Jana VAN BOUWEL FACULTEIT DER LETTEREN EN WIJSBEGEERTE Studiegebied Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags Documentbeheer.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jana VAN BOUWEL FACULTEIT DER LETTEREN EN WIJSBEGEERTE Studiegebied Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags Documentbeheer."

Transcriptie

1 VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL Jana VAN BOUWEL FACULTEIT DER LETTEREN EN WIJSBEGEERTE Studiegebied Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags Documentbeheer Meten om te weten Het opzetten van een monitoringbeleid voor zorgdragers in Vlaanderen Proeve ingediend voor het behalen van de graad van Master na Master in de Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags Documentbeheer Promotor: Prof. Dr. Bart BALLAUX Academiejaar

2 Mijn dank gaat uit naar - prof. dr. Bart Ballaux, mijn promotor die me steeds heeft bijgestaan met zijn scherpzinnige opmerkingen en advies; - de medewerkers van de Coördinerende Archiefdienst en heel in het bijzonder naar Els Michielsen, voor de hartelijke ontvangst, vele raadgevingen en fijne samenwerking; - vriendinnen en bibgenoten voor hun relativeringsvermogen, koffie en sociale controle; - mijn ouders voor hun steun en het geduldig aanhoren van geweeklaag; - Steven Mestdagh voor veel meer dan zomaar in een dankwoord past. 2

3 INHOUDSTAFEL 3 BEKNOPTE SAMENVATTING 6 ABSTRACT 8 VERKLARING IN VERBAND MET PLAGIAAT 9 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN 10 LIJST MET TABELLEN 11 LIJST MET FIGUREN 12 LIJST MET BIJLAGEN 12 INLEIDING OP DE PROBLEMATIEK 13 DEEL I THEORETISCH KADER WAAROM KIEZEN VOOR INDICATOREN EN MONITORING? New Public Management en het belang van monitoring en beleidsevaluatie Kwaliteitsvolle regelgeving binnen de Vlaamse overheid: RIA en RIE Wat voor indicatoren willen we? WETTELIJKE CONTEXT: VOORLOPIGE STAND VAN ZAKEN Het Archiefdecreet als vertrekpunt Het toepassingsveld en de bevoegdheidsverdeling METHODOLOGIE VAN HET ONDERZOEK Afbakening van het onderzoeksveld Opzet en aanpak van de studie LITERATUURSTUDIE Voor- en nadelen van indicatoren en monitoring Voordelen Nadelen en eventuele perverse effecten Bevraging van de zorgdragers in het verleden KPI s in de (Vlaamse) archiefsector BUITENLANDSE VOORBEELDEN EN HET VLAAMSE BIBLIOTHEEKWEZEN ALS INSPIRATIE- BRONNEN Australië en de VS: performance measures gekoppeld aan strategische doelen Nederland: archiefinspectie en horizontaal toezicht als centrale thema s Bios2: de openbare bibliotheekstatistieken 64 3

4 DEEL II FORMULERING VAN KPI S IN DE PRAKTIJK METHODOLOGIE VOOR HET OPMAKEN VAN KPI S Algemene doelstellingen en doelindicatoren Vanuit één doelstelling naar geschikte indicatoren De interventielogica Theoretische en praktische criteria om mogelijke indicatoren te beoordelen Enkele aandachtspunten bij de verdere uitwerking DEFINIËRING VAN DE SUBDOELSTELLINGEN EN SUGGESTIES VOOR DE INDICATOREN Subdoelstellingen en voorstellen voor KPI s Vastlegging van de bestuurlijke verantwoordelijkheden (archiefzorg) De regeling voor de archiefzorg bij opheffing of samenvoeging van zorgdragers wordt nageleefd Deskundigheid van archiefbeheerders Naleving van een deontologische code Er zijn procedures voor het archiefbeheer De goede, geordende en toegankelijke staat van archiefdocumenten Mogelijke invulling voor de indicatorenfiches REKENING HOUDEN MET DE ZORGDRAGERS Potentiële meerwaarde van beleidsmonitoring voor de zorgdragers Noden van de zorgdragers Feedback van de zorgdragers op de eerste versie van de KPI s Doelstelling over bestuurlijke verantwoordelijkheden (archiefzorg) Doelstelling over de regeling van de archiefzorg bij opheffing of samenvoeging van zorgdragers Doelstelling over deskundigheid Doelstelling over de naleving van een deontologische code Doelstelling over de procedures voor het archiefbeheer Doelstelling over de goede, geordende en toegankelijke staat van archiefdocumenten DE HAALBAARHEID EN RANDVOORWAARDEN VAN DE MONITORING ONDERZOCHT Toetsing van de indicatorenset aan reeds bestaande initiatieven Aanbevelingen in verband met de concrete verzameling van de gegevens 166 4

5 De implementatie van het meetsysteem en het verzamelen van de nodige data Het analyseren van de data Communicatie van de analyse Streefcijfers en normbepalingen Herevaluatie van de indicatorenset Opvolgingsmogelijkheden via audits Aandachtspunten die zowel gelden voor monitoring als voor de archiefaudit De impact van audits en auditrapporten 202 EINDBESCHOUWINGEN 206 BIBLIOGRAFIE 210 BIJLAGEN 217 5

6 BEKNOPTE SAMENVATTING De komende jaren wil de Coördinerende Archiefdienst, een beleidscel binnen de Vlaamse overheid, een actief informatiebeleid voeren voor zorgdragers in Vlaanderen. Het is onder meer de bedoeling om de zorgdragende organisaties te ondersteunen met instrumenten en kennis om hun informatiehuishouding op orde te krijgen. Ook de opvolging van het Archiefdecreet behoort tot de taken van de Coördinerende Archiefdienst en deze verhandeling sluit hierbij aan. Voor de invulling van dit decreet is bewust gekozen voor een doelstellingsgerichte regelgeving, waarbij de zorgdragers een grote operationele vrijheid krijgen. Het archiefbeheer moet dus met andere woorden aan een aantal doelstellingen voldoen, maar de manier waarop zorgdragers dit realiseren wordt behoorlijk vrij gelaten. Om de mate waarin de zorgdragers hierin slagen en de impact van het gevoerde beleid op te volgen, wil de Coördinerende Archiefdienst gebruikmaken van een monitor. De bedoeling van de stageopdracht was om een analyse te maken van welke indicatoren er moeten worden gemonitord. Het is daarbij nooit de bedoeling om zoveel mogelijk zaken te meten; integendeel willen we dat de metingen beperkt blijven tot de KPI s. 1 In overleg met de Coördinerende Archiefdienst hebben we ons toegelegd op de doelstelling die een kwaliteitsverhoging van het archiefbeheer nastreeft. Een tweede deel van de opdracht bestond eruit om na te denken over de prioriteiten en over de manier waarop de verzameling van de benodigde data in de praktijk kan gebeuren. Bij de uitwerking van deze onderzoeksvragen zagen we ons genoodzaakt om rekening te houden met een aantal aspecten. Eerst en vooral is er het brede toepassingsveld van het Archiefdecreet, waarin enorme verschillen inzake maturiteit merkbaar zijn. Sommige zorgdragers hebben reeds inspanningen gedaan om de kwaliteit van hun archiefbeheer te verhogen, in andere organisaties is er daarentegen zelfs geen verantwoordelijke voor het archief aangeduid. Daarenboven lopen ook de omvang van de administraties en hun financiële middelen sterk uiteen. Ten tweede bleek, onder meer uit de literatuurstudie en de analyse van de buitenlandse voorbeelden, dat de archiefsector globaal genomen nog maar weinig vertrouwd is met het werken met KPI s. Waar deze toch al voorkomen, hebben we vastgesteld dat ze hoofdzakelijk 1 Kritische prestatie-indicatoren zijn de meest cruciale indicatoren als hierop goede resultaten worden behaald, mogen we aannemen dat de zorgdragers goed op weg zijn om de doelstelling te behalen. 6

