Drag along en tag along

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Drag along en tag along"

Transcriptie

1 Drag along en tag along inieiding Een aandeelhoudersovereenkomst tussen een participatiemaatschappij en andere aandeelhouders (veelal management) bevat een aantal standaard bepalingen aangaande het realiseren van een exit. Een exit houdt in de vervreemding van de participatie door de participatiemaatschappij. Een exit kan op diverse manieren plaatsvinden. 1 In dit artikel zal alleen aandacht worden besteed aan een onderhandse verkoop van de participatie aan een derde, waarbij de portfolio company een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is en de participatiemaatschappij daarvan de meerderheidsaandeelhouder is. De exit is het moment waarop duidelijk wordt of de participatiemaatschappij een succesvolle investering heeft gedaan of niet. Bepalingen in de aandeelhoudersovereenkomst over de voorwaarden van de exit zijn dan ook van cruciaal belang voor de participatiemaatschappij. In een aandeelhoudersovereenkomst maken de aandeelhouders op voorhand afspraken over de wederzijdse rechten en verplichtingen van de aandeelhouders en het management. Er wordt gestreefd naar een alignment of interests. Op het moment van opstellen van de aandeelhoudersovereenkomst verkeren partijen aan de vooravond van hun huwelijk. Er wordt onderhandeld over de huwelijkse voorwaarden. Daarnaast wordt, anders dan bij de meeste huwelijken, vooraf al vastgelegd dat een scheiding zal volgen en wat daarbij de spelregels zullen zijn. Het ultieme doel is uiteindelijk om bij de exit een maximaal rendement op de investering te realiseren, waarbij alle aandeelhouders profiteren. Nu de economische omstandigheden recentelijk zijn gewijzigd, is goed denkbaar dat er voorlopig geen uitzicht is op een succesvolle exit of dat een participatiemaatschappij 1 H.L. Kaemingk/Op weg naar de exit over desinvestering van private equity', Ondernemingsrecht, , p. 195 e.v. over de diverse exitvormen. wordt gedwongen tot een exit om liquiditeitsproblemen te voorkomen. In zulke situaties wordt het belang van duidelijk geformuleerde drag along- en tag a/owg-bepalingen (nog) groter. Zo kunnen partijen van mening verschillen over de gewenstheid van een exit. Mede in het licht van de recente jurisprudentie over de uitleg van contractsbepalingen, waarbij de tendens is om een taalkundige interpretatie voorop te stellen, geldt dat een juiste formulering van drag along- en tag a/okg-bepalingen van vitaal belang is om de gewenste exit te realiseren. 2 Wat echter opvalt bij bestudering van de literatuur, waarin drag along- en tag alongrechten worden beschreven, is dat de verschillende auteurs geen identieke uitleg geven aan deze rechten en van mening verschillen over de mogelijkheid om deze rechten statutair vast te leggen. Ook in de praktijk komen allerlei variaties voor in de formulering van deze rechten. Wij realiseren ons dat de gekozen formulering in een aandeelhoudersovereenkomst niet alleen gebaseerd is op de juridische inzichten van de opstellers of partijen, maar ook afhankeujk is van de omstandigheden van het geval, zoals de (machts)verhouding tussen partijen, wie het initiatief heeft genomen tot de investering, de herkomst van de participatiemaatschappij (Nederlands/buitenlands) en de omvang van de participatie en de investering. Dit artikel gaat nader in op de reikwijdte van drag alongen tag a/orag-bepalingen en het spanningsveld tussen statuten en aandeelhoudersovereenkomst onder het huidige BV-recht. Tevens wordt kort aandacht besteed aan de invoering van het nieuwe BV-recht in relatie tot de hiervoor geschetste problematiek. Dit artikel sluit af met enkele conclusies en aanbevelingen. 2 Zie onder meer: HR19 januari 2007, NJ 2007/575, (Meyer/Pontmeyer), HR 29 jimi 2007, NJ 2007/576, (Derksen/Homburg), Hof Amsterdam 1 april 2008, «JOR» 2009/1 (Van Vliet/Van Kasteren) en Rb. Amsterdam 10 September 2008, «JOR» 2009/4 (Euroland/Gilde). TIJDSCHRIFTVOORDEONDERNEMINGSRECHTPRAKTIJK HUMMER 3. MEI2009 SOU UITGEVERS 99

2 along- en tag along-bepi Een <irag<z/o«g-bepaling (ook wel 'meesleeprecht' genoemd) houdt in dat een aandeelhouder die zijn aandelen wil verkopen, zijn medeaandeelhouder(s) kan verplichten ook de Mede in het licht van de recente jurisprudentie over de uitleg van contractsbepalingen, geldt dat een juiste formuiering van drag along- en tag o/ong-bepalingen van vitaal belang is om de gewenste exitte realiseren. door hen gehouden aandelen te verkopen, om op die manier te bewerkstelligen dat alle aandelen kunnen worden verkocht en geleverd aan een koper. Normaliter betreft het een recht van de meerderheidsaandeelhouder, vaak de participatiemaatschappij, of- in geval van verspreid aandelenbezit - het recht van enkele investeerders gezamenlijk. De participatiemaatschappij wil haar medeaandeelhouder(s) kunnen verplichten tot een overdracht aan een door haar geselecteerde koper tegen (materieel) dezelfde voorwaarden. Een drag along-recht is een vergaand recht ('contractuele onteigening"), dat de participatiemaatschappij flexibiliteit biedt. 3 De participatiemaatschappij kan namelijk op zoek gaan naar een koper voor de door haar gehouden aandelen, maar ook - in het kader van het realiseren van de hoogste verkoopprijs tegen de beste condities - naar een koper die alle aandelen in de portfolio company wil overnemen. Dit laatste is veelal de wens van de koper. 4 Een tag tf/owg-bepaling (ook wel 'meeverkooprecht' genoemd) wordt veelal omschreven als een recht van de minderheidsaandeelhouder om zijn aandelen te mogen 'meeverkopen' aan een koper, die een bod doet op de aandelen van de meerderheidsaandeelhouder. De minderheidsaandeelhouder is dan wel gehouden zijn aandelen te verkopen onder voorwaarden die door de meerderheidsaandeelhouder met de koper zijn overeengekomen. Een tag along-recht moet vooral worden gezien als een verplichting voor de meerderheidsaandeelhouder, namelijk om te bewerkstelligen dat invulling wordt gegeven aan het recht van de minderheidsaandeelhouder om zijn aandelen 'mee' te verkopen. De (ver)kooponderhandelingen die moeten leiden tot een exit worden veelal gevoerd door de participatiemaatschappij en de koper. De participatiemaatschappij heeft meestal contractueel bedongen dat zij (als meerderheidsaandeelhouder) de regie voert over de exit-onderhandelingen. Als de minderheidsaandeelhouder tevens bestuurder is van de 3 Ter nuancering kan worden opgemerkt dat een drag a/ong-recht minder zwaarwegend is voor een minderheidsaandeelhouder die opnieuw participeert ('doorrolt') in een nieuwe structuur met de koper. 4 H.L Kaemingk, 'Private Equity en haar plaats in het ondernemingsrecht', Ondernemingsrecht, , p portfolio company kan dit anders zijn. 5 Op het moment van het (willen) inroepen van een drag along- of een tag along-recht komt de koper in beeld als belahghebbende. Echter, hij is geen partij bij de tussen de aandeelhouders vastgelegde afspraken. De koper heeft een eigen belang bij het kunnen verkrijgen van alle aandelen of alleen de aandelen van de participatiemaatschappij. 6 De koper heeft de medewerking van de minderheidsaandeelhouder nodig als hij alle aandelen wil verkrijgen. Als hij daarentegen alleen het meerderheidsbelang van de participatiemaatschappij wil verwerven, wil hij juist niet geconfronteerd worden met een minderheidsaandeelhouder, die op grond van afspraken met de participatiemaatschappij een tag along-recht kan uitoefenen. Wat gebeurt er als een participatiemaatschappij een exit kan realiseren, maar de koper niet is gei'nteresseerd in de aandelen van de minderheidsaandeelhouder(s)? De participatiemaatschappij maakt dan geen gebruik Van haar drag along-recht. Als de statuten een goedkeuringsregeling bevatten, kan de participatiemaatschappij haar aandelen verkopen aan deze koper. 7 Wat is nu de positie van deze minderheidsaandeelhouder? Kan hij wel of niet meedoen aan de verkoop? De minderheidsaandeelhouder kan de koper niet verplichten zijn aandelen af te nemen, maar kan wel de participatiemaatschappij aanspreken op grond van wanprestatie onder de aandeelhoudersovereenkomst. De druk zal op de participatiemaatschappij rusten om een acceptabele oplossing te bieden voor zowel de koper als de minderheidsaandeelhouder met als risico dat zijn gewenste exit in het water valt, omdat de beoogde koper afhaakt. Hieruit volgt dat de tag a/owg-bepaling vooral gezien moet worden als een verplichting voor de meerderheidsaandeelhouder. 8 Statutaire bepaiingen versys bepaiingsn in een aandeelhoudersovereenkomst Uit het voorgaande volgt dat er bij de uitoefening van een 5 Hij moet dan informatie aanleveren voor het due dffigence-onderzoek en (in dit verband) garanties afgeven. Ook kan hij door de koper benaderd worden om aan te blijven als bestuurder en na de exit weer te participeren als aandeelhouder. 6 Zo bestaat de mogelijkheid dat een koper juist niet alle aandelen wil verwerven, bijvoorbeeld omdat hij de middelen niet heeft of niet kan verkrijgen op acceptabele voorwaarden. In het huidige economische klimaat is dat actueler dan voorheen. 7 Kaemingk (2005, p ) gebruikt dit voorbeeld ter illustratie van de mogelijkheid tot uitoefening van het tag a/ong-recht: de minderheidsaandeelhouder mag meedoen met de verkoop. 8 K. Kodde, 'De Private Equity Buy Out Transactie: structurering van de equity, aandeelhouders- en verkoopafspraken', Ondernemingsrecht , p. 587: "Deze meerderheidsaandeelhouder verplicht zich tegenover de minderheidsaandeelhouders om zijn aandelen alleen aan een partij te verkopen die bereid is om ook het belang van de minderheidsaandeelhouders te kopen." en JAM. ten Berg, 'Statuten versus aandeelhoudersovereenkomsten', in: Statuten zander bezwaar, Den Haag: Sdu Uitgevers 2002, p. 205 geeft een soortgelijke omschrijving en vermeldt expliciet dat het de participatiemaatschappij niet is toegestaan haar aandelen te verkopen aan een koper die niet tevens de aandelen overneemt van een minderheidsaandeelhouder, die zijn tag a/ong-recht uitoefent. 100 SOU UITGEVERS HUMMER 3, MEI 2009 TIJDSCHRIfTVOORDEONDERNEMINGSRECHTPRAKTIJK

