Nieuwe balans. Nuon Maatschappelijk Verslag 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe balans. Nuon Maatschappelijk Verslag 2008"

Transcriptie

1 Nieuwe balans Nuon Maatschappelijk Verslag 2008

2 Nuon in één oogopslag Profiel Nuon is een Nederlandse energieonderneming met meer dan medewerkers die energie produceert en levert aan meer dan 3 miljoen consumenten en zakelijke klanten in Nederland, België en Duitsland. Met een netto omzet van bijna 5 miljard en een bedrijfsresultaat van 400 miljoen in 2008 neemt Nuon een vooraanstaande positie in op de Nederlandse energiemarkt. De grootste uiteindelijke aandeelhouders van het bedrijf zijn de provincies Gelderland en Noord-Holland, de gemeente Amsterdam en BV Houdster maatschappij Falcon, waarvan de aandelen in bezit zijn van de provincie Fryslân. Onze activiteiten strekken zich uit over de gehele keten van energie: de productie en de levering van elektriciteit, gas, warmte en koude en gasopslag. Daarnaast houden we ons bezig met de handel in energie op de belangrijke internationale energiemarkten en bieden we aanvullende diensten en technische innovaties aan zowel zakelijke klanten als consumenten. Nuon streeft daarbij naar een betrouwbare, betaalbare en zo schoon mogelijke energievoorziening en bouwt aan een toonaangevende positie op het gebied van duurzaam ondernemen. Een belangrijk uitgangspunt vormt het realiseren van een evenwichtige groei voor alle belanghebbenden: klanten, medewerkers, aandeelhouders, milieu en samenleving. Het handelen van Nuon sluit te allen tijde aan op het grote belang dat energie heeft voor de miljoenen huishoudens en de organisaties waaraan zij producten en diensten levert. Nederland Productie en levering van elektriciteit Exploratie, productie en levering van gas Productie en levering van warmte en koude Aanvullende producten en diensten Europa Inkoop en handel op Europa s meer liquide energiemarkten, zoals het Verenigd Koninkrijk en Scandinavië België en Duitsland Productie en levering van elektriciteit Levering van gas Gasopslag Internationaal Handel in olie, kolen en emissiecertificaten Vereenvoudige weergave n.v. Nuon-groep n.v. Nuon Nuon Energy Productie- en leveringsbedrijf Alliander Netwerkbedrijf

3 Leeswijzer Inhoud Op verzoek van haar aandeelhouders brengt Nuon sinds 2002 jaarlijks een maatschappelijk verslag uit. Wij doen dit om verantwoording af te leggen over de maatschappelijke resultaten van het voorafgaande jaar en om inzicht te bieden in onze ambities voor de komende jaren. Algemene informatie 2 Bericht van de Voorzitter 2 Jaaroverzicht MVO in één oogopslag 8 Nuon en de maatschappij 11 Verspilde energie 12 n.v. Nuon heeft met ingang van 1 juli 2008 het bedrijf organisatorisch gesplitst in een netwerkbedrijf (Alliander) en een productie- en leveringsbedrijf (Nuon Energy). Vanaf die datum functioneren beide ondernemingen organisatorisch zelfstandig onder een financiële holding en een gezamenlijke Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen. Dit maatschappelijk verslag heeft betrekking op Nuon Energy, hierna: Nuon. Alliander brengt separaat van dit verslag een eigen maatschappelijk verslag uit. Het Nuon Maatschappelijk Verslag bevat verschillende soorten informatie: Actuele maatschappelijke thema s en de rol van Nuon binnen deze thema s; Een verdiepingslag waarin voor dezelfde thema s concreet door ons behaalde resultaten centraal staan; De Global Reporting Index; hier kan de lezer direct een bepaalde indicator en de bijbehorende resultaten vinden. Nuon past in haar maatschappelijke verslaggeving het internationale GRI-framework toe. Opmerkingen, vragen of suggesties zijn zeer welkom. Deze kunt u mailen naar Groene stroom bestaat 16 Op weg naar CO 2-neutraal 20 Hebben kolen toekomst? 24 Nuts of noodzaak? 30 Aandacht voor veiligheid 34 Grijs en groen 38 De verdieping 42 De prijs van energie 43 Disclaimer Per 1 maart 2009 is N.V. Nuon Energy de nieuwe statutaire naam van het productie- en leveringsbedrijf van Nuon. Indien in dit verslag wordt gesproken over wij, Nuon, Nuon Energy, de onderneming of vergelijkbare aanduidingen dan wordt daarmee bedoeld N.V. Nuon Energy (in 2008 nog genaamd: n.v. Nuon PLB Holding), haar dochtermaatschappijen en de commerciële activiteiten van Nuon Duitsland (deze activiteiten zullen in 2009 juridisch onder de N.V. Nuon Energy worden geplaatst). Nuon Energy is ontstaan uit de organisatorische splitsing per 1 juli 2008 van moedermaatschappij n.v. Nuon in een productie- en leveringsbedrijf, Nuon Energy, en een netwerkbedrijf, Alliander. De aandelen van beide ondernemingen en hun respectieve dochterondernemingen worden gehouden door n.v. Nuon. Waar wordt gesproken over n.v. Nuon of de Nuon-Groep, refereert dit aan n.v. Nuon, dus inclusief Nuon Energy en Alliander. Waar de naam Nuon gevoerd wordt in begrippen, projectnamen of andere titels (zoals Nuon Magnum en Nuon Solar Team) hebben deze betrekking op activiteiten die onder de Nuon Energy-organisatie vallen. Als gevolg van de inbreng eind 2007 van de bedrijfsactiviteiten in Nuon Energy en de per 1 juli 2008 doorgevoerde splitsing, die met terugwerkende kracht voor het gehele boekjaar 2008 van toepassing is, zijn de HRM-data en de data van het Facilitair Bedrijf, voor zowel de eerste helft van 2008 als ook voor de vergelijkende cijfers van 2007, gesplitst en toegewezen aan Nuon Energy en Alliander. Hierbij hebben wij gebruikgemaakt van gestaafde aannames. De hierop betrekking hebbende data hebben derhalve (deels) een pro forma karakter. Onderdelen van dit jaarverslag bevatten vooruitzichten op de toekomst. Deze onderdelen kunnen zonder beperking verwachtingen bevatten over toekomstige operationele resultaten, overheids maatregelen, de invloed van andere regulerende maatregelen op alle activiteiten van Nuon Energy als geheel, het aandeel van Nuon Energy en dat van haar dochterondernemingen en joint ventures in bestaande en nieuwe markten, industriële en macro-economische trends en de prestaties van Nuon Energy daarin. Dergelijke uitspraken worden voorafgegaan door, gevolgd door of bevatten woorden als gelooft, verwacht, meent, anticipeert of vergelijkbare uitdrukkingen. Deze toekomstgerichte uitspraken zijn gebaseerd op de huidige aannames over toekomstige activiteiten en zijn onderhevig aan bekende en onbekende factoren en andere onzekerheden waarvan vele buiten de invloedssfeer van Nuon Energy, waardoor toekomstige, feitelijke resultaten materieel kunnen afwijken van deze verwachtingen. Cijfers in dit verslag zijn deels RA-geverifieerd ( reasonable assurance ). Als dat het geval is, is dat in de tabel of grafiek aangegeven. Bij het ter perse gaan van dit verslag was nog niet bekend of het voorgenomen partnerschap met Vattenfall definitief doorgang zal vinden. Daarom is op plaatsen gekozen voor formuleringen als voorgenomen partnerschap en beoogd partner. Het vertrouwen van onze klanten 46 Klimaat en milieu 52 Voorzieningszekerheid 68 Publiek en privaat 73 Veiligheid 76 Werkgelegenheid 79 Overig 87 Over dit verslag 87 Assurance-rapport 91 Begrippenlijst 93 GRI-index 94

