ABSTRACTS. Sessie natuur 2. Sessie natuur 1. Vogels en hun habitat: waarom kiezen onze doelsoorten (niet) voor de Schelde?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ABSTRACTS. Sessie natuur 2. Sessie natuur 1. Vogels en hun habitat: waarom kiezen onze doelsoorten (niet) voor de Schelde?"

Transcriptie

1 Sessie natuur 1 Vogels en hun habitat: waarom kiezen onze doelsoorten (niet) voor de Schelde? Moderator: Erika Van den Bergh (INBO) Sprekers: Gunther Van Ryckegem (INBO) en Dick de Jong (ex-rijkswaterstaat) Grote aantallen steltlopers en eenden benutten het Schelde-estuarium als foerageergebied tijdens doortrek en overwintering. Uit onderzoek blijkt dat ze niet in ieder deelgebied in vergelijkbare dichtheden aanwezig zijn en dat soorten vaak hun eigen voorkeuren hebben. Er is nog veel onbekend over wat hun keuzes bepaalt. Recent onderzoek laat zien dat de grootte van de vogel daarbij een belangrijke rol speelt. Kleinere soorten hebben een relatief ongunstige oppervlak/inhoud-ratio. Dat wil zeggen dat ze meer energie per gram lichaamsgewicht nodig hebben en daarom een langere foerageertijd nodig hebben. In een getijdensysteem varieert de maximaal beschikbare foerageertijd per gebied door de variatie in range in droogvalduur. Kleinere soorten moeten daarom kritischer zijn in hun gebiedskeuze dan grotere soorten. Maar het onderzoek laat ook zien dat aspecten als de vorm van het slik en menselijke verstoring een belangrijke rol kunnen spelen bij de keuze van vogels. Kennis over de manier waarop vogels hun foerageergebieden kiezen is essentieel om deze soorten voldoende ruimte te (blijven) bieden in een estuarium dat onder toenemende druk staat. Daarmee kunnen bovendien effecten op deze vogels van nieuwe ingrepen beter worden bepaald. Ook kan dan de potentiële foerageercapaciteit van het estuarium worden bepaald los van de grootte van de flyway-populatie. Vilda Sessie natuur 2 Algen: de basis voor een gezond ecosysteem in de Schelde? Moderator: Luca van Duren (Deltares) Presentatoren: Tom Maris (Universiteit Antwerpen) en Willem Stolte (Deltares) Algen in het water en op de intergetijdenplaten van de Schelde vormen de basis voor het voedselweb in het estuarium. Ze worden gegeten door zoöplankton en bodemdieren, die op hun beurt op het menu staan van vissen, vogels en zeehonden. Bovendien zijn ze essentieel voor zuurstof in het systeem. Maar te zware algenbloeien kunnen erg negatieve effecten hebben op systemen. Algen groeien onder invloed van licht en nutriënten zoals stikstof en fosfaat. Als we de nutriëntenbelasting veranderen, kan dat in theorie dus gevolgen hebben voor het hele ecosysteem. In erg troebele delen van de Schelde, waar licht de groei van algen beperkt, heeft het toevoegen of verminderen van nutriënten weinig impact. We hebben er alle baat bij overlast door algenbloei te voorkomen, maar tegelijk willen we een behoorlijk niveau van primaire productie. Dat is noodzakelijk voor een gezond ecosysteem. Ook mensen hebben invloed op de groei van algen. Activiteiten als baggeren en storten hebben een direct effect op de slibconcentratie in het water, en daarmee op het lichtklimaat. Indirect beïnvloedt het baggeren van vaarwegen de stroming en de getijdoordringing. Ook komt er vanaf landbouwgebied en via afvalwater uit bebouwd gebied een grote hoeveelheid nutriënten in de Schelde. Al die ingrepen beïnvloeden de groei van algen in het systeem en daarmee de rest van de voedselketen. De effecten kunnen verschillen per locatie en per seizoen. Hoe verkrijgen we inzicht in het verband tussen onze ingrepen en de werking van het ecosysteem? Dat verkent deze sessie aan de hand van meetseries en voorbeelden van modellen die veranderingen in algengroei voorspellen. Naast de Schelde zullen we wat voorbeelden aanhalen van andere gebieden, zoals de Eems-Dollard, waar een aantal jaren geleden een sterke verandering in het systeem is opgetreden en het systeem in korte tijd veel troebeler is geworden. Hoewel er zeker verschillen zijn tussen de Schelde en de Eems, is het goed om lessen te trekken uit gebeurtenissen in andere gebieden.

2 SCHELDESYMPOSIUM 23 november 2016 Sessie slib Moet er nog slib zijn? Helder inzicht in troebel water Moderator: Frederik Roose (Departement MOW) Sprekers: Thijs Lanckriet (IMDC) en Ronald Brouwer (Waterbouwkundig Laboratorium) Het Schelde-estuarium ondergaat veranderingen door de invloed van mens en natuur. Een goed beheer van de Schelde start met een gedegen kennis van de reactie van het estuarium op die veranderingen. Een belangrijke factor in die reactie is het gehalte aan slib in suspensie in het Scheldewater. Dat slibgehalte is bepalend voor sedimenttransport, primaire productie en aanslibbing in vaarwegen en op slikken en schorren. Metingen geven aan dat de sedimentconcentratie in bepaalde zones van de Westerschelde en Beneden-Zeeschelde Elisabeth Verwaest is toegenomen in de voorbije twintig jaar, en dat de ruimtelijke verdeling van het slibgehalte gewijzigd is. Aan de hand van statistisch onderzoek werd er een relatie gevonden tussen de waargenomen sedimentconcentraties en het zoetwaterdebiet enerzijds, en de bagger- en stort volumes anderzijds. Een model met een vereenvoudigde weergave van het Schelde- estuarium wordt ingezet om de waterbeweging en het slibtransport doorheen het estuarium te beschrijven. De modelresultaten geven inzicht in de belangrijkste fysische mechanismen die de waterbeweging en het slibtransport bepalen, en de locaties waar zich mogelijk een troebelheidsmaximum kan vormen in functie van het zoetwaterdebiet.