3 DRAG ALONG EN TAG ALONG drag along- of tag along-recht ten minste drie partijen belangen hebben. Het is onder andere om deze reden dat door diverse juristen is nagedacht over de vraag of statutaire vastlegging van dergelijke bepalingen mogelijk is, met het oog op de afdwingbaarheid en de mogelijkheid tot vennootschapsrechtelijke sanctionering van deze afspraken. 9 Het opnemen van exit-regelingen in een aandeelhoudersovereenkomst biedt voor- en nadelen ten opzichte van dergelijke regelingen in de statuten. Een aandeelhoudersovereenkomst is niet openbaar en is vormvrij, maar kan slechts met instemming van alle partijen worden gewijzigd. Daar staat tegenover dat statuten openbaar zijn, (nu nog) een verplichte blokkeringsregeling kennen en door een (gekwalificeerde) meerderheid van de aandeelhouders kunnen worden gewijzigd. In tegenstelling tot een aandeelhoudersovereenkomst zijn statuten afdwingbaar tegenover aandeelhouders die later toetreden. Een overdracht van aandelen in strijd met de aandeelhoudersovereenkomst leidt niet tot ongeldigheid van de overdracht, maar tot wanprestatie tegenover de andere aandeelhouder(s). Een statutaire regeling heeft echter goederenrechtelijke werking: een aandeelhouder kan zijn aandelen alleen conform de statutaire bepalingen overdragen. 10 Het is algemeen aanvaard dat een exit-regeling in een aandeelhoudersovereenkomst de statutaire blokkeringsregeling mag aanvullen. Dwingendrechtelijke en statutaire bepalingen prevaleren echter boven in een aandeelhoudersovereenkomst vastgelegde exit-regelingen, die in geval van strijdigheid met wet of statuten nietig of vernietigbaar zijn. Er is echter wel discussie mogelijk over de vraag of een afspraak in een aandeelhoudersovereenkomst over de waardebepaling van de aandelen bij een aanbieding onder bepaalde omstandigheden of op een bepaald moment al dan niet geldig is. 11 In een recent arrest overweegt het Hof VGravenhage in dit verband: "(...) dat artikel 2:195a lid 3 BW een regel van dwingend recht geeft, met dien verstande dat die regel alleen het vaststellen van statuten verbiedt die inhouden dat een aandeelhouder bij gedwongen uitkoop voor zijn aandelen een prijs van minder dan de werkelijke waarde ontvangt. Over overeenkomsten diezo'n regeling bevatten is in artikel 2:195a BW niek bepaald. Hierbij dient te worden bedacht dat statuten kunnen worden gevjijzigd ook wanneer niet alle aandeelhouders daarmee hebben ingestemd en dat zander de regel van artikel 2:195a lid 3 BW een aandeelhouder derhalve tegen zijn wil gedwongen zou kunnen worden om zijn aandelen aan te bieden en over te dragen tegen een prijs die lager is dan de werkelijke waarde. Dit probleem speelt niet bij een (aandeelhouders) 9 Een manier om de problematiek te adresseren kan ook zijn om in aanvulling op de drag a/ong-bepalingen een contractuele call-optie overeen te komen en in aanvulling op de tog o/ong-bepaling een contractuele put optie, ter versterking van de wederzijdse belangen en waarbij de positie van de koper geen rechtstreekse relatie heeft tot die van de aandeelhouders zoals vastgelegd in de aandeelhoudersovereenkomst. 10 Zie voor een nadere beschrijving van deze problematiek de MvT bij Wet vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht, Kamerstukken II31 058, nr. 2, p C.A. Schwarz, 'De BV zonder wettelijk verplichte blokkering', in: Ondernemingsrecht, , p overeenkomst; daarmee hebben alle betrokken aandeelhouders wel ingestemd. Niet goed valt in tezien waarom het beginsel van de contractsvrijheid bier zou moeten terugtreden.'" 2 Drag along- en tag aiong-bepaiingen als statutaire regeiing? De literatuur is verdeeld over de vraag of drag along-hepalingen in de statuten kunnen worden opgenomen. 13 Bij het opnemen van een aanbiedingsverplichting in de statu- De minderheidsaandeelhouder kan de koper niet verplichten zijn aandelen af te nemen, maar kan wel de participatiemaatschappij aanspreken op grond van wanprestatie onder de aandeelhoudersovereenkomst. ten moet rekening worden gehouden met de vereisten van art. 2:195 lid 8 BW (de overdracht van de aandelen mag niet onmogelijk of uiterst bezwaarlijk worden gemaakt) en art. 2:195 lid 1 BW (de omstandigheden die aanleiding geven tot de aanbiedingsverplichting moeten objectief bepaalbaar zijn en voldoende nauwkeurig omschreven zijn). Tevens geldt het bepaalde in art. 2:195a lid 3 BW (degene die wordt gedwongen zijn aandelen aan te bieden, kan een deskundigenwaardering verlangen). Wij zijn van mening dat een drag along-recht niet als een statutaire bepaling kan worden opgenomen. Hoewel de overdracht van de aandelen door een statutaire drag a/owg-bepaling niet onmogelijk of uiterst bezwaarlijk wordt gemaakt - doorgaans wenst een koper alle aandelen te kunnen kopen - en de omstandigheden die leiden tot de aanbiedingsplicht voldoende nauwkeurig in de statuten kunnen worden omschreven, lijkt het ons niet mogelijk om aan demand van objectieve criteria het door de participatiemaatschappij 12 Hof's-Gravenhage 7 augustus 2008, «JOR» 2008/262 (Ramsley/Fduw). 13 Kodde (p. 586) is van mening dat een drag a/ong-bepaling niet als statutaire aanbiedingsplicht kan worden opgenomen. Kodde stelt daartoe dat het ontstaan van de aanbiedingsplicht alleen afhankelijk is van de wil van meerderheidsaandeelhouder en daarom niet objectief bepaalbaar is. Ook stelt Kodde dat - behoudens de overeenstemming tussen de meerderheidsaandeelhouder en de koper over de verkoop van a!le aandelen - de verdere voorwaarden van de koop op voorhand niet bekend zijn en daardoor niet nauwkeurig kunnen worden omschreven. Kaemingk (2005, p. 578) acht het opnemen van een statutaire drag along (nog) niet mogelijk. Portengen meent dat art. 2:195a lid 3 BW hieraan in de weg staat (H J. Portengen, 'Naar contractsvrijheid voor de BV en haar statutaire inrichting (?!)', in: Preadvies van de vereeniging 'Handelsrecht', De vereenvoudigde BV, Deventer: Kluwer 2006, p. 95). Op basis van hetzelfde artikel acht Ten Berg (p. 205) het opnemen van een drag o/ong-bepaling in de statuten wel mogelijk: de statuten kunnen bepalen dat indien de meerderheidsaandeelhouder een bod heeft ontvangen van een koper op alle aandelen, de minderheidsaandeelhouder verplicht is deze te verkopen aan de meerderheidsaandeelhouder tegen de door de koper geboden prijs. Deze verkoopt vervolgens alle aandelen door aan de koper. Dit is overigens niet de gebruikelijke route (Kaemingk, 2005, p. 578, voetnoot 32). TIJDSCHRIFTVOORDEONDERNEMINGSRECH1PRAKTIJK HUMMER! MEI2009 SOU UITG'VERS 101