4 Kerncijfers Kerncijfers operationeel Totaal aantal fte s Opgestelde duurzame productiecapaciteit Productie duurzame energie GWh Aantal klanten in de drie kernlanden ruim 394 MW 3 mln Kerncijfers financieel Netto omzet Bedrijfsresultaat Nettowinst mln 400 mln 495 mln Belangrijkste resultaten van 2008 in vogelvlucht Milieu Opgestelde duurzame productiecapaciteit (MW) Investeringen in duurzame productiecapaciteit ( miljoen) 32 24,6 Investeringen in warmtenetten (bruto) ( miljoen) 44,5 39 Gedeelte duurzame energie in brandstofmix levering (%) 16,7 21,8 CO 2-emissie per geproduceerde kwh 1 (g/kwh) Mensen Totaal aantal medewerkers Percentage vrouwen in hoger management Werkervaringsplaatsen Step2Work Ziekteverzuim 2 (%) 3,9 4 Ongevallen met verzuim tot gevolg Betrokkenheid van medewerkers (rapportcijfer) 7,9 8 1 Dit betreft de CO2-emissiefactor van de brandstofmix energieproductie Nederland. 2 Waarde voor Nederland, exclusief deelnemingen Feenstra, Nuon Beveiliging en Rogro.

5 2 Nuon Maatschappelijk Verslag 2008 Bericht van de Voorzitter In 2008 koos Nuon voor een heldere koers. Tegen de achtergrond van splitsing in een publiek netwerkbedrijf en een productie- en leveringsbedrijf dat op de geliberaliseerde energiemarkt actief is, zet Nuon in op samengaan met een Noordwest-Europese partner. Øystein Løseth Voorzitter van de Directie Duurzame productie, CO 2 -afvang en energiebesparing zijn de brug naar een CO 2 -neutrale toekomst. Duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid zijn sleutel begrippen in het voorgenomen partnerschap. Dit blijkt uit de gekozen strategie. Nuon wil een betrouwbare energie adviseur zijn voor haar klanten en in 2050 CO 2-neutraal opereren. Dit betekent fors inzetten op energiebesparing, doorgaan met het ontwikkelen van duurzame productiecapaciteit en blijven investeren in nieuwe energietechnologieën zoals de afvang van CO 2. Als werkgever wil Nuon aantrekkelijk blijven voor nieuw talent. Een veilige werkomgeving garanderen staat hierbij bovenaan de agenda. Ook hebben maatschappelijke thema s zoals zorgen om het klimaat, een stagnerende economie en aandacht voor een betrouwbare energievoorziening invloed op de keuzes die Nuon maakt. Actief contact met onder meer klanten, NGO s, belangen- en branche organisaties en kennisinstituten is daarbij essentieel. Een gezond bedrijf is geworteld in de maatschappij en draait een goede omzet met activiteiten die aansluiten bij de verwachtingen van de omgeving. Met alleen redeneren vanuit winst en verlies kom je er niet, zeker niet op de langere termijn. Maar er moet wel altijd een goede commerciële basis zijn voor onze strategische keuzes. Daarnaast houden wij rekening met de belangen, overwegingen en soms ook de zorgen van mensen en organisaties in de wereld om ons heen. Zo n koers leidt tot duurzame resultaten. Voor de aandeelhouders, voor onze klanten, onze medewerkers, het milieu en de maatschappij waar wij deel van uitmaken. Betrouwbare energieadviseur Wij bieden onze klanten interessante producten en diensten tegen gunstige voorwaarden. Maar tegelijkertijd helpen wij hen om energieverspilling tegen te gaan en daarmee geld te besparen. Bijvoorbeeld door het plaatsen van een hr-ketel, energiebesparingadviezen of het aanbrengen van isolatie. Zo gaan duurzaamheid, kostenreductie voor de klant en commerciële activiteiten hand in hand. Nuon is met recht expert te noemen op het gebied van energiebesparing; op het voorkomen van onnodig energieverbruik en het verbeteren van energie-efficiëntie, met behoud van comfort voor de klant.

