NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004"

Transcriptie

1 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 EXAMENOPGAVEN NIMA MODULE B1 Tijd: uur (150 minuten) U wordt verzocht de vragen op het aan u uitgereikte antwoordpapier in de voorgeschreven volgorde te beantwoorden en duidelijk te schrijven; onleesbare antwoorden worden fout gerekend. Aantal vragen bij dit onderdeel: 4 Aantal pagina s: 19 Controleer zorgvuldig of alle pagina s in de goede volgorde aanwezig zijn. Neem in geval van een afwijking onmiddellijk contact op met een surveillant. Dit onderdeel toetst:? Uw vermogen om uit een vrij grote hoeveelheid gegevens de meest relevante informatie te vergaren teneinde een goed inzicht te verkrijgen in de positie van de betrokken organisatie;? Uw vermogen om de aantrekkelijkheid van verschillende distributiekanalen en de consequenties voor de keuze van de betrokken organisatie daarbij vast te stellen? Uw vermogen om de kritische succesfactoren van de bedrijfstak en onderneming in kaart te brengen? Uw vermogen om het duurzame concurrentievoordeel van betrokken onderneming vast te stellen? Uw vermogen om een Balanced Scorecard te ontwikkelen? Uw inzicht in internationale marketing? Uw vermogen om een exportplan op te stellen Veel succes! Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA 1

2 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 CASE: Vredestein the power of design Deze case berust op deels werkelijke en deels fictieve gegevens. De fictieve gegevens zijn aangebracht om de complexe problematiek te vereenvoudigen. 1.0 Inleiding Als u in uw auto stapt, denkt u dan wel eens na over uw banden? Meestal gebeurt dat pas als ze versleten zijn, een verschijnsel waar u pas op wordt geattendeerd bij een onderhoudsbeurt aan de auto of een verplichte Algemene Periodieke Keuring (APK). En als u dan geconfronteerd wordt met vervanging, welke argumenten spelen dan een keuze bij de aanschaf van een nieuwe autoband? Merk, type, prijs, advies van de garagehouder, of nog andere argumenten? Veel Nederlandse automobilisten zien een autoband als een vies zwart ding waar je vieze handen van krijgt wanneer je ze moet vervangen, en die ook nog eens een noodzakelijke kostenpost blijken, die ze het liefst zo laag mogelijk houden. Er wordt dan ook wat afgeshopt tussen de verschillende aanbieders van autobanden. De prijs speelt daarbij in veel gevallen een belangrijke rol in de uiteindelijke beslissing. Een autoband is een commodity. Deze case gaat over de vervangingsmarkt van autobanden voor personenauto s in Nederland en de toekomstperspectieven van een Twentse bandenfabrikant. 2.0 De vervangingsmarkt voor personenautobanden In het jaar 2003 kwamen er in Nederland een half miljoen nieuwe personenauto s en dus twee en een half miljoen nieuwe autobanden (inclusief reservewielen) bij op de Nederlandse wegen. Al deze banden slijten en zullen eens moeten worden vervangen voor nieuwe. De een eerder dan de ander, afhankelijk van het aantal kilometers dat een auto per jaar rijdt en de kwaliteit van de band. In Nederland kende de vervangingsmarkt van banden voor personenauto s in het jaar 2003 een omvang van nieuwe autobanden. Een onbeduidend getal als we ervan uitgaan dat de totale vervangingsvraag op de Europese markt voor personenauto s eenheden bedraagt. Tellen we daar nog de markt bij van eerste montagebanden, die zijn gemonteerd bij de productie van een nieuwe in Europa geproduceerde auto s, dan komen we in Europa voor het jaar 2003 uit op een marktpotentieel van autobanden voor de personenautomarkt. 2.1 Aanbieders De belangrijkste aanbieders van autobanden op de vervangingsmarkt voor personenauto s zijn grote, mondiaal opererende fabrikanten. In tabel 1 treft u de belangrijkste aanbieders van merkbanden voor personenauto s op de Europese markt aan. Producent Afzet Omzet 1. Michelin 26% 30% 2. Continental 15% 18% 3. Bridgestone 8% 9% 4. Pirelli 7% 8% 5. Dunlop 4% 5% 6. Good Year 4% 5% 7. Firestone 4% 4% Totaal 68% 79% Tabel 1: Grootste A-merken naar afzet en omzet op de Europese markt in het jaar

3 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 Opvallend daarbij is dat deze zeven grote A merken bijna 80% van de totale bandenomzet vertegenwoordigen op de Europese markt en dit bij een afzet van nog geen 70% van alle autobanden. Dit verschijnsel valt te verklaren door het merkenbeleid van deze fabrikanten. Naast het produceren van het eigen A-merk brengen de meeste van deze fabrikanten ook een B-merk op de markt. Zo voert Michelin naast het eigen merk ook het (B merk) Kleber en is Continental in deze markt van B merken actief met het merk Uniroyal. Daarnaast produceren sommige van deze fabrikanten distribuantenmerken voor grote Fast-fit ketens. Een derde reden die het verschil tussen het afzet- en omzetpercentage van autobanden verklaart, is de import van banden uit Oost-Europa en het verre Oosten. Fabrikanten van deze merken, zoals Toyo en Yokohama richten zich uitsluitend op de onderkant van de markt met goedkope autobanden. Bij deze aanbieders is het percentage van de omzet veel lager dan hun afzetpercentages. In Europa zijn in het totaal 250 verschillende bandenmerken te koop. De import van personenautobanden uit lage lonenlanden zorgt voor een extra prijserosie op de Europese en Nederlandse markt. Kijken we naar de Nederlandse vervangingsmarkt voor autobanden voor de personenautomarkt, dan zien we dat de kaarten enigszins anders zijn geschud (tabel 2). Ook hier voeren de twee Europese marktleiders de lijst aan. Alleen treffen we hier op de derde plaats de Nederlandse bandenfabrikant Vredestein aan. In Nederland zijn ongeveer 180 bandenmerken actief. In 2003 bedroeg de gemiddelde consumentenprijs van een personenautoband op de Nederlandse markt 85, inclusief BTW. Deze gemiddelde prijs geldt, evenals de gehanteerde marges, voor alle distributiekanalen. Voor het vervolg van de marktbeschrijving beperken we ons tot de Nederlandse markt Producent Afzet Omzet 1. Michelin 26% 30% 2. Conti 20% 24% 3. Vredestein 8% 9% 4. Pirelli 6% 8% 5. Bridgestone 5% 7% 6. Good Year 5% 6% Totaal 70% 84% Tabel 2: Grootste A-merken naar afzet en omzet op de Nederlandse markt in het jaar Afnemers In de vervangingsmarkt van personenautobanden in Nederland stopt de fabrikant de nodige energie in het creëren van naamsbekendheid en merkvoorkeur, zoals we hiervoor konden vaststellen. De meeste commerciële energie gaat echter naar het stimuleren van de tussenhandel. Bandenfabrikanten opereren in een typische business-to-business markt. Een marketingmanager van een bekende bandenfabrikant formuleerde het als volgt: Als je de tussenhandel weet te overtuigen van de kwaliteit van je totaalproduct, dan zal die zijn best gaan doen zoveel mogelijk van jouw producten te verkopen. Bandenfabrikanten stoppen daarom veel energie in het creëren van de beste prijs-kwaliteitverhouding, snelle afhandeling van claims, het organiseren van promoties voor de tussenhandel, het verzorgen van 3