7 blijft. 2 Een ander facet betrof het organiseren van de bevraging van enkele zorgdragers. Gezien worden gebruikt in een managementperspectief dat binnen de organisatiegrenzen gericht hun (over het algemeen) geringe vertrouwdheid met monitoring, is het belangrijk om hen ervan te overtuigen dat dit geen controlesysteem is. Omdat in het huidige scenario ervan uitgegaan wordt dat de lokale besturen zelf het merendeel van de te verzamelen gegevens zullen aanleveren, is het belangrijk om ons van hun medewerking te verzekeren. Het systeem draait immers grotendeels op vertrouwen en sluit misbruiken niet uit. Waar mogelijk hebben we dan ook gezocht naar potentiële voordelen van monitoring en een terugkoppeling naar de noden van de betrokkenen gemaakt. Over de nood aan eenduidigheid op het gebied van terminologie was er bijvoorbeeld al snel consensus, terwijl over de mogelijkheid om te benchmarken met andere organisaties geen eensgezindheid bestond. Daarnaast bleken sommige subdoelstellingen makkelijker kwantificeerbaar en meetbaar dan andere. Niettemin hebben we aangenomen dat het nog altijd beter is om te beschikken over een indirect meetpunt, dan de evoluties helemaal niet op te volgen. We hebben daarbij ook in het bijzonder aandacht gehad voor audits als een bijkomende opvolgingsmogelijkheid, maar deze hebben eveneens hun gebreken en tekortkomingen. Ten slotte hebben we in de verhandeling vooral enige aandachtspunten voor het beleid geformuleerd en nog geen definitieve beslissingen naar voren willen schuiven. In dit stadium is het nog niet wenselijk om bijvoorbeeld alle normen en streefcijfers voor de geselecteerde indicatoren al vast te leggen, daar hier best eerst nog een nulmeting aan voorafgaat. Trefwoorden monitoring Vlaamse overheid indicatoren KPI s dataverzameling archiefbeheer 2 De Vlaamse overheid wil de KPI s daarentegen gebruiken om aan beleidsopvolging te doen dit speelt zich juist erg nadrukkelijk buiten de grenzen van de organisatie af. 7

8 ABSTRACT To measure is to know. Establishing a monitoring project within the context of the Flemish Decree on Archives. The performance-oriented regulation imposed by the Flemish Decree on Archives is highly suitable for evaluation by a monitoring project. This thesis sheds light on different aspects policy-makers may encounter while setting up a monitoring system to observe a wide and heterogeneous application domain. Suggestions are made for KPI s appropriate for measuring to what extent the selected goal, i.e. increasing the quality of recordkeeping, has been attained by the local governments. Furthermore, priorities and data collection are analyzed. As within the actual monitoring scenario most of the data are supposed to be supplied by the participating organizations, they may also wish to use that data to their own benefit. Finally, an overview of the current use of indicators within the international archival sector is presented. Subjects monitoring Flemish government indicators KPI s data collection recordkeeping 8

9 VERKLARING IN VERBAND MET PLAGIAAT Ik verklaar plechtig dat ik de masterproef, Meten om te weten. Het opzetten van een monitoringbeleid voor zorgdragers in Vlaanderen, zelf heb geschreven. Ik ben op de hoogte van de regels i.v.m. plagiaat en heb erop toegezien om deze toe te passen in deze masterproef. 11 juli 2014 Jana Van Bouwel 9

10 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN ABB BBC Bios2 BRAIN CEST ICA ISAAR(CPF) ISAD(G) ISDIAH KPI KVAN NARA OCMW PwC RIA RIE SARC SMART VLABEST VOLC VTE VUB VVBAD VVP VVSG WAP WLOA Agentschap voor Binnenlands Bestuur Beleids- en beheersyclus Bibliotheek informatie- en opvolgingssysteem (tweede versie) Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland Cultureel Erfgoed Standaarden Toolbox International Council on Archives International Standard Archival Authority Record (Corporate Bodies, Persons and Families) International Standard Archival Description (General) International Standard for Describing Institutions with Archival Holdings Kritische prestatie-indicator Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland National Archives and Records Administration Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn PricewaterhouseCoopers Reguleringsimpactanalyse Reguleringsimpactevaluatie Strategische Adviesraad voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media Specifiek, meetbaar, aanvaardbaar, realistisch, tijdsgebonden Vlaamse Adviesraad voor Bestuurszaken Afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid Voltijds equivalent van een werknemer Vrije Universiteit Brussel Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie Vlaamse Vereniging voor Provincies Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten West-Vlaams ArchievenPlatform Werkgroep Lokaal Overheidsarchief (binnen de VVBAD) 10

11 LIJST MET TABELLEN Tabel 1 Tabel 2 Tabel 3 Tabel 4 Tabel 5 Tabel 6 Tabel 7 Tabel 8 Tabel 9 Tabel 10 Tabel 11 Tabel 12 Tabel 13 Tabel 14 Tabel 15 Tabel 16 Tabel 17 De tien thema s die aan bod komen in de Handreiking van de VNG Aspecten van een top down veranderingsaanpak Kenmerken van doelstellingen Actoren en hun verschillende redenen om archiefdiensten te bevragen Enkele voorstellen voor KPI s met betrekking tot output, resultaat en impact bij de subdoelstelling over de naleving van de archiefzorg Enkele voorstellen voor KPI s met betrekking tot output, resultaat en impact bij de subdoelstelling over de naleving van regelingen voor archiefzorg naar aanleiding van opheffing, splitsing of samenvoeging van zorgdragers Enkele voorstellen voor KPI s met betrekking tot output, resultaat en impact bij de subdoelstelling over de deskundigheid van de archiefbeheerders Enkele voorstellen voor KPI s met betrekking tot output, resultaat en impact bij de subdoelstelling over de naleving van eendeontologische code Enkele voorstellen voor KPI s met betrekking tot output, resultaat en impact bij de subdoelstelling over de procedures voor het archiefbeheer Enkele voorstellen voor KPI s met betrekking tot output, resultaat en impact bij de subdoelstelling over de goede, geordende en toegankelijke staat Blauwdruk voor de indicatorenfiche Blauwdruk voor indicatorenfiches bij de subdoelstelling over de bestuurlijke verantwoordelijkheden Blauwdruk voor indicatorenfiches bij de subdoelstelling over de opheffing, splitsing of samenvoeging van zorgdragers Blauwdruk voor een indicatorenfiche bij de subdoelstelling over de deskundigheid van de archiefbeheerder(s) Blauwdruk voor een indicatorenfiche bij de subdoelstelling over de naleving van een deontologische code Blauwdruk voor indicatorenfiches bij de subdoelstelling over de procedures voor het archiefbeheer Voor- en nadelen van de openbaarheid van gegevens uit de archiefmonitor 11

