FAIR POLITICS GENDER CASE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "FAIR POLITICS GENDER CASE"

Transcriptie

1 FAIR POLITICS GENDER CASE Nederland profileert zichzelf al jaren als voortrekker op het gebied van vrouwenrechten wereldwijd. In het Nederlandse ontwikkelingsbeleid is er dan ook l enige tijd een focus op gendergelijkheid. Ondanks de goede intenties komt er echter in de praktijk weinig terecht van het behalen van de genderdoelstellingen. Een belangrijke reden hiervoor is dat beleidsterreinen voedselzekerheid, mensenrechtenbeleid, MVO en het landbouwbeleid onvoldoende coherent zijn met het OS beleid. Genderbeleid vraagt om een brede aanpak die dwars door verschillende ministeries heen snijdt. Alleen dan kan genderbeleid effectief en coherent zijn. Investeren in vrouwen is meer dan een ontwikkelingsdoelstelling op zich, want het is zeer gunstig voor zowel het bedrijfsleven als de sociale en economische ontwikkeling in een land 1. Vrouwen investeren namelijk een groot gedeelte van hun inkomen in gezondheidzorg, onderwijs en de ontwikkeling van hun familie. Een investering in vrouwen is dus een investering in toekomstige generaties 2. In grote delen van de wereld is de positie van vrouwen echter vaak nog steeds ondergeschikt aan die van mannen. Dit is vooral schrijnend in ontwikkelingslanden, waar vrouwen een cruciale actor voor ontwikkeling kunnen zijn, van belang zijn voor het bevorderen van vrede en veiligheid, en hun deelname aan bestuur en politiek bijdraagt aan democratisering van de maatschappij. 1 McKinsey: the Business of empowering women (2011). 1

2 Uit het Millenium Development Goals Rapport uit 2011 blijkt dan ook dat met name de genderdoelstellingen op het gebied van gelijke rechten voor mannen en vrouwen, reproductieve gezondheid en sanitaire voorzieningen als Millenniumdoelen niet gehaald zullen worden 3. Naar aanleiding hiervan heeft het Nederlandse kabinet in een Kamerbrief Internationaal Genderbeleid (eind 2011) duidelijk aangegeven dat gender doelstellingen een grote prioriteit vormen in het buitenland en ontwikkelingsbeleid. Samengevat zijn er dus wel lessen geleerd over het belang van aandacht voor vrouwen, maar worden deze niet voldoende vertaald naar beleid. Nederlandse genderbeleid Nederland is een groot pleitbezorger van vrouwenrechten wereldwijd. Zo wordt in de Kamerbrief Internationaal Genderbeleid uitdrukkelijk gesproken over de verantwoordelijkheid van de overheid om gendergelijkheid en vrouwenemancipatie in ontwikkelingslanden te bevorderen. Om dit te bewerkstelligen stuurt het kabinet aan op twee strategieën. Allereerst heeft de overheid in haar buitenlandbeleid een overkoepelend genderbeleid geformuleerd met vier prioriteiten: 1) leiderschap en politieke macht van vrouwen 2) een follow-up van VN resolutie ) economische zelfredzaamheid van vrouwen en 4) de bestrijding van handel in en het geweld tegen vrouwen 5. Daarnaast is het doel om het genderaspect te integreren in het Nederlands buitenland- en ontwikkelingsbeleid. Zo zouden vrouwen in wederopbouw- en vredesprocessen van fragiele staten een sterkere positie in moeten nemen (in het kader van veiligheid en de rechtsstaat) en ook hun rechtspositie moet verbeteren. In het Nederlandse ontwikkelingsbeleid wordt onder andere aandacht geschonken aan de gender dimensie door middel van de prioriteiten van Nederland; voedselzekerheid, water, energie, klimaat en seksuele en reproductieve rechten. Concreet betekent dit dat er aandacht is voor de duurzame verhoging van productie en inkomen van vrouwen, verbeterde voedselzekerheid voor vrouwen, deelname en besluiten over waterbeheer en meer toegang tot energie, drinkwater en sanitaitatie. Genderdoelstellingen op andere beleidsterreinen Buitenland- en ontwikkelingsbeleid Ondanks de intenties om meer coherentie te creëren tussen de verschillende beleidsterreinen, blijkt hier in de praktijk nog te weinig van terecht te komen. Hiervoor zijn twee belangrijke redenen: ten eerste is er een gebrek aan 3 Millennium Development Goals Rapport (2011). 4 VN Veiligheidsraad (2000) : Deze resolutie werd unaniem aangenomen en roept lidstaten op ten eerste positie van vrouwen verbeteren in alle beslissingsniveaus, ten tweede vrouwen een belangrijkere rol te laten spelen in conflict, de vredesinitatieven hierin en de organisatie van vluchtelingen. 5 Kamerbrief Internationaal Genderbeleid (15 november 2011) 2

