Pijnsyndromen 4 De reumatoloog 4 Onderzoek

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Adalimumab (Humira ) Voorgeschreven door de reumatoloog Adalimumab (Humira ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2014 pavo 0897 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u Adalimumab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38693 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Gvozdenovic, Emilia Title: Monitoring rheumatoid arthritis Issue Date: 2016-03-31

Nadere informatie

Enbrel. Behandeling met. Poli Reumatologie

Enbrel. Behandeling met. Poli Reumatologie 00 Enbrel Behandeling met Poli Reumatologie Om Enbrel goed te gebruiken, is het belangrijk dat u een aantal dingen weet. Lees daarom deze folder goed door. Heeft u na het lezen nog vragen, stel ze aan

Nadere informatie

Behandeling van reumatische klachten met medicijnen

Behandeling van reumatische klachten met medicijnen Behandeling van reumatische klachten met medicijnen Metoject Behandeling met Metoject In overleg met uw reumatoloog wordt u binnenkort voor uw reumatische klachten behandeld met het geneesmiddel Metoject.

Nadere informatie

Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima

Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima Infliximab Inflectra, Remicade, Remsima Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: infliximab. Hoe werkt infliximab?

Nadere informatie

Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen

Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen Abatacept (Orencia ) subcutaan bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel abatacept te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Patient, 26 jaar Sinds 2006 colitis ulcerosa, milde vorm Werkt 6 dagen in de week als heftruckchauffeur

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Remicade (Infliximab)

PATIËNTEN INFORMATIE. Remicade (Infliximab) PATIËNTEN INFORMATIE Remicade (Infliximab) 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over de behandeling met het middel infliximab. Het doel van een behandeling met infliximab is het ontstekingsproces

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie

Abatacept Orencia. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Abatacept Orencia. Ziekenhuis Gelderse Vallei Abatacept Orencia Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: abatacept. Hoe werkt abatacept? Bij patiënten met

Nadere informatie

Rituximab Mab Thera. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Rituximab Mab Thera. Ziekenhuis Gelderse Vallei Rituximab Mab Thera Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: rituximab. Hoe werkt rituximab? Bij patiënten

Nadere informatie

Methotrexaat. (Ledertrexate, Emthexate )

Methotrexaat. (Ledertrexate, Emthexate ) Methotrexaat (Ledertrexate, Emthexate ) Inhoud Wat doet Methotrexaat bij reumatische aandoeningen? 3 Wat kunt u verwachten van Methotrexaat? 3 Gebruik 3 Bewaren van Methotrexaat 4 Bijverschijnselen 4 Bloedcontrole

Nadere informatie

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog

Biologicals. Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog Biologicals Dr. E.J.A. Kroot, reumatoloog 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indicaties Reumatoïde artritis Artritis psoriatica Ankylosing Spondylitis (Bechterew) Sarcoidose Verschillende indicaties verschillen

Nadere informatie