12 LIJST MET FIGUREN Figuur 1 Figuur 2 Figuur 3 Figuur 4 Figuur 5 Figuur 6 Figuur 7 Reguleringsimpactanalyse als een proces De verhouding tussen beleidsevaluatie, wetsevaluatie, RIE en RIA Voorstelling van de interventielogica Doelstellingenboom, toegepast op de context van het Archiefdecreet Mogelijke structuur voor de concrete bevraging van de zorgdragers Mogelijke structuur voor de concrete bevraging van de zorgdragers Voorbeeld van een results-map, toegepast op (een gedeelte van) het Archiefdecreet LIJST MET BIJLAGEN BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 BIJLAGE 5 BIJLAGE 6 BIJLAGE 7 Archief-KPI s van de VNG in Nederland De drie soorten vragen van Wouter Van den Berghe en results-mapping als alternatieve hulpmiddelen om indicatoren te formuleren Tabel om indicatoren te testen op hun praktische haalbaarheid Mogelijke operationele uitwerking van de KPI over de toegankelijke staat van archiefdocumenten Lijst met geïnterviewde personen en deelnemers expertisemeeting De stellingen die via het webformulier bevraagd zijn Maturiteitsniveaus op het vlak van interne controle 12

13 INLEIDING OP DE PROBLEMATIEK De Coördinerende Archiefdienst is een beleidscel die het informatiemanagement van de Vlaamse overheid voorbereidt, ontwikkelt en ondersteunt. Haar activiteiten omvatten onder andere advisering aan de entiteiten inzake analoge als digitale overheidsinformatie, ondersteuning bij de archiefvorming alsook het beheer van het analoge semistatische archief van de Vlaamse overheid. Ook de uitwerking en uitvoering van het Archiefdecreet van 9 juli 2010 behoort tot haar taken. De komende jaren wil de Coördinerende Archiefdienst een actief informatiebeleid voeren voor zorgdragers in Vlaanderen. Daarbij is het onder meer de bedoeling om de zorgdragende organisaties te ondersteunen met instrumenten en kennis om hun informatiehuishouding op orde te krijgen. Om het beleid op vlak van archiefbeheer en de daaruit voortvloeiende maatregelen te ontwikkelen, dienen volgende vragen te worden beantwoord: Hoe actief zijn overheden op dit moment al bezig met hun informatiehuishouding? Welke acties hebben ze al ondernomen? Hoe performant is hun informatie-, document- en archiefbeheer? Welke problemen en knelpunten kunnen worden gedetecteerd? Wat is de impact van het gevoerde beleid en op welke manier kan het beleid of de ondersteuning bijgestuurd worden om tegemoet te komen aan de vastgestelde noden? De bedoeling van de stageopdracht is om een analyse maken van welke indicatoren er door de Vlaamse overheid moeten worden gemonitord. Er wordt tevens nagegaan op welke wijze de gegevens kunnen verzameld worden en wat de prioriteiten zijn. Ook vergelijkingen met een aantal buitenlandse voorbeelden wat betreft aanpak en mogelijke valkuilen brengen ons ongetwijfeld waardevolle inzichten bij. Het uiteindelijke streefdoel van deze verhandeling is het uittekenen van de krijtlijnen voor een monitoringproject dat toelaat om de verwezenlijking van de beleidslijnen die in het Archiefdecreet worden uitgezet op regelmatige basis op te volgen. Op die manier kan de Coördinerende Archiefdienst daarover rapporteren aan de beleidsmakers en andere geïnteresseerden. Voor het opstellen van de indicatoren wordt dus vertrokken vanuit de zes doelstellingen die geformuleerd worden in het Archiefdecreet van 9 juli Bij de uitwerking van deze indicatoren worden de noden van de zorgdragers hieraan gekoppeld. Per doelstelling wordt 3 Zie infra, Deel I 2. Wettelijke context: voorlopige stand van zaken,

14 aangegeven welke indicatoren een zicht kunnen geven op de realisatie ervan en de manier waarop dit bij de zorgdragers in kaart kan worden gebracht. Voor één doelstelling, het realiseren van een transparante selectie, is dit reeds gebeurd. In overleg met de Coördinerende Archiefdienst wordt ervoor gekozen om in deze studie de focus te leggen op het verhogen van de kwaliteit van het archiefbeheer. 4 Enkele zorgdragers zullen bevraagd worden om te achterhalen aan welke indicatoren zij vooral nood hebben. Daarna trachten we de verwachtingen van beide partijen op elkaar af te stemmen. Een tweede luik van de scriptie bestaat erin om na te denken over de prioritering en de concrete dataverzameling. De implementatie van het meetsysteem, de gegevensverzameling an sich, het analyseren van de data, de communicatie en rapportering van deze analyse en de nood aan normen en/of streefcijfers komen hierbij onder meer aan bod. De uitdagingen die we verwachten bij de uitwerking van ons onderzoek, situeren zich op diverse vlakken. Ten eerste nemen we aan dat het brede toepassingsgebied van het Archiefdecreet de formulering van algemeen inzetbare indicatoren zal bemoeilijken. Bovendien moeten er, naar onze mening, om de realisatie van de doelstelling over kwaliteitsverhoging op te volgen, niet alleen indicatoren worden opgenomen die focussen op het archiefbeheer, maar ook indicatoren die de archiefzorg in beeld brengen. In het Archiefdecreet wordt namelijk het verschil aangebracht tussen zorgdragers en archiefbeheerders. 5 Een ander aandachtspunt bij de uitwerking is het (niet zo eenvoudig te maken) onderscheid tussen de bestuurlijkadministratieve en culturele archiefwerking van de organisaties die onder het toepassingsgebied vallen. 6 Omdat het opzetten van een monitoringproject in de praktijk enkele jaren tijd vraagt, is het niet wenselijk om nu reeds alle beslissingen te nemen. Bijgevolg formuleren we vooral beleidaanbevelingen, waardoor dit werkstuk soms wat algemeen blijft. We lichten hierna in grote lijnen de opbouw van onze verhandeling toe. In Deel I van dit werkstuk schetsen we eerst en dit vooral vanuit een overwegend theoretische invalshoek de bredere context. Het eerste en tweede hoofdstuk van dit gedeelte zijn expliciet opgevat als een weergave van de ruimere achtergrond waartegen het eigenlijke 4 Zie infra, Deel I 3.1. Afbakening van het onderzoeksveld, 32 voor de motivering van deze keuze. 5 Severi, Archiefdecreet, 40. Met archiefzorg wordt gedoeld op de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de overheidsorganenn voor het archiefbeheer. In de context van het Archiefdecreet betekent archiefbeheer het organiseren en uitvoeren van de archiefvorming, het ontsluiten, het toegankelijk maken, het selecteren, het vernietigen of bewaren en het beschikbaar stellen van de archiefdocumenten. 6 Het Archiefdecreet is evenwel enkele toegespitst op het bestuurlijk-administratieve archiefbeheer. 14