6 Bericht van de Voorzitter 3 Om deze strategie te ondersteunen hebben wij in 2008 Rogro overgenomen, een groep gespecialiseerde isolatiebedrijven. Ook hebben wij door het aanbieden van een financieringsconstructie voor particulieren de drempel verlaagd om te investeren in energiebesparende maatregelen. Deze koers willen wij in 2009 doorzetten en zo koploper zijn op het gebied van energiebesparing. Ook zijn er aandachtspunten. Zo hebben wij ervaren dat het goed uitleggen van het verhaal rond de productie en herkomst van groene stroom best ingewikkeld is. Een ander voorbeeld zijn de cijfers in de leveringsmix (stroometiket) en de brandstofmix voor productie. Dit blijken erg abstracte begrippen te zijn die een gedegen toelichting nodig hebben. Brug naar een duurzame energietoekomst Samen met beoogd partner Vattenfall wil Nuon in 2050 CO 2-neutraal opereren. Om dit doel te bereiken investeren wij gelijktijdig in duurzame productiecapaciteit, de ontwikkeling van duurzame technologieën en het terugdringen van CO 2-uitstoot. Hiervoor is in 2008 een strategisch plan geschreven dat dit jaar verder wordt uitgewerkt. Nuon gelooft dat grootschalige afvang en opslag van CO 2 niet alleen mogelijk is, maar ook noodzakelijk om de overgang naar een meer duurzame energietoekomst te maken. Want om de voorzieningszekerheid in Nederland te garanderen kunnen wij voorlopig nog niet zonder fossiele brandstoffen. Maar de toepassing van onder meer CO 2-afvang en -opslag maakt die manier van elektriciteit produceren wel een stuk schoner. Ik ben er trots op dat Nuon het lef heeft om in Nederland het voortouw te nemen in de afvang van CO 2. Inmiddels is er een proef met CO 2-afvang van start gegaan bij onze centrale in Buggenum. De ervaring en kennis die wij hier opdoen, willen wij inzetten bij de geplande Nuon Magnum-centrale in Groningen, de grootste centrale in zijn soort in Noordwest-Europa. In 2009 willen wij ook flink inzetten op windenergie. Voor onder meer drie grote windparken op zee lopen concessie-aanvragen en er zijn verschillende plannen voor windparken op land. Op dit moment werken wij aan de verdere opbouw van de afdeling Renewables (tot 70 medewerkers) om kennis en expertise rond duurzame energie effectief te bundelen. Aantrekkelijk werk in een veilige omgeving Ook de arbeidsmarkt is in beweging. Ervaren krachten en vers bloed: wij hebben goede medewerkers nodig om onze ambitieuze doelstellingen te bereiken. Daarom zetten wij de deur wijd open voor talent. Hier horen ook traineeships en werkervaringtrajecten bij. Zowel voor pas afgestudeerde academici als voor jongeren met een achterstand op de arbeidsmarkt. Zij kunnen in een gecombineerd werk-leertraject bij Nuon aan de slag. Speerpunt in onze rol als werkgever is het bieden van een veilige werkomgeving. Hier moeten wij een volgende stap in maken. Dit vraagt van de medewerkers aandacht voor veiligheid en van het bedrijf beleid waar die veilige omgeving een logisch gevolg van is. Een van mijn persoonlijke hoogtepunten afgelopen jaar, en niet alleen omdat ik fervent hardloper ben, was de sponsorloop voor stichting de Regenboogboom die medewerkers hadden georganiseerd. Geweldig dat zo veel collega s hebben meegedaan. Daar spreekt een enorme betrokkenheid uit. Dit wordt een spannend jaar. Ik denk dat wij met trots terug kunnen kijken op 2008 en met een heldere koers voor 2009 vol ambitie vooruit kunnen. Amsterdam, 11 mei 2009 Øystein Løseth Voorzitter van de Directie

7 4 Nuon Maatschappelijk Verslag 2008 Jaaroverzicht 2008 Januari Eurocommissaris Piebalgs bezoekt centrale Buggenum Europees Commissaris Piebalgs bezoekt de Nuon-kolen vergassingscentrale in Buggenum. Voordelen van de kolen vergassingstechniek zijn de lage emissies in vergelijking met gewone kolencentrales en de mogelijkheid om CO 2 af te vangen voorafgaand aan de elektriciteitsproductie. Bouwcontract gasgestookte deel Nuon Magnum Op 1 februari tekent Nuon het contract voor de bouw van het gasgestookte deel van elektriciteitscentrale Nuon Magnum met het Japanse Mitsubishi. Het bouwcontract vertegenwoordigt een waarde van ruim 1 miljard. Nuon Magnum is een multi-fuel centrale waarmee uiteindelijk ruim twee miljoen huishoudens van elektriciteit kunnen worden voorzien. Februari Maart Stimuleren van technici in spe In maart ondertekent Nuon een convenant met de ROC s in Amsterdam, Leiden, Heerhugowaard en Hoorn dat voorziet in het aanbieden van stageplaatsen voor zowel mbo-studenten als -docenten. De doelstelling is om beroepsonderwijs en praktijk nog beter op elkaar te laten aansluiten en om meer jongeren te interesseren voor een loopbaan in de techniek. Nuon is helder over MVO Het ministerie van Economische Zaken heeft voor de vierde keer onderzoek laten uitvoeren naar de transparantie van maatschappelijke jaarverslagen van Nederlandse bedrijven. In de Transparantie Benchmark van 2008, waarin het maatschappelijk verslag van 2007 is beoordeeld, heeft Nuon een score behaald van 78 punten. Nuon neemt daarmee een gedeelde 10 e plaats in op de Transparantieladder van de 175 onderzochte ondernemingen. Forse uitbreiding Nuonactiviteiten in Duitsland De Duitse activiteiten van Nuon worden in 2008 fors uitgebreid. Nuon kondigt aan om in Potsdam en Midden-Duitsland van start te gaan met het aanbieden van lekker Strom. Ook zal een aansluiting van Nuons eigen gasopslag in Epe op het Duitse gasnet worden gerealiseerd. Deze aansluiting wordt naar verwachting in 2009 in gebruik genomen. Topwerkgever en in top 10 Beste Werkgevers Onderzoek Voor 2008 mag Nuon zich van CRF (Corporate Research Foundation) opnieuw Topwerkgever noemen. CRF verzamelt gegevens over onder meer arbeidsvoorwaarden, interne promotiekansen, werkomstandigheden en opleidingsmogelijkheden. In oktober wordt bovendien bekend dat Nuon op de negende plaats staat in het Intermediair Beste Werk gevers Onderzoek. Intermediair combineert hiervoor twee onderzoeken: dat naar de beste arbeidsvoorwaarden en dat naar de tevredenheid van de werknemers.