3 Sessie getij Hoger, lager, sneller en asymmetrischer: meer dan 100 jaar getijparameters in het Schelde-estuarium Moderator: Yves Plancke (Waterbouwkundig Laboratorium) Sprekers: Wouter Vandenbruwaene (Waterbouwkundig Laboratorium), Kees Kuijper (Deltares), Hans De Preter (W&Z), Davy Depreiter (Waterbouwkundig Laboratorium) De getijden zorgen ervoor dat het water in het Schelde-estuarium op en neer (hoog- en laagwater) en heen en weer (eb en vloed) gaat. Omdat het water ook verschillende functies faciliteert (economie, maatschappij, ecologie, toerisme ) moeten de aangrenzende gebieden beschermd worden tegen overstromingen. In Nederland bestaat daartoe het Deltaplan, in Vlaanderen het geactualiseerde Sigmaplan. Al meer dan honderd jaar worden de waterstanden gemeten op verschillende plaatsen in het estuarium. Daardoor kunnen we de honderdjarige evolutie van getijkarakteristieken tonen. We proberen die in verband te brengen met ontwikkelingen van de morfologie van het estuarium. We deden een inspanning om meer dan één miljoen gegevens te digitaliseren. Zo konden we in het kader van de Agenda voor de Toekomst de getij parameters in de Boven-Zeeschelde en de bijrivieren grondig analyseren. De historische evolutie van die parameters is sterk gerelateerd aan veranderingen van het getij op zee, meteorologie (zoals de bovenafvoeren) en de morfologische evolutie van het estuarium. Natuurlijke ontwikkelingen (zoals de stijging van de zeespiegel) en menselijke ingrepen (zoals inpolderingen, sedimentonttrekking en infrastructuurwerken) leidden ertoe dat in de laatste honderd jaar onder meer de hoogwaterstanden hoger en de laagwaterstanden lager zijn geworden. De veranderingen in het getij vertalen zich onvermijdelijk in andere functies van het estuarium: bevaarbaarheid (laagwaterstanden, getijvenster), leefomgeving (de toename van het hoogdynamisch areaal en het steiler worden van de platen) en veiligheid (hogere extreme waterstanden). Voor de Westerschelde wordt verondersteld dat het meergeulenstelsel belangrijk is voor het dempen van de getijslag. Het uitgevoerde en het lopende onderzoek laten toe het inzicht in het systeemfunctioneren te vergroten. Het draagt bij aan het optimaliseren van het beheer van het Schelde-estuarium. Waterbouwkundig Laboratorium

4 Sessie kustveiligheid Het klimaat verandert: vragen over bereikbaarheid en droge voeten Moderator: Marcel Taal (Deltares) Sprekers: Abdel Nnafie (Departement MOW) en Jebbe van der Werf (Deltares) De sessie kustveiligheid behandelt het onderzoek naar de werking van de monding en aanliggende kust. Veiligheid is daarin belangrijk, maar ook natuur en scheepvaart. Het mondingsgebied is het voorportaal van het Scheldeestuarium en zo van invloed op alle gebruiksfuncties, zowel stroomopwaarts als in de nabije kustzone. Nu al worden de kusten gesuppleerd om erosie te bestrijden en worden toegangsgeulen naar de Westerschelde onderhouden. Bovendien is een groot deel beschermd natuurgebied. Onbekend is nog of in een veranderend klimaat de monding beter of anders bijdraagt aan die functies. In Vlaanderen moet men de komende jaren plannen ontwikkelen over hoe men duurzaam integraal kust beheer kan realiseren. In Nederland zijn er wel al plannen (delta programma), maar kan men ook niet stilzitten. Eventuele oplossingen en maatregelen moeten straks samen ontwikkeld worden. Te verwachten is dat (grootschalig) sedimentbeheer een belangrijke oplossingsrichting is. Daarom moeten we goed begrijpen hoe kust en monding nu werken, hoe zand en slib in water en bodem zich ontwikkeld hebben en wat de invloed van de mens daarin is geweest. Oude kaarten, literatuur en een computer model geven samen een goed inzicht over wat de laatste eeuwen gebeurde. Met de goed bemeten bodems van de laatste halve eeuw zijn menselijke invloeden op de bodemverandering in die periode goed onderzocht. Voor een goed inzicht in de locatie van zand en slib en hoe dat een effect heeft, bijvoorbeeld op het onderhoud van vaargeulen, is ook uitgebreid onderzoek gedaan. Anita Eijlers

5 Sessie hydrobiografie Leren uit het verleden: een hydrobiografie van de Schelde Moderator: Eric Luiten (voormalig College van Rijks adviseurs) Spreker: Jan-Willem Bosch (Landschaps architecten Bosch Slabbers) In opdracht van het Nederlandse College van Rijks adviseurs (CRa) schetste landschapsarchitectenbureau Bosch Slabbers een hydrobiografisch beeld van het Schelde-estuarium. De grensoverschrijdende cartografische analyse heeft de Zeeschelde (stroomafwaarts vanaf Gent), de Westerschelde en de monding als onderzoeksgebied. Die rivieren vormen een estuarium waar het getij de waterstanden en stromingen sterk beïnvloedt, en waar er een overgang is van zoet rivierwater naar zout Noordzeewater. Terugkijken in de tijd helpt om de huidige situatie te duiden, om beter te begrijpen hoe de interactie tussen natuurlijke processen en menselijk handelen in het Schelde-estuarium het landschap voortdurend heeft doen veranderen. De hydrobiografie bestaat uit een reeks van elf kaartbeelden van chronologische breukvlakken van 750 v. Chr. tot nu. De reeks brengt de ontwikkeling van de stroom in beeld. Bestaande inzichten worden daarbij onder één noemer gebracht in onderling vergelijkbare kaarten. Deze oefening wil bijdragen aan de actualisering van de maatschappelijke en bestuurlijke agenda voor de Schelde. Welke lessen vallen uit de kaartenreeks te destilleren, die als inzet kunnen dienen voor toekomstig ruimtelijk onderzoek en ontwerp? De deelnemers aan het gesprek krijgen een exemplaar van de hydrobiografie. Ludo Goossens Stand projectgroep Capaciteitsstudie Schelde en projectgroep Zoetwaterbeheer De projectleiders van de projectgroep Capaciteitsstudie Schelde en de projectgroep Zoetwaterbeheer beantwoorden al uw vragen op een aparte stand. Daar kunt u langslopen tijdens de ontvangst vóór het symposium. Ook tijdens de koffie- en netwerkpauze opent de stand.

VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017

VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017 VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017 Joost Backx Werkgroep O&M Marcel Taal Uitdagingen Onderzoeksagenda Slib Getij Natuur & Samenwerken Inhoud Structuur VNSC (Werkgroepen O&M en Evaluatie Beleid en Beheer)

Nadere informatie

Recent onderzoek LTV O&M Evolutie van het estuarium; historisch en toekomstig. Overzicht, VNSC-symposium 21 november Marcel Taal (Deltares)

Recent onderzoek LTV O&M Evolutie van het estuarium; historisch en toekomstig. Overzicht, VNSC-symposium 21 november Marcel Taal (Deltares) Recent onderzoek LTV O&M Evolutie van het estuarium; historisch en toekomstig Overzicht, VNSC-symposium 21 november Marcel Taal (Deltares) Hoofdboodschappen: - Nieuwe kennis, maar ook 10 jaar LTV-kennisontwikkeling

Nadere informatie

paspoort westerschelde

paspoort westerschelde paspoort westerschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

Sediment en morfologisch beheer van estuaria

Sediment en morfologisch beheer van estuaria Sediment en morfologisch beheer van estuaria Jean Jacques Peters Raadgevend ingenieur - rivierenspecialist V.U. Brussel - Vakgroep Waterbouwkunde en Hydrologie Sediment en morfologisch beheer van estuaria

Nadere informatie

De Schelde, een globale schets: Geomorfologie van de Schelde

De Schelde, een globale schets: Geomorfologie van de Schelde De Schelde, een globale schets: Geomorfologie van de Schelde Jean Jacques Peters Raadgevend ingenieur - rivierenspecialist V.U. Brussel - Vakgroep Waterbouwkunde en Hydrologie Geomorfologie van de Schelde

Nadere informatie

De Agenda voor de Toekomst

De Agenda voor de Toekomst De Agenda voor de Toekomst BROCHURE Samen van het Schelde-estuarium EEN VEILIG, TOEGANKELIJK EN NATUURLIJK TOPGEBIED MAKEN Daria Nepriakhina Colofon Verantwoordelijke uitgever: Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie

Nadere informatie

Hoe is verbetering van het systeem mogelijk?

Hoe is verbetering van het systeem mogelijk? Hoe is verbetering van het systeem mogelijk? Z.B. Wang, J.C. Winterwerp, D.S. van Maren, A.P. Oost Deltares & Technische Universiteit Delft 18 Juni 2013 Inhoud Het probleem Sediment huishouding Voortplanting

Nadere informatie

a) Getijdenwerking en overstromingen op de Schelde

a) Getijdenwerking en overstromingen op de Schelde EXCURSIEPUNT DE SCHELDEVALLEI Hoogte = Ter hoogte van het voormalige jachtpaviljoen, De Notelaar, gelegen aan de Schelde te Hingene (fig. 1 en 2), treffen we een vrij groot slikke- en schorregebied aan,

Nadere informatie

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013

Maatregelverkenning. Economie en Ecologie in balans. Petra Dankers 08 november 2013 Maatregelverkenning Economie en Ecologie in balans Petra Dankers 08 november 2013 Kader Eerste bijeenkomst Programma Rijke Waddenzee in juni veel maatregelen geidentificeerd Royal HaskoningDHV heeft in

Nadere informatie

Integraal Plan Boven-Zeeschelde. Vlaanderen is water. Voor een veelzijdige en evenwichtige Schelde tussen Gent en Rupelmonde.

Integraal Plan Boven-Zeeschelde. Vlaanderen is water. Voor een veelzijdige en evenwichtige Schelde tussen Gent en Rupelmonde. Vlaanderen is water Vilda - Yves Adams Integraal Plan Boven-Zeeschelde Voor een veelzijdige en evenwichtige Schelde tussen Gent en Rupelmonde Integraal Plan Boven-Zeeschelde www.wenz.be 1 Integraal Plan

Nadere informatie

Werk aan de grote wateren

Werk aan de grote wateren Werk aan de grote wateren Op weg naar duurzaam beheer en ecologische kwaliteit Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat. Transitie naar duurzaam waterbeheer Vispassages, natuurlijke oevers, aanpak van verontreinigende

Nadere informatie

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor : 2,5 jaar Carola van Gelder-Maas Projectmanager WVL Rijkswaterstaat 31 maart 2014 Hoe zat het ook alweer? Eroderende kustlijn NL kust 12 Mm³ zandsuppleties per jaar Zeespiegelstijging Zwakke schakels

Nadere informatie

Ontstaan en ontwikkeling van platen en geulen in de Westerschelde

Ontstaan en ontwikkeling van platen en geulen in de Westerschelde Ontstaan en ontwikkeling van platen en geulen in de Westerschelde Prof. Ir. Jean J. Peters Raadgevend ingenieur Expert-team Haven Antwerpen De vragen: Hoe ontstonden de platen en geulen in de Westerschelde?