15 onderzoek zich afspeelt. In het gedeelte over de methodologie (hoofdstuk 3) bakenen we het onderzoeksgebied af en zetten uiteen hoe we, met name voor de formulering van suggesties voor indicatoren, tewerk zullen gaan. Het eerste gedeelte van de literatuurstudie (hoofdstuk 4) vormt een kleine uiteenzetting over algemene voor- en nadelen van monitoring en enkele aandachtspunten. De overige paragrafen zijn toegespitst op de stand van zaken wat betreft de gegevensverzameling en het werken met indicatoren in de Vlaamse en internationale archiefsector. Het vijfde hoofdstuk sluit in zekere zin aan bij deze thema s, maar tegelijkertijd zorgen de casussen uit het buitenland en uit de bibliotheeksector voor een verruiming van onze blik. Deel II van de verhandeling is meer georiënteerd op de formulering van KPI s in de praktijk in de ruime zin. Door de focus op de methodologie is het eerste hoofdstuk evenwel nog vrij theoretisch van opzet. In het tweede hoofdstuk gaan we over tot voorstellen voor indicatoren volgens de in het vorige onderdeel uiteengezette methodiek. Vervolgens staan we stil bij de noden en potentiële voordelen die de zorgdragers mogelijk ervaren bij het monitoringproject dat de Vlaamse overheid beoogt. Ook is er in dit hoofdstuk ruimte voorzien voor de feedback van enkele zorgdragers op de eerste versie van de indicatoren. Ten slotte is het laatste hoofdstuk gewijd aan aanbevelingen voor de beleidsmakers in verband met de dataverzameling en de verdere beleidsopvolging via audits. 15

16 DEEL I THEORETISCH KADER 1. WAAROM KIEZEN VOOR INDICATOREN EN MONITORING? Het doel van dit inleidende hoofdstuk is om toe te lichten hoe een monitoringproject past binnen een hedendaagse overheidscontext. Eerst werpen we daarvoor een blik op de New Public Management-stroming en de bredere tendensen die er spelen. Gezien de inhoudelijke focus van deze verhandeling, leggen we daarbij een bijzondere nadruk op de samenhang tussen monitoring en beleidsevaluatie. Vervolgens gaan we, aan de hand van een casus over de totstandkoming van nieuwe regelgeving, na hoe de Vlaamse overheid voorgaande evoluties heeft vertaald naar haar eigen reguleringsvoorbereiding en -evaluatie. Ten slotte staan we stil bij de bouwstenen van een monitor, namelijk de indicatoren zelf. We zetten bondig uiteen welke indicatoren we graag willen gebruiken voor de opvolging van het Archiefdecreet en waar we op moeten letten bij de ontwikkeling hiervan. Een kleine bemerking vooraf op het vlak van terminologie is hier gepast. Het viel ons op dat door de verschillende auteurs een heel scala aan termen wordt gehanteerd, die min of meer hetzelfde betekenen, zoals performance management, prestatiemeting, monitoring, etc. In de literatuur wordt de term prestatiemeting aangewend in een managementcontext, terwijl monitoring overwegend gebruikt wordt in een beleidscontext. Daarom kiezen we in deze verhandeling consequent voor deze laatste term New Public Management en het belang van monitoring en beleidsevaluatie Al ruim twee decennia vormt het New Public Management-gedachtegoed een van de meest wijdverspreide internationale trends in het openbaar bestuur. 8 Dit denken gaat uit van een overheid die gebruikmaakt van opvattingen uit de private sector weliswaar steeds rekening houdend met de specifieke karakteristieken van overheden. 9 Enkele aspecten staan centraal in dit New Public Management-denken: 7 De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, 9. 8 van Geest, van der Zwan en Visser, Beter publiek prestatiemanagement, 4. 9 L Ortye en van der Tempel, Benchmark: instrument voor efficiëntie bij gemeenten?,

17 De omarming van opvattingen uit strategisch management: er is een kentering merkbaar van een bureaucratische overheid naar een meer resultaatgerichte aanpak. 10 De grootste nadruk ligt op de doelstellingen die de overheid wil bereiken. Strategisch management bestudeert hoe organisaties door middel van het bepalen en implementeren van een strategie, doelen op lange termijn kunnen realiseren. Deze strategie die een organisatie concretiseert in haar visie en doelstellingen moet gepland, georganiseerd en gecontroleerd worden. Centraal daarbij staan de beslissingen en acties die bepalend zijn voor de prestaties van een organisatie op lange termijn. 11 Ook wordt er binnen overheden een steeds grotere rol weggelegd voor een echte evaluatiecultuur. Het is immers niet voldoende om enkele doelstellingen te bepalen. De organisatie, of in dit geval de overheid, moet ook aangeven hoe ze gaat meten of die doelstellingen gehaald zijn en wanneer het vooropgestelde doel precies bereikt is. 12 Tevens is er een beweging merkbaar van een onpersoonlijke administratie naar een organisatie die actief inspeelt op de verwachtingen en de behoeften van de burgers. 13 Geert Bouckaert en Nick Thijs merken terecht op dat de regelende overheid is getransformeerd in een cliëntgerichte overheid. 14 Dit impliceert een tendens naar een meer structurele verankering van een kwaliteitsdenken binnen overheden. De kern van deze resultaatsgerichte manier van werken is dat overheden trachten om een eenduidige koppeling te creëren tussen hun beleid, de beoogde prestaties en de in te zetten middelen. 15 In deze omkadering heeft tevens ook de welbekende plan-do-check-actkwaliteitscirkel van Deming zijn ingang gevonden. De beleidscyclus wordt tegenwoordig beschouwd als een continu en systematisch proces, waarbij: 16 strategische keuzes worden gemaakt voor de toekomst, i.e. opstellen van strategische en operationele doelstellingen (= beleidsplanning); 10 Bouckaert en Thijs, Kwaliteit in de overheid, 61. Resultaatgerichtheid enerzijds op het gebied van outputs (wat is er geproduceerd), maar anderzijds ook op het vlak van de effecten (wat is er gerealiseerd). De focus is dusn iet langer enkel op de input-zijde gericht. We lichten dit dadelijk verder toe. 11 Michielsen, Archiefbeleid in de praktijk, Michielsen, Archiefbeleid in de praktijk, Bouckaert en Thijs, Kwaliteit in de overheid, Bouckaert en Thijs, Kwaliteit in de overheid, van t Hoog en Keune, Resultaatgericht sturen, 35. van t Hoog en Keune, Resultaatgericht sturen, 35. De mate waarin er echt resultaatgericht wordt gestuurd, is voorlopig echter nog altijd beperkt. Dit is vooral te wijten aan het ontbreken van een resultaatsgerichte cultuur, maar daarnaast blijkt - althans volgens van Bas t Hoog en Agnes Keune ook het instrumentarium vaak nog ontoereikend. 16 Bonner, Het opzetten van een performantiemanagementsysteem,