3 operationalisering van de genderdoelstellingen in de vorm van beoogde resultaten en bijbehorende interventies en middelen. En ten tweede is er vrijwel geen coherentie tussen het genderbeleid geformuleerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken en andere ministeries zoals Economische Zaken, waar een genderbeleid vaak ontbreekt of nog erg in de kinderschoenen staat. Praktische uitvoering wordt efficiënter wanneer andere ministeries hun beleid ook afstemmen op dezelfde doelen. Dat genderbeleid vaak vooral resulteert in mooie beloften blijkt bijvoorbeeld uit het Nederlandse mensenrechtenbeleid, waarin geen specifieke genderdoelstellingen opgenomen zijn 6. En hoewel gender een belangrijk aspect vormt voor het mensenrechtenbeleid, wordt gender onvoldoende meegenomen in analyses bij de implementatie en evaluatie van het buitenlandbeleid. Daarnaast wordt er ook geen koppeling gemaakt met andere mensenrechten, zoals het recht op onderwijs. Meisjes behoeven een verschillende focus, die toe nu toe te weinig is opgenomen in genderdoelstellingen. Daarnaast is gender niet in het internationaal economisch- en landbouwbeleid verankerd. Er lijkt geen gedegen analyse te zijn gemaakt van de specifieke problematiek van kleine boeren, waarvan het merendeel vrouw is 7. Hoewel een groot deel van de boeren vrouw is, hebben zij weinig toegang tot financiering, spelen ze geen rol in de besluitvorming van boerenbedrijven en hebben ze vaak geen landrechten 8. Daarnaast is het Nederlandse beleid vooral gericht op het versterken van toegang tot de regionale en mondiale markten. Inzet op lokale markten is echter juist van belang, omdat daar de meeste vrouwen profijt van hebben. Daar komt bij dat boerinnen van groot belang zijn bij het realiseren van voedselzekerheid omdat zij de lokale markt dienen, terwijl middelgrote en grote boeren steeds vaker geïntegreerd raken in de mondiale economie. Een belangrijke conclusie die hieruit getrokken kan worden is dat het niet genoeg is dat het gender aspect in het buitenland- en ontwikkelingsbeleid gewaarborgd wordt. Dit beleid moet juist aansluiten bij de problematiek en logica van vrouwen, en hun positie serieus nemen. Zeker als het om landbouwbeleid en voedselzekerheidsbeleid gaat, wordt nog te vaak het concept gender geïntegreerd in het beleid, zonder dat hier ook daadwerkelijk navolging aan wordt gegeven in de implementatie 9. In het OESO DAC Peer Review 10 wordt uitdrukkelijk ingegaan op de manier waarop Nederland het thema gender anders is gaan benaderen de laatste jaren. Nederland behandelt gender niet meer als specifieke problematiek. Juist het mainstreamen van 6 Mensenrechtennotitie, 5 april Hierin zijn wel enkele genderaspecten opgenomen zoals discriminatie op grond van geslacht, seksuele orientatie en genderidentiteit. Maar deze vormen geen specifieke genderdoelstellingen. 7 WO=MEN 8 Wereldbank rapport 9 WO=MEN 10 OESO DAC Peer Review (2011) 3

4 het onderwerp zorgt ervoor dat concrete toepassingen van genderbeleid over het hoofd worden gezien en er op dat gebied geen keuzes worden gemaakt. Terwijl er wel degelijk keuzes gemaakt moeten worden om vrouwenemancipatie in de toekomst te bevorderen. Want in welk soort landbouw investeert het nieuwe voedselzekerheidsbeleid? Als er volledig ingezet wordt op moderne landbouw en de integratie in de mondiale markten, is de kans groot dat vrouwen hiervan de dupe zijn, aangezien zij niet de middelen hebben om hier aandeel te nemen. Ook investeren in kleinschalige multifunctionele familiebedrijven waarin vrouwen veelal sterk vertegenwoordigd zijn, is essentieel om van betekenis te zijn voor de duurzame ontwikkeling van vrouwen. MVO-beleid Verbeteringen ten opzichte van de Nederlandse genderdoelstellingen zijn niet alleen relevant binnen het Ministerie van Buitenlandse Zaken, maar moeten ook doorgevoerd worden in het Ministerie van Economische Zaken (EZ). Dit departement is de economische belangenbehartiger van het bedrijfsleven. Zeker in een tijd waarin traditionele ontwikkelingshulp door de overheid wordt afgebouwd en ondernemerschap een prominentere rol inneemt is samenwerking tussen deze twee ministeries erg belangrijk. Zo vervult EZ een coördinerende rol in het maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Het MVO-beleid is een overkoepelend beleid dat gedragen wordt door verschillende ministeries en wordt ingevuld met behulp van verschillende instrumenten. De manier waarop MVO-beleid echter wordt uitgewerkt verschilt nogal bij de ministeries. De invulling van MVO-beleid bij het ministerie van Economische Zaken is zeer vrijblijvend van karakter. Alleen bedrijven die in aanmerking willen komen voor een subsidie zijn verplicht om de OESO richtlijnen te onderschrijven 11. Verder stelt het ministerie van Economische Zaken dat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor in hoeverre zij bijvoorbeeld een bijdrage willen leveren aan de ontwikkeling van vrouwen in ontwikkelingslanden. Ondernemers mogen de ontwikkeling een land niet hinderen, maar zij ook niet verplicht om een bijdrage aan ontwikkeling te leveren 12. Toch kan het ontbreken van gendergelijkheid en andere gender-gerelateerde doelstellingen in het MVO-beleid schadelijk zijn voor de ontwikkeling in een land. Zeker omdat vrouwen hierin een belangrijke rol spelen. Bovendien is het ook voor bedrijven een gemiste kans. Investeren draagt bij aan smart economics, volgens een Wereldbankrapport uit Helaas worden de economische activiteiten van Nederlandse bedrijven en/of Nederlandse investeerders in ontwikkelingslanden niet getoetst aan het Nederlandse ontwikkelingsbeleid en is het onduidelijk welke impact bedrijven hebben MVO Nederland 12 Telefonisch gesprek ministerie Economische Zaken (november 2012) 13 Wereldbank rapport (2012) 14 SOMO 4