8 Jaaroverzicht Bouw Nuon Magnum voorlopig stilgelegd De bouw van Nuon Magnum wordt voorlopig stilgelegd vanwege het schorsen van de vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet. De Raad van State oordeelde dat de bevoegdheden voor het gebied van de Waddenzee niet alleen bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) berusten, maar ook bij de provincie Fryslân. Juni April Mei Nuon neemt Rogro over Begin april neemt Nuon Rogro over, specialist op het gebied van isolatie. Met deze overname kan Nuon haar klanten een nog breder pakket aan energiebesparende producten en diensten bieden. Woningisolatie kan een flinke bijdrage leveren aan energiebesparing en het reduceren van CO 2-uitstoot. Bestuurswissel Ludo van Halderen (61) treedt per 23 april 2008 terug als voorzitter van de Raad van Bestuur van Nuon. De Raad van Commissarissen van Nuon benoemt Øystein Løseth (49) tot directie voorzitter. Løseth kwam in 2003 naar Nuon en is sinds 1 januari 2006 lid van de Raad van Bestuur. Energiebewust met Nuon Nederlamp Met de Nuon Nederlamp zet Nuon tijdens het EK Voetbal in mei de campagnes rondom energiebewustzijn op ludieke wijze voort. De Nuon Nederlamp laat zien dat een spaarlamp móói kan zijn en stimuleert alle Oranjefans bewust om te gaan met energie. Ook de Amsterdamse Magere Brug kleurt oranje door lampen. Wethouder Marijke Vos spreekt namens de gemeente haar sympathie uit voor deze actie. Acquisitie gasexploratieen productieonderneming Begin juni koopt Nuon 100% van de aandelen van Burlington Resources Nederland Petroleum B.V. (Burlington) van ConocoPhillips. Burlington beschikt over een brede portefeuille van activiteiten, waaronder ontwikkeling en productie van gasvelden en gasverwerkings installaties.

9 6 Nuon Maatschappelijk Verslag 2008 Internationale samenwerking Sinds 1 juli is n.v. Nuon voorbereid op de splitsing in een netwerkbedrijf en een productie- en leveringsbedrijf. Voor het productie- en leveringsbedrijf kiest Nuon samen met de aandeelhouders en commissarissen voor samenwerking met een internationale partner. Hiermee versterkt Nuon haar strategische positie op de energiemarkt. Juli Augustus Start bouwrijp maken Zoneiland Almere De gemeente Almere is begonnen met het bouwrijp maken van de grond voor het Zoneiland dat warmte gaat leveren in de nieuwe wijk Noorderplassen- West. Begin 2009 jaar start Nuon met de daadwerkelijke bouw en de montage van de zonnecollectorvelden. September Duurzame koeling met water Ouderkerkerplas In 2009 gaat Nuon op duurzame wijze gebouwen koelen in Amsterdam Zuidoost. Het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht heeft toestemming gegeven voor gebruik van het water van de Ouderkerkerplas. Het gebruik van deze natuurlijke koudebron leidt tot een CO 2-reductie van 75% ( ton per jaar) en bovendien tot verbetering van de waterkwaliteit in de plas. Concessieaanvragen wind parken voor Belgische kust Nuon heeft concessieaanvragen ingediend voor de ontwikkeling, bouw en exploitatie van twee grote windparken voor de Belgische kust. De eerste aanvraag werd samen met Electrawinds gedaan, de tweede samen met Electrawinds en C-Power Holdco. Deze concessieaanvragen zijn ontvankelijk verklaard. Als de concessies worden toegewezen kunnen vergunningen worden aangevraagd. Investeringsfonds voor duurzame energieprojecten Na lancering van een investeringsfonds voor energiegerelateerde innovaties in februari, benoemt Nuon in augustus Albert Fischer tot directeur en krijgt het fonds de naam Yellow & Blue. Het fonds investeert in technologie die schone energie en efficiënt energiegebruik oplevert. In december volgt de eerste investering, en wel in het Nederlandse bedrijf Locamation, dat een technologie heeft ontwikkeld voor het intelligent beheren van het elektriciteitsnetwerk. Nuon verlaagt drempel tot investeren in energie besparing Op 3 september presenteert Nuon aan minister Cramer van VROM een oplossing waarmee de drempel voor investeringen in energiebesparende maatregelen wordt verlaagd. Door een financieringsconstructie wordt de besparing die klanten realiseren op hun energiekosten gebruikt om een investering in bijvoorbeeld isolatie te betalen.

