Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vissen in het IJsselmeer. Romke Kats"

Transcriptie

1 Vissen in het IJsselmeer Romke Kats

2 Functies IJsselmeer Water Transport Recreatie Visserij Natuur

3 Vissen in het IJsselmeer Historie Ecologie Voedselketen IJsselmeer algen, vissen, mosselen, waterplanten, vogels Habitat en functies Bodemplanten Mosselen Vissen Vogels Projecten Spiering & Sterns

4 Historie Zuiderzee 500 voor Chr - 0 Romeinen: Lacus Flevo of Flevomeer merencomplex riviermonding of nauwe zeearm Vliestroomkanaal (tussen Vlieland en Terschelling) jaar na Chr Aelmere

5 Historie Zuiderzee jaar na Chr Zeespiegelstijging Overstromingen 1164 (Julianavloed) 1219 (Sint Marcellusvloed) 1287 (Sint Luciavloed) doorbraak duinenrij ontstaan Marsdiep wegslaan veen binnenmeer wordt binnenzee Waddenzee & Zuiderzee: estuarium zoet wordt brak invloed zeewater groter dan rivierwater

6 Estuarium Zuiderzee ecologische schakel tussen zee en rivieren, o.a. IJssel geleidelijke overgang naar zee hoge productiviteit schelpdieren, zeegras, vogels, vissen, zeehonden en dolfijnen kraam- en kinderkamer voor vis grote variatie in habitats (brakwater!!!) overvloedig visgebied > 50 vissoorten

7 Plan Lely: Afsluitdijk en droogleggingen Oprichting Zuiderzeevereniging (1886) drooglegging haalbaar? Ir. Cornelis Lely 1891: 1 e ontwerp voor afsluiting van Zuiderzee 1913: inpoldering in regeringsprogramma

8 Zuiderzeewerken Wieringermeerpolder (1930) Amsteldiepdijk & Amstelmeer (1930) Afsluitdijk (1932) Noordoostpolder (1942) Houtribdijk (1976) Oostelijk Flevoland (1957) Bron: RWS 2010 Zuidelijk Flevoland (1968)

9 zout naar zoet Aanleg Afsluitdijk harde overgang & barriere vismigratie

10 zee naar meer blankvoorn brasem Bron: Witteveen & Bos 2008

11 Natuurwaarden IJsselmeer Functies voor vissen en vogels Voedsel Voortplanting paaien / kraamkamer broeden Rusten Ruien Bron: Beleidsnota IJsselmeergebied (2009)

12 Voedselpyramide IJsselmeer Bron: Lammens 1999

13 Voedselketen IJsselmeer Bron: Van Rijn 2004 Stromen van organisch droge stof (kg/ha jaar)

14 3 ecologische peilers IJsselmeer Mosselen benthivoren Waterplanten herbivoren Vis piscivoren

15 Mosselen - benthivore watervogels Driehoeksmossel Waterkwaliteit 100en 1000en per m 2 Filtert 1 liter water per dag Fytoplankton/algen Helderheid water goed voor Onderwaterplanten (licht) Vis (beschutting) Voedsel voor duikeenden

16 Mosselen - benthivore watervogels Duikeenden overwinteren in IJsselmeergebied (50-75 % van NL)

17 Duikeenden in IJsselmeer Toppereend % EU in NL ook in Waddenzee Tafeleend 16 % EU in NL in Veluwerandmeren, IJmeer, Markermeer, Oostvaardersplassen Kuifeend 18 % EU in NL in Veluwerandmeren, IJmeer, Markermeer, Oostvaardersplassen

18 Mosselen - duikeenden Opduiken van bodem m diepte Doorslikken Kraken in spiermaag

19 Waterplanten - herbivore watervogels Fonteinkruid Kranswieren

20 Fonteinkruid - Knobbelzwaan

21 Fonteinkruid - Knobbelzwaan Friese IJsselmeerkust 3500 vogels (= 10% populatie NL) Ruien + rusten Onderwaterplanten (800 ha) Knolletjes fonteinkruid Grondelen in ondiep water

22 Vissen in IJsselmeer

23 Visbestand in IJsselmeer overbevissing baars en snoekbaars (jaren 80) ruimte voor spiering (plankton) => intensieve visserij pos (bodemfauna)

24 Spiering ( komkommervisje ) Voortplanting Trekt vanuit zee in scholen rivieren op om te paaien Voorkomen Gehele IJsselmeer

25 Spiering Voedsel voor Roofvissen baars snoekbaars

26 Spiering - piscivore watervogels Voedsel voor Vogels Visdief Zwarte Stern Fuut

27 Visserijplan - Spiering

28 Vismigratie-rivier Kornwerderzand anadrome trekvissen spiering, fint en zalm Continue toevoer zoet water naar Waddenzee tegen gaan van zoetwaterschok voor Waddenzee-fauna Brakwatermeer vergroten areaal typische en zeldzame natuurtype in NL Aanleg van vispassages zeer effectieve en kosteneffectieve maatregelen voor verbetering natuurwaarden rond Afsluitdijk migratie anadrome vissen