5 Er zijn echter instrumenten die bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken worden ingezet om wel een meer ontwikkelingsrelevante invulling te geven aan het MVObeleid in het kader van het buitenlandinstrumentarium. Nederlandse bedrijven die duurzaam willen ondernemen kunnen aanspraak maken op financiering van de overheid mits zij voldoen aan bepaalde criteria. Hierbij moet ondernemen wel degelijk ontwikkelingsrelevant zijn. Een van die buitenlandinstrumenten is het Private Sector Investeringsprogramma (PSI). Met de kennis en expertise uit het Nederlandse bedrijfsleven wordt samenwerking met lokale partners gestimuleerd. Het doel van dit programma is uiteindelijke om groei en werkgelegenheid te creëren in een ontwikkelingsland. In de Internationale Genderbrief van Buitenlandse Zaken wordt toegelicht dat instrumenten zoals PSI ook getoetst worden op gendergelijkheid en vrouwelijk ondernemerschap. Toch blijkt uit beschikbare documenten en mondelinge gesprekken dat het aantal vrouwelijke aanvragers en lokale vrouwelijke partners voor dit fonds nog zeer minimaal is 15. Vrouwen zouden moeilijk kunnen voldoen aan de voorwaarden die gesteld worden bij de toekenning van subsidiëring. Bij de beoordeling van subsidieaanvragen worden wel sommige gender-criteria meegenomen, maar deze zijn voornamelijk kwantitatief van aard, zoals het percentage vrouwen in managementfuncties. Ze geven geen inzicht in de kwalitatieve omstandigheden van vrouwen in bedrijven, zoals rechtsbescherming, leefbaar loon (naleving decent work agenda) en gezondheidszorg. De voorwaarden om voor overheidssubsidie in aanmerking te komen vormen in de praktijk een belemmering voor vrouwen. Het buitenlandinstrumentarium is nog lang niet voldoende uitgekristalliseerd en dat geldt zeker ook voor de inzet op gender. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft dan ook besloten om de genderimpact van economische activiteiten in ontwikkelingslanden gefinancierd door Nederland te toetsen 16. Fair Politics pleit ervoor dat hetzelfde moet gebeuren voor het MVO-beleid van het ministerie van Economische Zaken. Handelsakkoorden Genderdoelstellingen worden -naast dat zij nauwelijks voorkomen in MVO-beleidook niet opgenomen in macro-economisch overheidsbeleid. Maar de handelsliberalisering in ontwikkelingslanden kan wel degelijk gevolgen hebben voor de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Zo sluiten Nederland en de EU handelsakkoorden af met ontwikkelingslanden waarbij ingezet wordt op een vrije markt en import/export restricties tegen gegaan worden. Vaak hebben deze handelsakkoorden grote consequenties voor vrouwen die afhankelijk zijn van de lokale markt. Vrouwen worden op de vrije markt weggeconcurreerd door buitenlandse gesubsidieerde producten op de lokale markt. 15 HIVOS 16 Kamerbrief internationaal genderbeleid (15 november 2011) 5