10 Jaaroverzicht Ontwikkeling van een van de grootste Nederlandse windparken Nuon-dochter WEOM en 63 agrariërs gaan een samenwerkingsovereenkomst aan die moet leiden tot een windpark van minstens 108 MW in de gemeente Zeewolde. Het streven is om het windpark in 2012 in gebruik te nemen. Oktober November Feestelijke opening van windpark Echteld Ruim honderd genodigden wonen de opening bij van Windpark Echteld door de Gelderse gedeputeerde Annelies van der Kolk. Het windpark bestaat uit vier windturbines met een gezamenlijke capaciteit van 8 MW. Ruim huishoudens kunnen hiermee van stroom worden voorzien. Sponsorcontract Nuon Solar Team bouw Nuna5 Na vier eerdere successen heeft Nuon wederom een sponsorovereenkomst getekend met het Nuon Solar Team. Ditmaal voor de bouw van Nuna5 en deelname aan de tiende World Solar Challenge. Voertuigen op zonneenergie uit diverse landen strijden in Australië voor een eerste plaats in deze ruim kilometer lange race van Darwin naar Adelaide. December Ontwikkelingen in zonne-energie In oktober bereikt Nuon een aantal mijlpalen op het gebied van zonne-energie. Zo opent Nuon-directielid Doede Vierstra de eerste zonne-energiecentrale van Mali op initiatief van de Foundation Rural Energy Services (FRES), opgericht door Nuon in Ook starten Nuon en de Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) gezamenlijk een onderzoeksprogramma naar nieuwe omzettingsprincipes, structuren en materialen voor zonnecellen. Ten slotte is de Nuon Helianthos-proeffabriek voor de productie van zonnecelfolie in gebruik genomen. Nuon bouwt extra gasbuffer in Epe (Duitsland) In november tekent Nuon een contract met aannemer Joint Venture Papendrecht voor de uitbreiding van haar gasopslag in Epe (Duitsland). Het gaat om drie extra cavernes (ondergrondse holtes) voor de opslag van in totaal 80 miljoen m 3 aardgas, naast de bestaande opslag van 140 miljoen m 3. Hiermee kan Nuon beter inspelen op dagelijkse schommelingen in vraag en aanbod op de gasmarkt. Naar verwachting kan de nieuwe opslag capaciteit in 2011 in gebruik worden genomen. Fryslân geeft groen licht voor Nuon Magnum In december geeft de provincie Fryslân een vergunning af in het kader van de Natuurbeschermingswet voor elektriciteitscentrale Nuon Magnum. Deze was eerder geschorst. Begin december gaf het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) al groen licht. Een volgende stap in het proces is de verlening van een nieuwe vergunning in het kader van de Wet milieubeheer door de provincie Groningen.

11 8 Nuon Maatschappelijk Verslag 2008 MVO in één oogopslag Nuon is een inspirerend energiebedrijf dat blijvende waarde en groei creëert door grenzen te verleggen. Om invulling te geven aan deze missie werken wij vanuit de volgende visie. Wij willen een internationaal, geïntegreerd energiebedrijf zijn dat: Financiële resultaten boekt waarmee we tot het topsegment behoren; Een betrouwbare energieadviseur is voor onze klanten; Toonaangevend is in het terugdringen van CO2-uitstoot; Een aantrekkelijke werkgever is. Duurzaamheid als integraal onderdeel van de bedrijfsstrategie Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent voor ons dat we een zorgvuldige afweging maken ten aanzien van de zorg voor het milieu, de belangen van klanten, van onze medewerkers en van de samenleving. Financieel rendement gaat zo hand in hand met maatschappelijk rendement. Nuon brengt maatschappelijk verantwoord ondernemen vanuit drie rollen in de praktijk: Nuon als energiebedrijf; Nuon als werkgever; Nuon in de maatschappij. Nuon als energiebedrijf Nuon wil een vooraanstaande positie innemen in duurzame productiecapaciteit, energiebesparing en energie-efficiëntie. Het is onze ambitie om in 2050 CO 2-neutraal te zijn. Daarom zetten wij in op duurzame opwekcapaciteit en duurzame energietechnologieën. Daarnaast helpen wij onze klanten met het realiseren van energiebesparing door het geven van energieadvies en het aanbieden van besparingproducten. Nuon als energiebedrijf <<D_1_2-T1a>> Onze ambities Actielijnen Activiteiten Vooraanstaande positie in duurzame productiecapaciteit: CO2-neutraal in 2050 Vooraanstaande positie in energiebesparing en energie-efficiëntie Betrouwbare energieadviseur voor onze klanten Duurzaamheid en transparantie in bedrijfsvoering Vergroten duurzame productiecapaciteit Zo schoon mogelijk inzetten fossiele brandstoffen Investeringen in innovatieve duurzame energietechnologie Aanpassen bestaande installaties op basis van de best beschikbare technologie Realiseren van energiebesparing bij onze klanten Ketenmanagement Duurzaam energiegebruik eigen faciliteiten 32 miljoen geïnvesteerd in ontwikkeling duurzame productiecapaciteit in 2008 Totaal opgesteld duurzaam vermogen in MW Productie van GWh duurzame energie in 2008 Proef CO2-opvang in centrale Buggenum voortgezet Verdere ontwikkeling Nuon Magnum met mogelijkheid tot afvang CO2 Investering gedaan in technologie slim netwerk via Yellow & Blue Proeffabriek zonnecelfolie Nuon Helianthos gebouwd In ,5 miljoen geïnvesteerd in warmtenetwerken Verdere impuls duurzame koeling door gebruik natuurlijk koud water Vergunningen in het kader van Europese IPCC-normen Verder verhogen rendement centrales Focus op energiebesparingproducten zoals hr-ketels en isolatie van woningen Lancering landelijke campagne om verspilling van energie tegen te gaan Energieadviezen voor onze zakelijke klanten Nader invullen Corporate Social Responsibility Policy ten aanzien van onder andere inkoop en sourcing van grondstoffen Energiebesparingmaatregelen in eigen gebouwen Maximale toegankelijkheid van producten en diensten Certificering en standaarden Maatschappelijk verslag volgens Global Reporting Index (GRI), niveau A-plus Maximaliseren klanttevredenheid Verhoging klanttevredenheid van 84% in 2007 tot 89% in 2008 op de Nederlandse consumentenmarkt