4 gewenste moment van de exit in de statuten vast te leggen. Het ontstaan van dat moment staat immers doorgaans alleen ter discretie van de participatiemaatschappij. 14 In het licht van de hierboven geciteerde uitspraak van het Hof 's-gravenhage lijkt de (nog bestaande) mogelijkheid van een (minderheids)aandeelhouder een deskundigenwaardering te verzoeken niet langer een struikelblok te vormen. Uit het voorgaande volgt dat een drag a/owg-bepaling alleen contractueel kan worden vastgelegd. De literatuur is ook verdeeld over de mogelijkheid tot opname van tag a/owg-bepalingen in de statuten. 1 ' Wij menen dat een tag along-recht wel statutair kan worden vastgelegd als een extra-verplichting die rust op de meerderheidsaan- De vooriopige conciusie moet zijn dat de in de praktijk gebruikelijke drag a/ong-bepalingen ook onder het nseuwe BV-recht niet in de statuten kunnen worden opgenomen. deelhouder. Overigens lijkt het niet realistisch om van een participatiemaatschappij te verwachten dat deze instemt met een statutaire tag a/owg-bepaling indien een statutaire drag a/owg-bepaling niet mogelijk zou zijn. In dit verband moet wel belang worden toegekend aan de toepasselijke blokkeringsregeling. Is dat een aanbiedingsregeling, dan is het opnemen van drag along en tag alongbepalingen in de statuten in ieder geval niet mogelijk. Bij de aanbiedingsregeling dienen de aandelen immers te worden aangeboden aan de medeaandeelhouder(s) en niet aan een derde. Voor de goedkeuringsregeling geldt dat goedkeuring voor de overdracht van de aandelen,moet worden verkregen van een daartoe aangewezen orgaan van de vennootschap. Doorgaans is dit de algemene vergadering van aandeelhouders waarin met gewone meerderheid van stemmen wordt besloten, zodat dit slechts een formaliteit is. 14 Overigens is het maar de vraag of een in de statuten uitgeschreven drag a/ong-bepaling in het belang is van de participatiemaatschappij. Het risico bestaat dat door het vastleggen van de objectief bepaalbare criteria de in de praktijk gewenste flexibiliteit wordt opgegeven. 15 Kodde (p. 587) stelt dat een tog a/ong-recht van een minderheidsaandeelhouder als een extra verplichting (art. 2:192 BW) op de meerderheidsaandeelhouder rust, waarvoor enkel geldt dat deze verplichting nauwkeurig moet worden beschreven en de eis van objectieve bepaalbaarheid niet van toepassing is. Aan het nauwkeurigheidsvereiste kan volgens Kodde worden voldaan, nu het om een concreet geval gaat waarin de meerderheidsaandeelhouder besluit zijn aandelen te verkopen aan een derde. Ook ondervindt een statutaire fag a/ong-bepaling geen hinder van de beperkingen van de wet, nu deze de overdracht niet onmogelijk en uiterst bezwaarlijk maakt: in de meeste gevallen zijn alle aandelen juist makkelijker te verkopen, dan slechts een deel van de aandelen. Ook Portengen (p. 96.) acht een statutaire tag along mogelijk. Kaemingk (2005, p. 578) en Ten Berg (p ) zijn een andere mening toegedaan. Een statutaire tog a/ong-bepaling kan volgens Ten Berg ertoe leiden dat de meerderheidsaandeelhouder zijn aandelen niet kan overdragen als de minderheidsaandeelhouder geen gebruik wil maken van zijn tog a/ong-recht en de koper slechts getnteresseerd is in de koop van alle aandelen in de vennootschap, waardoor de overdracht onmogelijk of uiterst bezwaarlijk wordt. Wetsvoorstei vereenvoudiging en flexibilisering SV-recht 16 Een uitgebreide beschrijving van de voor dit artikel relevante voorgestelde wijzigingen uit het wetsvoorstel valt buiten het bereik van deze bijdrage. 17 Duidelijk is dat de praktijk gebaat zou zijn bij een ondubbelzinnige mogelijkheid tot opname van drag along- en tag a/orag-bepalingen in de statuten onder het nieuwe BV-recht. Dit past ook in de doelstelling van de wetgever. 18 De vraag ligt voor of het wetsvoorstel daadwerkelijk deze mogelijkheid biedt. Onder de nieuwe regelgeving wordt het mogelijk verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard tussen aandeelhouders onderling als extra verplichting in de statuten op te nemen. 19 Vereist daarvoor is een nauwkeurige omschrijving in de statuten, zodanig dat de verplichting voldoende bepaalbaar is. Daarnaast biedt het wetsvoorstel de mogelijkheid om statutair vast te leggen dat onder omstandigheden aanbieding en overdracht van aandelen verplicht is. 20 Statutaire bepalingen mogen echter (nog steeds) niet de overdracht van aandelen onmogelijk of uiterst bezwaarlijk maken. 2 ' Het wetsvoorstel en de memorie van toelichting gaven derhalve aanleiding tot een positieve beantwoording van deze vraag. 22 Echter, in 16 Voorstel van wet vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht, Kamerstukkenll, , nr Zie voor literatuur in dit verband onder meer: B. Bier/Kapitaalbescherming nieuwe stijp, TOP, ;T. van Duuren,'Joint ventures in het nieuwe bv-recht', TOP, ; J.A. Me Cahery en E.P.M. Vermeulen/ls de nieuwe bv voldoende aantrekkelijk in internationaal verband?', TOP, ; H J. Portengen en I.C.P. Greenland, 'Minderheidsbescherming in het nieuwe bv-recht', TOP, ; H J. Portengen, 'Naar contractsvrijheid voor de BV en haar statutaire inrichting (?!)', in: Preadvies van de vereeniging 'Handelsrecht', De vereenvoudigde BV, Deventer: Kluwer 2006; H.M.A Albicher, en JJ.M. van Mierlo/Tweede tranche ambtelijk voorontwerp nieuw BV-recht: inventarisatie naar aanleiding van de consultatieronde', in TijdschriftvoorOndernemmgsbestuur, ; LTimmerman e.a, 'Advies over het wetsvoorstel inzake de ves»envoudiging en flexibilisering van het bv-recht', in: Ondernemingsrecht, ; PJ. Dortmond, 'Flexibel aandeelhouderschap', in: Ondern'emingsrecht, ; en A.H.G. Wilod Versprille, 'Het opleggen van verbintenissen aan aandeelhouders bij de Flex-BV, in: JBN 2008/ Nota naar aanleiding van het verslag, 24 november 2008, Kamerstukken II, , nr. 6, p. 20: "Statutaire regelingen hebben als voordeel dat zij zijn ingebed in de vennootschapsrechtelijke structuur. In het wetsvoorstel is er daarom naar gestreefd om de opname van regelingen in de statuten zoveel mogelijk te bevorderen, zonder Overigens de ruimte voor het sluiten van aandeelhoudersovereenkomsten te beperken." 19 Art. 2:192 lid 1 onder a BW (nieuw). 20 Art. 2:192 lid 1 onder c BW (nieuw). 21 Art. 2:195 lid 5 BW (nieuw). 22 Portengen signaleerde al dat de eerder in het wetsvoorstel opgenomen verplichte statutaire prijsbepaling door onafhankelijke deskundigen in de weg stond aan de mogelijkheid tot het opnemen van drag along- en fag a/ong-bepalingen in de statuten. Het huidige wetsvoorstel voorziet echter in de mogelijkheid tot het opnemen van een afwijkende prijsbepalingsregeling in de statuten (art. 2:192 lid 3 BW). Die laatste horde lijkt daarmee genomen (in: H J. Portengen, 'Naar contractsvrijheid voor de BV en haar statutaire inrichting (?!)', in: Preadvies van de vereeniging 'Handelsrecht', De vereenvoudigde BV, Deventer: Kluwer 2006, p. 95). Daarbij komt nog dat het wetsvoorstel - als waarborg ter bescherming van de minderheidsaandeelhouder(s) - voorziet in unanimiteitsvereisten ten aanzien van het opnemen van extra verplichtingen (art. 2:192 lid 1 BW) 102 SOU UITGEVERS HUMMER 3, MEI 2009 TUDSCHRIFTVOORDEONDERNEMINGSRECHTPRAKTIJK