18 werkwijze en middelen vastgelegd worden om deze toekomst te realiseren, i.e. uitvoeren van de doelstellingen (= beleidsuitvoering); wordt vastgelegd hoe de realisatie wordt gemeten, i.e. opvolgen in welke mate de doelstellingen al dan niet gerealiseerd zijn (= beleidsevaluatie); wordt vastgelegd hoe er bijgestuurd moet worden, i.e. acties formuleren om bij te sturen (= beleidsbijsturing). Aan deze vier aspecten (beleidsplanning, -uitvoering, -evaluatie en -bijsturing) hechten we uiteraard evenveel belang. Gezien de focus van deze verhandeling, gaan we hierna echter hoofdzakelijk dieper in op het aspect van beleidsevaluatie. Toch zal indirect ook beleidsplanning hierbij aan bod komen, daar het algemene uitgangspunt is dat reeds bij de voorbereiding van nieuwe beleidsmaatregelen moet nagedacht worden over de manieren waarop deze uiteindelijk geëvalueerd zullen worden. 17 In eender welke (overheids)organisatie is er nood aan het maken van afspraken over de beoordeling van de geleverde prestatie. 18 In de praktijk gaat het om een viertal types instrumenten, die elk een bijdrage kunnen leveren aan het meten van de outputs en prestaties, en bij uitbreiding ook van de totale kwaliteit, die een organisatie aflevert. Het gaat onder andere om inspecties, audtis, reviews en monitoring door middel van indicatoren. Om misverstanden te vermijden, lichten we bondig toe wat we verstaan onder monitoring : 19 Monitoring is het verzamelen van informatie in de context van beleid en beheer, over geselecteerde aspecten en ontwikkelingen die in het openbaar bestuur beleidsrelevant worden geacht. 20 Monitoring moet ons in staat stellen om de werkelijkheid op te volgen en veranderingen in kaart te brengen. Dit proces gebeurt doorlopend aan de hand van periodieke metingen, die plaatsvinden op vaste momenten. 21 Door het permanente karakter ervan kan een monitoringsysteem worden opgezet. Dit is een geheel van procedures en kanalen om gegevens te verzamelen, op te slaan, te verwerken en te rapporteren. 22 Indicatoren en de databank(en) waarin de gegevens worden verzameld, zijn de bouwstenen van een dergelijk systeem. 17 HM Treasury, The Magenta Book, Kerklaan e.a., De cockpit van de organisatie, De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, De Kool, Monitoring in de publieke sector, De Kool, Monitoring in de publieke sector, 129. Hierdoor is het mogelijk om vergelijkingen te maken tussen verschillende momenten in de tijd. 22 De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2,

19 Het wordt gekoppeld aan doelstellingen, die betrekking hebben op processen en/of resultaten. Dit is wat ook de Vlaamse overheid beoogt voor de opvolging van het Archiefdecreet. Monitoring kan één van de mogelijke informatiebronnen zijn voor een beleidsevaluatie. In zekere zin zijn het complementaire methoden. 23 Monitoring resulteert in een beschrijving en dient met name voor het beantwoorden van vragen over wat er gebeurt en/of wat zich heeft voorgedaan. 24 Evaluatie is daarentegen functioneel voor het beantwoorden van hoe - en waarom -vragen. 25 Deze vragen gaan dus verder en zoeken naar verbanden en verklaringen, verbeterpunten. 26 Terwijl monitoring registreert wat er gebeurde, tracht beleidsevaluatie een antwoord te geven op de vraag of het beleid daarbij een verschil heeft gemaakt. 27 Een beleid kan immers mislukken, en dit falen kan een gevolg zijn van uiteenlopende oorzaken. 28 Als er niet geëvalueerd wordt, bestaat dus het risico dat ineffectieve beleidsmaatregelen worden voortgezet of dat kansen om het beleid te verbeteren onopgemerkt blijven. 29 Bart De Peuter en anderen geven terecht aan dat er pas sprake is van een integrale capaciteit voor monitoring en evaluatie als de organisatie in kwestie wil bijleren. 30 Zowel monitoring als evaluatie zijn per definitie bedoeld om de werking van een (overheids)organisatie te verbeteren. 31 Dit brengt een aantal randvoorwaarden met zich mee. Zo dienen de centrale actoren ervan overtuigd te worden dat overheidsmonitoring gericht is op het observeren van het beleidsveld, eerder dan op het controleren ervan. 32 Ook dient de koppeling tussen verbeterinspanningen en indicatoren als vanzelfsprekend te worden beschouwd. 33 Nu introduceren overheden de bestaande monitoringprojecten echter vaak nog vanuit een puur 23 De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, 20. Bongers en Verlet, Indicatoren en beleid, De Kool, Monitoring in de publieke sector, 129. De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, Bongers en Verlet, Indicatoren en beleid, De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, 21. Bijvoorbeeld: onduidelijke doelstellingen of het niet identificeren van andere mogelijke (neven)effecten, verkeerde implementatieprocessen, onderfinanciering, het juiste beleid in de verkeerde setting omwille van unieke omstandigheden, te vroeg meten van effecten, etc. 29 HM Treasury, The Magenta Book, De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, De lerende organisatie heeft een dubbele leercirkel. In een eerste cyclus leert zij immers in welke mate zij haar vooropgestelde doelstellingen haalt (cf. beschrijvende monitoring). In een tweede cyclus leert zij echter waarom en hoe de vooropgestelde doelstellingen worden behaald (cf. verklarende evaluatie). 31 Colpaert, Colpaert en Scheipers, Indicatoren voor bibliotheken en cultuurcentra, Stroobandt, Meire en Storm, De culturele sector aan de monitor, 67. Colpaert, Colpaert en Scheipers, Indicatoren voor bibliotheken en cultuurcentra, Anders is het moeilijk om hiervoor een breed draagvlak te bekomen. 33 Jurgens en De Bondt, Kwaliteitsmanagement in de documentaire informatie,