4 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 trainingstrajecten en het maken van afspraken met grote leasemaatschappijen. Dit gebeurt allemaal ten gunste van de tussenhandel. Personenautobanden vinden op de Nederlandse vervangingsmarkt op verschillende manieren hun weg naar de consument (figuur 1). Buitenlandse fabrikanten schakelen daarbij een importeur in. In de meeste gevallen is dit een fabrieksgebonden importeur. Fabrikant / importeur (vervangingsmarkt voor personenautobanden) (100%) Grossier (60%) Franchise en inkoopcombinaties 10 % 20 % 20 % 5 % 15 % 15% 15% Dealerbedrijf (30%) Niet dealer (20%) Fastfitter (20%) Bandenspecialist + overige (30%) Consument Figuur 1: Distributiekanaal vervangingsmarkt en gemiddelde omzetaandelen per kanaal voor personenautobanden in Nederland in het jaar 2003 Deze fabrikanten en importeurs krijgen bij hun afzet te maken met verschillende partijen in het distributiekanaal. Naast de traditionele grossier, autodealer en niet autodealer spelen de laatste decennia twee andere partijen een prominente rol in de afzet van autobanden op de consumentenmarkt.? De fastfitter; De structuur van deze organisaties is vergelijkbaar met die van het grootwinkelbedrijf. Er is sprake van een hoofdkantoor en meerdere filialen. Bekende fastfitters in Nederland zijn Kwik Fit en Euromaster. Grote fastfitters moeten over het algemeen een betere marge halen dan bijvoorbeeld de bandenspecialist. Ze hebben, ten opzichte van de bandenspecialist, een grote overhead die terugverdiend moet worden. De consument betaalt in veel gevallen dan ook minder bij een bandenspecialist dan bij een fastfitter. In hun communicatie richten de fastfitters zich echter op de prijsgevoelige consument. Het prijsbeleid is dermate diffuus dat de consument de prijsverschillen met de bandenspecialist moeilijk weet te onderscheiden.? De bandenspecialist; deze specialisten werken veelal onafhankelijk of zijn aangesloten bij een franchiseorganisatie. De meeste van deze bedrijven (ruim 700 in Nederland) zijn aangesloten bij de brancheorganisatie VACO. Een bekende franchiseorganisatie van bandenspecialisten is Profile Tyrecenter. Bij deze organisatie zijn inmiddels ruim honderd bedrijven aangesloten. Bandenspecialisten hebben over het algemeen wat minder prijsgevoelige kopers dan fastfitters. Bij deze bedrijven worden daarom meer duurdere 4

5 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 banden gekocht dan bij de fastfitter. Dit heeft mede te maken met de wijze waarop deze aanbieders van banden zich positioneren naar de markt. In Nederland vindt 60% van de banden zijn weg via het grossierskanaal. Deze grossiers zijn in voorkomende gevallen aangesloten bij de brancheorganisatie RAI autovak. Naast banden leveren deze grossiers een breed assortiment aan onderdelen en accessoires aan hun afnemers. Het grootste gedeelte van hun afzet (70%) leveren zij aan de autobedrijven (dealerkanaal en niet-dealerkanaal). De rest van hun afzet is gelijkmatig verdeeld over het fastfittkanaal en de bandenspecialisten. Ook zijn er grossiers die zich helemaal gespecialiseerd hebben op autobanden. Zij kopen bij een bandenfabrikant soms grote partijen banden in die niet afgenomen worden door een autofabrikant (eerste montage), omdat de productie van een aantal nieuwe auto s niet doorgaat. Behalve via het grossierskanaal leveren importeurs en fabrikanten ook rechtstreeks aan dealerbedrijven, fastfitters en bandenspecialisten. Voor grote afnemers als de hiervoor genoemde fastfitters en franchiseorganisaties is het bijzonder interessant om rechtstreeks in te kopen bij fabrikanten en importeurs. Vanuit het oogpunt van de fabrikant ziet de prijsopbouw van een personenautoband voor de consument er gemiddeld als volgt uit: % Marges voor de tussenhandel Consumentenprijs incl. b.t.w. 85,00 119% Consumentenprijs excl. b.t.w. 71,43 100% Marge tussenhandel 35,71 50% Af-fabrieksprijs 35,71 50% Productiekosten Af-fabrieksprijs 35,71 100% Productiekosten (grondstoffen) 16,43 46% Exploitatiekosten (vaste kosten) 12,14 34% Bedrijfsresultaat per band (EBITA) 7,14 20% Tabel 3: Kostprijsopbouw personenautoband in de vervangingsmarkt in Nederland in 2003 Deze kostprijsopbouw brengt met zich mee dat het break-even punt in deze bedrijfstak hoog ligt. 5

6 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI Segmentatie/productclassificatie Autobandenfabrikanten spreken over segmentatie waar zij feitelijk productclassificatie bedoelen. Banden worden door bandenfabrikanten ingedeeld (dit noemen zij segmenteren) naar snelheid in kilometers per uur. Hierdoor ontstaat de volgende indeling: Codering Snelheid S tot 160 km per uur T tot 190 km per uur H Tot 210 km per uur V Tot 240 km per uur W Tot 270 km per uur Y Tot 300 km per uur (Y) 300+ km per uur Tabel 4: Bandencodering in Nederland naar snelheid in km per uur Naast deze standaardcodering hanteren bandenfabrikanten nog aanvullende coderingen. Zo werken de bandenfabrikanten met de constructiecode ZR. Deze code wordt samen met de standaardcodering uit tabel 4 gebruikt. Zo zijn er dus banden die in de maataanduiding ZR hebben staan, terwijl de band een snelheidscode W heeft. Deze band is dus geschikt voor snelheden tot 270 km/u. Op grond van de hierboven gehanteerde segmentatiecodering lijkt het dus dat iedere auto en ieder type zijn eigen band heeft. Een kleine stadsauto kan uit de voeten met een band met de codering S en een snelle Porsche zal al gauw het type band met een W- of een Y-codering krijgen. De situatie is echter iets gecompliceerder. Vanaf de fabriek hebben autoproducenten een grote invloed op de vraag welke band er uiteindelijk onder een auto komt. Zo is het tegenwoordig heel normaal dat een grote middenklasser, die een maximale snelheid van 200 kilometer per uur kan halen, een band vanaf de fabriek gemonteerd krijgt met een W- codering, hoewel de auto genoeg heeft aan een band met een H- of V-codering. Immers de auto komt bij lange na niet in de buurt van een snelheid van 270 kilometer per uur. De reden dat een fabrikant kiest voor een afwijkende codering, heeft alles te maken met de structuur en opbouw van de band. Een band met de codering W heeft namelijk een andere uitwerking op de rijeigenschappen dan een band met een lagere snelheidscodering. Dit is dan weer erg belangrijk voor de positionering van het model in de concurrentiestrijd met andere merken. Voor de vervangingsmarkt van personenautobanden spelen naast de snelheidscoderingen daarom nog andere segmentatiecriteria mee om zich te onderscheiden van de concurrenten. Het fenomeen personenauto kent vandaag de dag een veel bredere definitie dan tien jaar geleden. Naast de normale personenauto kennen we tegenwoordig de zogenaamde MPV s, 4x4 s, Mini MPV s etc. Deze verschillende modellen bieden de bandenfabrikanten de mogelijkheid scherper te segmenteren in de vervangingsmarkt. Een tweede segmentatiecriterium (lees indeling) die de fabrikanten hanteren is op basis van het karakter van de band. Grofweg kan op basis van behoeften van automobilisten worden gesegmenteerd naar de maatstaf comfortabel, comfortabel/sportief en sportief. In combinatie met de snelheidscodering en het type auto ontstaat er zo dus een uitgebreid scala aan typen autobanden. De bestuurder van een luxe Jaguar kan dus vragen om een W-type band met 6