5 DRAG ALONG EN TAG ALONG de Nota naar aanleiding van het verslag heeft de minster gesteld dat een statutaire drag a/owg-bepaling kan worden beschouwd als variant van een verplichting tot aanbieding en overdracht van aandelen, die op grond van het nieuwe art. 2:192 BW in de statuten kan worden opgenomen als deze redelijk is. 23 Daarnaast moeten de gevallen waarin deze verplichting geldt objectief bepaalbaar zijn. Bij wijze van voorbeeld wordt door de Minister opgemerkt dat een statutaire drag a/owg-regeling die inhoudt dat: "een vennootschapsorgaan, of een of meer aandeelhouders, in het concrete geval de voorwaarden kunnen bepalen voor het ontstaan van de verplichting tot aanbieding en overdracht van aandelen aan een derde" niet voldoet aan de vereisten van redelijkheid en objectieve bepaalbaarheid. 24 De voorlopige conclusie moet zijn - gelet op het standpunt van de minister - dat de in de praktijk gebruikelijke drag along-bepalingen ook onder het nieuwe BV-recht niet in de statuten kunnen worden opgtjnomen. Het standpunt van de minister lijkt echter op gespannen voet te staan met de hierboven geciteerde uitspraak van het Hof 's-gravenhage. Tag a/owg-bepalingen daarentegen kunnen onder het nieuwe wetsvoorstel wel als verplichting tussen aandeelhouders statutair worden vastgelegd. Hierbij geldt echter weer dat het onaannemelijk is dat een participatiemaatschappij een dergelijke statutaire verplichting op zich zal willen nemen zonder dat daar een drag along-recht tegenover staat. Conclusies en aanbewelingen Een drag along-recht is een recht van een participatiemaatschappij en een verplichting voor de minderheidsaandeelhouder(s). Het is geen verplichting tegenover de koper. Als deze alle aandelen wil verwerven, moet hij dit overeenkomen met de participatiemaatschappij en niet vertrouwen op afspraken in de aandeelhoudersovereenkomst. Als de participatiemaatschappij het drag along-recht niet uitoefent, verkrijgt de koper niet alle aandelen. Een tag along-recht is een recht van de minderheidsen verplichtingen tot aanbieding en overdracht van aandelen (art. 2:195 lid 4 BW) in de statuten, omdat dergelijke verplichtingen niet tegen de wil van de aandeelhouder kunnen worden opgelegd (art. 2:192 lid 1 en 3 BW, laatste volzinnen). 23 Nota naar aanleiding van het verslag, 24 november 2008, Kamerstukken H,31 058, nr. 6, p De NVP heeft op dit standpunt gereageerd en aangegeven dat het standpunt van de msinister - een verzwaring van de eerder vermelde vereisten - een ongerechtvaardigde uitzondering impliceert: alleen 'onaanvaardbaarheid'op grond van de redelijkheid en billijkheid van art. 6:248 lid 2 BW beperkt immers de contractsvrijheid en voor het vennootschaprecht geldt op grond van art. 2:8 BW een zelfde eis. Objectieve bepaalbaarheid zou daarom geen vereiste moeten zijn voor het opnemen van een statutaire verplichting tot aanbieding en overdracht van aandelen. Bovendien is het door de Minister genoemde voorbeeld geen 'onredelijke' regeling (Reactie NVP op het wetsvoorstel vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht (Kamerstukken II, ), 8 januari 2009). aandeelhouder en een verplichting voor de meerderheidsaandeelhouder. Het is geen verplichting tegenover de koper. De participatiemaatschappij moet invulling geven aan het tag along-recht en kan slechts een (ver)koop overeenkomen met een koper die het tag along-recht respecteert. In het kader van de realisatie van een exit door een participatiemaatschappij kan een tag along-recht een zwaarwegende verplichting zijn. Anders dan het drag along-recht, beperkt een tag along-recht de mogelijkheden tot een succesvolle exit. Het risico bestaat dat een exit niet kan worden gereain het kader van de reaiisatie van een exit door een participatiemaatschappij kan een tagalongrecht een zwaarwegende verplichting zijn. liseerd als de gevonden koper niet gei'nteresseerd is in meer aandelen dan het pakket dat hij van de participatiemaatschappij wil overnemen. Het wetsvoorstel vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht biedt meer ruimte voor het vastleggen van statutaire exit-bepalingen, maar is onvoldoende om volledig tegemoet te komen aan de wensen van de (private equity-)praktijk. Het verdient aanbeveling voor partijen om zorgvuldigheid te betrachten bij de formulering van exit-bepalingen in de aandeelhoudersovereenkomst. In de onderhandelingen over de aandeelhoudersovereenkomst zal het streven van de participatiemaatschappij gericht zijn op zoveel mogelijk ruimte en flexibiliteit ten aanzien van het realiseren van een exit. De minderheidsaandeelhouder zal echter op zoek zijn naar bescherming van zijn positie. Dit kan hij bereiken door bijvoorbeeld voorwaarden te stellen aan het realiseren van een exit en het kunnen inroepen van een drag alongrecht door de participatiemaatschappij. Deze bescherming kan gelegen zijn in bepalingen over de besluitvorming tot een exit, een minimumperiode waarbinnen geen exit mag plaatsvinden (tenzij een vooraf gedefinieerd (hsog) rendement wordt behaald bij een verkoop binnen die periode), de mogelijkheid tot het inroepen van een drag along-recht beperken tot de situatie dat meerdere aandeelhouders willen verkopen en een te realiseren minimumopbrengst of minimumrendement op hun aandelen (IRR). Bij het formuleren van de exit-bepalingen moeten partijen zich realiseren dat het bepalingen betreffen over de toekomstige scheiding, terwijl de andere bepalingen in de aandeelhoudersovereenkomst de voorwaarden van het samenzijn regelen. Over de auteurs Mr. Harm Uittien en mr. Steffen A. Alleman zijn beiden als advocaat verbonden aan Van Doorne N.V. te Amsterdam Wij danken S.P. Kamerbeek voor zijn ondersteuning bij de totstandkoming van deze bijdrage. TIJDSCHRIEtVOORDEONDERNEMINGSRECHTPRAKtIJK HUMMER; MEI 2009 SOU UITGEVERS 103

Drag Along en Tag Along

Drag Along en Tag Along Het succes of de misslag van de Flex -BV Juli 2015 Masterscriptie rechtsgeleerdheid van Thom Berkvens Privaatrecht: Commerciële Rechtspraktijk Universiteit van Amsterdam 10007008 Begeleider: mw. mr. dr.

Nadere informatie

Statutair bestuurder, tevens aandeelhouder kan tegen zijn wil en in strijd met aandeelhoudersovereenkomst ontslagen worden

Statutair bestuurder, tevens aandeelhouder kan tegen zijn wil en in strijd met aandeelhoudersovereenkomst ontslagen worden Statutair bestuurder, tevens aandeelhouder kan tegen zijn wil en in strijd met aandeelhoudersovereenkomst ontslagen worden Author : gvanpoppel Statutair bestuurder, tevens aandeelhouder kan tegen zijn

Nadere informatie

Managementparticipatie bij private equity investeringen (II)

Managementparticipatie bij private equity investeringen (II) Managementparticipatie bij private equity investeringen (II) Over alignment of interests en conflict of interests Mr. H. Uittien en mr. S.A. Alleman Dit artikel over managementparticipaties bij private

Nadere informatie

WPNR 2015(7049) Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één!