20 managementperspectief, namelijk om de resultaten op te volgen. 34 Een belangrijkere uitdaging ligt, volgens onder andere Bart De Peuter, in het erkennen van beleidsleren als evaluatiemotief, waar geen sanctionering aan verbonden is. Beleidsleren impliceert dat beleidsmakers verantwoordelijk worden gesteld voor de manier waarop ze gebruik maken van feedback en evaluatieresultaten ter verbetering van het actuele beleid. 35 Toch valt er een belangrijke kanttekening te maken bij beleidsevaluaties. Er gaat immers de veronderstelling achter schuil dat de omgeving van overheidsorganisaties stabiel is. 36 De omgeving is echter dynamisch, niet statisch. Eenmaal geformuleerd, worden indicatoren echter vrijwel altijd beïnvloed door andere factoren, buiten het beleid van de bestuurder om. Het is haast onmogelijk om een indicator op te stellen die één-op-één het gevolg is van het gevoerde beleid. 37 Het is dus een methodologische uitdaging om de bijdrage van het beleid aan maatschappelijke veranderingen te isoleren van andere invloedsfactoren. 38 Een manier waarop dit kan is door het betrekken van the counterfactual, i. e. wat er gebeurd zou zijn zonder de beleidsuitvoering. 39 Dit is niet evident, omdat dit per definitie niet kan worden waargenomen. Gebruikmaken van controlegroepen kan hier niettemin zorgen voor enige opheldering. Zo verloopt de introductie van nieuwe beleidsinterventies bijvoorbeeld vaak via een pilootproject. 40 Andere methoden gaan uit van random selectiemethoden waarbij de beleidsmaatregel op volledig willekeurig gekozen deelnemers wordt toegepast, een gefaseerde invoering waarbij de participanten op verschillende tijdstippen aan het beleid onderworpen worden, etc Kwaliteitsvolle regelgeving binnen de Vlaamse overheid: RIA en RIE In 2011 deden de complementaire concepten RIE (reguleringsimpactevaluatie) en RIA (reguleringsimpactanalyse) hun intrede binnen de procedure voor regelgevingopmaak van de 34 De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, 38. Dit sluit tevens nauw aan bij motieven die betrekking hebben op implementatieopvolging, verantwoording en eventueel ook ondersteuning van de (beleids)planning. 35 De Peuter e.a., Handleiding beleidsevaluatie. Deel 2, de Bruijn, Prestatiemeting in de publieke sector, Heukelom, Wat is een goede indicator?, Bongers en Verlet, Indicatoren en beleid, HM Treasury, The Magenta Book, 19, 24. Deels hangt dit ook af van de sterkte van het verband tussen de interventie en het beoogde resultaat, de betekenis van de potentiële resultaten in termen van hun bijdrage tot de algemene doelstellingen van het beleid, de manier waarop de beleidsinterventie wordt geïmplementeerd, etc. 40 HM Treasury, The Magenta Book, HM Treasury, The Magenta Book, 27. Voor meer uitleg over random selectiemethodieken, zie Gelter e.a., Impact Evaluation in Practice, 49 e.v. 20

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De

Nadere informatie

Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van het archiefbeheer ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING

Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van het archiefbeheer ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING 1 Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van het archiefbeheer ARTIKELSGEWIJZE BESPREKING DEEL I ALGEMENE TOELICHTING Goede, geordende en toegankelijke staat In de reguleringsimpactanalyse van dit

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. betreffende de bestuurlijk-administratieve archiefwerking. Tekst aangenomen door de plenaire vergadering

Ontwerp van decreet. betreffende de bestuurlijk-administratieve archiefwerking. Tekst aangenomen door de plenaire vergadering stuk ingediend op 547 (2009-2010) Nr. 4 30 juni 2010 (2009-2010) Ontwerp van decreet betreffende de bestuurlijk-administratieve archiefwerking Tekst aangenomen door de plenaire vergadering Stukken in het

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van het archiefbeheer (gecoördineerde versie, 07/01/2016) DE VLAAMSE REGERING,

Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van het archiefbeheer (gecoördineerde versie, 07/01/2016) DE VLAAMSE REGERING, Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van het archiefbeheer (gecoördineerde versie, 07/01/2016) DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het Archiefdecreet van 9 juli 2010, artikel 5, 7, 10 en 11; Gelet op

Nadere informatie

1. Invoering wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht en verantwoording Archiefwet 1995

1. Invoering wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht en verantwoording Archiefwet 1995 Agendanr.: 6 Voorstelnr.: RB2013083 Onderwerp: Diverse onderwerpen op het gebied van archiefbeheer, te weten: - de invoering van de wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt Duurzame integratieve kwaliteitszorg Andre Vyt Kernaspecten Hoe integreren we alle relevante aspecten in ons kwaliteitsbeleid? Hoe integreren we het kwaliteitsbeleid in onze dagelijkse werking? Wat zijn

Nadere informatie

Beleids- en BeheersCyclus. Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk

Beleids- en BeheersCyclus. Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk Beleids- en BeheersCyclus Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk Inhoud cursus Rode draad 1.2 Inleiding 1.3 Definities 1.4 Model strategisch 1.5 Belang strategisch 1.6 Belang

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG

PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG Stefaan VIAENE Johan PEETERS 30 maart 2007 1 A. CONTEXT VAN HET PROJECT - Doelstelling 32 van het Globaal Plan bepaalt: We geven

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Strategische planning Workbook

Strategische planning Workbook Strategische planning Workbook Dr. Sebastian Desmidt 2 Inhoudstafel Opstellen strategisch businessplan: het 10 stappenplan... 4 STAP 0: Analyse van de organisatiestrategie... 5 STAP 1: Probleemanalyse

Nadere informatie

MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME

MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME VLAAMS MINISTER VAN FINANCIEN EN BEGROTING EN RUIMTELIJKE ORDENING NOTA AAN DE VLAAMSE

Nadere informatie

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen?

Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we daartoe gekomen? 5 Procescriteria In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: Uitgangspunten procescriteria: waar dienen ze wel en waar dienen ze niet toe? Methode: hoe zijn de criteria opgebouwd en hoe zijn we

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Raadsvergşdering : j g JĮJ^J Besluit: CocsQxcrs cc^ogc/v^ŕrv^ Voorstelnümmer: gfb.ĩľ»v^ao«33 Heerhugowaard Stad van kansen Agendanr.: 6 Voorstelnr.: RB2013083 Onderwerp: Diverse onderwerpen op het gebied

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Externe audit Partner of pijnbank. Eddy Guilliams Steven Van Roosbroek Veerle Vanderlinden

Externe audit Partner of pijnbank. Eddy Guilliams Steven Van Roosbroek Veerle Vanderlinden Externe audit Partner of pijnbank Eddy Guilliams Steven Van Roosbroek Veerle Vanderlinden Agenda Kader Externe audit Leidraad interne controle / organisatiebeheersing 2 Gestegen verwachtingen Financieel

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Kan externe evaluatie een partner zijn in de kwaliteitszorg van de school?

Kan externe evaluatie een partner zijn in de kwaliteitszorg van de school? Kan externe evaluatie een partner zijn in de kwaliteitszorg van de school? Jan Vanhoof Peter Van Petegem vrijdag 12 juni 2009 Studiedag SOK - Malle Opdrachten en activiteiten van de onderwijsinspectie

Nadere informatie

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen 2. BOUWSTENEN VOOR EEN ADAPTATIEPLAN Deze bouwstenen zijn gericht op de uitwerking van een adaptatieplan vanuit een Vlaams beleidsdepartement of beleidsveld. Het globale proces kan eveneens door een ander

Nadere informatie

1. Bepalen van de prioriteiten

1. Bepalen van de prioriteiten 1 1. Bepalen van de prioriteiten Bij het bepalen van prioriteiten heeft men aandacht voor: bevestigen en borgen van wat goed gebleken is (= behoud-punten); verbetering van de vastgestelde werkpunten (=

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

Informatiemanagement, -processen en -implementaties

Informatiemanagement, -processen en -implementaties Informatiemanagement, -processen en -implementaties Spelsimulatie en Organisatieverandering imvalues Presentatie Inhoud Introductie Spelsimulatie Aanpak Toepassing Meer informatie Introductie imvalues

Nadere informatie

(070) 373 8393. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. Samenvatting. informatiecentrum tel. ons kenmerk BAOZW/U201300267 Lbr.