7 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 comfortabele rijeigenschappen voor een type personenauto. De bestuurder van een terreinauto die een sportief rijgedrag op de snelweg wil hebben, vraagt om een V-type met een sportieve structuur voor een 4x4 aangedreven auto. Samengevat betekent dit: Keuze band door de consument = Soort auto + gewenst karakter + snelheidscodering Door bovengenoemde ontwikkelingen zijn er de laatste jaren verschuivingen waar te nemen in het aankoopgedrag van personenautobanden op de vervangingsmarkt. Bestuurders van een middenklasseauto zullen zich bij het aanschaffen van een nieuwe autoband laten leiden door de keuze die de autofabrikant voor hen heeft gemaakt bij het produceren van de nieuwe auto. In het distributiekanaal spelen de aanbieders van autobanden hierop in. Dit leidt tot aanzienlijke verschuivingen in de verschillende segmenten, zoals tabel 5 laat zien. Gemiddelde Consumentenprijs (incl. 19% b.t.w.) Procentuele stijging / daling t.o.v Bandencodering Marktaandeel in stuks S/T 25% 40-15% H 30% 70-2% V 30% % W/Y 15% % Tabel 5: Verdeling en verschuiving van marktaandelen naar productcategorie personenautobanden in Nederland in het jaar 2003 Met name dealerbedrijven profiteren van deze verschuiving. Autobezitters die minder prijsgevoelig zijn en een hechte relatie met hun garage hebben, zullen in veel gevallen het advies van het dealerbedrijf opvolgen. De keuze voor een bij eerste montage band is in veel gevallen dan ook snel gemaakt. Deze constatering gaat met name voor de duurdere modellen op. 4.0 Vredestein Banden BV Het bedrijf Vredestein is vanaf 1909 actief met het verwerken van rubberproducten. In 1991 wordt het aandelenpakket van de Nederlandse overheid overgenomen door een groep investeerders onder de naam Vredestein Investment Consortium (VICO). Net als bij de overname van het aandelenpakket door de Nederlandse overheid krijgt het bedrijf ook nu een nieuwe kapitaalinjectie. Er wordt een koerswijziging ingezet. De productie van autobanden voor massamarkten en eerste montage (OEM) blijkt onvoldoende winstgevend. De prijsconcurrentie is fel en autofabrikanten schroeven hun eisen iedere keer verder op. Op de lange duur is er voor Vredestein onvoldoende winst te realiseren in deze markten. Het bedrijf trekt zich daarom terug van massamarkten en richt zich nog uitsluitend op marktniches in de reeds eerder gekozen segmenten. Voor de vervangingsmarkt van autobanden betekent dit, dat men zich op de bovenkant van de markt gaat richten. Voor de andere sectoren gaat men zich toeleggen op het ontwikkelen van speciale producten en daar waar nodig zelfs op maatwerk. Vredestein concentreert zich op het ontwikkelen van nieuwe producten voor deze niches. De waardeketen van het bedrijf verandert in de jaren daarna tot wat die nu is (zie bijlage 2). Omdat het gehele waardetoevoegingsproces centraal in Enschede wordt uitgevoerd, is Vredestein Autobanden inmiddels voor meerdere 7

8 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 toeleveranciers een interessante partner om productinnovaties uit te proberen en toe te passen. Medio 2003 trekt Vredestein zich terug van de beurs. Het bedrijf krijgt een nieuwe kapitaalinjectie ter versterking van het eigen vermogen en de juridische vorm wordt omgezet in een BV. Vredestein BV bestaat vanaf dat moment uit drie divisies: Vredestein Banden BV, Hevea en Rubber Resources. Het exploitatiejaar 2003 wordt door Vredestein BV afgesloten met een nettowinst van ,-. Dit is een spectaculaire verbetering ten opzichte van het jaar daarvoor, die voornamelijk te danken is aan een aantal doorgevoerde efficiencymaatregelen. De financiële ratio s treft u aan in bijlage Assortiment Vredestein Banden BV in Enschede is een zelfstandige divisie binnen het Vredestein concern. In het jaar 2003 bedroeg de omzet van Vredestein Banden 200 miljoen. In dat jaar verkocht Vredestein 3,9 miljoen personenautobanden, waarvan in Nederland. Daarmee genereerde het bedrijf op de markt voor personenautobanden een omzet van wel Deze omzet wordt voor 95% gegenereerd in Europa. (zie bijlage 1). De rest van de omzet kwam uit banden voor landbouwmachines, industriebanden en fietsbanden. In 2003 is de omzet van personenautobanden 4% hoger dan in het jaar daarvoor. Voor het jaar 2004 mikt het bedrijf op een omzetstijging van 5% ten opzichte van het jaar In figuur treft u de verdeling aan van de afzet van Vredestein personenautobanden in de verschillende deelsegmenten. Personenwagenbanden Zomerbanden 45% Winterbanden 33% All season 15% Klassieke auto s 1% Space masters 6% Figuur 2: Afzet van personenautobanden Vredestein BV naar doelgroep in het jaar 2003 Zoals eerder gememoreerd onder hoofdstuk 3.0 hanteert Vredestein, evenals de andere fabrikanten en aanbieders, de indeling naar bandencodering. De marketingstrategie van Vredestein is de laatste jaren aanzienlijk veranderd. Meer en meer richt men zich op de bovenkant van de markt. Men doet dit met een uitgebreid merkenportfolio. In bijlage 3 is een samenvatting gegeven van de belangrijkste product/marktcombinaties, de positionering en de plaats op de Product Levenscyclus Merkenbeleid Alle banden zijn zwart, je krijgt er vieze handen van en ze slijten te snel, zo stelden we eerder. Doordat deze gedachte bij veel consumenten leeft, is de band een commodity. Tot een aantal jaren geleden leverde Vredestein dan ook een goed bandje voor een redelijke prijs. De typenamen van de verschillende Vredestein-banden waren veelal afgestemd op deze strategie. De strategie had echter tot gevolg dat de marges voor het bedrijf flinterdun werden. Om die reden besloot het bedrijf in 1992 zijn marketingstrategie aan te passen. De me-too-strategie werd vervangen door een strategie waarin innovatie centraal staat. Na uitgebreid onderzoek in diverse Europese landen kwam men tot de conclusie dat er een 8

9 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 markt was voor een emotionele personenautoband. Topdesigner Giugiaro werd gevraagd een nieuwe (lifestyle) bandenlijn te ontwikkelen die afgestemd is op de belevenis van de sportief ingestelde automobilist. De designerband werd een feit. Deze herpositionering van het product personenautoband leidde er toe dat er een nieuwe brand-equity werd gecreëerd. Per jaar ontwikkelde Vredestein twee nieuwe producten, steeds met verschillende productnamen. Onder de slogan Vredestein the power of design werden deze banden, alle van topkwaliteit, net onder de top in de markt gepositioneerd. De nieuwe strategie begon al snel haar vruchten af te werpen. Er werd meer winst gemaakt. 4.2 Distributiebeleid Evenals de overige aanbieders is Vredestein Banden BV actief in alle in Nederland aanwezige distributiekanalen. Van de totale afzet van banden in de vervangingsmarkt werd in het jaar 2003 slechts 5% gedistribueerd via het dealerbedrijf. Het gaat hier voornamelijk om banden in de bovenkant van het segment. Het zijn vooral dealerbedrijven en de bandenspecialisten die zich bezighouden met de verkoop van duurdere merken. De waarde van de selectie-indicator voor Vredestein verkooppunten is respectievelijk 1,1 bij de dealerbedrijven en 1,2 bij de bandenspecialisten. De waarden zijn gemeten naar omzet. Niet dealerbedrijven waren verantwoordelijk voor 45% van de afzet. Van dit percentage ging 40% via het grossierskanaal. De rest werd rechtstreeks geleverd. De totale omzet aan niet-dealers (zowel bij directe (5%) als bij indirecte distributie) bedroeg in Fastfitters leverden 10% van alle Vredestein personenautobanden af aan de consument. Met een bijdrage van 8% in de omzet bleef dit kanaal echter achter. In dit kanaal werden voornamelijk goedkopere banden afgezet. Fastfitters betrokken Vredestein personenautobanden voor 50% via het grossierskanaal. De rest werd rechtstreeks door Vredestein gedistribueerd. Het overige deel van de afzet werd gerealiseerd via de bandenspecialist. Van deze hoeveelheid werd 30% geleverd via de inkoopcombinatie of de franchisegever. De rest werd gedistribueerd via het grossierskanaal. De omzet in het kanaal van de bandenspecialist voor Vredestein personenautobanden bedroeg in Voor het jaar 2004 verwacht men dat de vraag verder zal verschuiven naar duurdere banden, evenals in de totale Nederlandse markt. Men gaat ervan uit, dat deze vraagverschuiving voor Vredesteinbanden dezelfde vraagverandering kent als die op de totale Nederlandse markt. In de andere Europese landen geldt een andere verdeling. Deze is afhankelijk van de structuur van het distributiekanaal per land. 4.3 Communicatiebeleid De accenten voor het communicatiebeleid bij Vredestein BV zijn met name gericht op het distributiekanaal. De rol van de afdeling Sales is daarbij cruciaal. Door middel van relatiemarketing proberen de verkopers van Vredestein de rol van voorkeursleverancier te krijgen. Ondersteuning met behulp van sales promotion activiteiten is daarbij een van de belangrijkste wapens die worden ingezet. Voor een relatief kleine fabrikant als Vredestein is dat, samen met een daarop afgestemd bonussysteem, ook de meest effectieve manier van handelen, zo is gebleken. Ruim 30% van het communicatiebudget wordt besteed aan Point of Sale-activiteiten. Vredestein ondersteunt niet alleen de activiteiten bij de distribuant in het bedrijf zelf, maar steunt ook de verkoopactiviteiten van de verschillende distributiekanalen met DM (Direct Marketing) activiteiten. Zo participeert Vredestein mee in het verzorgen van een direct mail voor de verkoop, montage en opslag van winterbanden die een garagebedrijf, bandenspecialist of fastfitter naar zijn klanten stuurt. Een ander belangrijk speerpunt in het onderhouden van relaties is het ondersteunen van de regionale en locale distribuanten op 9