29 Anadrome vis trekt vanuit zee naar rivieren om te paaien Paling Zalm Steur Fint Houting Spiering

30 Visdief De Kreupel grootste kolonie van Europa bp van in NL (= 30 %) dieet: spiering

31 De Kreupel Zwarte Stern grootste slaapplaats van Europa augustus dieet: spiering

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

Excursie IJsselmeer visserij. Groep 5 t/m 8. Door Mar en Klif

Excursie IJsselmeer visserij. Groep 5 t/m 8. Door Mar en Klif Excursie IJsselmeer visserij Groep 5 t/m 8 Door Mar en Klif Inhoudsopgave Algemene informatie p. 3 Achtergrond informatie p. 5 Lessuggesties p. 7 Werkbladen p. 10 Colofon Het project Educatief IJsselmeervissen

Nadere informatie

v a n b r o n t o t m o n d i n g

v a n b r o n t o t m o n d i n g V i s m i g r a t i e... v a n b r o n t o t m o n d i n g vrije vismigratie van bron tot monding De Noordzee werd ooit geroemd vanwege zijn rijke visstand. Steden werden gesticht en de visserij floreerde.

Nadere informatie

Vissen op reis. Over de problemen van migrerende vissen

Vissen op reis. Over de problemen van migrerende vissen Vissen op reis Over de problemen van migrerende vissen Migrerende vissen Net als bij vogels zijn er ook vissen die trekken. Zalmen, zeeforellen, houtingen en een aantal andere soorten groeien op in zee,

Nadere informatie

Vismigratie Afsluitdijk

Vismigratie Afsluitdijk Vismigratie Afsluitdijk Ben Griffioen Erwin Winter, Olvin van Keeken, Betty van Os, Marco Lohman, Tjerk en Marinus van Malsen (WON 1),Tomasz Zawadovski, Svenja Schönlau Diadrome vis intrek via afsluitdijk

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren

Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren Trends en ontwikkelingen in ecologie en draagkracht voor Tafeleend en Brilduiker in de Veluwerandmeren

Nadere informatie

Samen meer IJsselmeer visie recreatie en natuur

Samen meer IJsselmeer visie recreatie en natuur Samen meer IJsselmeer visie recreatie en natuur december 2000 Colofon Deze 'visie recreatie en natuur' op de open ruimte in het IJsselmeergebied is opgesteld door Waterrecreatie Advies, facilitair bureau

Nadere informatie

VISSTANDSONDERZOEK OP DE LEIEMEANDER TE WEVELGEM, 2003. West-Vlaanderen Burg 2B B-8000 Brugge. Duboislaan 14 B-1560 Hoeilaart-Groenendaal

VISSTANDSONDERZOEK OP DE LEIEMEANDER TE WEVELGEM, 2003. West-Vlaanderen Burg 2B B-8000 Brugge. Duboislaan 14 B-1560 Hoeilaart-Groenendaal VISSTANDSONDERZOEK OP DE LEIEMEANDER TE WEVELGEM, 2003 Sven Vrielynck (1) en Gerlinde Van Thuyne (2) (1) Provinciale Visserijcommissie West-Vlaanderen Burg 2B B-8000 Brugge (2) Instituut voor Bosbouw en

Nadere informatie

Het voedselweb van. Levende Natuur. Eddy Lammens

Het voedselweb van. Levende Natuur. Eddy Lammens Eddy Lammens De voedselwebben van IJsselmeer en Markermeer zijn onderling sierk verschillend en tonen ook binnen de meren grote ruimtelijke verschillen. De verschillen hebben vooral betrekking op de hoeveelheid

Nadere informatie

De visserij. Frank Beens Groep 7

De visserij. Frank Beens Groep 7 De visserij Frank Beens Groep 7 Inhoud Inleiding Hoofdstukken 1. Geschiedenis 2. Waar wordt op gevist? 3. De Genemuider vissers 4. De visafslag 5. Vis is gezond 6. Vragen Eigen mening Bronvermelding Inleiding

Nadere informatie

Voordelta Een bijzondere zee

Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Wist je dat de Voordelta, de zee voor de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden, een bijzonder natuurgebied is? Terwijl je geniet op het strand, gaan

Nadere informatie

4 HAVO thema 7 Ecologie EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN

4 HAVO thema 7 Ecologie EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN Examentrainer Vragen Microscopisch ecosysteem in de Maarsseveense Plassen Er is een ingewikkelde wapenwedloop aan de gang in de Maarsseveense Plassen. Op microscopische schaal wel te verstaan. Kiezelalgen

Nadere informatie

Aalscholvers en beroepsvissers, een voortdurend spanningsveld

Aalscholvers en beroepsvissers, een voortdurend spanningsveld Aalscholvers en beroepsvissers, een voortdurend spanningsveld Foto: Peter van der Wijst Wim Smeets Op 18 juni 2008 stuurde minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) Gerda Verburg een brief

Nadere informatie

MER/SMB Bloemendalerpolder /KNSF-terrein

MER/SMB Bloemendalerpolder /KNSF-terrein MER/SMB Bloemendalerpolder /KNSF-terrein Bijlagen Provincie Noord-Holland april 2006 Provincie Noord-Holland MER/SMB Bloemendalerpolder/KNSF-terrein Bijlagen dossier W1094-59.001 registratienummer OR-SE20060895

Nadere informatie

Naar een nieuwe Afsluitdijk

Naar een nieuwe Afsluitdijk l. Naar een nieuwe Afsluitdijk De vismigratie-rivier bij Kornwerderzand Initiatiefdocument Een initiatief van: Waddenvereniging Sportvisserij Nederland Stichting Verantwoord Beheer IJsselmeer Vereniging

Nadere informatie

Een droom op weg naar werkelijkheid. Droomfondsproject Haringvliet

Een droom op weg naar werkelijkheid. Droomfondsproject Haringvliet Een droom op weg naar werkelijkheid Droomfondsproject Haringvliet 2 3 Naar een dynamische delta... Het Haringvliet. Je zou bijna vergeten dat dit de monding is van twee grote Europese rivieren: de Maas

Nadere informatie

Helder water door quaggamossel

Helder water door quaggamossel Helder water door quaggamossel Kansen en risico s Een nieuwe mosselsoort, de quaggamossel, heeft zich in een deel van de Rijnlandse wateren kunnen vestigen. De mossel filtert algen en zwevend stof uit

Nadere informatie

Watervogels in IJsselmeer en Markermeer: seizoensverslag 2004/2005

Watervogels in IJsselmeer en Markermeer: seizoensverslag 2004/2005 M inisterie van V erkeer en W aterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling RIZA Watervogels in IJsselmeer en Markermeer: seizoensverslag 2004/2005 S. van Rijn RIZA Werkdocumentnr.:

Nadere informatie

Ecologische effecten van diverse peilregimes en mogelijke compenserende of mitigerende maatregelen

Ecologische effecten van diverse peilregimes en mogelijke compenserende of mitigerende maatregelen Voorverkenning lange termijn peilbeheer IJsselmeer Deskundigengroep ecologie & natuurwetgeving (definitief 15.02.2010) Ecologische effecten van diverse peilregimes en mogelijke compenserende of mitigerende

Nadere informatie

Het streefbeeld voor 2030

Het streefbeeld voor 2030 STREEFBEELD 2030 Het streefbeeld voor 2030 In dit hoofdstuk schetsen we wat we in het Programma Naar een rijke Waddenzee als streefbeeld willen hanteren. Oftewel, wat wordt bedoeld wanneer we proberen

Nadere informatie

Snoekbaars en ecologisch herstel

Snoekbaars en ecologisch herstel Verslag 15 e bijeenkomst Vissennetwerk, 4 oktober 2007 te Breda Snoekbaars en ecologisch herstel Deze bijeenkomst van het Vissennetwerk, dit maal gezamenlijk met de bijeenkomst van het Platform Ecologisch

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

Inventarisatie van relevante vissoorten bij de aanleg van windpark Noordoostpolder. W. Lengkeek

Inventarisatie van relevante vissoorten bij de aanleg van windpark Noordoostpolder. W. Lengkeek Inventarisatie van relevante vissoorten bij de aanleg van windpark Noordoostpolder W. Lengkeek Inventarisatie van relevante vissoorten bij de aanleg van windpark Noordoostpolder W. Lengkeek opdrachtgever:

Nadere informatie

Wadden Sea Fish Haven: Development agenda for fish in the Wadden Sea and overview of species

Wadden Sea Fish Haven: Development agenda for fish in the Wadden Sea and overview of species Vis in de Waddenzee Ontwikkelagenda voor vis in de Waddenzee en overzicht van soorten Wadden Sea Fish Haven: Development agenda for fish in the Wadden Sea and overview of species Inleiding De Waddenzee

Nadere informatie

Duurzaam werken op zee

Duurzaam werken op zee Sarah Smith Tropen & Tropisch Belangrijke mariene ecosystemen Mangroven Zeegras Koraal Kwetsbaarheid Tropen: de gebieden rondom de evenaar tussen de keerkringen. www. commons.wikimedia.org Tropisch klimaat:

Nadere informatie

Industriezandwinning IJsselmeer

Industriezandwinning IJsselmeer Passende Beoordeling Natuurbeschermingswet 1998 SEQ Part \r \h ColofonInhoud Kop 1 Bijlage Colofon Colofon Contactgegevens: Beneluxweg 125 494 SJ OOSTERHOUT Postbus 4 49 AA OOSTERHOUT E. info.nl@anteagroup.nl

Nadere informatie

Ruim baan voor trekvissen

Ruim baan voor trekvissen Ruim baan voor trekvissen Ecologisch herstel Nieuwe Waterweg en Nieuwe Maas Nederland wil schoon oppervlaktewater waar vissen goed in gedijen. Dat geldt ook voor de Nieuwe Waterweg en de Nieuwe Maas, waarin

Nadere informatie

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Exclusief de projecten die meegenomen worden in het Rijkscontract (deze zijn apart hiervan uitgebreider toegelicht) Volgnum Mobiliteit 1 Verruiming sluis

Nadere informatie

Vismigratierivier Afsluitdijk

Vismigratierivier Afsluitdijk Haalbaarheid en projectplan PROGRAMMA NAAR EEN RIJKE WADDENZEE Datum: 10 januari 2013 Een project van Programma Naar een Rijke Waddenzee De Nieuwe Afsluitdijk (Provincie Noord-Holland, provincie Fryslân,

Nadere informatie

BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract

BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract BIJLAGE Nadere toelichting op de projecten die meegaan in het Rijkscontract Deze bijlage geeft een overzicht van de projecten waar DNA aan werkt. Op de website www.deafsluitdijk.nl is meer informatie te

Nadere informatie

Veluwerandmerengebied

Veluwerandmerengebied Fietsroute door de geschiedenis van het Veluwerandmerengebied + 37 km Wist u dat in de 14e eeuw roofridder Herbert van Putten vanuit zijn kasteel Nyebeek in het Veluwerandmerengebied huishield? Kent u

Nadere informatie

VOORKEURSVARIANTENNOTITIE VISVRIENDELIJK SLUISBEHEER AFSLUITDIJK EN HOUTRIBDIJK

VOORKEURSVARIANTENNOTITIE VISVRIENDELIJK SLUISBEHEER AFSLUITDIJK EN HOUTRIBDIJK VOORKEURSVARIANTENNOTITIE VISVRIENDELIJK SLUISBEHEER AFSLUITDIJK EN HOUTRIBDIJK RIJKSWATERSTAAT MIDDEN NEDERLAND 6 januari 2014 077298068:0.8 - Definitief C01021.200821.0100/SD Inhoud Samenvatting... 3

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 74 Zwarte Meer

Natura 2000 gebied 74 Zwarte Meer Natura 2000 gebied 74 Zwarte Meer (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Meren en moerassen Status: Habitatrichtlijn + Vogelrichtlijn Site code: NL2003056 + NL9802031 Beschermd natuurmonument:

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Bijlage met informatie. 913-0191-a-GT-1-b De Waddenzee - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met

Nadere informatie

WIE EET WAT OP HET WAD

WIE EET WAT OP HET WAD Waddenzee De prachtige kleuren, de zilte geuren en de geluiden van de vele vogels, maken de Waddenzee voor veel mensen tot een geliefd gebied. Maar niet alleen mensen vinden het fijn om daar te zijn, voor

Nadere informatie

Voortoets bestemmingsplan bedrijventerrein Julianaweg, Volendam

Voortoets bestemmingsplan bedrijventerrein Julianaweg, Volendam Voortoets bestemmingsplan bedrijventerrein Julianaweg, Volendam 29 juni 2015 Voortoets bestemmingsplan bedrijventerrein Julianaweg, VolendamVolendam Verantwoording Titel Voortoets bestemmingsplan bedrijventerrein

Nadere informatie

INVESTEREN IN MARKERMEER EN IJMEER Ontwikkelingsperspectief en actieplan

INVESTEREN IN MARKERMEER EN IJMEER Ontwikkelingsperspectief en actieplan Samenwerkingsverband MARKERMEER - IJMEER www.markermeerijmeer.nl INVESTEREN IN MARKERMEER EN IJMEER Ontwikkelingsperspectief en actieplan Op weg naar besluitvorming in 2009 Samenwerkingsverband Stuurgroep

Nadere informatie

Waterwild*1! Eenden% A) Grondeleenden* Ze#hebben#allen#water#nodig#voor# 1 Voedsel# 1 Huisvesting# 1 Voortplanting#

Waterwild*1! Eenden% A) Grondeleenden* Ze#hebben#allen#water#nodig#voor# 1 Voedsel# 1 Huisvesting# 1 Voortplanting# Waterwild*1! Zehebbenallenwaternodigvoor 1 Voedsel 1 Huisvesting 1 Voortplanting Eenden% 1 Algemenekenmerken o Mannelijk:woerd o Vrouwelijk:eend 1 Geslachtsdimorfisme: o duidelijkverschiltussenwoerdeneend

Nadere informatie

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit?

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? ... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? Samen voor een gezonde zee!... Stichting De Noordzee is de onafhankelijke natuur- en milieuorganisatie die zich inzet voor een duurzaam gebruik van de Noordzee en

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Hoog en droog genoeg

Hoog en droog genoeg De Hooge Platen Hoog en droog genoeg Bij laag water strekt zich in de monding van de Westerschelde een gebied uit van 1800 ha slik en zandplaten: de Hooge Platen. Bij vloed verdwijnt het grotendeels in

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Quick scan ecologie Wibautstraat 125-131 te Amsterdam

Quick scan ecologie Wibautstraat 125-131 te Amsterdam Quick scan ecologie Wibautstraat 125-131 te Amsterdam Quick scan ecologie Wibautstraat 125-131 te Amsterdam Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag Mw. T. Ursinus Van Riezen en Partners 13.095

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomsten voor leden van Natuurmonumenten over het project Marker Wadden, in Hoorn op 17 januari en 21 februari 2013.

Verslag van de bijeenkomsten voor leden van Natuurmonumenten over het project Marker Wadden, in Hoorn op 17 januari en 21 februari 2013. Verslag van de bijeenkomsten voor leden van Natuurmonumenten over het project Marker Wadden, in Hoorn op 17 januari en 21 februari 2013. Voorlichting en discussie over Marker Wadden De districtscommissie

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Balance Island

1 Inleiding. 2 Balance Island 1 Inleiding Het Haringvliet is van oudsher een estuarium in open verbinding met de zee. Na afsluiting met de Haringvlietdam is het Haringvlietmeer ontstaan. Hierin is de werking van het getij nagenoeg

Nadere informatie

Bijzondere vissoorten in Noord-Holland

Bijzondere vissoorten in Noord-Holland Bijzondere vissoorten in Noord-Holland REPTIELEN AMFIBIEËN VISSEN ONDERZOEK NEDERLAND Bijzondere vissoorten in Noord-Holland Een rapportage van Stichting RAVON in opdracht van Provincie Noord-Holland

Nadere informatie

de ecologische uitdaging (2007)

de ecologische uitdaging (2007) DE VIS WORDT NOOIT MEER DUUR BETAALD over ecodynamisch ontwerp voor een duurzaam IJsselmeergebied Kennisconferentie, Van Eesteren leerstoel, Gerda Lenselink (Deltares), 16 januari 2015 De vis wordt nooit

Nadere informatie

Spreekbeurt de grote Toppereend

Spreekbeurt de grote Toppereend Ra,ra wie ben ik. Spreekbeurt de grote Toppereend Inleiding Ik doe mijn spreekbeurt over de grote toppereend. Omdat ik dit een hele mooie vogel vind. En omdat jullie misschien veel te weinig weten over

Nadere informatie

Ecosysteem IJsselmeergebied: nog altijd in ontwikkeling. Bewerking van hoofdlijnen plus synthese uit het rapport Ecologie in het IJsselmeergebied

Ecosysteem IJsselmeergebied: nog altijd in ontwikkeling. Bewerking van hoofdlijnen plus synthese uit het rapport Ecologie in het IJsselmeergebied Ecosysteem IJsselmeergebied: nog altijd in ontwikkeling Bewerking van hoofdlijnen plus synthese uit het rapport Ecologie in het IJsselmeergebied 2 Rijkswaterstaat Inhoud Voorwoord 5 Inleiding en leeswijzer

Nadere informatie

4.3.3. Het bekken van de Gentse kanalen

4.3.3. Het bekken van de Gentse kanalen 108 Tielt Bekken van de Gentse kanalen West-Vlaanderen BEKKEN VAN DE BRUGSE POLDERS Ruiselede Aalter Afleidingskanaal van de Leie Deinze LEIEBEKKEN Leopoldkanaal Waarschoot Zomergem Nevele Sint-Laureins

Nadere informatie

Deltaprogramma I IJsselmeergebied. Atlas van het IJsselmeergebied

Deltaprogramma I IJsselmeergebied. Atlas van het IJsselmeergebied Deltaprogramma I IJsselmeergebied Atlas van het IJsselmeergebied Atlas van het IJsselmeergebied I Colofon Samengesteld door: MWH B.V. www.mwhglobal.nl Fotografie: Foto kaft: Foto s Flora en Fauna: Oplage:

Nadere informatie

Rapport vissterfte op de Boezingegracht augustus 2013

Rapport vissterfte op de Boezingegracht augustus 2013 Rapport vissterfte op de Boezingegracht augustus 2013 Kristof Vlietinck Beleidsthemabeheerder Visserij Agentschap voor Natuur en Bos Centrale Diensten Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 8 te 1000

Nadere informatie

Op pad met... Patrick Schilder op het Markermeer

Op pad met... Patrick Schilder op het Markermeer Op pad met... Patrick Schilder op het Markermeer CV Patrick Schilder 1982-1986 LTS, T-stroom, Elektrotechniek 1986 start met vissen op de VD64 1988 neemt samen met zijn oudste broer de VD64 over 1988-heden

Nadere informatie

DE DAPPERE REIZIGER WERKBLAD DE STEKELBAARS: 1. DE STEKELBAARS IN BEELD 2. DAPPERE REIZIGER. De stekelbaars is een veelvoorkomend visje in Nederland.

DE DAPPERE REIZIGER WERKBLAD DE STEKELBAARS: 1. DE STEKELBAARS IN BEELD 2. DAPPERE REIZIGER. De stekelbaars is een veelvoorkomend visje in Nederland. WERKBLAD DE STEKELBAARS: DE DAPPERE REIZIGER Naam 1. DE STEKELBAARS IN BEELD Groep 2. DAPPERE REIZIGER De stekelbaars is een veelvoorkomend visje in Nederland. Bekijk het clipje De dappere reiziger. Bekijk

Nadere informatie

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer:

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer: Bijlagen bij verordening subsidies natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen 2014: 1. Inrichtingseisen natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen; 2. Richtlijnen voor natuurvriendelijk onderhoud.

Nadere informatie

Nederland leeft met vismigratie.

Nederland leeft met vismigratie. Nederland leeft met vismigratie. Naar een gestroomlijnde aanpak van de vismigratieproblematiek in Nederland Rapport: VA2007_33 Opgesteld in opdracht van: Directoraat Generaal Water, Unie van Waterschappen

Nadere informatie

Samenvattingen van presentaties gegeven tijdens het symposium Samen investeren in de Eems-Dollard

Samenvattingen van presentaties gegeven tijdens het symposium Samen investeren in de Eems-Dollard Samenvattingen van presentaties gegeven tijdens het symposium Samen investeren in de Eems-Dollard Programmaonderdeel 1: Wat weten we wel over de problematiek in het Eemsestuarium, wat weten we niet? De

Nadere informatie

Actualisatie. Ecologisch onderzoek Zonnehof, Meander te Ouder-Amstel

Actualisatie. Ecologisch onderzoek Zonnehof, Meander te Ouder-Amstel Actualisatie Ecologisch onderzoek Zonnehof, Meander te Ouder-Amstel Samenvatting Inhoud H 01 Aanleiding Voor de locatie Zonnehof, Meander te Ouder-Amstel worden ruimtelijke plannen voorbereid. Onderzocht

Nadere informatie

DE BLAUWE AARDE. College 5 Waterbeheer en Visserij management

DE BLAUWE AARDE. College 5 Waterbeheer en Visserij management DE BLAUWE AARDE College 5 Waterbeheer en Visserij management PROGRAMMA 1. Water als leven brengend molecuul 2. Leven in zee 3. Leven in sloot en plas 4. Water in een rugzak, leven buiten het water 5. Waterbeheer

Nadere informatie

Vogelrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding 1981). Voor Natura 2000 relevant als broedvogel én als niet-broedvogel.

Vogelrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding 1981). Voor Natura 2000 relevant als broedvogel én als niet-broedvogel. Zwarte stern (Chlidonias niger) A197 1. Status: Vogelrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding 1981). Voor Natura 2000 relevant als broedvogel én als niet-broedvogel. 2. Kenschets Beschrijving: De zwarte stern

Nadere informatie

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee Pauline Kamermans is een samenwerkingsverband tussen Wageningen UR en TNO De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

Wadden. Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz. VO onderbouw

Wadden. Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz. VO onderbouw Wadden VO onderbouw Wat eet ik vanavond? Spelcircuit - quiz Doel: Materialen: De leerlingen maken kennis met het wad, de dieren en planten die er leven en ondervinden wie wie eet. - Foto wadpierenhoopje

Nadere informatie

Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie

Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie Wie de kaart van Nederland bekijkt, ontdekt nauwelijks plaatsen die niet op een of andere manier door mensen

Nadere informatie

Schetsboek Afsluitdijk

Schetsboek Afsluitdijk November 2010 Schetsboek Afsluitdijk Schetsboek Afsluitdijk - November 2010 1 2 Schetsboek Afsluitdijk November 2010 Locatie: a/b MS Regina Andrea, Kornwerderzand Datum: 17 november 2010 Onderwerp: Methode:

Nadere informatie

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad)

Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010. Andre Nooteboom (heemraad) Orientatieavond VBC-Veluwe 7 oktober 2010 Andre Nooteboom (heemraad) Doelstellingen avond Elkaar meenemen in oprichtingsproces VBC-Veluwe Zorgen voor draagvlak en enthousiasme Kennis en informatie overdracht

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 78 - Oostvaardersplassen

Natura 2000 gebied 78 - Oostvaardersplassen Natura 2000 gebied 78 - Oostvaardersplassen (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Meren en Moerassen Status: Vogelrichtlijn Site code: NL9802054 Beschermd natuurmonument: Oostvaardersplassen

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving

Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving Natura 2000 gebied 10 Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Status: Site code: Beschermd natuurmonument: Beheerder: Provincie: Gemeente: Oppervlakte:

Nadere informatie

titel Opbouw Vis, exoten en KRW Visexoten en achtergrond MWTL 2008 Visexoten in Nederland Oorzaken

titel Opbouw Vis, exoten en KRW Visexoten en achtergrond MWTL 2008 Visexoten in Nederland Oorzaken Opbouw Vis, exoten en KRW visexoten- achtergrond en ecologie KRW-maatlatten en visexoten andere exoten (rivierkreeften) en vis signalering nieuwe visexoten Themadag exoten en de KRW 10 dec 09 Willie van

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Natuurtoets amovatie eenheden FL30 en 32 Maxima-centrale, Lelystad

Natuurtoets amovatie eenheden FL30 en 32 Maxima-centrale, Lelystad Natuurtoets amovatie eenheden FL30 en 32 Maxima-centrale, Lelystad Toetsing in het kader van de Natuurbeschermingswet 1998 en het Nationaal Natuurnetwerk R.G. Verbeek Natuurtoets amovatie eenheden FL30

Nadere informatie

Beoordeling ganzenbeheermaatregelen en externe werking: analyse van acht Natura 2000- gebieden in Noord-Holland

Beoordeling ganzenbeheermaatregelen en externe werking: analyse van acht Natura 2000- gebieden in Noord-Holland 1 Beoordeling ganzenbeheermaatregelen en externe werking: analyse van acht Natura 2000- gebieden in Noord-Holland Opdrachtgever Referentie Provincie Noord-Holland Bruinzeel L.W. & R.M.G van der Hut 2015.

Nadere informatie

Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD. Betreft: Reactie visies Afsluitdijk

Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD. Betreft: Reactie visies Afsluitdijk Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD Harlingen, 27 februari 2009 Betreft: Reactie visies Afsluitdijk Kenmerk: AW/09014 Geacht projectteam Afsluitdijk,

Nadere informatie

Toetsing Leeuwenveld III en IV te Weesp Onderzoek in kader van Natuurbeschermingswet en EHS

Toetsing Leeuwenveld III en IV te Weesp Onderzoek in kader van Natuurbeschermingswet en EHS projectnr. 249939 rev. 00 13 augustus 2012 auteur ir. M. Korthorst Opdrachtgever Blauwhoed Eurowoningen B.V. Piet Heinkade 201 1019 HC Amsterdam datum vrijgave beschrijving revisie 0.0 goedkeuring Vrijgave

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

Passende beoordeling

Passende beoordeling Passende beoordeling ten behoeve van het bestemmingsplan Marker Wadden Definitief Gemeente Lelystad / Natuurmonumenten Juni 2013 Passende beoordeling ten behoeve van het bestemmingsplan Marker Wadden Definitief

Nadere informatie

bron van leven en ontwikkeling

bron van leven en ontwikkeling Water bron van leven en ontwikkeling Water, evenwicht en diversiteit Nederland is een waterland. We hebben er veel van, zowel in de lucht (neerslag), aan de oppervlakte (meren en rivieren) als in de bodem

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? maatschappijleer/geschiedenis theoretische opdracht

What s up Zuiderzeeland? maatschappijleer/geschiedenis theoretische opdracht What s up Zuiderzeeland? Maatschappijleer/ geschiedenis theoretische opdracht, 2VMBO Naam: Klas: Theoretische Opdracht De geschiedenis van Flevoland en Waterschap Zuiderzeeland begint duizenden jaren geleden.

Nadere informatie

1 7 AUG. 2006. ir. dis. M. Wings over Holland T.a.v. De heer Huizenga Emoeweg 28 8218 PC LELYSTAD

1 7 AUG. 2006. ir. dis. M. Wings over Holland T.a.v. De heer Huizenga Emoeweg 28 8218 PC LELYSTAD PROVINCIE FLEVOLAND Postbus 55 8200 AB Lelystad Telefoon Fax Wings over Holland T.a.v. De heer Huizenga Emoeweg 28 8218 PC LELYSTAD E-mail provincieeflevoland.nl Website www.flevoland.nl Datum Bijlagen

Nadere informatie

Deltamanagement van de 21 e eeuw, natuur inclusief denken & doen

Deltamanagement van de 21 e eeuw, natuur inclusief denken & doen Deltamanagement van de 21 e eeuw, natuur inclusief denken & doen kunst een balans te brengen in het systeem van de Afsluitdijk, Passend in beeld totale afsluitdijk, specifiek bij Kornwerderzand Ontwerp

Nadere informatie

Mens, natuur & milieu

Mens, natuur & milieu Mens, natuur & milieu Lesbrief Biologie. In dit thema ga je aan de gang met opdrachten die gaan over de ontwikkelingen in het havengebied en de gevolgen voor natuur en milieu. Deze opdracht is een lesbrief

Nadere informatie

Karper in Nederland; geliefd en verguisd

Karper in Nederland; geliefd en verguisd Karper in Nederland; geliefd en verguisd Inhoud Historie en verspreiding Kweken en uitzetten van karper Waterkwaliteit en karper Sportvisserij en karper Beheer van karper Historie en verspreiding Europese

Nadere informatie

de top van een wankelende piramide

de top van een wankelende piramide Levende Natuur 216 mêê Watervogels in het Ijsselmeergebied: de top van een wankelende piramide.-x^x?. Mennobart van Eerden Crote aantallen watervogels zijn afhankelijk van het open water van IJsselmeer,

Nadere informatie

Verslag Vissennetwerk donderdag 5 juni, thema: Veranderende visstanden en exoten

Verslag Vissennetwerk donderdag 5 juni, thema: Veranderende visstanden en exoten Verslag Vissennetwerk donderdag 5 juni, thema: Veranderende visstanden en exoten Locatie: Zwolle bij AOC de Groene Welle Dagvoorzitter: Jan Kranenbarg (Stichting RAVON) Welkom De deelnemers aan het Vissennetwerk

Nadere informatie

Natuurwetgeving bij project Afsluitdijk. Sophie Lauwaars, 22 januari 2015

Natuurwetgeving bij project Afsluitdijk. Sophie Lauwaars, 22 januari 2015 Natuurwetgeving bij project Afsluitdijk Sophie Lauwaars, 22 januari 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Werkwijze 3. Passende beoordeling 3.1 Verstoring 3.2 Ontgraven tijdelijke toegangsgeulen 3.3 Stikstofdepositie

Nadere informatie

Welzijn vissen Nationaal en Internationaal beleid. Arjo Rothuis Directie Visserij Ministerie van LNV

Welzijn vissen Nationaal en Internationaal beleid. Arjo Rothuis Directie Visserij Ministerie van LNV Welzijn vissen Nationaal en Internationaal beleid Arjo Rothuis Directie Visserij Ministerie van LNV Welzijn Veel maatschappelijk en politieke aandacht voor welzijn Uitbrengen LNV nota dierenwelzijn (oktober

Nadere informatie

Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten buiten het Natura 2000 gebied. Verspreidingsinformatie ten behoeve van externe werking

Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten buiten het Natura 2000 gebied. Verspreidingsinformatie ten behoeve van externe werking Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten buiten het Natura 2000 Verspreidingsinformatie ten behoeve van externe werking 2 Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten buiten het Natura 2000 Verspreidingsinformatie ten behoeve

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer

Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer 1 Programma Welkom door Douwe Hollenga, voorzitter van de stuurgroep - Wat is Natura 2000 - Waar staan we: wat is geweest en wat komt Toelichting

Nadere informatie

Wetenschappelijk eindadvies ANT-IJsselmeergebied

Wetenschappelijk eindadvies ANT-IJsselmeergebied Wetenschappelijk eindadvies ANT-IJsselmeergebied Vijf jaar studie naar kansen voor het ecosysteem van het IJsselmeer, Markermeer en IJmeer met het oog op de Natura-2000 doelen Wetenschappelijk eindadvies

Nadere informatie

Natuurtoets 'De Cuyp' Enkhuizen

Natuurtoets 'De Cuyp' Enkhuizen Natuurtoets 'De Cuyp' Enkhuizen Toetsing in kader van Wet- en Regelgeving van natuur Definitief Bouwfonds Ontwikkeling Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 28 september 2009 Verantwoording Titel : Natuurtoets

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Colofon. Projectgroep bestaande uit: ir. M. Korthorst drs. B. Fit M. Visser - Poldervaart. Tekstbijdragen: ir. M. Korthorst drs. B.

Colofon. Projectgroep bestaande uit: ir. M. Korthorst drs. B. Fit M. Visser - Poldervaart. Tekstbijdragen: ir. M. Korthorst drs. B. Colofon Projectgroep bestaande uit: ir. M. Korthorst drs. B. Fit M. Visser - Poldervaart Tekstbijdragen: ir. M. Korthorst drs. B. Fit Datum van uitgave: 26 september 2013 Contactadres: Monitorweg 29 1322

Nadere informatie

: Vergunning Natuurbeschermingswet 1998 Natura-2000 gebied IJsselmeer

: Vergunning Natuurbeschermingswet 1998 Natura-2000 gebied IJsselmeer Staatsbosbeheer Naritaweg 221 1043 CB AMSTERDAM Leeuwarden, 11 juni 2008 Verzonden, Ons kenmerk : 00771280 Afdeling : Landelijk Gebied Beleid Behandeld door : Arjan de Haan / (058) 292 50 77 of arjan.dehaan@fryslan.nl

Nadere informatie

Dinsdag 1 mei 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Inhuldiging visdoorgang Poekebeek - Nevele

Dinsdag 1 mei 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Inhuldiging visdoorgang Poekebeek - Nevele Dinsdag 1 mei 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Inhuldiging visdoorgang Poekebeek - Nevele Geachte burgemeester (Cornelis) en schepenen, Geachte mandatarissen,

Nadere informatie

Antwoorden op vragen en opmerkingen hoorzitting windenergie van PS Fryslân

Antwoorden op vragen en opmerkingen hoorzitting windenergie van PS Fryslân Antwoorden op vragen en opmerkingen hoorzitting windenergie van PS Fryslân 27 november 2014 Tijdens de hoorzittingen van Provinciale Staten van Friesland over windenergie op 17, 18, 20 en 24 november zijn

Nadere informatie

Wetland. Groot Wilnis-Vinkeveen

Wetland. Groot Wilnis-Vinkeveen Groot Wilnis-Vinkeveen Moeras met Lisdodde in de Krimpenerwaard Wetland Wetland is een mozaïek van open water, drijvende waterplanten, planten die met hun voeten in het water staan, riet dat in het water

Nadere informatie

Visintrek Noord-Nederlandse kustzone

Visintrek Noord-Nederlandse kustzone Ministerie van Verkeer en Waterstaat jklmnopq Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ Visintrek Noord-Nederlandse kustzone Rapport RIKZ-99.022 Ministerie van Verkeer en Waterstaat jklmnopq Rijksinstituut

Nadere informatie

PROVINCIE FLEVOLAND. Wat. Gedeputeerde Staten van Flevoland afdeling Gebiedsprogramma's en Europa Mevrouw M.F.A. Haselager.

PROVINCIE FLEVOLAND. Wat. Gedeputeerde Staten van Flevoland afdeling Gebiedsprogramma's en Europa Mevrouw M.F.A. Haselager. PROVINCIE FLEVOLAND Postbus 55 8200 AB Lelystad Gedeputeerde Staten van Flevoland afdeling Gebiedsprogramma's en Europa Mevrouw M.F.A. Haselager Postbus 55 8200 AB LELYSTAD Telefoon (0320)-265265 Fax (0320)-265260

Nadere informatie

Werkprotocol visbemonsteringen FF-wet

Werkprotocol visbemonsteringen FF-wet Visserij Service Nederland sterk in viswerk Werkprotocol visbemonsteringen FF-wet Bemonstering, vaststellen ecologisch effect, aanvragen ontheffing Opgesteld: Januari 2012 Update februari 2014 Visserij

Nadere informatie

Centrum Publieksparticipatie t.a.v. SWOL Postbus 30316 2500 GH Den Haag. Geachte heer, mevrouw,

Centrum Publieksparticipatie t.a.v. SWOL Postbus 30316 2500 GH Den Haag. Geachte heer, mevrouw, Centrum Publieksparticipatie t.a.v. SWOL Postbus 30316 2500 GH Den Haag Datum : 29 mei 2013 Ons kenmerk : 36-13/AdV Betreft : Inspraak ontwerp SWOL, Passende beoordeling en de MER Geachte heer, mevrouw,

Nadere informatie