WPNR 2015(7049) Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! WPNR 2015(7049) Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! Het nieuwe BV-recht in social en andere media: vragen uit de praktijk 1 A. Inleiding

Nadere informatie

CONCEPT UITSLUITEND VOOR DISCUSSIEDOELEINDEN AANDEELHOUDERSOVEREENKOMST

CONCEPT UITSLUITEND VOOR DISCUSSIEDOELEINDEN AANDEELHOUDERSOVEREENKOMST AANDEELHOUDERSOVEREENKOMST DE ONDERGETEKENDEN: (1) [ ] B.V., gevestigd en kantoorhoudende te [ ], hierna te noemen "[ ], ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer; (2) [ ] B.V., gevestigd en

Nadere informatie

De flex-bv als private-equityfonds

De flex-bv als private-equityfonds De flex-bv als private-equityfonds M r. H. H a k v o o r t * Inleiding De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid kent een dwingendrechtelijk stelsel van kapitaalbescherming dat op de tweede

Nadere informatie

Waarde- en prijsbepalingen in aandeelhoudersovereenkomsten Dinsdag 30 september 2014

Waarde- en prijsbepalingen in aandeelhoudersovereenkomsten Dinsdag 30 september 2014 Waarde- en prijsbepalingen in aandeelhoudersovereenkomsten Dinsdag 30 september 2014 Fruytier Academy in samenwerking met Talanton Valuation Services Programma 14.15 uur Hoe kom ik van de andere aandeelhouder

Nadere informatie

Voordracht P. van Schilfgaarde, Congres Spigt Dutch Caribbean, 22 oktober 2012. Boek 2 Curaçao per 1-1-2012. Overzicht belangrijkste wijzigingen

Voordracht P. van Schilfgaarde, Congres Spigt Dutch Caribbean, 22 oktober 2012. Boek 2 Curaçao per 1-1-2012. Overzicht belangrijkste wijzigingen Voordracht P. van Schilfgaarde, Congres Spigt Dutch Caribbean, 22 oktober 2012 Boek 2 Curaçao per 1-1-2012. Overzicht belangrijkste wijzigingen 1. Redenen voor wijziging tekst 2004: vooral Nederlandse

Nadere informatie

Artikel 1 In dit besluit wordt verstaan onder wet: Wet op het financieel toezicht.

Artikel 1 In dit besluit wordt verstaan onder wet: Wet op het financieel toezicht. Besluit van [datum] houdende bepalingen ter uitvoering van artikel 5:81, eerste lid, van de Wet op het financieel toezicht (Vrijstellingsbesluit overnamebiedingen Wft) Op voordracht van Onze Minister van

Nadere informatie

Een joint venture in Nederland bezien door een Russische bril

Een joint venture in Nederland bezien door een Russische bril tschap eming Een joint venture in Nederland bezien door een Russische bril Inleiding Het komt steeds vaker voor dat twee of meer partijen uit Rusland of andere voormalige Sovjet-Unie-landen (de Russische

Nadere informatie

Wet Flex-BV in vogelvlucht

Wet Flex-BV in vogelvlucht Wet Flex-BV in vogelvlucht Van Wim Eikendal en Janou Briaire Plaats/Datum Maastricht, 20 juni 2012 Op 1 oktober 2012 treedt de wetgeving inzake de vereenvoudiging en flexibilisering van het BV-recht in

Nadere informatie

WPNR 2015(7059) Reactie op Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! van mr. L.W. Kelterman in WPNR (2015) 7049

WPNR 2015(7059) Reactie op Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! van mr. L.W. Kelterman in WPNR (2015) 7049 WPNR 2015/7059 Reactie mr. J.D.M. Schoonbrood en mr. drs. T.J.C. Klein Bronsvoort op publicatie: Flexibele (winst)uitkeringen, het is van tweeën één! van mr. L.W. Kelterman in WPNR (2015) 7049 & WPNR 2015(7059)

Nadere informatie

De positie van de bestuurder is reeds sinds

De positie van de bestuurder is reeds sinds MR. INGEBORG WAGENAAR De vereenvoudigde procedure voor benoeming en ontslag van bestuurders en commissarissen van een BV O & F De positie van de bestuurder is reeds sinds lange tijd onderwerp van vele

Nadere informatie

Statuten en incorporation by reference

Statuten en incorporation by reference Statuten en incorporation by reference Mr. P.P. de Vries* 1. Inleiding Het huidige BV-recht biedt ruime mogelijkheden om afspraken tussen aandeelhouders statutair vorm te geven. In de praktijk maken aandeelhouders

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling My Lawyer Info Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Hoe kan ik mijn positie als investeerder versterken? Datum 8 november 2011 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan

Nadere informatie

New rules New choices New opportunities. Flex BV Joint Ventures

New rules New choices New opportunities. Flex BV Joint Ventures New rules New choices New opportunities Flex BV Joint Ventures Geen noodzaak tot wijzigingen wel kansen voor nieuwe joint ventures New rules New choices New opportunities Inleiding Per 1 oktober 2012 wordt

Nadere informatie

Het komende Surinaamse rechtspersonenrecht

Het komende Surinaamse rechtspersonenrecht 11 e Handelsmissie Zaken doen met de Nederlandse Antillen, Aruba en Suriname Het komende Surinaamse rechtspersonenrecht Vrijdag 7 mei 2010 Avila Hotel, Curaçao Mr. K. Frielink 14.50 15.15 uur Er zal op

Nadere informatie

Ondernemingsrecht Feiten over uw positie in het ondernemingsrecht

Ondernemingsrecht Feiten over uw positie in het ondernemingsrecht Ondernemingsrecht Feiten over uw positie in het ondernemingsrecht Deze brochure is een uitgave van advocaten Toon Kool, Paul Veerman en Carel Erasmus 1087 CE AMSTERDAM T 020 398 01 50 E ERFRECHT@KBGADVOCATEN.NL

Nadere informatie

Highlights van de Flex BV

Highlights van de Flex BV Highlights van de Flex BV Dag van de Limburgse Financial 26 september 2012 Peter Brouns en Remco Rosbeek Waarom nieuwe BV-wetgeving? Vereenvoudiging van het BV-recht Afschaffing van als nodeloos ervaren

Nadere informatie

Help, ik ben aandeelhouder

Help, ik ben aandeelhouder Help, ik ben aandeelhouder Aandeelhoudersovereenkomsten Jeroen Stevens 7 mei 2015 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be Overzicht 1. Algemene beschouwingen

Nadere informatie

College Vertegenwoordiging en. tegenstrijdig belang

College Vertegenwoordiging en. tegenstrijdig belang College Vertegenwoordiging en tegenstrijdig belang Mr. K. Frielink Universiteit van de Nederlandse Antillen Dinsdag 9 februari 2010 van 19.00-20.30 uur Vertegenwoordiging en tegenstrijdig belang 1. Bestuur

Nadere informatie

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen New rules New choices New opportunities Flex BV en financieringen Inleiding Op 1 oktober 2012 wordt de BV vervangen door de Flex BV. De Wet vereenvoudiging en flexibilisering van het BV-recht wordt dan

Nadere informatie

Managementparticipatie bij private equity investeringen (I)

Managementparticipatie bij private equity investeringen (I) Managementparticipatie bij private equity investeringen (I) Over alignment of interests en conflict of interests Mr. H. Uittien en mr. S.A. Alleman In deze bijdrage besteden wij aandacht aan de positie

Nadere informatie

Concept Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2014)

Concept Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2014) Concept Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2014) De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, handelend in overeenstemming

Nadere informatie

Statutenwijziging BV. H&S Online - Hermans & Schuttevaer Notarissen N.V.

Statutenwijziging BV. H&S Online - Hermans & Schuttevaer Notarissen N.V. 1 Statutenwijziging BV STATUTEN NAAM EN ZETEL Artikel 1 1. De vennootschap draagt de naam: @. 2. Zij is gevestigd te @. DOEL Artikel 2 De vennootschap heeft ten doel: @(onroerend goed doel)@ 1. het voor

Nadere informatie

Certificering in Wetsvoorstel Flex-BV gevolgen voor de praktijk

Certificering in Wetsvoorstel Flex-BV gevolgen voor de praktijk Certificering in Wetsvoorstel Flex-BV gevolgen voor de praktijk S.C. van Gendt 1 Inleiding Het voorstel voor de Wet vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht 1 (hierna: Wetsvoorstel Flex-BV) is op 15

Nadere informatie

Loyaal aan soorten aandelen

Loyaal aan soorten aandelen Loyaal aan soorten aandelen Mr. B. Bier Hoewel al veel over het loyaliteitsdividend gezegd en geschreven is, zal de uitspraak van de Hoge Raad in de DSM-zaak, 1 gewezen na cassatie in het belang der wet,

Nadere informatie

De Flex-BV: Wat kan men ermee?