12 MVO in één oogopslag 9 Nuon als werkgever Als werkgever vinden wij het vooral belangrijk onze werknemers een veilige werkomgeving te bieden en een vooraanstaande positie in te nemen als aantrekkelijke werkgever. Nuon in de maatschappij Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent voor ons óók een actieve dialoog met belangen- en milieuorganisaties, vakbonden, klanten, gemeenten, provincies en de landelijke overheid en politiek. Wij streven daarin naar transparantie richting onze stakeholders en een grote maatschappelijke betrokkenheid van medewerkers. Nuon als werkgever <<D_1_2-T1b>> Onze ambities Actielijnen Activiteiten Medewerkersbestand is afspiegeling van de samenleving Vooraanstaande positie als aantrekkelijke en veilige werkgever Bevorderen diversiteit in medewerkersbestand Veiligheid Opleiding en training Gezondheid- en verzuimmanagement Betrokkenheid Actief sturen op hoger percentage vrouwen in management development-programma s Verdere organisatie activiteiten van WINergy, het vrouwennetwerk van Nuon Activiteiten MegaWatt, het jongerennetwerk van Nuon 54 langdurig werkloze jongeren zijn begonnen aan een werkervaringtraject in ons Step2Work programma Start veiligheidsprogramma om veiligheids structuur en veiligheidsbewustzijn verder te ontwikkelen Veiligheid eerste bespreekpunt wekelijkse agenda Directie Nuon medewerkers volgen een opleiding via Alliander College 827 medewerkers doen mee aan het Duurzaam Fit-programma Medewerkerbetrokkenheid komt in 2008 uit op een 7,9 (10-punts schaal) Nuon in de maatschappij <<D_1_2-T1c>> Onze ambities Actielijnen Activiteiten Actieve dialoog met maatschappelijke stakeholders Partnerschappen met Natuurmonumenten en Foundation Rural Energy Services (FRES) Strategische stakeholderdialoog Energiebesparende maatregelen met Natuurmonumenten, zoals bouw klimaat neutrale demo-blokhut in Klimaatbos, installatie zonnepanelen en energie uit aardwarmte Samenwerkingsovereenkomst tussen Nuon, FRES en Buitenlandse Zaken Gestart met toewerken naar maatschappelijk convenant Noord-Nederland ten behoeve van Nuon Magnum Betrokkenheid aandeelhouders in splitsings- en partneringproces Activiteiten voor specifieke stakeholdergroepen, zoals klantenpanels, service calls klankbordengroepen, werkbezoeken, etc. Grote maatschappelijke betrokkenheid van medewerkers Nuon Foundation vrijwilligers actief sinds oprichting in besteed aan goede doelen Sponsorloop georganiseerd voor stichting de Regenboogboom, ruim 150 medewerkers namen deel, totale opbrengst ruim Omdat de Nuon Foundation in 2008 ongesplitst was, hebben de gerapporteerde cijfers betrekking op een gezamenlijke inspanning van Nuon en Alliander.

13 10 Nuon Maatschappelijk Verslag 2008 Social Responsibility Index Directie en divisies <<D_1_2-T1c>> Ambitie Doelstelling Resultaat 2008 Vooraanstaande positie in energiebesparing en energie-efficientie Medewerkersbestand is afspiegeling van de samenleving Klanttevredenheid Installatie van zonnepanelen Verkoop van hr-ketels Sustainability products & services als percentage van het aantal klanten elektriciteit in Nederland is 5,5% Werkervaringsplaatsen creëren voor 120 personen uit de doelgroep Nuon is 3 van de 4 kwartalen de beste in klanttevredenheid Installatie van zonnepanelen Verkoop van hr-ketels Het percentage sustainability products & services als percentage van het aantal klanten elektriciteit is 7,5% Voor 151 personen uit de doelgroep zijn werkervaringsplaatsen gecreëerd 1 Nuon was 1 van de 4 kwartalen de beste in klanttevredenheid De oprichting van een onafhankelijke netbeheerder Het bedrijf n.v. Nuon heeft per 1 juli 2008 een economisch onafhankelijke netbeheerder De economisch onafhankelijke netbeheerder Alliander is tijdig opgericht 1 Genoemde aantallen betreffen werkervaringsplaatsen bij Nuon Energy en Alliander.

14 Nuon en de maatschappij 11 De thema s in dit verslag zijn gebaseerd op maatschappelijke dilemma s en discussies die ook Nuon aangingen. Welke rol speelde Nuon in die issues? Welke meningen leefden er in de maatschappij en wat was ons standpunt? Welke acties heeft Nuon ondernomen en tot welke resultaten heeft dat geleid? Hierover gaan de hoofdstukken in Nuon en de maatschappij. Nuon en de maatschappij Verspilde energie De prijs van energie Groene stroom bestaat Op weg naar CO 2 -neutraal Het vertrouwen van onze klanten Klimaat en milieu Hebben kolen toekomst? Nuts of noodzaak? Voorzieningszekerheid Publiek en privaat Aandacht voor veiligheid Grijs en groen Veiligheid Werkgelegenheid

15 Verspilde energie

16 Energie kostte een huishouden in 2008 ruim per jaar. Het tegengaan van energieverspilling is de meest effectieve manier om deze kosten te verlagen en spaart bovendien het milieu. Verspilde energie De kosten voor energie worden bepaald door twee componenten: de prijs en de afgenomen hoeveelheid. De basis voor de tarieven vormen de grondstofprijzen voor energie. De inkoopprijzen worden vervolgens bepaald door vraag en aanbod op de energiemarkt, waar energiebedrijven gas en elektriciteit inkopen. Deze energie wordt vervolgens aangeboden in de vorm van verschillende soorten contracten, voorzien van exacte tarieven en voorwaarden. Hieruit maakt de consument zijn keuze. Op de hoeveelheid afgenomen energie heeft de consument grote invloed: zo n 30% van de energie die een gemiddeld huishouden jaarlijks betaalt is ongemerkt verbruikt. In feite verspilde energie. Verstandig omgaan met energie kan een besparing tot 500 per jaar opleveren, waarbij niet hoeft te worden ingeleverd op comfort. Erik Roddenhof, Marketing Directeur Nuon Consumentenmarkt: De thermostaat hoeft geen graadje lager als je huis goed geïsoleerd is. Energie verspillen is zinloos.

17 14 Nuon Maatschappelijk Verslag 2008 Verspilde energie Opbouw energierekening 1 Levering 2 Netbeheer 3 Energiebelasting 4 BTW Energiekosten: Gemiddeld 5,3% van het huishoudinkomen Verspilde energie: zo n 30% van het totale energieverbruik Energiebesparing in 2008: zonnepanelen hr-ketels energielabels energieadviezen aan consumenten Ruim m 2 isolatie aangebracht Persoonlijke drijfveren Mensen blijken verschillende motieven te hebben om energie te besparen. Er zijn mensen die reageren op financiële prikkels, energie besparen levert direct financieel voordeel op. Daarnaast is er een groep die gevoelig is voor milieuaspecten en er zijn personen die vooral gedreven worden door hedonistische motieven en voor wie comfort een vereiste is, stelt Linda Steg, universitair hoofddocent omgevingspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Uit onderzoek komt ook naar voren dat mensen met een laag inkomen het acceptabeler vinden om hun gedrag te veranderen en dat mensen uit hogere inkomensgroepen meer voelen voor investeren in technologie. Voor alle eerdergenoemde groepen geldt dat mensen het meest gemotiveerd worden om energie te besparen door energieadviezen op maat: stem adviezen af op persoonlijke drijfveren en laat zien wat er concreet bespaard kan worden in hun situatie. Deze stelling vormt het beginpunt van een gesprek tussen Erik Roddenhof, Marco de Goede van de Amsterdamse GroenLinks-fractie en Paul Tuijp, Milieucoördinator bij woningcorporatie Ymere. Zij wisselden met elkaar van gedachten over koopkracht en energie. Een herkenbaar verhaal, vindt Paul Tuijp. De financiële prikkel is voor het merendeel van onze huurders inderdaad enorm belangrijk, want voor hen is een investering in energiebesparing echt een aanslag op het budget waar je van rond moet komen. Erik Roddenhof: Daarom geloof ik in het concept dat wij het afgelopen jaar in de markt hebben gezet waarbij je bijvoorbeeld spaarlampen betaalt uit de besparing op je energierekening en het maand bedrag naar beneden wordt bijgesteld als de investering is terugbetaald. Per jaar maken wij honderdduizenden van dat soort afspraken. Voor grotere investeringen biedt Nuon financiering via een financiële partner aan.

18 Verspilde energie Nuon en de maatschappij 15 Marco de Goede vult aan: Wat wij merken binnen GroenLinks is dat voor onze achterban de schuldgedachte meespeelt. Energie besparen moet een beetje pijn doen, je moet voelen dat je goed bezig bent. En mensen willen snel resultaat zien van hun actie, willen beloond worden. Dus moet je besparing direct zichtbaar maken. Je moet het gevoel krijgen dat wat jij doet, effect heeft. Erik Roddenhof: Eens. Daarom ontwikkelen wij nu een display dat laat zien wat je werkelijke energieverbruik is en aangeeft wat je op dat moment kunt doen om je verbruik te verlagen. Financiering van besparing Kosten en regelgeving lijken de grootste drempels bij het tegengaan van energieverspilling. Marco de Goede: Voorfinanciering van energiebesparende maatregelen is echt belangrijk. Ik wil best iets aan mijn huis doen, maar wie verzekert mij dat ik dat terugverdien? In de politiek wordt gesproken over subsidiëring van bijvoorbeeld isolatie. Erik Roddenhof: Wil je echt grote stappen maken dan moet er iets ontstaan dat subsidieonafhankelijk is. Nuon is dit jaar begonnen met het aanbieden van isolatie en dat verdient de klant heel snel terug. Wij verkopen nu naar de capaciteit die we kunnen leveren en niet naar de marktvraag. Economisch gezien is isolatie voor een klant een hele goede investering. Paul Tuijp beaamt dit: Isolatie is typisch een stap die vanuit Ymere grootschalig wordt opgepakt. Rendabel, goed voor de woningen en goed voor de huurders; win-win-win. Is subsidie dan niet nodig? Erik Roddenhof: Het zou goed zijn om bij subsidies meer te kijken naar wat de markt zelf kan en naar wat de markt alleen niet lukt. Neem spaarlampen: met een klein duwtje vanuit de overheid gaat dat nu bijna vanzelf. Producten zoals zonnepanelen en hr ++ -glas kunnen op dit moment wel weer stimulering gebruiken, waarbij het belangrijk is dat de subsidieregeling eenvoudig en toegankelijk is; veel stokt nu in regelingen. Een simpele aankoopsubsidie is procesmatig goedkoop, begrijpelijk en je geeft mensen direct boter bij de vis. Als je pas achteraf geld krijgt, haken meer mensen af. 16 miljoen energieproducenten En wat brengt de toekomst? Marco de Goede: Mensen moeten kunnen gaan verdienen aan energie door die zelf te produceren en te verkopen. Dan is een hoge energieprijs zelfs goed, want de terugverdientijd van bijvoorbeeld een zonnepaneel wordt daarmee sterk verkort. Ook Erik Roddenhof ziet een situatie voor zich waarin het energiebedrijf individueel geproduceerde energie distribueert en hiervoor prijzen afspreekt met klanten. Nuon is nu al steeds meer een energieadviseur in plaats van puur een leverancier. Ik denk dat we het straks met klanten hebben over maandbedragen voor comfort in plaats van energietarieven. Hierbij nemen energiebedrijven de verantwoordelijkheid voor de hr-ketel, voor isolatie enzovoorts en krijgt de klant licht en warmte. Hiermee versimpel je de keuzes voor de klant en worden de maandlasten nog beter beheersbaar. Step2Save Alle energiebesparende activiteiten dragen bij aan de overheidsdoelstellingen voor een schonere energieproductie en minder CO 2- uitstoot. In het rijtje initiatieven hoort ook Step2Save thuis, een project dat draait om laagdrempelige energiebesparing. Daarbij slaat Step2Save meerdere vliegen in één klap: bewoners van sociale huurwoningen worden geholpen met besparen op hun energie nota door adviezen en producten uit de energiebox, zoals spaarlampen en standbykillers. Dit levert een besparing op van gemiddeld 80 per jaar en scheelt zo n 200 kg CO 2-uitstoot per huishouden. Bovendien zijn de Step2Save- medewerkers werkloze jongeren die nu door opleiding en goede begeleiding een kans krijgen op de arbeidsmarkt. Step2Save is in 2007 opgestart door de gemeente Amsterdam, woning corporaties Far West en Ymere, Philips en Nuon, en wordt in de loop van 2009 in heel Nederland aangeboden. In 2008 zijn er zo n energieboxen uitgedeeld Dit heeft een besparing van ongeveer 2 miljoen kg CO 2 opgeleverd (zie ook pagina 86) Lees meer over de prijs van energie vanaf pagina 43.

19 Groene stroom bestaat

20 De bewuste burger koopt scharreleieren, scheidt papier en glas van het overige afval en kiest voor groene stroom. Maar heeft het zin om te kiezen voor groene stroom? Bestáát groene stroom eigenlijk wel? Groene stroom bestaat Elektronen hebben geen kleur. De stroom die uit het stopcontact komt is een mix van elektriciteit uit allerlei bronnen in Noordwest-Europa, van gascentrales tot windmolens en van kolencentrales tot kernreactoren. Op het moment dat stroom vanaf het elektriciteitsnet aan een klant wordt geleverd kun je niet meer zien hoe die is geproduceerd en waar die vandaan komt. Daarom wordt de herkomst van groene stroom vastgelegd in zogenaamde garanties van oorsprong die worden afgegeven bij de productie. Als een klant kiest voor groene stroom, levert de energieleverancier evenveel garanties van oorsprong in bij de overheid als de klant aan elektriciteit heeft verbruikt. Dit wordt in Nederland gecontroleerd door de overheid. Zo ben je er als klant van verzekerd dat de groene stroom die je afneemt ergens in Europa duurzaam is geproduceerd uit zon, wind, water of biomassa.

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Nieuw perspectief. Nuon Jaarverslag 2008

Nieuw perspectief. Nuon Jaarverslag 2008 Nieuw perspectief Nuon Jaarverslag 2008 Nuon legt de focus op Nederland, België en Duitsland Nederland Opwekking van elektriciteit en gasopslag Transport van energie Levering van gas en elektriciteit en

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Waarom windenergie (op land)?

Waarom windenergie (op land)? Waarom windenergie (op land)? Steeds meer schone energie Dit kabinet kiest voor een betrouwbare en steeds schonere energieopwekking voor de samenleving. Evenwichtige energiemix Om dit doel verantwoord

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS ZONSTATION GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS Amsterdam staat aan de vooravond van een energietransitie. Van vieze

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Van warme douche, autorit en vliegvakantie tot het verwarmen van ons huis: alles wat we in ons dagelijks leven doen, leidt tot uitstoot van broeikasgassen.

Nadere informatie

Hoofd Q 85% + 85% vermenigvuldigen

Hoofd Q 85% + 85% vermenigvuldigen Nieuwe energie Hoofd Q 85% + 85% vermenigvuldigen Nuon Maatschappelijk Verslag 2009 2009 in één oogopslag Nuon produceert en levert gas, elektriciteit, warmte en koude en helpt haar klanten om energie

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Lancering NVDE Question & Answers

Lancering NVDE Question & Answers Lancering NVDE Question & Answers Q: Waarom is NVDE opgericht? A: Met de oprichting van de NVDE is er nu een brede brancheorganisatie die de slagkracht van de sector zal vergroten. Negen verschillende

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres Samen op weg naar een klimaatneutraal Den Haag Rabin Baldewsingh wethouder duurzaamheid gemeente Den Haag 27 juni SBR congres Den Haag Ambitie Den Haag klimaatneutraal in 2040 CO 2 -emissie reduceren door:

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Toespraak Diederik Samsom, Toekomstfestival Duurzaamheid, 28 februari 2015, Leeuwarden.

Toespraak Diederik Samsom, Toekomstfestival Duurzaamheid, 28 februari 2015, Leeuwarden. Toespraak Diederik Samsom, Toekomstfestival Duurzaamheid, 28 februari 2015, Leeuwarden. -Gesproken woord geldt- We zijn hier in een gebouw van de toekomst. Hier stroomt straks door de leiding geen Gronings

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

Essent en duurzame energieproductie in Nederland

Essent en duurzame energieproductie in Nederland Essent en duurzame energieproductie in Nederland Een manifest Essents inspanningen voor duurzame energie Essent is een leidend bedrijf bij de inspanningen voor duurzame energie, vooral op het gebied van

Nadere informatie

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 Energie opwekken met kwalitatief hoogwaardige zonnepanelen voor een duurzamere toekomst Inhoudsopgave Wie zijn wij? 3

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia Persbericht Vereniging Energie-Nederland Den Haag, 3 oktober 2011 Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst!

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst! Accountants controleren over het algemeen niet de energierekening van hun cliënten op fouten! Controleert u de energierekening op fouten? Uit onderzoek van de NMa blijkt dat meer dan 20% van energierekeningen

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Nieuwe elektriciteitscentrale op de Maasvlakte. Schone, betrouwbare en betaalbare energie uit kolen en biomassa. Benelux

Nieuwe elektriciteitscentrale op de Maasvlakte. Schone, betrouwbare en betaalbare energie uit kolen en biomassa. Benelux Nieuwe elektriciteitscentrale op de Maasvlakte Schone, betrouwbare en betaalbare energie uit kolen en biomassa Benelux Elektriciteit: behoefte en productie Nederland heeft steeds meer elektriciteit nodig.

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Lokale energiecoöperatie

Lokale energiecoöperatie Lokale energiecoöperatie Stuwende kracht achter de de duurzame energietransitie van onderaf 1 Inhoud I. Visie II. De Energie Coöperatie III. Eemflow Energie VOF 2 Van Klimaat beleid naar Energie transitie

Nadere informatie

P. DE BOORDER & ZOON B.V.

P. DE BOORDER & ZOON B.V. Footprint 2013 Wapeningscentrale P. DE BOORDER & ZOON B.V. Dit document is opgesteld volgens ISO 14064-1 Datum Versie Opsteller Gezien 31 maart 2014 Definitief Dhr. S.G. Jonker Dhr. K. De Boorder 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010

AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010 AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010 Voorzitter, Vandaag voeren wij een bijzondere debat. Later zullen wij hier waarschijnlijk op terug kijken en ons realiseren dat wij vandaag grote stappen

Nadere informatie

Raedthuys beschikt over het Milieukeur groene elektriciteit, zie www.milieukeur.nl

Raedthuys beschikt over het Milieukeur groene elektriciteit, zie www.milieukeur.nl Raedthuys gelooft in duurzame energie van Nederlandse bodem. De energie die zijn oorsprong kent in het ontstaan van ons land. Van de innovatieve, ondernemende Hollander die windenergie gebruikte om polders

Nadere informatie