6 Daarnaast zorgen handelsakkoorden er vaak voor dat de waardevermeerdering van producten, bijvoorbeeld van katoen, in het buitenland plaats vindt. Doordat exporttarieven ontmoedigd worden, hebben ontwikkelingslanden niet de vrijheid om ruwe producten extra te belasten. Vrouwen werken in ontwikkelingslanden vaak aan het einde van de productieketen en hebben nauwelijks toegang tot een hogere productieketen. Een betere focus op gender moet bij het sluiten van handelsakkoorden ervoor zorgen dat dit coherent is met de genderdoelstellingen van Nederland. Nieuw kabinet, nieuwe kansen Het nieuwe regeerakkoord heeft er toe geleid dat de kaarten behoorlijk geschud zijn op het gebied van ontwikkelings- en handelsbeleid. Dat biedt mogelijkheden om het handelsbeleid en het MVO-beleid meer coherent te maken met de genderdoelstellingen van Buitenlandse Zaken. Op dit moment is het echter niet duidelijk welke ministeries verantwoordelijk gaan worden voor de specifieke dossiers. Het lijkt erop dat het internationale MVO-beleid zich onder Buitenlandse Zaken zal gaan voegen, terwijl het nationale MVO-beleid onder het ministerie van Economische Zaken zal blijven. Dit zal wederom tot incoherentie leiden, omdat deze twee beleidsterreinen moeilijk van elkaar te scheiden zijn, zoals blijkt uit het voorbeeld van Nederlandse bedrijven die gaan ondernemen in ontwikkelingslanden. Er zal dus bij verschillende ministeries een gender focus moeten komen om vrouwen in ontwikkelingslanden -en daarmee duurzame ontwikkeling- daar te ondersteunen. Alleen dan kan Nederland eer doen aan haar genderdoelstellingen en zal beleid voor ontwikkelingslanden pas echt fair kunnen zijn! Beleidsaanbevelingen: Een overkoepelend genderbeleid: zorg voor een coherente implementatie en evaluatie van de uitgangspunten van de internationale genderbrief door de ministeries van Economische Zaken en Buitenlandse Zaken. Toets economische activiteiten van het bedrijfsleven op genderimpact in ontwikkelingslanden. Neem concrete gender-sensitieve criteria op bij de toekenning van subsidies aan bedrijven, zoals decent work. Versterk de kennis en de vaardigheden op het gebied van gender bij het ministerie van Economische Zaken. Zorg dat het buitenlandinstrumentarium verder ontwikkeld wordt en gender een serieuze rol hierin krijgt. De voorwaarden voor overheidssubsidies moeten beter afgestemd worden op de positie en de mogelijkheden van vrouwen. 6

7 Mensenrechtenbeleid: zorg dat vrouwenrechten nog beter worden geïntegreerd in het mensenrechtenbeleid en gender ook wordt meegenomen in bijvoorbeeld de missies van de Mensenrechtenambassadeur. Landbouwbeleid/voedselzekerheidsbeleid: Nederland kan het verschil maken door een gerichte strategie te ontwikkelingen die zich richt op het versterk van kleinschalige landbouw en lokale voedselsystemen. Bij het sluiten van handelsakkoorden mag een gender-sensitieve focus- en analyse niet ontbreken. 7

Toezeggingen van de regering op het gebied van Vrouwenrechten, Gendergelijkheid, MVO & Handel

Toezeggingen van de regering op het gebied van Vrouwenrechten, Gendergelijkheid, MVO & Handel Toezeggingen van de regering op het gebied van Vrouwenrechten, Gendergelijkheid, MVO & Handel AO IMVO & Bangladesh 19 september 2013, 14-17u WO=MEN Dutch Gender Platform is verheugd dat de huidige regering

Nadere informatie

Investeren in vrouwen werkt!

Investeren in vrouwen werkt! Investeren in vrouwen werkt! AANBEVELINGEN VOOR EEN EFFECTIEVER EN GELIJKWAARDIGER (I)MVO BELEID VOOR MANNEN EN VROUWEN Topeconomen en wereldleiders zijn eruit: investeren in vrouwen werkt! Dat was een

Nadere informatie

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking ingediend op 439 (2014-2015) Nr. 1 16 juli 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Ingeborg De Meulemeester, Sabine de Bethune, Herman De Croo, Tine Soens en Wouter Vanbesien betreffende onderwijs

Nadere informatie

1. Inleiding 2. Coherentiemonitor

1. Inleiding 2. Coherentiemonitor 1. Inleiding Hoe ontwikkelingslanden groeien wordt door veel meer dan alleen ontwikkelingshulp beinvloed. Handelsverdragen, hoe landen verdienen aan hun grondstoffen en hoe ze belastinginkomsten verwerven

Nadere informatie

Social Impact Bonds. Een partnership voor maatschappelijk rendement

Social Impact Bonds. Een partnership voor maatschappelijk rendement Social Impact Bonds Een partnership voor maatschappelijk rendement Social Impact Bonds Introductie Gemeenten staan voor steeds grotere uitdagingen. Door samen te werken met sociale ondernemers en in ves

Nadere informatie

Kamerbrief inzake bijdrage ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Emancipatienota

Kamerbrief inzake bijdrage ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Emancipatienota Kamerbrief inzake bijdrage ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Emancipatienota 06-11-2007 Kamerstuk Nederlands Ministerie van Buitenlandse Zaken Graag bied ik u hierbij, mede namens de minister voor

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw Werk van iedereen Democratisering en vredesopbouw Foto: Rebke Klokke Werk van Gladys Haar man werd vermoord. Haar broer ontvoerd. En zelf raakte Gladys getraumatiseerd door wat ze meemaakte tijdens de

Nadere informatie

Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 19 juni 2014 te Luxemburg

Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 19 juni 2014 te Luxemburg Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 19 juni 2014 te Luxemburg Tijdens deze Raad zijn de landenspecifieke aanbevelingen op het terrein van de Raad WSBVC bekrachtigd en doorgezonden aan de Europese