10 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 het gebied van adverteren in locale dag- en weekbladen. Vredestein participeert in dergelijke situaties in de kosten of ondersteunt door middel van coöperatieve reclame. Hiervoor is 35% van het communicatiebudget gereserveerd. In de afgelopen jaren is Vredestein enigszins terughoudend geweest met het voeren van landelijke reclame. Als relatief kleine fabrikant is het moeilijk op te vallen in het mediageweld van de verschillende aanbieders. In 2004 en de jaren daarna wil Vredestein het gebruik van massacommunicatie echter intensiveren. Men wil zich daarbij met name richten op specifieke media die zich richten op de door Vredestein gedefinieerde doelgroepen. Voor 2004 wordt hiervoor 30% van het communicatiebudget gereserveerd. De laatste 5% van het budget wordt besteed aan het onderhouden van de internetsite. Continue aanpassingen en verbeteringen hebben als doel de organisatie en haar producten zo toegankelijk mogelijk te maken voor handel en consument. 4.4 Prijsbeleid Zoals reeds bij het onderdeel communicatiebeleid werd gesteld, is de ondersteuning van het dealerkanaal essentieel in de marketing van Vredestein. De prijsstrategie en tactiek van Vredestein speelt daarin een belangrijke rol. Naar de handel positioneert het bedrijf zich prijstechnisch net iets onder de marktleider. Dit is noodzakelijk, omdat men de distribuant voor zich moet winnen. Gewoontegetrouw zullen distribuanten, met name de dealer bedrijven, geneigd zijn bij vervanging hetzelfde merk band te monteren dat is geplaatst door de autofabrikant en de daaraan gekoppelde bandenleverancier. De leverancier van de OEM heeft hier dus een voorsprong. Door zich net iets onder de prijs van het merk van de desbetreffende OEM te positioneren, creëert Vredestein zodoende een voordeel voor de distribuant. Dit voordeel wordt verder versterkt door een bonussysteem te koppelen aan de afnamehoeveelheid van een distribuant. In combinatie met het gevoerde communicatiebeleid probeert Vredestein op deze wijze een voorkeurspositie bij distribuanten te verwerven. 5.0 Groeimogelijkheden Enkele weken geleden is de EU uitgebreid met 10 landen. Zeven van deze landen liggen in de directe nabijheid van elkaar in Oost Europa. De totale bevolkingsomvang van al deze landen gezamenlijk bedraagt ruim inwoners. Deze bevolkingsomvang is zo groot als die van Duitsland, een land waar op dit moment personenauto s rijden. De toetreding tot de EU zal in de nabije, maar vooral in de wat verdere toekomst, leiden tot een aanzienlijke welvaartsgroei. Welvaartsgroei betekent ontegenzeggelijk dat er in deze landen steeds meer auto s zullen worden verkocht. De huidige ontwikkelingen in de verkoop laten deze stijging nu al zien (tabel 6). In 2007 zullen naar verwachting ook Roemenië en Bulgarije toetreden tot de EU. Deze twee landen hebben gezamenlijk een bevolkingsomvang van ruim inwoners. Ook deze toetreding betekent op termijn een geweldige vervangingsmarkt voor personenautobanden. 10

11 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 Land (prog) Tsjechië Slowakije Hongarije Polen Baltische staten 1 Onbekend Totaal Tabel 6: Ontwikkelingen en verwachtingen van autoverkopen in vijf nieuwe EU lidstaten De meeste van de markten in de oude EU waarop Vredestein nu opereert, zijn verzadigd. De concurrentiestrijd is moordend. Om echt een stap voorwaarts te kunnen maken, moet daarom op de middellange termijn omgezien worden naar nieuwe markten. Voor het management ligt het verder bewerken van de nieuwe EU-landen in Oost-Europa het meest voor de hand. De vervangingsmarkt van autobanden zal in de nieuwe EU-landen op middellange termijn (binnen 5 jaar) sterk groeien, zo is de verwachting. Niet alleen de groei van kleinere, goedkopere, auto s zal een vlucht nemen. Ook duurdere (gebruikte) auto s zullen meer en meer in het straatbeeld van deze landen verschijnen. Daarnaast is men in de bedrijfstak ervan overtuigd, dat in de nieuwe EU-landen dezelfde Kritische Succes Factoren (KSF s) zullen gelden als in de oude EU-landen. Op dit moment realiseert Vredestein slechts een gering percentage van zijn omzet in deze nieuwe EU-landen. Het management van Vredestein is daarom van mening, dat er aanzienlijke groeimogelijkheden voor het bedrijf zijn in deze nieuwe Europese landen. De vraag is echter op welke wijze men deze markt het beste kan bewerken. Op dit moment worden Vredestein-banden in de oude EU-lidstaten (Italië, Zwitserland e.d. ) verkocht via importeurs. Een aantal van deze importeurs is in de afgelopen jaren door Vredestein overgenomen. Een soortgelijke strategie zou men ook kunnen gaan voeren in de nieuwe EUlidstaten. Het dilemma is echter of dit voor deze staten de juiste methode is. Het management van Vredestein Banden BV moet een antwoord vinden op de vraag, welke landenkeuze gemaakt moet worden. Het is een vraag die de gemoederen in Enschede danig bezig houdt. Om antwoord te geven op deze vraag besluit men een exportmanager aan te stellen die een advies moet uitbrengen met betrekking tot de beste exportstrategie. De exportmanager gaat grondig te werk en levert binnen enkele weken de benodigde informatie. Deze informatie komt kort samengevat op het volgende neer: - Vredestein BV exporteert op dit moment met behulp van een eigen verkoopkantoor in enkele van de nieuwe EU lidstaten (Directe export); - De nieuwe lidstaten verschillen niet alleen erg van het oude Europa, maar ook onderling. De kleine nieuwe lidstaten zijn het best voorbereid op economische integratie, de middelgrote iets minder goed en Polen volgt op afstand; - Op dit moment heeft Polen de grootste economische problemen van de nieuwe EUlanden; - De afgelopen 10 jaar groeide de economie in de nieuwe EU landen met 2 procentpunten meer dan die van de oude EU-landen; 1 Onder de Baltische staten worden begrepen Estland, Letland en Litouwen 11

12 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI Litouwen en Estland hebben hun munt al gekoppeld aan de Euro; Letland wil dit in het jaar 2005 doen; - De verwachting is dat de lonen in de Oost-Europese landen relatief snel gelijke tred zullen houden met die in de oude EU-landen; - Tsjechen hebben, meer dan de andere nieuwe lidstaten, een zwak voor techniek. In dit land bevindt zich de grootste auto-industrie. VW, Peugeot-Citroën en sinds kort ook het Koreaanse Hyundai hebben Tsjechië als vestigingsplaats voor productieactiviteiten gekozen. Naast deze informatie heeft de nieuwe exportmanager ook nog de benodigde informatie verzameld met betrekking tot de macro-economische ontwikkelingen voor de komende jaren (zie bijlage 5). Op grond van deze informatie is de nieuwe exportmanager van mening dat Vredestein zich met haar exportactiviteiten primair moet richten op Tsjechië en de Baltische staten. Immers zo stelt hij: De snelle koppeling aan de Euro en de aanwezigheid van een grote autoindustrie geven de Baltische staten en Tsjechië een voorkeurspositie in de marktbewerking van Vredestein. Daarnaast is in de Baltische staten de snelste procentuele groei van het aantal autoverkopen te verwachten (tabel 6). De exportmanager is tevens van mening dat het voor Vredestein op de korte termijn al lucratief is om een productievestiging te openen in Tsjechië. We bevinden ons dan in het hart van de auto-industrie van het nieuwe Europa, zo besluit hij zijn betoog. 12