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

Leven met de natuur van de Westerschelde, een ander natuur beleid

Leven met de natuur van de Westerschelde, een ander natuur beleid Leven met de natuur van de Westerschelde, een ander natuur beleid O P W E G N A A R E E N N A T U U R L I J K E S T A A T V A N O N T W I K K E L I N G V A N D E W E S T E R S C H E L D E N O O D Z A K

Nadere informatie

Speerpunt Ontwikkeling Havens

Speerpunt Ontwikkeling Havens Speerpunt Ontwikkeling Havens Dr. ir. Hadewych Verhaeghe Projectingenieur Afdeling Maritieme Toegang Departement Mobiliteit en Openbare Werken Ontwikkeling Havens haven van Zeebrugge en haven van Oostende

Nadere informatie

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Victor N. de Jonge, november 2013 Het Eems estuarium vormt ecologisch gezien één groot geheel, maar dat

Nadere informatie

paspoort markiezaatsmeer / binnenschelde

paspoort markiezaatsmeer / binnenschelde paspoort markiezaatsmeer / binnenschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie

Nadere informatie

Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe

Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe De Staatssecretaris van Economische Zaken Gelet op artikel 3, eerste lid, van Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van

Nadere informatie

Gidsenopleiding SIGMAPLAN DURMEVALLEI. Februari

Gidsenopleiding SIGMAPLAN DURMEVALLEI. Februari Gidsenopleiding SIGMAPLAN DURMEVALLEI Februari 2016 De komende jaren staat er langs de Durme in Hamme, Temse, Waasmunster, Zele en Lokeren een groot project op stapel: het Sigmaproject Durmevallei. Dat

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

1. opvaart over Drempel van Hansweert 2. afvaart door het Zuidergat 3. stilliggen nabij het sproeiponton 4. afvaart langs Schaar van Waarde.

1. opvaart over Drempel van Hansweert 2. afvaart door het Zuidergat 3. stilliggen nabij het sproeiponton 4. afvaart langs Schaar van Waarde. Vaartocht 1. opvaart over Drempel van Hansweert 2. afvaart door het Zuidergat 3. stilliggen nabij het sproeiponton 4. afvaart langs Schaar van Waarde Verruiming vaargeul Beneden-Zeeschelde en Westerschelde

Nadere informatie

Gidsenopleiding Estuariene natuur in de Durmevallei

Gidsenopleiding Estuariene natuur in de Durmevallei Gidsenopleiding Estuariene natuur in de Durmevallei www.sigmaplan.be Programma monding van de Durme wilgenroosje In het voorjaar 2011 organiseren Waterwegen en Zeekanaal NV en het Agentschap voor Natuur

Nadere informatie

WAAROM HET VOORSTEL OM ANDERS TE STORTEN VOOR DE PLAAT VAN WALSOORDEN

WAAROM HET VOORSTEL OM ANDERS TE STORTEN VOOR DE PLAAT VAN WALSOORDEN WAAROM HET VOORSTEL OM ANDERS TE STORTEN VOOR DE PLAAT VAN WALSOORDEN Prof. Ir. J.J. Peters (PAET) Raadgevend ingenieur - rivieren specialist Chronologie 1999: oprichting van onafhankelijk expert team

Nadere informatie

Slib, algen en primaire productie monitoren met satellietbeelden

Slib, algen en primaire productie monitoren met satellietbeelden Slib, algen en primaire productie monitoren met satellietbeelden Pilot Eems-Dollard Charlotte Schmidt Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving Afd. Kennis- en Innovatiemanagement Aanleiding NSO-SBIR-call

Nadere informatie

De Zeeschelde: varen tussen Temse en Antwerpen

De Zeeschelde: varen tussen Temse en Antwerpen Leerlingen Naam: De Zeeschelde: varen tussen Temse en Antwerpen Klas: 9 Opdracht 1: rivieren het stroomgebied en kanalen van in Vlaanderen Schelde Het gebied van de Schelde en haar bijrivieren heeft een

Nadere informatie

Bevaarbare waterlopen beheerd in functie van mogelijke klimaatveranderingen

Bevaarbare waterlopen beheerd in functie van mogelijke klimaatveranderingen Bevaarbare waterlopen beheerd in functie van mogelijke klimaatveranderingen Katrien Van Eerdenbrugh Waterbouwkundig Laboratorium discussienamiddag Global Change en Watersystemen Woensdag 26 mei 2004 "De

Nadere informatie

Meten voor een gezondere Schelde Sigmaplan

Meten voor een gezondere Schelde Sigmaplan Meten voor een gezondere Schelde Sigmaplan Ontmoet de Schelde Vooraf Het Sigmaplan werd opgezet om Vlaanderen tegen overstromingen te beschermen en de Schelde natuur te doen herademen. Maar welk effect

Nadere informatie

Elzenveld, Antwerpen

Elzenveld, Antwerpen Kort verslag van de 12 e bijeenkomst van de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC) 5 juni 2015 Elzenveld, Antwerpen 1. Vlaams-Nederlandse Delta (VND) De VND organiseert elk najaar een conferentie.

Nadere informatie

Bijlage: Protocol voorwaarden voor flexibel storten Kwaliteitsparameters

Bijlage: Protocol voorwaarden voor flexibel storten Kwaliteitsparameters Bijlage: Protocol voorwaarden voor flexibel storten Kwaliteitsparameters Inleiding Met het Tracébesluit is de verruiming van de vaargeul voor de getij-onafhankelijke vaart tot een diepgang 13,10 meter

Nadere informatie

Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie

Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie LTV Veiligheid en Toegankelijkheid Data-analyse waterstanden Westerschelde Basisrapport grootschalige ontwikkeling G-1 01

Nadere informatie

factsheets creatieve sessie

factsheets creatieve sessie factsheets creatieve sessie naar een rijk IJsselmeer natuur circulaire economie kennisontwikkeling (innovatie, educatie) natuur openheid vogels & vissen volume bevolking draagvlak kennishub veldstation

Nadere informatie

VAN BELANG STICHTING DE LEVENDE DELTA VOOR ELKE ZEEUW. STICHTING DE LEVENDE DELTA VAN BELANG VOOR ELKE ZEEUW 1

VAN BELANG STICHTING DE LEVENDE DELTA VOOR ELKE ZEEUW.  STICHTING DE LEVENDE DELTA VAN BELANG VOOR ELKE ZEEUW 1 STICHTING DE LEVENDE DELTA VAN BELANG VOOR ELKE ZEEUW www.delevendedelta.nl STICHTING DE LEVENDE DELTA VAN BELANG VOOR ELKE ZEEUW 1 HET ONTSTAAN Stichting De Levende Delta is eind jaren 90 van de vorige