Nadere informatie

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement Gendergelijkheid, solidariteit, actie Voor politieke

Nadere informatie

Opties voor Internationale samenwerking Bijlage 2 bij advies internationale samenwerking

Opties voor Internationale samenwerking Bijlage 2 bij advies internationale samenwerking I Inleiding Het LOGO SOUTH programma is beëindigd en geëvalueerd. Op basis van de resultaten van de evaluatie is het aan de Raad om op grond van haar kaderstellende bevoegdheid een keuze te maken over

Nadere informatie

Leven met een handicap in Peru Samenvatting Verkenningsonderzoek

Leven met een handicap in Peru Samenvatting Verkenningsonderzoek Leven met een handicap in Peru Samenvatting Verkenningsonderzoek Wensen, behoeften, belemmeringen en kansen van mensen met een lichamelijk handicap in Peru m.b.t. sociale en economische participatie Cisca

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1835 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INHOUD 1. Uitgangspunten 2. Doelgroep - achtergrondkenmerken 3. IMVO - algemeen 4. IMVO voor het eigen bedrijf/ bedrijf waar het voor werkt

Nadere informatie

IN 2025 ZIJN MANNEN EN VROUWEN IN GELIJKE MATE ECONOMISCH ZELFSTANDIG EN ZIJN WERK- EN ZORGTAKEN EERLIJK VERDEELD

IN 2025 ZIJN MANNEN EN VROUWEN IN GELIJKE MATE ECONOMISCH ZELFSTANDIG EN ZIJN WERK- EN ZORGTAKEN EERLIJK VERDEELD In Nederland is 47% van de vrouwen niet economisch zelfstandig IN 2025 ZIJN MANNEN EN VROUWEN IN GELIJKE MATE ECONOMISCH ZELFSTANDIG EN ZIJN WERK- EN ZORGTAKEN EERLIJK VERDEELD Er is niet voldoende beschikbaarheid

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel ONTWERPVERSLAG

Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel ONTWERPVERSLAG PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel ACP-UE/101.868/B 19.3.2015 ONTWERPVERSLAG over de financiering van de investeringen en de handel, met

Nadere informatie

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 1. Het landbouwdossier Het feit dat Westerse landbouwproducten de lokale markten in het Zuiden verstoren.

Nadere informatie

Financieringsinstrumentarium

Financieringsinstrumentarium Financieringsinstrumentarium NL EVD Internationaal Jane de Jong-Aerts 21 december 2011 NL EVD Internationaal stimuleert internationaal en een positieve beeldvorming van Nederland in het buitenland. 2 Belangrijkste

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPZET 1000-BANENPLAN REKENKAMER LEEUWARDEN DECEMBER 2016

ONDERZOEKSOPZET 1000-BANENPLAN REKENKAMER LEEUWARDEN DECEMBER 2016 ONDERZOEKSOPZET 1000-BANENPLAN REKENKAMER LEEUWARDEN DECEMBER 2016 Inleiding In maart 2016 wordt in het document 'Midterm Review Collegeprogramma Iedereen is Leeuwarden 2014-2018' een tussentijdse stand

Nadere informatie

Gelijke naleving van de wet?

Gelijke naleving van de wet? Gelijke naleving van de wet? Niraï Melis Maart 2014 Politiek en Gender in Nederland en Europa? In maart 2014 waren in een week tijd drie belangrijke onderwerpen in het nieuws. Er is nog steeds sprake van

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon Anne Poorta T +31-70-3485428

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Commissie Rechten van de vrouw en gendergelijkheid. Financieringsinstrument voor de bevordering van democratie en mensenrechten in de wereld

Commissie Rechten van de vrouw en gendergelijkheid. Financieringsinstrument voor de bevordering van democratie en mensenrechten in de wereld EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie Rechten van de vrouw en gendergelijkheid 2011/0412(COD) 5.6.2012 AMENDEMENTEN 8-45 Ontwerpadvies Barbara Matera (PE487.956v01-00) Financieringsinstrument voor de

Nadere informatie

2017D14692 LIJST VAN VRAGEN

2017D14692 LIJST VAN VRAGEN 2017D14692 LIJST VAN VRAGEN De algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen. van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen

EUROPEES PARLEMENT. Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen. van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen 2004/2004(INI) 31 maart 2004 ADVIES van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen aan de Commissie werkgelegenheid

Nadere informatie

VIMG 13 NOV 2015 (070)

VIMG 13 NOV 2015 (070) Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad 13 NOV 2015 VIMG Vereniging van Nederlandse Gemeenten informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 betreft ons kenmerk datum VNG activiteiten

Nadere informatie

Achtergrondinformatie rondetafelgesprek IMVO-convenanten 13 februari

Achtergrondinformatie rondetafelgesprek IMVO-convenanten 13 februari 9 februari 2017 Achtergrondinformatie rondetafelgesprek IMVO-convenanten 13 februari 1. Inleiding De globalisering heeft het mogelijk gemaakt dat de productie van onze spijkerbroeken en smartphones niet