13 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 VRAGEN BIJ CASE VREDESTEIN the power of design De vragen 1 t/m 3 hebben betrekking op de activiteiten van Vredestein Banden op de Nederlandse markt. Vraag 4 toetst uw kennis en inzicht met betrekking tot het vraagstuk internationalisering. Vraag 1 Vredestein Banden BV is op de Nederlandse markt actief in verschillende distributiekanalen a. Maak een analyse van prestaties van Vredestein Banden BV in de verschillende distributiekanalen in de distributiekolom voor de Nederlandse markt. Maak daarbij, voorzover mogelijk onder andere gebruik van een distributiediagram en de distributiekengetallen (per kanaal) b. Welke conclusies kunt u trekken met betrekking tot de uitkomsten in vraag 1a voor de marketingstrategie van Vredestein Banden BV en welke consequenties hebben deze gevolgtrekkingen voor de door Vredestein Banden BV gevoerde distributiestrategie? Vraag 2 Als men wil weten welke richting Vredestein Banden BV in de toekomst op moet gaan, is een analyse van de kritische succesfactoren noodzakelijk voor de Nederlandse markt. a. Geef aan wat onder een kritische succesfactor wordt verstaan en benoem 4 kritische succesfactoren (KSF) voor de vervangingsmarkt van autobanden in Nederland. b. In welke mate beschikt Vredestein Banden BV over de door u in vraag 2a genoemde kritische succesfactoren? Motiveer uw antwoord met verwijzingen naar aanwijzingen uit de case of naar uw antwoorden op de overige vragen. c. Beschikt Vredestein Autobanden over een duurzaam concurrentievoordeel conform de theorie van Prahalad en Hamel? Motiveer uw antwoord met daarin verwerkt de voorwaarden die door Prahalad en Hamel aan een kernbekwaamheid worden gesteld. Vraag 3 Kaplan & Norton hebben de Balanced Score Card geïntroduceerd als instrument om de prestaties van de organisatie te meten vanuit een viertal perspectieven. a. Welke vier perspectieven worden in de Balanced Score Card onderscheiden? b. Kaplan & Norton hebben met de introductie van de Balanced Score Card in het bijzonder beoogd ook de klanttevredenheid te meten. Welke twee van de vier perspectieven richten zich in het bijzonder op het meten van de prestaties van de organisatie op het gebied van klanttevredenheid? Motiveer uw antwoord. c. Stel voor Vredestein Banden BV voor de twee door u bij vraag 3b benoemde perspectieven 2 prestatie-indicatoren op met bijbehorende normdoelstelling. 13

14 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 Vraag 4 De nieuw aangetrokken exportmanager komt met een aantal voorstellen met betrekking tot de marktbewerking in Oost-Europa. a. Beoordeel de landenkeuze van de exportmanager op basis van zijn argumentatie en de informatie in de case. Noem daarbij twee zwakke punten en motiveer waarom deze zwak zijn. b. Stel voor Vredestein Banden BV een exportplan op met de ter beschikking staande informatie uit de case. U dient bij de beantwoording in het bijzonder aandacht te schenken aan de volgende aspecten: - relevante aandachtspunten voor een landenkeuze; - de sterke punten en het eventuele concurrentievoordeel; - de conclusies uit eerder gegeven antwoorden op de vragen 2 en 3. Het door u ontwikkelde exportplan dient richtinggevend te zijn voor Vredestein Banden BV, teneinde een weloverwogen keuze te kunnen maken met betrekking tot de te ondernemen exportactiviteiten. U kunt bij het ontwikkelen van het exportplan gebruik maken van de structuur van het trechtermodel (filtermodel) zoals gedefinieerd in de exameneisen. Dit model hoeft u echter niet in te leveren. 14

15 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 Bijlage 1 Overig wereld 5% Nederland 10% Overig Europees 29% Duitsland 30% Zwitserland 4% Oostenrijk 7% Frankrijk 8% Engeland 7% Nederland Duitsland Frankrijk Engeland Oostenrijk Zwitserland Overig Europees Overig wereld Grafiek 1: Omzetbijdrage verschillende landendivisies Vredestein Banden BV in x miljoen in het jaar

16 NIMA MARKETING-B EXAMEN - MODULE B1-15 JUNI 2004 Bijlage 2 Infrastructuur? ISO-gecertificeerd (ISO 9001)? Wekelijkse terugkoppeling van resultaten alle lopende projecten naar managementteam? Projecten worden planmatig afgerond d.m.v. milestones? Continu tevredenheidsonderzoek bij afnemers? Projecten budgetgestuurd (op basis van man-uren) Human Resources Management? Benodigde bijscholing personeel? Houden van relatie/personeelsdag op bedrijf? Prestatieloon Onderzoek en ontwikkeling? Continu verbeteren product- en procestechniek? Brede inzet ingenieurs op verschillende projecten/optimaal gebruik know how? Personeel en leveranciers werken nauw samen met elkaar bij productontwikkeling Verwerving? Centrale inkoop via 1 afdeling? Eigen opslag van grondstoffen Inkomende logistiek? Streven naar optimale just in time? Strak planningsproces in voorbereidende processen Productie? Alle zelf ontwikkelde halffabrikaten worden volledig geautomatiseerd geassembleerd tot eindproduct? Korte omsteltijden van machines Uitgaande logistiek? Alle opslag eindproduct centraal? Transport uitbesteed aan transporteur levert deze af bij eindafnemer Marketing en Verkoop? Laatste jaren geen reclame meer? Accent op tussenhandel? Relatiedag (1x per 5 jaar) Service? Klant is Partner in business? Relatiemarketing 16

17 NIMA MARKETING B1 15 JUNI 2004 Bijlage 3: Overzicht assortiment Vredestein Banden BV in het jaar 2004 Positionering PLC code Producttype Doelgroep naar autobezitters 2 Ultrac Topsegment Topband naar prestatie en Groeifase W/Y design Sportrac Topsegment Vorm en veiligheid Einde groeifase W/Y Spacemaster Sportauto Ruimtebesparing als Volwassenheid - (reserveband) reserveband Protrac 2 SI Middensegment Superieure grip bij nat Groei/volwassenheid H wegdek Snowtrac 2 Gebruikers van Veiligheid en grip in de Groei T winterbanden winter Comtrac Bestelwagen Efficiency gecombineerd Groeifase - 3 met comfort en veiligheid Transport Steel Bestelwagen Veiligheid bij intensief Neergangsfase - gebruik Quatrac 2 Middensegment Betrouwbaarheid in alle Verzadigingsfase 4 T seizoenen Icetrac Middensegment/4x4 Betrouwbaarheid in de Verzadigingsfase T/H meest extreme omstandigheden Wintrac Sportauto Optimale veiligheid bij hoge Volwassenheid/verzadiging V snelheden in de winter Sprint + Middensegment Value for money Neergangsfase H/V T-Trac Laag/middensegment Modern uiterlijk voor Neergangsfase H/V Axenta Trendy rijder middensegment scherpe prijs Onderscheid ten opzichte van je medeweggebruiker Introductie 5 H 2 Bij het benoemen van de doelgroep wordt in deze tabel een samenvatting gemaakt van aard van de gebruiker en type auto dat bij deze gebruiker hoort. Onder middensegment worden auto s bedoeld in de prijscategorie Naast de snelheidsaanduiding zijn er voor bedrijfsauto s extra aanduidingen met betrekking tot belasting. Hiervoor bestaat een aparte Europese regelgeving ( ECE-R54) Omwille van de complexiteit van deze materie laten we hier de aanduidingen buiten beschouwing 4 Met deze band wil Vredestein Banden de levenscyclus van de Quatrac 1 verlengen (marketstretching) 5 Deze band heeft niet het gewenste succes opgeleverd en is tot nu toe blijven hangen in de introductiefase 17

18 NIMA MARKETING B1 15 JUNI 2004 Bijlage 4: Samenvatting financiële ratio's Vredestein autobanden in het jaar 2003 Financiële kengetallen in x 1mln Balanspost Eigen vermogen 74,5 61,4 Vreemd vermogen lang 14,2 27,9 Vreemd vermogen kort 113,1 130,2 Waarde vaste activa 77,4 83,0 Waarde vlottende activa 119,8 132,9 Liquide middelen 4,6 3,6 Totale vermogen 201,8 219,5 Omzet 6 160,0 163,0 Winst 13,2 0,1 Rente 5.4 8,1 Kengetallen Solvabiliteit (EV/TV) 0,37 0,28 Current Ratio 1,06 1,02 RTV 9,22% 5,03% ROS 0,0825 0, De procentuele verhouding tussen vaste kosten (exploitatiekosten) en variabele kosten (productiekosten) is bij Vredestein BV gelijk aan die in de branche. Zie hiervoor ook tabel 3 18

19 NIMA MARKETING B1 15 JUNI 2004 Bijlage 5: De nieuwe lidstaten in cijfers Land Inwoners x 1 mln BBP totaal x 1mrd 7 BBP per hoofd in Uurloon in Estland 1,3 6, ,03 Letland 2,3 8, ,42 Litouwen 3,4 15, ,71 Polen 38,2 191, ,48 Tsjechië 10,2 72, ,9 Slowakije 5, ,06 Hongarije 10,1 68, ,83 Bijdrage aan BBP in % per sector Land Landbouw Industrie Diensten Estland 5,4 29,3 62,3 Letland 4,7 24,7 70,6 Litouwen 7,1 30,5 62,4 Polen 3, ,9 Tsjechië 3,2 37,3 59,5 Slowakije 4,4 31,3 64,5 Hongarije 3,7 30,7 65,5 EU Land Opstarten nieuwe onderneming Kosten in Tijdsduur procedures Aantal procedures Niet bekend Niet bekend Niet bekend Estland Letland dagen 7 Litouwen dagen 9 Polen dagen 12 Tsjechië dagen 10 Slowakije dagen 10 Hongarije dagen 5 Nederland BBP staat voor Bruto Binnenlands Product. Het BBP geeft de totale productie van een land weer. Het BBP per hoofd van de bevolking geeft de welvaart van een bepaald land weer. Daarbij wordt het meest welvarende land van de wereld als referentiekader gebruikt. In 2004 was dat de Verenigde Staten met een BBP per hoofd van de bevolking van

20 NIMA MARKETING B1 15 JUNI

NIMA/SMA B EXAMEN SALES ACCOUNTMANAGEMENT 28 JANUARI 2014 ONDERDEEL B1.2

NIMA/SMA B EXAMEN SALES ACCOUNTMANAGEMENT 28 JANUARI 2014 ONDERDEEL B1.2 EXAMENOPGAVEN DEEL ACCOUNTMANAGEMENT Tijd: 14.00 15.30 uur (1 uur en 30 minuten) Aantal vragen bij dit onderdeel: 4 (vraag 9 t/m 12, 9 deelvragen) Aantal pagina's: 4 Controleer zorgvuldig of alle pagina's

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN MARKETINGCOMMUNICATIE ONDERDEEL B1.1 24 JUNI 2014

NIMA B EXAMEN MARKETINGCOMMUNICATIE ONDERDEEL B1.1 24 JUNI 2014 EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL B1.1 Tijd: 10.00 13.00 uur (180 minuten) U wordt verzocht uw antwoorden kort en bondig te formuleren, de vragen op het aan u uitgereikte antwoordpapier te beantwoorden, goed aan

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Hyundai Bandenservice. Een betrouwbare bandgenoot

Hyundai Bandenservice. Een betrouwbare bandgenoot Hyundai Bandenservice Een betrouwbare bandgenoot Banden zijn een belangrijk onderdeel van uw Hyundai. Ze vormen het enige contact met de weg en leveren een grote bijdrage aan grip en comfort. Het is dus

Nadere informatie

Businessplan op een Bierviltje

Businessplan op een Bierviltje Businessplan op een Bierviltje Door Quirien Veldman, Syntens Ze zeggen wel eens: een businessplan moet zo simpel zijn dat het op een bierviltje past. Hoe kan dat als de businessplannen die de meeste ondernemers

Nadere informatie

Business marketing Examennummer: 109424 Datum: 14 december 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Business marketing Examennummer: 109424 Datum: 14 december 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Business marketing Examennummer: 109424 Datum: 14 december 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - een case met 10 open vragen (maximaal

Nadere informatie

Winterbanden en sneeuwkettingen

Winterbanden en sneeuwkettingen en sneeuwkettingen zijn onmisbaar in winterse omstandigheden. Het enige echte alternatief is de auto laten staan. Het verschil tussen standaard banden en winterbanden zit in de rubbersamenstelling en het

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

BANDEN, VELGEN EN AUTOSERVICE. Winterbandenanalyse Profile Tyrecenter

BANDEN, VELGEN EN AUTOSERVICE. Winterbandenanalyse Profile Tyrecenter Winterbandenanalyse Profile Tyrecenter Winterbandenanalyse Profile Tyrecenter De belangrijkste oorzaak van auto-ongelukken in de winter, is een slechte voorbereiding op de weersomstandigheden. Hierbij

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1 Inleiding Dit verslag is geschreven in het kader voor het project Desk & Fieldresearch. Het project is voor het eerste studiejaar van de opleiding Commerciële Economie, aan Saxion Hogeschool te Enschede.

Nadere informatie

Een introductie. Een introductie René Takens

Een introductie. Een introductie René Takens Een introductie Een introductie René Takens 3 X Goud 1 X Zilver Fiets van het jaar 2001 De meest toonaangevende Europese fietsgroep The Premier European Cycle Group Design, ontwikkeling, productie, marketing

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN MARKETINGCOMMUNICATIE ONDERDEEL B1.2 24 JUNI 2014

NIMA B EXAMEN MARKETINGCOMMUNICATIE ONDERDEEL B1.2 24 JUNI 2014 EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL B1.2 Tijd: 14.15 15.15 uur (60 minuten) U wordt verzocht uw antwoorden kort en bondig te formuleren, de vragen op het aan u uitgereikte antwoordpapier te beantwoorden, goed aan

Nadere informatie

Aan de slag met excel

Aan de slag met excel Aan de slag met excel Start een eigen bedrijf in één van de volgende producten: Brommers Computerspelletjes Fietsen Frisdrank Luxe koek Mobiele telefoons Scooters Sportschoenen Sporttassen P R O D U C

Nadere informatie

Examen VWO. management & organisatie. Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 1 juni 13.30 16.30 uur. Informatieboekje.

Examen VWO. management & organisatie. Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 1 juni 13.30 16.30 uur. Informatieboekje. management & organisatie Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 1 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Informatieboekje 500018-1-25b Begin Formuleblad Te gebruiken formules voor de

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. De economische kringloop Voor de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 in de

Nadere informatie

Proefexamen MARKETING

Proefexamen MARKETING Proefexamen MARKETING Beschikbare tijd: 90 minuten 150713 1 Proefexamen HET PROEFEXAMEN BESTAAT UIT 6 GENUMMERDE PAGINA'S, waarin opgenomen: 1 CASE, gericht op de toetsing van de toepassing van het begrippenkader,

Nadere informatie

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt WHITEPAPER Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt Onderzoek van het (een initiatief van Bindinc) toont aan dat onder 50-plussers merktrouw vaker voorkomt dan onder 50- minners. Daarbij

Nadere informatie

Commerciële calculaties

Commerciële calculaties Het programma van vandaag: distributie promotie Vaya Con Dios Commerciële calculaties Joop Lengkeek H0.012 lengkeek.j@nhtv.nl www.jooplengkeek.nl Distributie De Plaats/distributie Het gaat om de plaats

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Toegepast Rekenen Opdrachten:

Toegepast Rekenen Opdrachten: Toegepast Rekenen Opdrachten: Hfst 1: Rekenen Opdr. 1: a. 66 : 3 = c. -66 : (-3) = e. 12 - (+5) = b. 66 : (-3) = d. -12 + 5 = f. -12 (-5) = De omzet van een laptopwinkel is 15.000,-. De verkoopprijs per

Nadere informatie

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63 Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo Hoofdstuk 17 tot en met 28 Normering Opgave 1 Opgave 1 Opgave 2 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 1: 2 punten 1: 2 punten a: 2 punten 1: 3 punten 1: 2

Nadere informatie

Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën

Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Deel 1 Deel 2 Deel 3 Deel 4 Product Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Uitleggen

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

De snelste weg naar nieuwe klanten in uw regio

De snelste weg naar nieuwe klanten in uw regio BETA De snelste weg naar nieuwe klanten in uw regio 1 3 Offerteaanvragen ontvangen van consumenten uit de buurt 3 Snel en eenvoudig offertes uitbrengen 3 Nieuwe klanten aantrekken en uw omzet vergroten

Nadere informatie

1 Marketingplan. 1.1 Product. Assortiment

1 Marketingplan. 1.1 Product. Assortiment 1 Marketingplan 1.1 Product Assortiment TTA Truckland is altijd bezig om de klant tevreden te stellen. Ze stellen de klanten tevreden met de kwaliteit die ze altijd leveren. Ook staat TTA Truckland bekend

Nadere informatie

CRM. in Nederland. a teasing summary. CRM in Nederland. augustus 2009. Augustus 2009 pagina 0

CRM. in Nederland. a teasing summary. CRM in Nederland. augustus 2009. Augustus 2009 pagina 0 Augustus 2009 pagina 0 CRM in Nederland augustus 2009 a teasing summary Augustus 2009 pagina 1 Introductie Onlangs hebben ruim 1.000 managers meegewerkt aan een grootschalig onderzoek uitgevoerd door MarketCap

Nadere informatie

Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. Zaaknummer 2218/ Hofka + Sampermans - Stoof I. MELDING

Nadere informatie

Quick-scan flexibiliteit

Quick-scan flexibiliteit Quick-scan flexibiliteit Hieronder leggen we u enkele stellingen voor die betrekking hebben op de omstandigheden en de markt waarin uw onderneming, divisie of business unit (dit kunt u zien als uw organisatie

Nadere informatie

Marketingbeleid AFDELING

Marketingbeleid AFDELING 2 Marketingbeleid AFDELING meerkeuzevragen juist-onjuistvragen opdrachten MARKETINGBELEID - Afdeling 2 27 21 marktgericht ondernemen meerkeuzevragen 2.1 1 Welke bewering over industriële marketing is juist?

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Communicatiebureaus Communicatie-/reclamebureaus verrichten advies-, ontwerp- en andere dienstverlenende werkzaamheden. Communicatie bestaat uit commerciële- en non-profit communicatie. Bureaus zijn onder

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

FRANCHISE & E-COMMERCE KANSEN VOOR FRANCHISEGEVER & FRANCHISENEMERS

FRANCHISE & E-COMMERCE KANSEN VOOR FRANCHISEGEVER & FRANCHISENEMERS FRANCHISE & E-COMMERCE KANSEN VOOR FRANCHISEGEVER & FRANCHISENEMERS Exploderende groei E-commerce E-commerce is niet meer weg te denken uit onze economie. Al decennia lang is deze vorm van handelen via

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 8: Marketing M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht Management & Organisatie School Examen (SE) 7. Organisaties 8. Marketing Organisatiestructuren Niet commerciële organisaties Commerciële

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

The Future: what s in it for us!

The Future: what s in it for us! The Future: what s in it for us! Tim Rook Marketing Republic! 16 juni 2010 Persoonlijke introductie: Chief Inspiration Officer: Marketing Republic! Ruim 20 jaar ervaring in Channel Marketing & Communicatie:

Nadere informatie

Saxionstudent.nl Blok1

Saxionstudent.nl Blok1 Samenvatting eindopdracht Trends en ontwikkelingen op consumentenniveau Macro In dit eind rapport hebben we de navigatiesystemen markt in kaart gebracht. In de macro, meso en micro omgevingen hebben we

Nadere informatie

Zakelijke kredieten Examennummer: 61629 Datum: 17 november 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Zakelijke kredieten Examennummer: 61629 Datum: 17 november 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Zakelijke kredieten Examennummer: 61629 Datum: 17 november 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70 punten)

Nadere informatie

3 Productontwikkeling en de productlevenscyclus 69

3 Productontwikkeling en de productlevenscyclus 69 Inhoud Voorwoord 9 1 Product en assortiment 11 Inleiding 12 1.1 Wat is een product? 12 1.2 Goederenclassificaties 20 1.3 Het assortiment 24 1.4 Productbeslissingen 27 1.5 Productgroepbeslissingen 29 1.6

Nadere informatie

Let op: onleesbare antwoorden of antwoorden die op de achterkant van het antwoordpapier zijn geschreven worden fout gerekend.

Let op: onleesbare antwoorden of antwoorden die op de achterkant van het antwoordpapier zijn geschreven worden fout gerekend. EXAMENOPGAVEN 2 uur U wordt verzocht uw antwoorden kort en bondig te formuleren, de vragen op het aan u uitgereikte antwoordpapier te beantwoorden, goed aan te geven op welke vraag het antwoord betrekking

Nadere informatie

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Verandermanagement Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Schema strategie Externe analyse Interne analyse Kansen en bedreigingen (Opportunities, Threats) Confrontatieanalyse Sterkten en zwakten

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Bandenlabel helpt in de strijd om meer bandenbewustzijn Zet de klant goed op de banden

Bandenlabel helpt in de strijd om meer bandenbewustzijn Zet de klant goed op de banden ZOMERBANDEN Bandenlabel helpt in de strijd om meer bandenbewustzijn Zet de klant goed op de banden Neem het voor wat het waard is: Goodyear Dunlop sprak recent de verwachting uit bij de verkoop van zomerbanden

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL - COMPEX

Examen VMBO-GL en TL - COMPEX Examen VMBO-GL en TL - COMPEX 2009 tijdvak 1 woensdag 27 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 24 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

HOOFDSTUK 11: MERKSTRATEGIEËN OPSTELLEN EN UITVOEREN

HOOFDSTUK 11: MERKSTRATEGIEËN OPSTELLEN EN UITVOEREN HOOFDSTUK 11: MERKSTRATEGIEËN OPSTELLEN EN UITVOEREN 1 INTRODUCTIE H:11 Een merkstrategie voor een bedrijf identificeert welke merkelementen een bedrijf kiest voor toepassing op de diverse producten die

Nadere informatie

BRAND REPORT CARD (Pag 162)

BRAND REPORT CARD (Pag 162) BRAND REPORT CARD (Pag 162) WAT IS DE WAARDE VAN UW MERK? De Brand Report Card (BRC) is een instrument om de sterktes van een merk te bepalen, om te identificeren waar verbeteringen nodig zijn en om inzicht

Nadere informatie

Fee- en conditiestelsel. Samenvatting NFV lezing: het feestelsel

Fee- en conditiestelsel. Samenvatting NFV lezing: het feestelsel Fee- en conditiestelsel Samenvatting NFV lezing: het feestelsel Het feestelsel: niets nieuws onder de zon? Veel feestelsels worden in het innovatiestadium van de franchise bedacht en niet aangepast Veranderende

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B 1.2 23 JUNI 2015

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B 1.2 23 JUNI 2015 EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL 2 Tijd: 14.00 15.00 uur (1 uur) U wordt verzocht uw antwoorden kort en bondig te formuleren, de vragen op het aan u uitgereikte antwoordpapier te beantwoorden, goed aan te geven

Nadere informatie

Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties

Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties Onderzoek van Compare to Compete: Hoe brancheorganisaties aankijken tegen benchmarken Wat is benchmarken of benchmarking? Benchmarking

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Groothandel in sport- en recreatieartikelen De groothandel in sport- en recreatieartikelen handelt in kleding, schoeisel en hardware voor sport en recreatie. Daarbij horen ook activiteiten als marketing,

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A1-2 havo 2007-I

Eindexamen wiskunde A1-2 havo 2007-I Marathon De marathon is een hardloopwedstrijd over een afstand van 42 km en 195 m. In september 2003 verbeterde de Keniaan Paul Tergat in Berlijn het wereldrecord op de marathon tot 2 uur, 4 minuten en

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2004-I

Eindexamen m&o havo 2004-I Formuleblad Te gebruiken formules voor de beantwoording van de vragen 16, 21 en 25. 16 Brutowinstmarge = brutowinst omzet 100% 21 Cashflow = nettowinst + afschrijvingskosten 25 Solvabiliteit = eigen vermogen

Nadere informatie

Presentatie onderzoek Richard van Hoorn. Nieuwegein 26 mei 2011

Presentatie onderzoek Richard van Hoorn. Nieuwegein 26 mei 2011 Presentatie onderzoek Richard van Hoorn Nieuwegein 26 mei 2011 Agenda Nieuwe Drukvormen, 2009 Actuele trends en ontwikkelingen Nieuwe structuur bedrijfstak 2009: Nieuwe Drukvormen Wat maakt drukkerijen

Nadere informatie

Case hoofdstuk 9: Bicylo. Inleiding

Case hoofdstuk 9: Bicylo. Inleiding Case hoofdstuk 9: Bicylo Inleiding Het verhaal van Bicylo start ongeveer 30 jaar geleden in de bekende plaats Stratford-Upon- Avon in Groot-Brittannië. Vijf vrienden begonnen fietsen te produceren in een

Nadere informatie

Relatiegeschenken: meer geven dan aandacht alleen

Relatiegeschenken: meer geven dan aandacht alleen Relatiegeschenken: meer geven dan aandacht alleen 02 U wilt de goede relatie met uw afnemers bezegelen, het imago van uw bedrijf op alle manieren versterken en daarbij ook de naamsbekendheid verder uitbouwen.

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

KwikFit Bandenmonitor najaar 2015: Rubberen voetafdruk big five neemt verder af. Recordaantalbandenmerken op Nederlands wegdek

KwikFit Bandenmonitor najaar 2015: Rubberen voetafdruk big five neemt verder af. Recordaantalbandenmerken op Nederlands wegdek KwikFit Bandenmonitor najaar 2015: Rubberen voetafdruk big five neemt verder af Recordaantalbandenmerken op Nederlands wegdek Het wegdekaandeel van de big five onder de bandenmerken iswederom kleiner geworden,

Nadere informatie

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion FISCALE TIPS & BLUNDERS 2016 1e druk Copyright Finovion Wij heten u van harte welkom. WELKOM Dit handzame boekje met financiële blunders en fiscale tips ontvangt u van Finovion. Wij zijn een ondernemend

Nadere informatie

National Gummi AB. Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden

National Gummi AB. Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden National Gummi AB Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden National Gummi heeft problemen. Voor het bedrijf zijn deze nieuw, maar het middenen kleinbedrijf krijgt er tegenwoordig vaak mee te maken,

Nadere informatie

315,- Veilig op wintersport, doe een gratis bandencheck! Velgenactie Rial Milano VANAF. per set

315,- Veilig op wintersport, doe een gratis bandencheck! Velgenactie Rial Milano VANAF. per set ZOMERBANDEN WINTERBANDEN VELGEN BALANCEREN UITLIJNEN STIKSTOF Win uw Money Back! Pagina 2 Merkbanden al 35,- Pagina 3 en 6 GRATIS bandencontrole Pagina 5 Sneeuwkettingen kopen of huren Pagina 8 ACTIEWEKEN

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap 1 Rekenen met procenten, basispunten en procentpunten... 1 2 Werken met indexcijfers... 3 3 Grafieken maken en lezen... 5 4a Tweedegraads functie: de parabool...

Nadere informatie

kornuko in en om het huis Partnerprogramma Kornuko B.V. Sleutelbloem 23 5552 GT Valkenswaard info@kornuko.nl www.kornuko.nl Tel: (+31) 40 30 101 26

kornuko in en om het huis Partnerprogramma Kornuko B.V. Sleutelbloem 23 5552 GT Valkenswaard info@kornuko.nl www.kornuko.nl Tel: (+31) 40 30 101 26 Partnerprogramma Kornuko B.V. Sleutelbloem 23 5552 GT Valkenswaard info@.nl www..nl Tel: (+31) 40 30 101 26 INHOUDSOPGAVE 1. Wie/wat is Kornuko? 3 2. Waar staan wij voor? 8 3. Waarom Kiezen voor Kornuko?

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

18 Tabakswet. 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden. 18.1 Wat u moet weten 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden 18.3 Extra informatie

18 Tabakswet. 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden. 18.1 Wat u moet weten 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden 18.3 Extra informatie 18 Tabakswet 18.1 Wat u moet weten 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden 18.3 Extra informatie 18.1 Wat u moet weten. Op 1 juli 2008 is het Besluit beperking verkoop en gebruik tabaksproducten in werking

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Schoenendetailhandel De schoenendetailhandel verkoopt schoeisel en aanverwante accessoires. De schoenenwinkels zijn globaal onder te verdelen in: zelfstandige samenwerkende schoenenzaken, discountzaken,

Nadere informatie

Examen HAVO. Management & Organisatie (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Management & Organisatie (nieuwe stijl) Management & Organisatie (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 9.00 12.00 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015 MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN ICCO Onderzoek 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 2. Onderzoek Demografie Bedrijfsgegevens Functie van de respondent Landen Wat zijn mensenrechten? Waarom mensenrechten? Six step

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Samenwerken voor een rendabele keten. Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd. HISWA Vereniging Hilversum, 17 februari 2011.

Samenwerken voor een rendabele keten. Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd. HISWA Vereniging Hilversum, 17 februari 2011. Samenwerken voor een rendabele keten Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd Even voorstellen Curriculum Vitae strategie en structuur PricewaterhouseCoopers PWC Consulting IBM Business Consulting

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Cash Management

Examen PC 2 vak Cash Management Examen PC 2 vak Cash Management Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 5 onderdeel: Cash Management datum: 28 juni 2013 tijd: 16.00 17.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start

Nadere informatie

De marketing van duurzaamheid

De marketing van duurzaamheid 12-03-2012 1 De marketing van duurzaamheid Dr. Karel Jan Alsem 12 maart 2012 12-03-2012 2 Dr. Karel Jan Alsem Univ docent Strategic Marketing, en Branding Auteur van journal papers en boeken Eigenaar Alsem

Nadere informatie

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 49% vindt dat mediabureaus tekort schieten in hun advies over online marketing Wat is de werkelijkheid van

Nadere informatie

FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING. 14 november 2013

FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING. 14 november 2013 FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING 14 november 2013 Edwin Palsma The Food Agency Specialisten in food marketing Wij verbinden voedingskennis, technologie, marketing en sales om de marktpositie van agro & food

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Europese Regelgeving voor Winter uitrusting op vrachtwagens en bussen. Winter 2013/2014

Europese Regelgeving voor Winter uitrusting op vrachtwagens en bussen. Winter 2013/2014 ALBANIË Sneeuwkettingen voor de aandrijfas dienen aan boord te zijn. Hun gebruik wordt BELGIË Geen plicht. Er wordt symmetrie vereist bij uitrusting met M+S of BOSNIË HERZEGOVINA Winterbandenplicht van

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN 1 INTRODUCTIE H:14 Er zijn diverse factoren die bedrijven aansporen om producten en diensten buiten de eigen thuismarkt te verkopen.

Nadere informatie

De 17 principes van lean working

De 17 principes van lean working De 17 principes van lean working Lean working kan samengevat worden in 17 basis principes. De totale aanpak is hieruit opgebouwd. Het kennen en beheersen van de principes is belangrijk voor de continu

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. De heilige koe Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 5 moet je soms gebruikmaken van de informatiebronnen 1 en 2. Nederlanders

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. QWIC bv is een aanbieder op de markt van elektrische fietsen en elektrische scooters (informatiebron 1). Dit Nederlandse bedrijf zag

Nadere informatie

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack. DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.nl T: 020-5175175 Inhoud De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Discussie

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Mangement & Organisatie (M&O) In Balans HAVO Hoofdstuk 16, 17, 18 en 19

Mangement & Organisatie (M&O) In Balans HAVO Hoofdstuk 16, 17, 18 en 19 Mangement & Organisatie (M&O) In Balans HAVO Hoofdstuk 16, 17, 18 en 19 Hoofdstuk 16 Marketing 16.1 Strategische doelstellingen van elke organisatie: - het nastreven van continuïteit, en daarmee samenhangend

Nadere informatie

JWELL ELEKTRONISHE SIGARETTEN

JWELL ELEKTRONISHE SIGARETTEN JWELL ELEKTRONISHE SIGARETTEN FRANCHISE INFORMATIE JWELL FRANCE BE WELL JWELL www.jwellstores.com INTRODUCTIE JWELL is de marktleider in elektronische sigaretten in Frankrijk. JWELL is zowel de distributer

Nadere informatie