Nadere informatie

Patrick Meire in de Hedwige polder

Patrick Meire in de Hedwige polder Op pad met... Patrick Meire in de Hedwige polder CV Prof. Dr. P. Meire 1976 1980 studie Biologie aan de Universiteit Gent; 1980 1989 medewerker Laboratorium voor Oecologie der Dieren, Zoögeografie en Natuurbehoud

Nadere informatie

Nieuwsbrief Kustgenese 2.0

Nieuwsbrief Kustgenese 2.0 April 2017 Een kleine zandmotor in de buitendelta? Planning en producten Kustgenese 2.0 2016 2017 2018 2019 2020 Opstellen Onderzoeksprogramma Uitvoeren Onderzoeks- en monitoringsprogramma Doelen pilot

Nadere informatie

Zeeschelde - Scheldemeander Gent-Wetteren

Zeeschelde - Scheldemeander Gent-Wetteren Zeeschelde - Scheldemeander Gent-Wetteren Jenny Walrygesprek - Overleg Buren van de Abdij 11 september 2015 Wim Dauwe, Michaël De Beukelaer-Dossche Overleg Buren van de Abdij Inhoud presentatie Historiek

Nadere informatie

Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte

Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte Inauguratiesymposium, 1-2 december 2008, Leeuwarden Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte Dr. Hessel Speelman Dr. Albert Oost Dr. Hanneke Verweij Dr. Zheng Bing Wang Thema s in tijd en ruimte

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

zeehavens Wadden NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Building with Nature Waddenzeehavens Werkatelier 12 december 2012

zeehavens Wadden NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Building with Nature Waddenzeehavens Werkatelier 12 december 2012 Wadden zeehavens PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Werkatelier 12 december 2012 Waddenpromenade 1, Harlingen, 9.30-12.00 uur Verslag 22 december 2012 Arjen Bosch Inhoud Kernpunten Werkatelier Harlingen...

Nadere informatie

Evaluatiemethodiek Schelde-estuarium Update 2014

Evaluatiemethodiek Schelde-estuarium Update 2014 Update 2014 ii Update 2014 T.Maris 2, A. Bruens 1, L. van Duren 1, J. Vroom 1, H. Holzhauer 1, M. De Jonge 2, S. Van Damme 2, A. Nolte 1, K. Kuijper 1, M. Taal 1, C. Jeuken 1, J. Kromkamp 3 en B. van Wesenbeeck

Nadere informatie

Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust

Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust Kustgenese 2.0 Zandige kust Het klimaat verandert. De bodem daalt. Dat heeft gevolgen voor de manier waarop we omgaan met de Nederlandse kust. Om de veiligheid

Nadere informatie

Indicator. Meting. Kostprijs van onderhoudsbaggerwerken t.o.v. toegevoegde waarde in de havens. Beleidscontext

Indicator. Meting. Kostprijs van onderhoudsbaggerwerken t.o.v. toegevoegde waarde in de havens. Beleidscontext Indicator Bodemberoerende activiteiten Bagger- en stortvolumes naar locatie Meting Kostprijs van onderhoudsbaggerwerken t.o.v. toegevoegde waarde in de havens Beleidscontext Langetermijnvisie Schelde-estuarium

Nadere informatie

Opdracht 1: rivieren het stroomgebied en kanalen van in Vlaanderen

Opdracht 1: rivieren het stroomgebied en kanalen van in Vlaanderen Leerlingen Naam: De Boven-Schelde: varen tussen Oudenaarde en Merelbeke Klas: 9 Opdracht 1: rivieren het stroomgebied en kanalen van in Vlaanderen Schelde 1a. Waar bevindt zich de bron van de Schelde?

Nadere informatie

VAN BRON TOT DELTA. Paul de Kort. een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent. Eemmeer. Eem. Amersfoort.

VAN BRON TOT DELTA. Paul de Kort. een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent. Eemmeer. Eem. Amersfoort. Eemmeer een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent Eem VAN BRON TOT DELTA Amersfoort Gelderse vallei Paul de Kort Utrechtse heuvelrug stuw gemaal Een Deltarivier in De Blaricummermeent De rivier

Nadere informatie

HET BEZINKEN VAN SLIBVLOKKEN IN HET DOLLARD ESTUARIUM

HET BEZINKEN VAN SLIBVLOKKEN IN HET DOLLARD ESTUARIUM HET BEZINKEN VAN SLIBVLOKKEN IN HET DOLLARD ESTUARIUM SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Inleiding en literatuuronderzoek. Morfologische veranderingen van getijgeulen en getijplaten hangen af van erosie, transport

Nadere informatie

Integrale aanpak beveiliging tegen overstromingen

Integrale aanpak beveiliging tegen overstromingen 46 47 Wat e r i n g oede b a n e n Integrale aanpak beveiliging tegen 48 49 Integrale aanpak beveiliging tegen In een regio met een lange kuststreek en veel rivieren is de bescherming tegen een constante

Nadere informatie

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat

Nadere informatie

Sophiapolder. Een bijzonder natuureiland in het hart van de Drechtsteden. Foto Ruden Riemens

Sophiapolder. Een bijzonder natuureiland in het hart van de Drechtsteden. Foto Ruden Riemens Sophiapolder Een bijzonder natuureiland in het hart van de Drechtsteden Foto Ruden Riemens Bijzondere natuur Onze grote rivieren hebben iets wat bijna nergens in Europa voorkomt: een zoet getijdengebied.

Nadere informatie

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek Scheldemondraad: Actieplan Grensoverschrijdende klimaatbeleid, 11 september 2009 Interregproject

Nadere informatie

Heeft iemand de sleutels gezien? Een zoektocht naar processen, pressoren en vissen. Jaap Quak

Heeft iemand de sleutels gezien? Een zoektocht naar processen, pressoren en vissen. Jaap Quak Heeft iemand de sleutels gezien? Een zoektocht naar processen, pressoren en vissen Jaap Quak Inhoud De insteek: kijk op ESF vanuit vissen Processen als sleutels Pressoren als sloten Soorten gevoelig/ongevoelig?

Nadere informatie

Prognose voor de ontwikkeling van de slibbalans in de Beneden Zeeschelde. van de slibverwijdering bij Kallo. Advies hoe nu verder te gaan.

Prognose voor de ontwikkeling van de slibbalans in de Beneden Zeeschelde. van de slibverwijdering bij Kallo. Advies hoe nu verder te gaan. Ministerie van Verkeer en waterstaat Di rectoraat -Generaal Rij kswaterstaat Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ Prognose voor de ontwikkeling van de slibbalans in de Beneden Zeeschelde bij continuering

Nadere informatie

EEN DUURZAAM EN VITAAL SCHELDE-ESTUARIUM

EEN DUURZAAM EN VITAAL SCHELDE-ESTUARIUM Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie BROCHURE Samen werken aan EEN DUURZAAM EN VITAAL SCHELDE-ESTUARIUM Ludo Goossens Ludo Goossens Colofon Verantwoordelijke uitgever: Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers: mogelijkheden per standplaats. Emiel Brouwer en Pim de Kwaadsteniet

Natuurvriendelijke oevers: mogelijkheden per standplaats. Emiel Brouwer en Pim de Kwaadsteniet Natuurvriendelijke oevers: mogelijkheden per standplaats Emiel Brouwer en Pim de Kwaadsteniet Aanleiding Aanleg natuurvriendelijke oevers belangrijk in waterbeheer Bij aanleg mist vaak de relatie met de

Nadere informatie

Maatregelstudie Eems-Dollard, Economie en Ecologie in balans Hydrodynamisch berekeningen en effectbepaling herstel maatregelen Eems-Dollard

Maatregelstudie Eems-Dollard, Economie en Ecologie in balans Hydrodynamisch berekeningen en effectbepaling herstel maatregelen Eems-Dollard Maatregelstudie Eems-Dollard, Economie en Ecologie in balans herstel maatregelen Eems-Dollard Rijkswaterstaat Noord Nederland 17 oktober 2013 Definitief rapport HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. RIVERS, DELTAS

Nadere informatie

MONEOS Metingen halftij-eb in de Beneden-Zeeschelde

MONEOS Metingen halftij-eb in de Beneden-Zeeschelde departement Mobiliteit en Openbare Werken MONEOS Metingen halftij-eb in de Beneden-Zeeschelde FACTUAL DATA RAPPORT 2014 13_084 WL Rapporten Vlaamse overheid MONEOS, Metingen halftij-eb in de Beneden-Zeeschelde

Nadere informatie

Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats

Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats Vissen in het IJsselmeer Romke Kats Functies IJsselmeer Water Transport Recreatie Visserij Natuur Vissen in het IJsselmeer Historie Ecologie Voedselketen IJsselmeer algen, vissen, mosselen, waterplanten,

Nadere informatie

WATERPROEF. Het geactualiseerde SIGMAPLAN en de Antwerpse Scheldekaaien. Naar een klimaatbestendig Antwerpen

WATERPROEF. Het geactualiseerde SIGMAPLAN en de Antwerpse Scheldekaaien. Naar een klimaatbestendig Antwerpen WATERPROEF Naar een klimaatbestendig Antwerpen Het geactualiseerde SIGMAPLAN en de Antwerpse Scheldekaaien ir. Hans De Preter Waterwegen & Zeekanaal NV afdeling Zeeschelde Celhoofd Investeringen 1. De

Nadere informatie

Zandmotor Delflandse Kust

Zandmotor Delflandse Kust Zandmotor Delflandse Kust Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur 1 In 2011 is voor de kust van Zuid-Holland ten zuiden van Den Haag een schiereiland van 21,5

Nadere informatie

Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie

Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie LTV Veiligheid en Toegankelijkheid Effect morfologie monding Westerschelde op getij Basisrapport grootschalige ontwikkeling

Nadere informatie

PERKPOLDER: NIEUW BUITENDIJKS NATUURGEBIED VOL LEVEN

PERKPOLDER: NIEUW BUITENDIJKS NATUURGEBIED VOL LEVEN PERKPOLDER: NIEUW BUITENDIJKS NATUURGEBIED VOL LEVEN > Sinds de ontpoldering, nu iets meer dan een jaar geleden, zijn in Perkpolder al tientallen diersoorten gespot. En er is nog meer nieuw leven op komst.

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

Inleiding. Opdrachten

Inleiding. Opdrachten Het geactualiseerde Sigmaplan Dagen van de Scheldekaaien Inleiding ir. Wim Dauwe Afdelingshoofd afdeling Zeeschelde - Waterwegen en Zeekanaal NV Structuur Opdrachten Vlaamse Overheid Beleidsdomein Mobiliteit

Nadere informatie

paspoort Veerse meer

paspoort Veerse meer paspoort Veerse meer 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en elkaar

Nadere informatie

Analyse grensoverschrijdende verzilting grondwater in het poldergebied van de provincies Oost-Vlaanderen, WestVlaanderen en Zeeland (fase 2)

Analyse grensoverschrijdende verzilting grondwater in het poldergebied van de provincies Oost-Vlaanderen, WestVlaanderen en Zeeland (fase 2) ScaldWIN WP3 Analyse grensoverschrijdende verzilting grondwater in het poldergebied van de provincies Oost-Vlaanderen, WestVlaanderen en Zeeland (fase 2) Dieter Vandevelde Vlaamse Milieumaatschappij Afdeling

Nadere informatie

Het Beneden -scheldebekken

Het Beneden -scheldebekken Het Beneden -scheldebekken Bekken INFO Situering Het Benedenscheldebekken behoort tot het stroomgebied van de Schelde. De Schelde ontspringt in Frankrijk bij Gouy ten zuiden van Cambrai op een hoogte van

Nadere informatie

Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen.

Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen. Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen. Edwin Elias Ad van der Spek Zheng Bing Wang John de Ronde Albert Oost Ankie Bruens Kees den Heier

Nadere informatie

WIE EET WAT OP HET WAD

WIE EET WAT OP HET WAD Waddenzee De prachtige kleuren, de zilte geuren en de geluiden van de vele vogels, maken de Waddenzee voor veel mensen tot een geliefd gebied. Maar niet alleen mensen vinden het fijn om daar te zijn, voor

Nadere informatie

Les 9 Nederland een waterlaboratorium

Les 9 Nederland een waterlaboratorium Les 9 Nederland een waterlaboratorium PresentatieOpdracht 1 Bouwen op water Wegens de toekomstige stijging van de zeespiegel wordt steeds meer gedacht aan leven met het water in plaats van vechten tegen

Nadere informatie

paspoort Oosterschelde

paspoort Oosterschelde paspoort Oosterschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

VNSC Scheldesymposium

VNSC Scheldesymposium www.vnsc.eu vlaams nederlandse chelde commissie VNSC Scheldesymposium Middelburg, 12 oktober 2012 foto Rijkswaterstaat Zeeland vlaams nederlandse chelde commissie Middelburg, 12 oktober 2012 Geachte lezer,

Nadere informatie

EEN DIJK VAN EEN PLAN. Wim Dauwe

EEN DIJK VAN EEN PLAN. Wim Dauwe EEN DIJK VAN EEN PLAN Wim Dauwe 25-02-2016 De evolutie van het Sigmaplan Waarom het Sigmaplan? Het Sigmaplan in 1977 Actualisatie is noodzakelijk Het geactualiseerde Sigmaplan De evolutie van het Sigmaplan

Nadere informatie

Natuur en Bos. De Schelde

Natuur en Bos. De Schelde A g e n t s c h a p v o o r Natuur en Bos De Schelde e e n st ro o m n a t u u r t a l e n t Voorwoord De schelde een stroom natuurtalent Hoe is het vandaag gesteld met de Schelde? Hoe was het vroeger

Nadere informatie

OOST NUTRIENTEN EN KRW FRISIA ZOUT B.V.

OOST NUTRIENTEN EN KRW FRISIA ZOUT B.V. NUTRIENTEN EN KRW FRISIA ZOUT B.V. 29 september 2010 Inhoud 1 Tekstdelen uit van 5 varianten naar 2 alternatieven 3 1.1 Referentiesituatie 3 1.2 Effecten waterkwaliteit KRW 5 2 Nieuw tekstdeel 7 ARCADIS

Nadere informatie

Draagkracht voor vogels

Draagkracht voor vogels Doelstelling van deze notitie De Vlaams-Nederlandse Schelde Commissie (VNSC) ontwikkelt binnen het onderdeel Onderzoek en Monitoring (O&M) kennis t.b.v. beleid op en beheer van het Schelde-estuarium. Het

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Programma naar een Rijke Waddenzee

Programma naar een Rijke Waddenzee Programma naar een Rijke Waddenzee n Symposium Waddenacademie Kees van Es Inhoud presentatie 1. Aanleiding, opdracht en context 2. De mosseltransitie in het kort Kennisvragen 3. Streefbeeld: Wijze van

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Mens, natuur & milieu

Mens, natuur & milieu Mens, natuur & milieu Lesbrief Biologie. In dit thema ga je aan de gang met opdrachten die gaan over de ontwikkelingen in het havengebied en de gevolgen voor natuur en milieu. Deze opdracht is een lesbrief

Nadere informatie

Beslissing over het verzoek tot ontheffing van de project-mer-plicht. Duurzaam Beheerplan Boven-Zeeschelde

Beslissing over het verzoek tot ontheffing van de project-mer-plicht. Duurzaam Beheerplan Boven-Zeeschelde Vlaamse overheid Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Dienst Mer Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 BRUSSEL Tel: 02/553.80.79 e-mail: mer@vlaanderen.be

Nadere informatie

Inhoud presentatie. Uitvoering van de verruiming en het belang van monitoring. Kirsten Beirinckx 2 juni Stortstrategie. Overleg flexibel storten

Inhoud presentatie. Uitvoering van de verruiming en het belang van monitoring. Kirsten Beirinckx 2 juni Stortstrategie. Overleg flexibel storten Uitvoering van de verruiming en het belang van monitoring Kirsten Beirinckx 2 juni 2010 Inhoud presentatie Stortstrategie Overleg flexibel storten Monitoring en kwaliteitsparameters Evaluatiemethodiek

Nadere informatie

Indicator. Meting. Aantal en dichtheid van de bevolking in de gemeenten langs het Schelde-estuarium. Beleidscontext

Indicator. Meting. Aantal en dichtheid van de bevolking in de gemeenten langs het Schelde-estuarium. Beleidscontext Indicator Bevolkingsdruk Meting Aantal en dichtheid van de bevolking in de gemeenten langs het Schelde-estuarium Beleidscontext Langetermijnvisie Schelde-estuarium Waarom deze meting? Veranderingen in

Nadere informatie

Invloed van klimaatverandering op hydrologische extremen (hoog- en laagwater langs rivieren in het Vlaamse binnenland)

Invloed van klimaatverandering op hydrologische extremen (hoog- en laagwater langs rivieren in het Vlaamse binnenland) 1 Invloed van klimaatverandering op hydrologische extremen (hoog- en laagwater langs rivieren in het Vlaamse binnenland) Op 26 augustus 2008 heeft Omar Boukhris een doctoraatsstudie verdedigd aan de K.U.Leuven

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Lesbrief Watersnood in Vlaanderen

Lesbrief Watersnood in Vlaanderen Lesbrief Watersnood in Vlaanderen Inhoud Watersnood in Vlaanderen Overstromingen in Vlaanderen 03 Verklarende Woordenlijst 05 1. Klimaat 05 2. Klimaatwijziging 05 3. Ruimtelijke structuurplannen 05 4.

Nadere informatie

TERNEUZEN KLAAR VOOR NIEUWE SLUIS MAGAZINE OVER DE SCHELDE VANDAAG EN MORGEN EDITIE 2 CAPACITEITSSTUDIE AANBESTEDING GAAT VAN START

TERNEUZEN KLAAR VOOR NIEUWE SLUIS MAGAZINE OVER DE SCHELDE VANDAAG EN MORGEN EDITIE 2 CAPACITEITSSTUDIE AANBESTEDING GAAT VAN START MAGAZINE OVER DE SCHELDE VANDAAG EN MORGEN EDITIE 2 TERNEUZEN KLAAR VOOR NIEUWE SLUIS SCHELDERAAD VERDIEPT ZICH IN ONDERZOEK EN MONITORING SIGMAPLAN BOEKT SUCCESSEN CAPACITEITSSTUDIE AANBESTEDING GAAT

Nadere informatie

STROOMATLAS BENEDEN ZEESCHELDE VAK PROSPERPOLDER - KRUISSCHANS

STROOMATLAS BENEDEN ZEESCHELDE VAK PROSPERPOLDER - KRUISSCHANS MOD 78 WATERBOUWKUNDIG LABORATORIUM FLANDERS HYDRAULICS RESEARCH VAK PROSPERPOLDER - KRUISSCHANS SPRINGTIJ WATERBOUWKUNDIG LABORATORIUM EN HYDROLOGISCH ONDERZOEK Mod. 78 STROOMATLAS BENEDEN - ZEESCHELDE

Nadere informatie

Samenvattingen van presentaties gegeven tijdens het symposium Samen investeren in de Eems-Dollard

Samenvattingen van presentaties gegeven tijdens het symposium Samen investeren in de Eems-Dollard Samenvattingen van presentaties gegeven tijdens het symposium Samen investeren in de Eems-Dollard Programmaonderdeel 1: Wat weten we wel over de problematiek in het Eemsestuarium, wat weten we niet? De

Nadere informatie

Ecologie van zoet-zoutovergangen

Ecologie van zoet-zoutovergangen Ecologie van zoet-zoutovergangen Tim van Oijen Foto: www.hollandgroen.nl Opzet De Waddenacademie Paleogeografie waddengebied Typen zoet-zoutovergangen Abiotiek estuaria Ecologische waarde estuaria (habitat,

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

Ecologisch perspectief Eems-Dollard 2050 MIRT-onderzoek Eems-Dollard fase II

Ecologisch perspectief Eems-Dollard 2050 MIRT-onderzoek Eems-Dollard fase II Ecologisch perspectief Eems-Dollard 2050 MIRT-onderzoek Eems-Dollard fase II Fotograaf: Herman Verheij Ecologisch perspectief Eems-Dollard 2050 MIRT-onderzoek Eems-Dollard fase II Gerda Lenselink, Marcel

Nadere informatie

PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur. Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman

PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur. Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman Korte historie 2009: Nationale Waterplan! 2 windenergiegebieden aangewezen! Borssele en IJmuiden

Nadere informatie

Deltares. Enabling Delta Life

Deltares. Enabling Delta Life Profiel Deltares Deltares is een kennisinstituut met hoogwaardige kennis over water, bodem en ondergrond. Deltares draagt wereldwijd bij aan een veilig, schoon en duurzaam leven in delta s, kust- en riviergebieden.

Nadere informatie

algemeen Deze bijlage is een detaillering van de beschrijving actuele waterkwaliteit die in paragraaf 2.9. is opgenomen

algemeen Deze bijlage is een detaillering van de beschrijving actuele waterkwaliteit die in paragraaf 2.9. is opgenomen algemeen Deze bijlage is een detaillering van de beschrijving actuele waterkwaliteit die in paragraaf 2.9. is opgenomen 2. Waterkwaliteit De zomergemiddelden voor 2008 van drie waterkwaliteitsparameters

Nadere informatie

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen Juist Klimaatverandering en kustlandschappen ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 klimaatverandering en kustlandschappen De aardkundige geschiedenis leert dat klimaat verandering altijd gepaard gaat

Nadere informatie

Peter Viaene. WL Introductiecursus Integraal Waterbeheer 29 & 30 november 2007

Peter Viaene. WL Introductiecursus Integraal Waterbeheer 29 & 30 november 2007 Hydrologisch InformatieCentrum Peter Viaene Hydrologisch Informatiecentrum Waterbouwkundig Laboratorium Technisch ondersteunende diensten Departement Mobiliteit en Openbare Werken Berchemlei 115 2140 Borgerhout

Nadere informatie

De Zeeschelde. Het Scheldestroomgebied. De Schelde. Leerkracht. Lesblad 9 - De Zeeschelde tussen Dendermonde en Temse

De Zeeschelde. Het Scheldestroomgebied. De Schelde. Leerkracht. Lesblad 9 - De Zeeschelde tussen Dendermonde en Temse Leerkracht De Zeeschelde: varen tussen Dendermonde en Temse 9 De Zeeschelde Het Scheldestroomgebied Het stroomgebied van de Schelde en haar bijrivieren beslaat een oppervlakte van 21 863 km² verspreid

Nadere informatie

Onderhoudsbaggerwerken in de Durme: advies met betrekking tot het ontwerpprofiel baggerwerken Durme

Onderhoudsbaggerwerken in de Durme: advies met betrekking tot het ontwerpprofiel baggerwerken Durme Onderhoudsbaggerwerken in de Durme: advies met betrekking tot het ontwerpprofiel baggerwerken Durme Nummer: INBO.A.2011.65 Datum advisering: 18 november 2011 Auteurs: Contact: Geadresseerde: Gunther Van

Nadere informatie

EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN

EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN Samenvatting INTRODUCTIE Een groot deel van het landoppervlak op aarde is bedekt met graslanden en deze worden doorgaans door zowel inheemse diersoorten als door vee begraasd. Dit leidt vaak tot een zeer

Nadere informatie

NUMERIEK MODELLEUR KUST Project Modellering getij, sedimenttransport en morfologie voor de Belgische kustzone en scheldemonding.

NUMERIEK MODELLEUR KUST Project Modellering getij, sedimenttransport en morfologie voor de Belgische kustzone en scheldemonding. Het Eigen Vermogen Flanders Hydraulics werft aan in contractueel dienstverband voor het Waterbouwkundig Laboratorium Het Waterbouwkundig Laboratorium, een afdeling van het departement Mobiliteit en Openbare

Nadere informatie