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

sa m e n v A t t i n G

sa m e n v A t t i n G sa m e n v A t t i n G In dit proefschrift staat de samenwerking tussen ouders, revalidatieprofessionals en onderwijsprofessionals in de zorg voor kinderen met een cerebrale parese (CP) centraal. Het belang

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 15 november 2011 Betreft Internationaal genderbeleid

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 15 november 2011 Betreft Internationaal genderbeleid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.minbuza.nl Contactpersoon Marc Moquette T +31703486618 Datum

Nadere informatie

Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014

Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014 Antwoord van de politieke partijen op het manifest van UNICEF België: verkiezingen 2014 Vraag 4: Doe uw deel: Maakt internationale samenwerking deel uit van uw prioriteiten? Hoe denkt u de belofte van

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Begrotingswijziging Provinciale Staten Behandeling bij jaarstukken 2012

Begrotingswijziging Provinciale Staten Behandeling bij jaarstukken 2012 Begrotingswijziging Provinciale Staten Behandeling bij jaarstukken 2012 Programma: 6. Economie, toerisme en recreatie Onderwerp : Stimulering werkgelegenheid jongeren Toelichting: Door de economische recessie

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling medegefinancierd door Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling zijn een duurzame

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board Niet opgesteld

e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board Niet opgesteld Fiche 6: Gezamenlijke mededeling EU-Birma/Myanmar 1. Algemene gegevens a) Titel voorstel Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad: Elementen voor een strategie van de EU ten aanzien

Nadere informatie

Raadsvoorstel Inleiding: Feitelijke informatie: Afweging:

Raadsvoorstel Inleiding: Feitelijke informatie: Afweging: College V200801012 Onderwerp: Millennium gemeente Raadsvoorstel Inleiding: In september 2000 kwamen de wereldleiders in VN-verband bij elkaar voor de Millenniumtop. Er werd afgesproken om gezamenlijk te

Nadere informatie

Personen met een handicap hebben gelijke rechten

Personen met een handicap hebben gelijke rechten Personen met een handicap hebben gelijke rechten De Europese strategie voor personen met een handicap 2010-2020 Europese Commissie Gelijke rechten, gelijke kansen Europese toegevoegde waarde Circa 80 miljoen

Nadere informatie

Subsidieverlening voor landelijke deskundigheidsbevordering van vrijwilligers.

Subsidieverlening voor landelijke deskundigheidsbevordering van vrijwilligers. Subsidieverlening voor landelijke deskundigheidsbevordering van vrijwilligers. In deze notitie wordt ingegaan op de volgende aspecten van de landelijke subsidiering van activiteiten in de sfeer van deskundigheidsbevordering:

Nadere informatie

Synergiën en Convergenties tussen werk en welzijn. Hendrik Delaruelle, Commissie W² Vlaams Welzijnsverbond

Synergiën en Convergenties tussen werk en welzijn. Hendrik Delaruelle, Commissie W² Vlaams Welzijnsverbond Synergiën en Convergenties tussen werk en welzijn Hendrik Delaruelle, Commissie W² Vlaams Welzijnsverbond SYNERGIE = een begrip dat een proces beschrijft waarbij het samengaan van delen meer oplevert dan

Nadere informatie

61% Nederlanders wil natuur in nieuwe regeerakkoord

61% Nederlanders wil natuur in nieuwe regeerakkoord 61% Nederlanders wil natuur in nieuwe regeerakkoord Vogels en mensen, Vogelbescherming/ 2-6-2010 / P.1 / 2-6-2010 / P.1 Onderzoeksrapportage Amsterdam 17 mei 2010 Projectnummer

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring 1 Waarom MVO? Moeten: Horen: Lonen: gedrag af MVO handelen wordt afgedwongen MVO handelen o.b.v. vrijwilligheid (morele motivatie) De markt beloont MVO en straft

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Overzicht van afdeling Inhoudelijke Ondersteuning stemmingen in de Tweede Kamer. Eindstemming wetsvoorstel. Aangenomen en overgenomen amendementen

Overzicht van afdeling Inhoudelijke Ondersteuning stemmingen in de Tweede Kamer. Eindstemming wetsvoorstel. Aangenomen en overgenomen amendementen aangegeven: 8 20. op weergegeven: Overzicht van afdeling Inhoudelijke Ondersteuning stemmingen in de Tweede Kamer aan De leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-10. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/2103(INI) 6.11.2013. Ontwerpadvies Corina Creţu (PE519.580v01-00)

AMENDEMENTEN 1-10. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/2103(INI) 6.11.2013. Ontwerpadvies Corina Creţu (PE519.580v01-00) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie ontwikkelingssamenwerking 6.11.2013 2013/2103(INI) AMENDEMENTEN 1-10 Corina Creţu (PE519.580v01-00) Seksuele uitbuiting en prostitutie en de gevolgen daarvan voor