De Flex-BV: Wat kan men ermee? De Flex-BV: Wat kan men ermee? De Flex-BV: Wat kan men ermee? Michiel Hoogkamer 31 januari 2013 Programma Vereenvoudiging en Flexibilisering BV-recht (1-10-2012): achtergrond en uitgangspunten Wijzigingen

Nadere informatie

Boek 2 BW, statuten en aandeelhoudersovereenkomsten stand van zaken en blik vooruit

Boek 2 BW, statuten en aandeelhoudersovereenkomsten stand van zaken en blik vooruit Boek 2 BW, statuten en aandeelhoudersovereenkomsten stand van zaken en blik vooruit Boek 2 BW, statuten en aandeelhoudersovereenkomsten stand van zaken en blik vooruit Prof. mr. W.J.M. van Veen Kluwer

Nadere informatie

WPNR 2014(7011) Het creëren en de uitgifte van stemrechtloze aandelen als soort aandelen. Weekblad voor Privaatrecht, Notariaat en Registratie

WPNR 2014(7011) Het creëren en de uitgifte van stemrechtloze aandelen als soort aandelen. Weekblad voor Privaatrecht, Notariaat en Registratie Page 1 of 8 WPNR 2014(7011) Het creëren en de uitgifte van stemrechtloze aandelen als soort aandelen Publicatie Aflevering 145 afl. 7011 Paginanummers 253-258 Publicatiedatum 22 maart 2014 Auteurs Weekblad

Nadere informatie

DE FLEX-BV KORT & BONDIG

DE FLEX-BV KORT & BONDIG DE FLEX-BV KORT & BONDIG Marxman Advocaten B.V. Sectie Ondernemingen Inleiding & Indeling Met ingang van 1 oktober 2012 treedt de Wet vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht (hierna: de Flexwet ) in

Nadere informatie

DE STATUTAIR BESTUURDER ONDER WET WERK EN ZEKERHEID

DE STATUTAIR BESTUURDER ONDER WET WERK EN ZEKERHEID DE STATUTAIR BESTUURDER ONDER WET WERK EN ZEKERHEID 30 juni 2015 Edward de Bock ONDERWERPEN 1. Afwijking ketenbepaling 2. Aanzegplicht 3. Redelijke grond/herplaatsing 4. Bedenktermijn 5. Exit prevenfeve

Nadere informatie

College Uitkoop, Uittreding, Gedwongen Overdracht en Enquête

College Uitkoop, Uittreding, Gedwongen Overdracht en Enquête College Uitkoop, Uittreding, Gedwongen Overdracht en Enquête Mr. K. Frielink Universiteit van de Nederlandse Antillen Dinsdag 28 april 2009 van 19.00-21.00 uur Uitkoop 1. Big fish, eats small fish of squeeze

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Juridischee Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301

Nadere informatie

A D V O C A T E N. Aan de Wet bestuur en toezicht zal op een later tijdstip nog uitgebreid aandacht worden besteed.

A D V O C A T E N. Aan de Wet bestuur en toezicht zal op een later tijdstip nog uitgebreid aandacht worden besteed. De Flex Wet in a nutshell Op 1 oktober jl. is het veel besproken wetsvoorstel vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht ( Flex Wet ) dan eindelijk in werking getreden. Daarnaast zal op 1 januari 2013

Nadere informatie

Managementvergoedingen in strijd met artikel 2:207c BW: beroepsfout advocaat

Managementvergoedingen in strijd met artikel 2:207c BW: beroepsfout advocaat Managementvergoedingen in strijd met artikel 2:207c BW: beroepsfout advocaat Enige tijd geleden heeft de rechtbank Utrecht in de nasleep van een aandelentransactie een uitspraak gewezen inzake het financiële

Nadere informatie

Certificering onder het nieuwe BV-recht: werkt het zo (wel) voor de praktijk?

Certificering onder het nieuwe BV-recht: werkt het zo (wel) voor de praktijk? Certificering onder het nieuwe BV-recht: werkt het zo (wel) voor de praktijk? Mr. R.J. Wouters Dit artikel behandelt de huidige praktijk van certificering van aandelen en blikt vooruit op de gevolgen voor

Nadere informatie

25.De flexibele BV; oprichting, aandelen zonder stemrecht en zonder winstrecht

25.De flexibele BV; oprichting, aandelen zonder stemrecht en zonder winstrecht 25 25.De flexibele BV; oprichting, aandelen zonder stemrecht en zonder winstrecht In het voorstel van Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht worden onder andere de vereisten voor de oprichting

Nadere informatie

De verbeterde geschillenregeling: meer potentieel dan wellicht wordt gedacht

De verbeterde geschillenregeling: meer potentieel dan wellicht wordt gedacht De verbeterde geschillenregeling: meer potentieel dan wellicht wordt gedacht H.T. Verhaar Inleiding Op 1 oktober 2012 treedt de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht (Wet flex-bv) 1 in werking.

Nadere informatie

Executie pandrecht op aandelen

Executie pandrecht op aandelen schap eming Executie pandrecht op aandelen Inleiding Voor niets gaat de zon op. Zo zal bij iedere bancaire financiering van een onderneming door een vreemd-vermogenverschaffer enerzijds worden gekeken

Nadere informatie

Overeenkomst van (ver)koop van aandelen. [naam vennootschap]

Overeenkomst van (ver)koop van aandelen. [naam vennootschap] Overeenkomst van (ver)koop van aandelen in [naam vennootschap] Tussen: 1. [Statutaire naam], statutair gevestigd en kantoorhoudende te [plaatsnaam] aan de [adres], hier rechtsgeldig vertegenwoordigd door

Nadere informatie

De aandeelhoudersovereenkomst in relatie tot de vennootschap

De aandeelhoudersovereenkomst in relatie tot de vennootschap De aandeelhoudersovereenkomst in relatie tot de vennootschap M r. W. B. M e i j e r * Inleiding Vaak geven aandeelhouders hun samenwerking binnen de besloten vennootschap (hierna: BV) nader vorm door middel

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

Analyse proceskansen. Geachte heer R

Analyse proceskansen. Geachte heer R te Per e-mail Ministerie van Financiën uw ref. - inzake Analyse proceskansen 10 juli 2015 Geachte heer R 1 Inleiding 1.1 Vandaag, op 10 juli 2015, heeft de tweede aandeelhoudersvergadering van de N.V.

Nadere informatie

Masterclass. Bedrijfsovernames in de praktijk. Adriaan de Buck, advocaat Frank Röben, kandidaat-notaris

Masterclass. Bedrijfsovernames in de praktijk. Adriaan de Buck, advocaat Frank Röben, kandidaat-notaris Masterclass Bedrijfsovernames in de praktijk Adriaan de Buck, advocaat Frank Röben, kandidaat-notaris 2 juni 2015 Inleiding Opbouw Masterclass 2015 17 februari Letter of intent en due diligence 14 april

Nadere informatie

https://wpnr.knb.nl/wpnronline/?sca_e1tk_490_mddocumentprint

https://wpnr.knb.nl/wpnronline/?sca_e1tk_490_mddocumentprint pagina 1 van 5 De Flex-BV in vogelvlucht (I) Auteur: Mr. P.H.N. Quist, Notaris te Amsterdam. Rubriek: Stichting Publicatie: WPNR Weekblad voor Privaatrecht, Notariaat en Registratie Editie: 2012, 6938

Nadere informatie

COMMISSIE VENNOOTSCHAPSRECHT

COMMISSIE VENNOOTSCHAPSRECHT COMMISSIE VENNOOTSCHAPSRECHT Datum: 19 oktober 2010 De Minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Excellentie, Graag doe ik u het standpunt van de Commissie vennootschapsrecht

Nadere informatie

Flex-BV: nieuwe kansen, en hoe nu verder? De juridische en fiscale gevolgen van het nieuwe BV-recht

Flex-BV: nieuwe kansen, en hoe nu verder? De juridische en fiscale gevolgen van het nieuwe BV-recht Flex-BV: nieuwe kansen, en hoe nu verder? De juridische en fiscale gevolgen van het nieuwe BV-recht BV's die na 1 oktober 2012 opgericht worden, zullen meteen met de wijzigingen van de Flex-BV geconfronteerd

Nadere informatie

7. De Flex-BV, ruim een jaar verder (deel 2)

7. De Flex-BV, ruim een jaar verder (deel 2) . De Flex-BV, ruim een jaar verder (deel 2) Ruim een jaar is alweer verstreken na de inwerkingtreding op 1 oktober 2012 van de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht (hierna: Wet Flex-BV, zie

Nadere informatie

Flex BV. Stan Commissaris Jolande van Loon. Rotterdam 17 november 2011

Flex BV. Stan Commissaris Jolande van Loon. Rotterdam 17 november 2011 Flex BV Stan Commissaris Jolande van Loon Rotterdam 17 november 2011 Onderwerpen - Inleiding - Stemrechtloze / winstrechtloze aandelen - Uitkeringstest en accountantsverklaring - Positie bestuur - Certificering

Nadere informatie

Prijsbepaling van effecten bij de geschillenregeling in het vennootschapsrecht - De prijs van de vrijheid

Prijsbepaling van effecten bij de geschillenregeling in het vennootschapsrecht - De prijs van de vrijheid Prijsbepaling van effecten bij de geschillenregeling in het vennootschapsrecht - De prijs van de vrijheid FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be

Nadere informatie

MEMORANDUM. Geachte NBA,

MEMORANDUM. Geachte NBA, MEMORANDUM Aan : de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) Van : Ellen Timmer, Pellicaan Advocaten N.V. Datum : 18 november 2014 Betreft : Consultatie NBA-handreiking over ondersteuning door

Nadere informatie

Een half uurtje flex-bv en

Een half uurtje flex-bv en Een half uurtje flex-bv en Eindelijk is het dan zover: sinds 1 oktober jl. is de flex-bv een feit. Daar waar de minister er zelf ruim vijf jaar over heeft gedaan om deze bv-vorm te doorgronden, heeft de

Nadere informatie

(E) M C>> NEDERLANDSE VERENIGING VOOR. Strekking concept-wetsvoorstel. Advies. bi - br-

(E) M C>> NEDERLANDSE VERENIGING VOOR. Strekking concept-wetsvoorstel. Advies. bi - br- G) hr^ bi - br- NEDERLANDSE VERENIGING VOOR IJ] (E) M {jb / O) De Minister van Veiligheid en Justitie Mr. G.A. van der Steur Postbus 20301 2500 ÈH DEN HAAG G.) S> C>> Datum 3 november 2015 Kenmerk 668160

Nadere informatie

De statutair bestuurder is beter af met de nieuwe WWZ

De statutair bestuurder is beter af met de nieuwe WWZ De statutair bestuurder is beter af met de nieuwe WWZ Author : gvanpoppel Voor werknemers die statutair bestuurder zijn, gelden vaak andere regels bij onder meer ontslag, dan voor 'normale' werknemers.

Nadere informatie

NOTULEN / VOLGNR.: Herstructurering de Meerlanden

NOTULEN / VOLGNR.: Herstructurering de Meerlanden ONDERWERP : NOTULEN / VOLGNR.: Herstructurering de Meerlanden Voorgesteld besluit: Op grond van het onderstaande hebben wij besloten om: 1. Kennis te nemen van het voorstel tot wijziging van de structuur

Nadere informatie

Datum 24 april 2013 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Dijkgraaf (SGP) over de column dat Deutsche Bank in strijd handelt met de zorgplicht

Datum 24 april 2013 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Dijkgraaf (SGP) over de column dat Deutsche Bank in strijd handelt met de zorgplicht > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

28 oktober 2010 Modernisering van het Nederlandse ondernemingsrecht / presentatie 28 oktober 2010 Ellen Timmer

28 oktober 2010 Modernisering van het Nederlandse ondernemingsrecht / presentatie 28 oktober 2010 Ellen Timmer Modernisering van het Nederlandse ondernemingsrecht (o.a. flex) 28 oktober 2010 door ( Rotterdam Ellen Timmer (kantoor Belangrijke veranderingen in het Nederlandse ondernemingsrecht, onder meer: flexibilisering

Nadere informatie

REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL

REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL Dit reglement is op 12 december 2005 door de bestuursraad van Stichting De Kempel, statutair gevestigd te Helmond, kantoorhoudende te 5709

Nadere informatie

Advies inzake de wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met introductie van een meldingsplicht voor bepaalde cash settled

Advies inzake de wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met introductie van een meldingsplicht voor bepaalde cash settled Advies inzake de wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met introductie van een meldingsplicht voor bepaalde cash settled instrumenten (32783) (het "Wetsvoorstel") 7 juli 2011 secretaris

Nadere informatie

Voorstel regioraad. Auteur. : H.M. Bolhaar Datum : 16 februari 2011 Code : 2011/1 Reg.nr. : 11000644 Agendapunt: 10

Voorstel regioraad. Auteur. : H.M. Bolhaar Datum : 16 februari 2011 Code : 2011/1 Reg.nr. : 11000644 Agendapunt: 10 Voorstel regioraad Auteur : H.M. Bolhaar Datum : 16 februari 2011 Code : 2011/1 Reg.nr. : 11000644 Agendapunt: 10 Onderwerp : Overdracht aandelen Twence B.V. aan gemeenten. Samenvatting Voorgesteld wordt

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

themadossier De nieuwe flexibele BV-regels; wat u moet weten!

themadossier De nieuwe flexibele BV-regels; wat u moet weten! themadossier De nieuwe flexibele BV-regels; wat u moet weten! Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar

Nadere informatie

Topmodel met alle opties

Topmodel met alle opties Een preview van de flex-bv Mr. P.H.N. Quist Op 15 december 2009 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel inhoudende de flexibilisering van het bv-recht 1 aangenomen. Een belangrijke stap voorwaarts. Het

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 818 Wijziging van verschillende wetten in verband met de hervorming van het ontslagrecht, wijziging van de rechtspositie van flexwerkers en

Nadere informatie

New rules New choices New opportunities. Flex BV Private Equity

New rules New choices New opportunities. Flex BV Private Equity New rules New choices New opportunities Flex BV Private Equity Inleiding Op 1 oktober 2012 wordt de BV vervangen door de Flex BV. Er zijn veel verschillen tussen de bestaande BV en de Flex BV, maar welke

Nadere informatie

KPMG Meijburg & Co ABCD. Invoering van de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht

KPMG Meijburg & Co ABCD. Invoering van de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht Invoering van de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht Op 12 juni 2012 heeft de Eerste Kamer de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht en de Invoeringswet vereenvoudiging en flexibilisering

Nadere informatie

Advies van de Commissie vennootschapsrecht over het wetsvoorstel inzake de vereenvoudiging en flexibilisering van het b.v. -recht

Advies van de Commissie vennootschapsrecht over het wetsvoorstel inzake de vereenvoudiging en flexibilisering van het b.v. -recht Advies van de Commissie vennootschapsrecht over het wetsvoorstel inzake de vereenvoudiging en flexibilisering van het b.v. -recht 1. De Commissie beschouwt het wetsvoorstel inzake de vereenvoudiging en

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 31 058 Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de aanpassing van de regeling voor besloten vennootschappen met beperkte

Nadere informatie

OVEREENKOMST. tot KOOP EN VERKOOP VAN AANDELEN. in het kapitaal van GRONINGEN AIRPORT EELDE N.V.

OVEREENKOMST. tot KOOP EN VERKOOP VAN AANDELEN. in het kapitaal van GRONINGEN AIRPORT EELDE N.V. OVEREENKOMST tot KOOP EN VERKOOP VAN AANDELEN in het kapitaal van GRONINGEN AIRPORT EELDE N.V. Concept d.d. 30 november 2003 DE ONDERGETEKENDEN: 1. De STAAT DER NEDERLANDEN (Ministerie van Verkeer en Waterstaat),

Nadere informatie

LEIDRAAD BESLOTEN VENNOOTSCHAP

LEIDRAAD BESLOTEN VENNOOTSCHAP LEIDRAAD BESLOTEN VENNOOTSCHAP In deze leidraad vind je een aantal praktische wenken met betrekking tot de juridische gang van zaken bij je vennootschap. Deze leidraad is niet diepgaand. In het voorkomende

Nadere informatie

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven'

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' 1 Toezicht op bestuur Op 31 mei 2011 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht (het "Wetsvoorstel")

Nadere informatie

Betalingstermijnen wettelijk vastgelegd Toelichting wet implementatie richtlijn bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingstermijnen wettelijk vastgelegd Toelichting wet implementatie richtlijn bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingstermijnen wettelijk vastgelegd Toelichting wet implementatie richtlijn bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingstermijnen wettelijk vastgelegd Per 16 maart 2013 zijn

Nadere informatie

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Prins Clauslaan 20 TEL 070-381 13 00 FAX 070-381 13 01 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de bank DATUM 17 maart 2006 CONTACTPERSOON

Nadere informatie

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014 > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T

Nadere informatie

Literatuur bij Actualiteiten Flexbv

Literatuur bij Actualiteiten Flexbv Literatuur bij Actualiteiten Flexbv Webinar 9 juni 2015 Inhoudsopgave Pagina 1 Prof. mr. C.A. Schwarz, Inleiding tot het nieuwe BV-recht. De belangrijkste wijzigingen per 1 oktober 2012. Uitgeverij Paris

Nadere informatie

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Auteur: Mr. T.L.C.W. Noordoven[1] Hoge Raad 23 maart 2012, JAR 2012/110 1.Inleiding Maakt het vanuit het oogpunt

Nadere informatie

De nieuwe Flex-BV. September 2012

De nieuwe Flex-BV. September 2012 De nieuwe Flex-BV September 2012 mr J. Brouwer De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel is noch de auteur noch Boers Advocaten aansprakelijk

Nadere informatie

MEMO Rol Medezeggenschapsraad (MR) bij ontslag schoolleiding R.P.J. Hendrikx. 21 juli 2016

MEMO Rol Medezeggenschapsraad (MR) bij ontslag schoolleiding R.P.J. Hendrikx. 21 juli 2016 MEMO Rol Medezeggenschapsraad (MR) bij ontslag schoolleiding R.P.J. Hendrikx 21 juli 2016 Inleiding 1. De MR op scholen bestaat uit personeel van de betreffende school en uit ouders van de kinderen op

Nadere informatie

VASTSTELLING ADMINISTRATIEVOORWAARDEN (RET N.V.)

VASTSTELLING ADMINISTRATIEVOORWAARDEN (RET N.V.) 1 HJP/cm/5125039/40036078 2623783-v6 VASTSTELLING ADMINISTRATIEVOORWAARDEN (RET N.V.) Op tweeduizend acht zijn voor mij, mr. Hendrikus Johannes Portengen, notaris met plaats van vestiging Rotterdam, verschenen:

Nadere informatie

af over het gevoerde beleid en de door de Raad van Bestuur in dat kader verrichte werkzaamheden.

af over het gevoerde beleid en de door de Raad van Bestuur in dat kader verrichte werkzaamheden. sdw REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR DEFINITIES Cliëntenraad: het door de stichting ingestelde orgaan dat binnen de doelstellingen van de stichting in het bijzonder de gemeenschappelijke belangen van de cliënten

Nadere informatie

Vergaderrechten van het management en besluitvorming buiten vergadering

Vergaderrechten van het management en besluitvorming buiten vergadering Prof. mr. C.A. Schwarz* Vergaderrechten van het management en besluitvorming buiten vergadering In deze bijdrage wordt aandacht besteed aan de positie van vergadergerechtigden zonder stemrecht in de B.V.

Nadere informatie

Vennootschappelijk belang en instructierecht: een (on)gelukkige combinatie?

Vennootschappelijk belang en instructierecht: een (on)gelukkige combinatie? Vennootschappelijk belang en instructierecht: een (on)gelukkige combinatie? Prof. mr. drs. I.S. Wuisman Mr. dr. R.A. Wolf Leiden Revisited, 9 september 2014 Programma Introductie; Statutair instructierecht;

Nadere informatie

Praktische aanwijzingen rondom. 2. Aandeelhoudersovereenkomsten

Praktische aanwijzingen rondom. 2. Aandeelhoudersovereenkomsten Praktische aanwijzingen rondom aandeelhoudersovereenkomsten M. van den Bergh en P. Jongen* 1. Inleiding Aandeelhouders binnen de bv maken veelal afspraken om de brede kaders die het vennootschapsrecht

Nadere informatie

HET STEMRECHTLOZE AANDEEL

HET STEMRECHTLOZE AANDEEL HET STEMRECHTLOZE AANDEEL Webinar Law at Web 8 juni 2015 mr. dr. R.A. (Rogier) Wolf advocaat Steins Bisschop & Schepel universitair docent Universiteit Leiden en Universiteit Maastricht 1 PLAN VAN BEHANDELING

Nadere informatie

Onder een fusie of overname in de context

Onder een fusie of overname in de context MR. M.A. KOOPAL 2 Onder een fusie of overname in de context van het ondernemingsrecht wordt verstaan het samenvoegen van twee of meer zelfstandige ondernemingen. 1 Dat kan op velerlei manieren, maar in

Nadere informatie

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst AAN: De Centrales van Overheidspersoneel, toegelaten tot het Sectoroverleg Rijkspersoneel De Voorzitter van het Sectoroverleg Rijkspersoneel Bijlagen 1 AAC/92.064

Nadere informatie

Reglement Nomination Committee Delta Lloyd N.V.

Reglement Nomination Committee Delta Lloyd N.V. Delta Lloyd N.V. 13 mei 2015 INLEIDING...3 1. SAMENSTELLING...3 2. TAKEN EN BEVOEGDHEDEN...3 3. VERGADERINGEN...3 4. RAPPORTAGE AAN DE RVC...4 5. DIVERSEN...4 2/5 13 mei 2015 - Concept INLEIDING 0.1 Dit

Nadere informatie

Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding

Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding WIJZIGING VAN BOEK 6 VAN HET BURGERLIJK WETBOEK EN HET WETBOEK VAN BURGERLIJKE RECHTSVORDERING IN VERBAND MET DE NORMERING VAN DE VERGOEDING VOOR KOSTEN TER VERKRIJGING VAN VOLDOENING BUITEN RECHTE Memorie

Nadere informatie

NOTULEN AUTEUR / INLICHTINGEN: 12 mei 2011 10060553/11-00258663/eti Concept-notulen flexbv

NOTULEN AUTEUR / INLICHTINGEN: 12 mei 2011 10060553/11-00258663/eti Concept-notulen flexbv NOTULEN VAN DE ALGEMENE VERGADERING VAN EEN BESLOTEN VENNOOTSCHAP NAAR NEDERLANDS RECHT, GEBASEERD OP DE WETSVOORSTELLEN INZAKE FLEXIBILISERING VAN HET BV-RECHT. Bijgaand eerst een toelichting en daarna

Nadere informatie

PROJECT AMSTERDAM. VOLMACHT VAN [invullen naam publiekrechtelijke rechtspersoon]

PROJECT AMSTERDAM. VOLMACHT VAN [invullen naam publiekrechtelijke rechtspersoon] PROJECT AMSTERDAM VOLMACHT VAN [invullen naam publiekrechtelijke rechtspersoon] De ondergetekende: naam : rechtsvorm : publiekrechtelijke rechtspersoon naar Nederlands recht statutaire zetel : adres :

Nadere informatie

Verbintenissen en verplichtingen in het vennootschapsrecht *

Verbintenissen en verplichtingen in het vennootschapsrecht * WETENSCHAP Verbintenissen en verplichtingen in het vennootschapsrecht * J.B. Huizink 1 Inleiding De wetsvoorstellen vereenvoudiging en flexibilisering van het bv-recht met de bijbehorende invoeringswet

Nadere informatie

Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s

Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s Onderzoek door mr. J.M. Blanco Fernández en prof. mr. M. van Olffen (Van der Heijden Instituut, Radboud Universiteit Nijmegen) in opdracht van het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Vastgoed-nieuws. 21 november 2013. Huur woonruimte naar zijn aard van korte duur

Vastgoed-nieuws. 21 november 2013. Huur woonruimte naar zijn aard van korte duur Vastgoed-nieuws 21 november 2013 Huur woonruimte naar zijn aard van korte duur Essentie Verhuurders proberen vaak op creatieve manier onder dwingendrechtelijke huur(prijs)beschermingsbepalingen uit te

Nadere informatie

Artikel 2. Overdracht en licentie (algemeen)

Artikel 2. Overdracht en licentie (algemeen) Artikel 2. Overdracht en licentie (algemeen) 1. Het auteursrecht gaat over bij erfopvolging en is vatbaar voor gehele of gedeeltelijke overdracht. 2. De maker, of zijn rechtverkrijgende, kan aan een derde

Nadere informatie

Enkele aspecten van de (on)mogelijkheid tot het vorderen van afgeleide schade

Enkele aspecten van de (on)mogelijkheid tot het vorderen van afgeleide schade Enkele aspecten van de (on)mogelijkheid tot het vorderen van afgeleide schade M r. S. S c h m e e t z * Inleiding Het leerstuk van de afgeleide schade behandelt de vraag of aandeelhouders vergoeding van

Nadere informatie