(070) 373 8393. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. Samenvatting. informatiecentrum tel. ons kenmerk BAOZW/U201300267 Lbr. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Archiefconvenant; wijzigingen in de Archiefwet en -regelgeving Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk BAOZW/U201300267

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend A4 December 2009 LEIDINGGEVEND A4 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend

Nadere informatie

STRATEGIEONTWIKKELING

STRATEGIEONTWIKKELING STRATEGIEONTWIKKELING drs. P.W. Stolze 1 SITUATIE Strategie geeft in het algemeen richting aan een organisatie of organisatie-eenheid in haar omgeving (wat gaan we doen) en vormt een richtsnoer voor de

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel?

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Beleidsplanning in Geel Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Geel sterk stijgend aantal inwoners - 2013: 38.238 (+ 13,5% t.o.v. 2000) grote oppervlakte: stedelijke kern landelijke deeldorpen

Nadere informatie

Monitoring en evaluatie van het programma voor

Monitoring en evaluatie van het programma voor Monitoring en evaluatie van het programma voor plattelandsontwikkeling in Vlaanderen (PDPO II) Ellen Maertens Afdeling voor Monitoring i en Studie Departement Landbouw en Visserij 27 april 2010 Landbouw

Nadere informatie

Inhoud. 1. Het wat en hoe van een beleidsplan 2. De voorbereidingen voor het schrijven van een beleidsplan 3. Het opstellen van een beleidsplan

Inhoud. 1. Het wat en hoe van een beleidsplan 2. De voorbereidingen voor het schrijven van een beleidsplan 3. Het opstellen van een beleidsplan Verwachtingen? Inhoud 1. Het wat en hoe van een beleidsplan 2. De voorbereidingen voor het schrijven van een beleidsplan 3. Het opstellen van een beleidsplan Goed om weten Niet elke club kan / wil evenveel

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Beleids- en beheerscyclus: Papieren waarheid of daadkrachtig bestuur. Pilootbesturen getuigen over hun ervaringen met BBC

Beleids- en beheerscyclus: Papieren waarheid of daadkrachtig bestuur. Pilootbesturen getuigen over hun ervaringen met BBC Beleids- en beheerscyclus: Papieren waarheid of daadkrachtig bestuur Pilootbesturen getuigen over hun ervaringen met BBC Brussel, 24 november 2011 Programma Ellen Ruelens: Staan de beleidsrapporten i.f.v.

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement van het remuneratiecomité van de Vlaamse overheid

Huishoudelijk reglement van het remuneratiecomité van de Vlaamse overheid Huishoudelijk reglement van het remuneratiecomité van de Vlaamse overheid Opdracht en algemene werkingsregels 1 - Het remuneratiecomité heeft aandacht voor het strategische beleid en neemt hierin een adviserende

Nadere informatie

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Handleiding Voltijd Jaar 3 Studiejaar 2015-2016 Stage-opdrachten Tijdens stage 3 worden 4 stage-opdrachten gemaakt (waarvan opdracht 1 als toets voor de

Nadere informatie

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID Resultaten Dienstverlening m.b.t. de facultatieve opdracht prioriteitenbeleid in het kader van het decreet van 13 juli 2001 en het

Nadere informatie

Kwaliteitszorg heeft tot doel om de medewerkers en de leiding van een organisatie bewust te maken van resultaatgericht werken.

Kwaliteitszorg heeft tot doel om de medewerkers en de leiding van een organisatie bewust te maken van resultaatgericht werken. Kwaliteitszorg Inleiding: Kwaliteitszorg heeft tot doel om de medewerkers en de leiding van een organisatie bewust te maken van resultaatgericht werken. In de organisatie moet men met elkaar de vraag (durven)

Nadere informatie

CO 2 Managementplan Energie meetplan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2. Jade Beheer B.V. OFN OFS 2C. Autorisatiedatum: 19-03-2016 Versie: 1.0

CO 2 Managementplan Energie meetplan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2. Jade Beheer B.V. OFN OFS 2C. Autorisatiedatum: 19-03-2016 Versie: 1.0 CO 2 Managementplan Energie meetplan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2 Jade Beheer B.V. OFN OFS 2C Auteur: Coert van Maren Autorisatiedatum: 19-03-2016 Versie: 1.0 CO 2 management plan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2 1 Inhoud

Nadere informatie

Driedaagse Leergang. Kennisintensieve beleidsontwikkeling

Driedaagse Leergang. Kennisintensieve beleidsontwikkeling Driedaagse Leergang Kennisintensieve beleidsontwikkeling 6, 13 en 20 juni 2014 Den Haag Doelstellingen en doelgroep De doelgroep bestaat uit beleidsmedewerkers/stafmedewerkers bij beleidsinstanties (nationaal,

Nadere informatie

HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT

HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT 1 COMPETENTIEFICHE C1-C3 EN C4-C5 LEIDINGGEVEND HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT INTERN FORMULIER WZC IMMACULATA OCMW EDEGEM Leiding geven Op gestructureerde wijze prestaties opvolgen zowel op kwantitatief als

Nadere informatie

VIGeZ, 2014. De evaluatiematrix: Een planningsmodel voor de evaluatie van projecten binnen de gezondheidsbevordering, geïntegreerd met RE-AIM.

VIGeZ, 2014. De evaluatiematrix: Een planningsmodel voor de evaluatie van projecten binnen de gezondheidsbevordering, geïntegreerd met RE-AIM. VIGeZ, 2014 De evaluatiematrix: Een planningsmodel voor de evaluatie van projecten binnen de gezondheidsbevordering, geïntegreerd met RE-AIM. PROJECT- DOELSTELLINGEN? Welke projectdoelstellingen staan

Nadere informatie

Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril. Eddy Guilliams 1 april 2014

Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril. Eddy Guilliams 1 april 2014 Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril Eddy Guilliams 1 april 2014 Agenda Interne controle/ organisatiebeheersing en audit Wie zijn we? Doelstellingen en monitoring in de leidraad organisatiebeheersing

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

BESLUIT. advies 2012/05 02/553 41 93. 02/553.40.155 e

BESLUIT. advies 2012/05 02/553 41 93. 02/553.40.155 e Sectorraad Kunsten en Erfgoed VOORONTWERP VAN BESLUIT TOT REGELING VAN HET ARCHIEFBEHEER advies 14 februari 20122 2012/05 Strategische AdviesRaad voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media Arenberglaann 9, 1000

Nadere informatie

Externe audit, interne controle en IT. Steven Van Roosbroek

Externe audit, interne controle en IT. Steven Van Roosbroek Externe audit, interne controle en IT Steven Van Roosbroek Gestegen verwachtingen Financieel Inhoudelijk Burgers 3 4 Kader voor de externe audit Nieuw systeem van plannen en boekhouden Integratie sectorale

Nadere informatie

Het nieuwe Archiefdecreet doorgelicht

Het nieuwe Archiefdecreet doorgelicht Het nieuwe Archiefdecreet doorgelicht Het decreet betreffende de bestuurlijk-administratieve archiefwerking Het Archiefdecreet van 9 juli 2010 heeft een vrij lange voorgeschiedenis. De aanzet was dubbel.

Nadere informatie

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen COMMISSIE ENERGIEBELEIDSOVEREENKOMST Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen ISO50001 of energiebeheermaatregelen volgens bijlage 9 Volgens Art. 6(7) van de energiebeleidsovereenkomst (EBO) dient elke

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

van toezicht en handhaving

van toezicht en handhaving 1 inleiding voor beslissers veiligheid door samenwerken Effecten van toezicht en handhaving meten Een inleiding 2 inleiding voor beslissers Na elke calamiteit neemt de roep om strenger toezicht en harder

Nadere informatie

Module: Strategisch management

Module: Strategisch management Module: Strategisch management 2 1 STAP 1: PROBLEEM ANALYSEREN STAP 2: HOOFDROLSPELERS ANALYSEREN STAP 3: HOOFDOORZAKEN ANALYSEREN STAP 4: DOELSTELLING BEPALEN STAP 5: IDEEËN GENEREREN STAP 6: OPLOSSINGEN

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: O3 Ontwikkelen, implementeren en beheren van SOP s Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies

Nadere informatie

Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur

Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur Met onderstaande handreiking wil OPF aangesloten ondernemingspensioenfondsen helpen bij het organiseren van de zelfevaluatie van het functioneren

Nadere informatie

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099.

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099. STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID Het contract coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid 2013 wordt stilzwijgend verlengd voor een periode van 12 maanden

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager CO 2 managementplan Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants Versie: 1.0 Datum: xx-xx-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum: Naam:.. Inhoud 1 Inleiding...

Nadere informatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie Erik Saaman (projectleider DUTO) NORA Gebruikersraad, 9 juni 2015 normenkader@nationaalarchief.nl Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie

Nadere informatie

Indicatoren voor overheidsbeleid: historiek, begrippen en trends

Indicatoren voor overheidsbeleid: historiek, begrippen en trends VEP-studiedag Indicatoren als grondstof voor het opvolgen en evalueren van beleid 18 februari 2009 Indicatoren voor overheidsbeleid: historiek, begrippen en trends Dries Verlet & Luc Deschamps Studiedienst

Nadere informatie

Bestuurskundige processen Examennummer: 62145 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Bestuurskundige processen Examennummer: 62145 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Bestuurskundige processen Examennummer: 62145 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 6 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 20 meerkeuzevragen (maximaal 60

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Vacature Hoofd Financiën

Vacature Hoofd Financiën Vacature Hoofd Financiën Gezocht: Krachtig Hoofd Financiële en Salarisadministratie Voelt u zich aangetrokken tot de dynamische ontwikkelingen binnen Voortgezet Onderwijs? Bent u de krachtige, financiële

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen.

VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen. VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen. In welk breder verhaal passen de indicatoren waarmee jullie werken?

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW)

Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW) Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW) Vooraf In dit voortgangsrapport beperken we ons tot een bespreking van de items

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Infosessie Externe audit voor de lokale besturen Vrijdag 13/12/2013

Infosessie Externe audit voor de lokale besturen Vrijdag 13/12/2013 Infosessie Externe audit voor de lokale besturen Vrijdag 13/12/2013 samen groeien samen oogsten samen proeven Inhoud 1. Historiek 2. Ratio 3. Interne controle 4. Types van audit 5. Drieledig doel 6. Organisatie

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005

Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005 Sectorraad Kunsten en Erfgoed Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005 Advies 2010/2 (SARiV) Advies 243-05 (SARC)

Nadere informatie

Toezichtinformatie Toezichtindicatoren Archiefwet

Toezichtinformatie Toezichtindicatoren Archiefwet Toezichtinformatie Toezichtindicatoren Archiefwet Versie april 2013 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Leeswijzer... 4 3. Matrix Archiefwet... 5 Auteur: Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING)

Nadere informatie

1. Samenvatting. ux.html. 1 DGCD :http://www.dgcd.be/fr/acteurs/programmes_speciaux/programmes_syndica

1. Samenvatting. ux.html. 1 DGCD :http://www.dgcd.be/fr/acteurs/programmes_speciaux/programmes_syndica 1. Samenvatting Sinds 2002 hebben de niet-gouvernementele samenwerkingsprogramma s - die medegefinancierd worden door de DGOS - er een nieuwe, indirecte partner bij: de Belgische vakbondsorganisaties.

Nadere informatie

Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan

Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan Van evaluatie Evaluatie op actieniveau Wanneer? Heel het jaar door, op de momenten

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Het Depot te Vilvoorde. Dries Vandaele Coördinerende archiefdienst

Het Depot te Vilvoorde. Dries Vandaele Coördinerende archiefdienst Het Depot te Vilvoorde Dries Vandaele Coördinerende archiefdienst Even voorstellen Dries Vandaele Coördinerende archiefdienst Team beleid Afdeling Proces- en Informatiebeleid Departement Bestuurszaken

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Vastgesteld in de bestuursvergadering van 24 mei 2007 PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Binnen de voor de stichting geldende statuten en reglementen, is het College van Bestuur het bevoegd gezag van de stichting,

Nadere informatie

Workshop. Zicht op de resultaten van de buurtsportcoach

Workshop. Zicht op de resultaten van de buurtsportcoach Workshop Zicht op de resultaten van de buurtsportcoach Zicht op de effecten van de buurtsportcoach Geeske van Asperen, NISB Caroline van Lindert, Mulier Instituut Evelien Wijdeveld, EWorks Programma Voorstellen

Nadere informatie

Toelichting bij de nota Opvolging van doelstellingen in de regeerperiode 2014-2019. Dieter Vanhee Departement Bestuurszaken

Toelichting bij de nota Opvolging van doelstellingen in de regeerperiode 2014-2019. Dieter Vanhee Departement Bestuurszaken Toelichting bij de nota Opvolging van doelstellingen in de regeerperiode 2014-2019 Dieter Vanhee Departement Bestuurszaken Infosessie ondernemingsplan 12 januari 2015 Regeerakkoord 2014-2019 We verminderen

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die worden uitgevoerd om uit het gevonden bronnenmateriaal

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004 Studiedag De modernisering van het begroten in België Brussel, 11 mei 2004 Internationale trends in overheidsbegroten Prof. dr. Geert Bouckaert A. Internationale trends Inhoud 1. Gebruik van prestatiegegevens

Nadere informatie

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen.

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Praktijkplein Titel: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Toepassing: Beknopte samenvatting van twee implementatiemethodieken en hun toepassing bij het implementeren van een operational

Nadere informatie

Kennisdocument 1 Levensloop van een project

Kennisdocument 1 Levensloop van een project Kennisdocument 1 Levensloop van een project Inhoud De zes projectfases 5 1 - BELEIDSFASE 5 2 - IDENTIFICATIEFASE 6 3 - FORMULERINGSFASE 6 4 - CONTRACTFASE 7 5 - UITVOERINGSFASE EN MONITORING 7 6 - EVALUATIEFASE

Nadere informatie