Nadere informatie

IZ/BSB/2001/2080 DCE/2001/1051

IZ/BSB/2001/2080 DCE/2001/1051 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Algemene Commissie voor Europese Zaken en aan de Voorzitter van de Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Openbare raadpleging in het kader van de "fitness check" van de EU-natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn)

Openbare raadpleging in het kader van de fitness check van de EU-natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn) Openbare raadpleging in het kader van de "fitness check" van de EU-natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn) Over u Uw naam of de naam van uw organisatie: Geen censuur op natuur! Mogen wij uw bijdrage

Nadere informatie

Ons kenmerk: VCE-U-05-077-BuZa Betreft: Tussenrapportage 2005 Visitatiecommissie Emancipatie

Ons kenmerk: VCE-U-05-077-BuZa Betreft: Tussenrapportage 2005 Visitatiecommissie Emancipatie Den Haag, 9 december 2005 De Minister van Buitenlandse Zaken De heer dr. B.R. Bot Ministerie van Buitenlandse Zaken Postbus 20061 2500 EB Den Haag Ons kenmerk: VCE-U-05-077-BuZa Betreft: Tussenrapportage

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 2 oktober 2003 WERKDOCUMENT over aan armoede gerelateerde ziekten en reproductieve gezondheid in ACSlanden, in het

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Haar, Beryl Philine ter Title: Open method of coordination. An analysis of its

Nadere informatie

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Koen Hamers Tim van Galen Oscar Boot

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Koen Hamers Tim van Galen Oscar Boot Dutch Good Growth Fund (DGGF) Koen Hamers Tim van Galen Oscar Boot 15 januari 2015 Agenda 1. Introductie DGGF 2. DGGF 1: Investeren 3. DGGF 3: Exporteren 4. Q&A 2 3 DGGF 1: Investeren in DGGF landen Instrumenten

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

EU-ontwikkelingsbeleid Onze wereld, onze toekomst, onze waarden

EU-ontwikkelingsbeleid Onze wereld, onze toekomst, onze waarden EU-ontwikkelingsbeleid Onze wereld, onze toekomst, onze waarden NL We leven in tijden van ingrijpende veranderingen die vragen om een aangepast EU-ontwikkelingsbeleid. De Global Development Framework after

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE VRAAG. Indiener: Joke Hubert. Datum indiening vraag:30 maart. Datum verzending antwoord: 6 april 2016

SCHRIFTELIJKE VRAAG. Indiener: Joke Hubert. Datum indiening vraag:30 maart. Datum verzending antwoord: 6 april 2016 SCHRIFTELIJKE VRAAG Indiener: Joke Hubert Datum indiening vraag:30 maart Datum verzending antwoord: 6 april 2016 Formulering: De PvdA vindt het positief dat, ondanks een aanvankelijk negatieve grondhouding

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Ben Knapen op de Watersectorbijeenkomst, 2 februari 2011

Toespraak van staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Ben Knapen op de Watersectorbijeenkomst, 2 februari 2011 Toespraak van staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Ben Knapen op de Watersectorbijeenkomst, 2 februari 2011 Dames en heren, Laat ik beginnen met een citaat. Een rivier is een reusachtig organisme.

Nadere informatie

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording gemeente Eindhoven Raadsnummer 14R6043 Inboeknummer 14bst01553 Beslisdatum B&W 21 oktober 2014 Dossiernummer 14.43.151 Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording Inleiding In het coalitieakkoord

Nadere informatie

Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD) DGD EN DE ONTWIKKELINGSACTOREN

Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD) DGD EN DE ONTWIKKELINGSACTOREN Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD) DGD EN DE ONTWIKKELINGSACTOREN STRUCTUUR VAN DE PRESENTATIE: 1. DIVERSITEIT EN DIFFERENTIATIE VAN DE ONTWIKKELINGSACTOREN Actoren van

Nadere informatie

Profielschets vacatures commissie Europa & Internationaal Juni 2017

Profielschets vacatures commissie Europa & Internationaal Juni 2017 Profielschets vacatures commissie Europa & Internationaal Juni 2017 Inleiding De commissie Europa & Internationaal heeft twee vacatures in de delegatie naar het Comité van de Regio s (CvdR). Hieronder

Nadere informatie

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2113 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

NOTA het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Gezamenlijke conclusies van de Jeugdconferentie van de EU (Dublin, 11-13 maart 2013)

NOTA het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Gezamenlijke conclusies van de Jeugdconferentie van de EU (Dublin, 11-13 maart 2013) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 22 maart 2013 (26.03) (OR. en) 7808/13 JEUN 33 NOTA van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Gezamenlijke conclusies van de Jeugdconferentie

Nadere informatie

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID.

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. SCHOON WATER: BRON VAN VOORSPOED... WATER > GEZONDHEID > EDUCATIE > ECONOMISCHE ONTWIKKELING > WELVAART Zonder

Nadere informatie

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding RG nr. Datum: Indiener(s): Onderwerp: Initiatiefvoorstel: ChristenUnie PAS SP PvdA Millenniumdoelstellingen De indieners stellen voor: - dat de gemeente Steenwijkerland zich actiever inzet om bij te dragen

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

VERANTWOORDING. geen budget voor NL / Bedrijfsleven. budget gericht op allerarmsten. 0,7% ODA (of meer) GEEN budget voor NL / Asielkosten

VERANTWOORDING. geen budget voor NL / Bedrijfsleven. budget gericht op allerarmsten. 0,7% ODA (of meer) GEEN budget voor NL / Asielkosten VERANTWOORDING Cruciale verkiezingen voor OS Sinds 1990 hebben meer dan een miljard mensen extreme armoede kunnen ontsnappen, meer kinderen gaan naar school en meer landen kunnen zich economisch ontwikkelen

Nadere informatie

Evaluatie Innovatiefonds Gemeente Enschede September 2013

Evaluatie Innovatiefonds Gemeente Enschede September 2013 Evaluatie Innovatiefonds Gemeente Enschede September 2013 1. Inleiding Op 26 april 2011 besloot de Gemeenteraad van Enschede tot het instellen van een Innovatiefonds. Bij het raadbesluit in april 2011,

Nadere informatie

Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte

Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte 22-10-2015 Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte Hoogleraar en Lector Technologie in de Zorg Directeur Expertisecentrum voor Innovatieve Zorg en Technologie (EIZT) TIJD 16.00 tot 16.30 Waar staan

Nadere informatie

Upact Scholenpakket 2012 / 2013

Upact Scholenpakket 2012 / 2013 zet vrede in beweging Upact Scholenpakket 2012 / 2013 Upact ontwikkelt innovatieve tools om jongeren bij vrede, duurzaamheid en ontwikkelingssamenwerking te betrekken. Onze projecten zijn geschikt voor

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 6 van het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken, 1

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 6 van het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken, 1 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8769 10 juni 2010 Besluit van de minister van Buitenlandse Zaken van 2 juni 2010, nr. DSO/GA-265/10, tot vaststelling

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard!

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! > www.vrom.nl Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender Waddenfonds 8 september tot en met 17 oktober 2008 Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender

Nadere informatie

Kinderarbeid Kinderarbeid de wereld uit. November 2008

Kinderarbeid Kinderarbeid de wereld uit. November 2008 Kinderarbeid Kinderarbeid de wereld uit November 2008 Kinderarbeid is een onderwerp dat heftige reacties oproept, zowel bij politici als bij consumenten. Het is voor iedereen duidelijk dat kinderen niet

Nadere informatie

IZ/BSB/2003/3781. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (mr. A.J. de Geus) Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

IZ/BSB/2003/3781. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (mr. A.J. de Geus) Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Europese van de Algemene Commissie voor Europese en de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1480 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Tijdens zijn zitting van 26 mei 2015 heeft de Raad de conclusies van de Raad in de bijlage bij deze nota aangenomen.

Tijdens zijn zitting van 26 mei 2015 heeft de Raad de conclusies van de Raad in de bijlage bij deze nota aangenomen. Raad van de Europese Unie Brussel, 26 mei 2015 (OR. en) 9242/15 DEVGEN 82 SOC 348 ACP 86 ONU 71 RELEX 427 NOTA van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Conclusies van de Raad

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012

Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012 Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012 Zicht krijgen op duurzame inzetbaarheid en direct aan de slag met handvatten voor HR-professionals INHOUDSOPGAVE 1. Duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie

Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie Managementsamenvatting/advies: Meetlat met toetscriteria Toetscriterium 1. Kansen en bedreigingen, behoefte- en omgevingsanalyse Door een analyse te maken

Nadere informatie

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten Fiche 2: Mededeling voortijdig schoolverlaten aanpakken 1. Algemene gegevens Titel voorstel Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

6981/17 ASS/sl 1 DG C 1

6981/17 ASS/sl 1 DG C 1 Raad van de Europese Unie Brussel, 6 maart 2017 (OR. en) 6981/17 RESULTAAT BESPREKINGEN van: d.d.: 6 maart 2017 aan: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties nr. vorig doc.: 6626/17 Betreft:

Nadere informatie

Het verdrag van Istanbul

Het verdrag van Istanbul Het verdrag van Istanbul De gevolgen van het verdrag voor de aanpak van geweld tegen vrouwen 3 november 2014 Inhoud workshop uitleg verdrag het genderperspectief van het verdrag internationaal verdrag

Nadere informatie

Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen

Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen Bachelorscriptie Kunsten, Cultuur en Media Rijksuniversiteit Groningen Begeleider:

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep sociale vraagstukken Toetsing van de uitvoering door de lidstaten

Nadere informatie

Samenvatting afstudeeronderzoek

Samenvatting afstudeeronderzoek Samenvatting afstudeeronderzoek Succesfactoren volgens bedrijfsleven in publiek private samenwerkingen mbo IRENE VAN RIJSEWIJK- MSC STUDENT BEDRIJFSWETENSCHAPPEN (WAGENINGEN UNIVERSITY) IN SAMENWERKING

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 21 501-04 Ontwikkelingsraad Nr. 180 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie