Kritisch Realisme: de basics

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kritisch Realisme: de basics"

Transcriptie

1 Kritisch Realisme: de basics Onderzoekersforum Centrum voor Migratie en Interculturele Studies Universiteit Antwerpen Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 1

2 Kritisch Realisme wat? Kritisch Realisme In essentie een wetenschapsfilosofisch denkkader Ontologie Epistemologie Methodologie Samentrekking van Transcendentaal realisme Kritisch naturalisme Basis: Roy Bhaskars Realist Theory of Science (1975) Roy Bhaskars The Possibility of Naturalism (1979) Elaboratie: Methodologisch o.a. door Andrew Sayer Sociaal-theoretisch o.a. door Margaret Archer Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 2

3 Kritisch Realisme waarom? Realistische ontologie in combinatie met constructivisme Methodologie: visie op causaliteit en causale mechanismen Contingentie én noodzakelijkheid Vermijden van epistemologische denkfouten Empirisme Actualisme Metatheoretisch kader voor de sociale wetenschappen Geen substantiële theorie, Wel kader voor theorie-toetsing en -ontwikkeling Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 3

4 Ontologie Ontologische strata Basale en hogere lagen Relatieve autonomie/afhankelijkheid emergentie Geen reductionisme Ontologische domeinen Empirische Actuele Reële waarnemingen v v v gebeurtenissen v v mechanismen v Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 4

5 Causaliteit Interne noodzakelijkheid Relatie tussen object-eigenschappen en handelingstendenzen en -krachten Geen regulariteitendeterminisme (contra Hume) Op niveau van empirische waarnemingen (empirisme) Op niveau van actuele gebeurtenissen (actualisme) Open realiteit Actueel samenspel van mechanismen Noodzakelijkheid en contingentie Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 5

6 Causale mechanismen Reëel, maar op transfactueel niveau Can only be known, not shown theorie! Interne noodzakelijkheid Relatie tussen object-eigenschappen en handelingstendenzen / krachten Generatief Samenspel van mee- en tegenwerkende mechanismen in open realiteit In de sociale realiteit Causale efficiëntie van efficiënte agents Causale effectiviteit van sociale vormen Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 6

7 Meta-theoretisch kader voor sociaalwetenschappelijk onderzoek Emergente eigenschappen en krachten Structurele emergente eigenschappen Culturele emergente eigenschappen Persoonlijke emergente eigenschappen Mediëring van structuur en cultuur door agency Concept-afhankelijkheid van sociale vormen Activiteitsafhankelijkheid van sociale mechanismen Tijd-ruimte gebonden Bewust en onbewust / bedoeld en onbedoeld Sociale agents en hun agency (*) Primaire agents en agency Corporatieve agents en agency (*) vertaald als handelingsvermogen in termen van capaciteiten en daadkracht Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 7

8 Morfostase morfogenese Van structuur Van cultuur Van agency! Analytisch dualisme T1 conditionering T2 interactie T3 elaboratie T4 Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 8

9 Implicaties van het Kritisch Realisme voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek Verklarend onderzoek retroductief intensief geen reductionisme geen regulariteitendeterminisme interne noodzakelijkheid en contingente effecten Verstehen is moment in verklarend sociaalwetenschappelijk onderzoek! KR is geen methode, maar geeft ankerpunten, criteria voor adequaat gebruik van methoden in verklarend sociaalwetenschappelijk onderzoek Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 9

10 Implicaties van het Kritisch Realisme voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek Verklarende theorie theorie over de werking van een generatief transfactueel mechanisme generatief model niet-ecclectische combinatie van generatieve modellen om concrete realiteit te verklaren (interactie van mee- en tegenwerkende mechanismen in verschillende ontologische strata en in eenzelfde ontologisch stratum) causale efficiëntie van agents en causale effectiviteit van sociale vormen! KR is geen theorie over het sociale, maar geeft ankerpunten, criteria voor toetsing en vorming van verklarende theorieën in de sociale wetenschappen Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 10

11 Verder lezen Archer, M.S. (1995), Realist Social Theory. Cambridge: Cambridge University Press. Archer, M.S. (2000), Being Human. Cambridge: Cambridge University Press. Archer, M.S. (2003), The internal conversation. Cambridge: Cambridge University Press. Bhaskar, R. (2000(1975)), A Realist Theory of Science. London: Verso Classic. Bhaskar, R. (1979), The Possibility of Naturalism. A Philosophical Critique of the Contemporary Human Sciences. Brighton: The Harvester Press. Carter, B. (2000), Realism and Racism: concepts of race in sociological research. London: Routledge. Danermark, B. et al. (2002(1997)), Explaining society. Critical realism in the social sciences. London: Routledge. Gijselinckx, C. (2006a), Kritisch Realisme en Sociologisch Onderzoek. Gent: Academia Press. Gijselinckx, C. (2006b), Over de kritisch realistische visie op causaliteit en de implicaties ervan voor het empirisch onderzoek naar sociale mechanismen. TvS, 27(4): Gijselinckx, C. (2006c), Socialisatie, een kritisch realistische benadering. Pp in: Thijssen, P. & P. Burssens (eds), Zoon Politikon. Tussen effectiviteit en legitimiteit. Liber Amicor Professor Guido Dierickx. Brugge: Vandenbroele. Gijselinckx, C. (2003), Kritisch Realisme en Sociologisch Onderzoek. TvS, 23(1): Groff, R. (2004), Critical realism, post-positivism and the possibility of knowledge. London: Routledge. Lewis, P. (2000), Realism, causality and the problem of social structure. Journal for the Theory of Social Behaviour, 30(3): Pawson, R. (1989), A measure for measures. London: Routledge. Sayer, A. (1992(1984)), Method in social science. London: Routledge. Sayer, A. (2000), Realism and social science. London: Sage. Wuisman, J. (2005), The logic of scientific discovery in critical realist social scientific research. Journal of Critical Realism, 4(2): Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 11

12 Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 12

Over de kritisch realistische visie op causaliteit en de implicaties ervan voor het empirisch onderzoek naar sociale mechanismen 1

Over de kritisch realistische visie op causaliteit en de implicaties ervan voor het empirisch onderzoek naar sociale mechanismen 1 Over de kritisch realistische visie op causaliteit en de implicaties ervan voor het empirisch onderzoek naar sociale mechanismen 1 Caroline Gijselinckx 1. Inleiding Als sociale fenomenen contingent zijn

Nadere informatie

BEGRIP ALS MIDDEL EN DOEL VAN WETENSCHAP

BEGRIP ALS MIDDEL EN DOEL VAN WETENSCHAP BEGRIP ALS MIDDEL EN DOEL VAN WETENSCHAP Henk W. de Regt Faculteit Wijsbegeerte, Vrije Universiteit Amsterdam NVWF Najaarssymposium SPUI25, Amsterdam, 17 december 2012 Opzet Hoofdvraag: Hoe geeft de wetenschap

Nadere informatie

Woord vooraf Opbouw van deze studie

Woord vooraf Opbouw van deze studie Woord vooraf Opbouw van deze studie XIII XVI DEEL I: PROBLEEMSTELLING 1 HOOFDSTUK I ONTWIKKELING EN STAGNATIE IN DE PSYCHIATRIE 2 Inleiding 2 1. 1 Psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg - stand van

Nadere informatie

De Balans van de Leefomgeving: Rollen van wetenschap in evaluatie

De Balans van de Leefomgeving: Rollen van wetenschap in evaluatie De Balans van de Leefomgeving: Rollen van wetenschap in evaluatie Esther Turnhout Associate Professor, Forest and Nature Conservation Policy Group Wageningen University, esther.turnhout@wur.nl Evaluatiestijlen

Nadere informatie

De Grounded Theory Approach: een update

De Grounded Theory Approach: een update De Grounded Theory Approach: een update Fijgje de Boer (Afdeling Metamedica VUmc; Lid bestuur Stichting Kwalon) Najaarsconferentie Kwalon 16 december 2011 De Grounded Theory Approach (GTA) van Glaser &

Nadere informatie

Filosofie van de wiskundige praktijk (naturalisme) Bart Van Kerkhove

Filosofie van de wiskundige praktijk (naturalisme) Bart Van Kerkhove Filosofie van de wiskundige praktijk (naturalisme) Bart Van Kerkhove Agenda Wat na de grondslagencrisis? Aandacht voor praktijk Epistemologisch naturalisme (2e h 20e eeuw) - W.V.O. Quine - Thomas Kuhn

Nadere informatie

Er gaat niets boven een goede theorie!

Er gaat niets boven een goede theorie! Er gaat niets boven een goede theorie! Over onderzoek naar effecten van toezicht Prof dr Frans J.G. Janssens Universiteit Twente Lezing ten behoeve van het Symposium Handhaving en Toezicht: een kwestie

Nadere informatie

Onderzoek de spreekkamer!

Onderzoek de spreekkamer! Onderzoek de spreekkamer! Lennard Voogt Inleiding Het wetenschappelijk fundament van de manuele therapie wordt sterker. Manueel therapeuten krijgen steeds meer inzicht in de effectiviteit van hun inspanningen

Nadere informatie

Causale Kunst: Fotografie

Causale Kunst: Fotografie Causale Kunst: Fotografie Bram Poels, 3868788 Van vele (moderne) kunstwerken kunnen we ons afvragen of het wel kunst is. Als onderdeel van deze grote vraag over de kunst als geheel, kunnen we ons verder

Nadere informatie

1. Waarom wetenschapsleer... 2

1. Waarom wetenschapsleer... 2 INHOUDSOPGAVE 1. Waarom wetenschapsleer... 2 1.1. Introductie... 2 1.2. De vijf eigenschappen van wetenschappelijk kennis... 2 1.3. Misopvattingen met betrekking tot managementwetenschappen... 2 1.4. Het

Nadere informatie

Wetenschaps- filosofie. Wolter Kaper AMSTEL-instituut

Wetenschaps- filosofie. Wolter Kaper AMSTEL-instituut Wetenschaps- filosofie Wolter Kaper AMSTEL-instituut Wetenschap en methode Vandaag: Wetenschapsfilosofie Wat is wetenschap? Hoe wordt vooruitgang geboekt? Zoeken naar waarheid? Bestaat er een tijdloze

Nadere informatie

Qualitative Comparative Analysis: Meer Behorend bij de Kwalitatieve Dan de Kwantitatieve Benadering

Qualitative Comparative Analysis: Meer Behorend bij de Kwalitatieve Dan de Kwantitatieve Benadering Qualitative Comparative Analysis: Meer Behorend bij de Kwalitatieve Dan de Kwantitatieve Benadering Valérie Pattyn, Lasse Gerrits & Stefan Verweij Dit artikel is verschenen als: Pattyn, V., Gerrits, L.M.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32003 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Yuanyuan Zhao Title: Modelling the dynamics of the innovation process : a data-driven

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel I Kritische discoursanalyse. Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord Inleiding en verantwoording Inleiding

Inhoudsopgave. Deel I Kritische discoursanalyse. Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord Inleiding en verantwoording Inleiding Inhoudsopgave Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord en verantwoording Verantwoording Dankbetuiging Over de auteurs Summary 13 13 13 15 19 19 21 27 28 29 Deel I Kritische discoursanalyse

Nadere informatie

OPLEIDINGSONDERDELEN VOOR DE FACULTEIT ECONOMISCHE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN KIES JE OPLEIDING WAARUIT JE VAKKEN WENST OP TE NEMEN:

OPLEIDINGSONDERDELEN VOOR DE FACULTEIT ECONOMISCHE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN KIES JE OPLEIDING WAARUIT JE VAKKEN WENST OP TE NEMEN: OPLEIDINGSONDERDELEN VOOR DE FACULTEIT ECONOMISCHE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN ALS GASTSTUDENT KIES JE OPLEIDING WAARUIT JE VAKKEN WENST OP TE NEMEN: BACHELOR OF SCIENCE IN POLITIEKE WETENSCHAPPEN BACHELIER

Nadere informatie

Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie

Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie Barend van van der der Meulen 11 KiviNiria Rathenaulezingen Rathenau Institute: Introductie Missie Improve public

Nadere informatie

Inhoud. Wanneer is wetenschap ontstaan?

Inhoud. Wanneer is wetenschap ontstaan? De wetenschappelijke wereld College Onderzoeksmethoden 21 september 2006 Wolter Pieters waar m oet je zelf op letten? waar moet je zelf op letten? Wat is wetenschap? Wanneer is wetenschap ontstaan? De

Nadere informatie

Boek Het water stroomt omhoog Over de onderstroom, patronen en mechanismen in organisaties

Boek Het water stroomt omhoog Over de onderstroom, patronen en mechanismen in organisaties Boek Het water stroomt omhoog Over de onderstroom, patronen en mechanismen in organisaties Steven de Groot, 2009 www.kultifa.nl steven [at] kultifa.nl m.m.v. Nicoline Mulder 1 Motivatie Structurele complexe

Nadere informatie

OPLEIDINGSONDERDELEN VOOR DE FACULTEIT ECONOMISCHE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN EN SOLVAY BUSINESS SCHOOL ALS GASTSTUDENT

OPLEIDINGSONDERDELEN VOOR DE FACULTEIT ECONOMISCHE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN EN SOLVAY BUSINESS SCHOOL ALS GASTSTUDENT OPLEIDINGSONDERDELEN VOOR DE FACULTEIT ECONOMISCHE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN EN SOLVAY BUSINESS SCHOOL ALS GASTSTUDENT KIES JE OPLEIDING WAARUIT JE VAKKEN WENST OP TE NEMEN: BACHELOR OF SCIENCE IN POLITIEKE

Nadere informatie

Overzicht van tabellen en figuren

Overzicht van tabellen en figuren Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Tabel 1: Drie abstractieniveaus in de sociologie en in de taalkunde 117 Tabel 2: Uitkomsten van de inhoudsanalyse van de narratieven van Salinas de Gortari en

Nadere informatie

The diversity puzzle Mäs, Michael

The diversity puzzle Mäs, Michael The diversity puzzle Mäs, Michael IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below. Document Version

Nadere informatie

Techniek en mobilities paradigma vullen elkaar duurzaam aan

Techniek en mobilities paradigma vullen elkaar duurzaam aan Techniek en mobilities paradigma vullen elkaar duurzaam aan Tips en aanbevelingen voor de praktijk Een interactieve workshop KIVI NIRIA Jaarcongres 6 november 2013 Sustainable Mobility Wie zijn wij? Waarin

Nadere informatie

Methodologie voor de sociale wetenschappen. Voorwoord. Deel 1 Algemeen: basisbegrippen 1. H1 Waarom sociaalwetenschappelijk onderzoek?

Methodologie voor de sociale wetenschappen. Voorwoord. Deel 1 Algemeen: basisbegrippen 1. H1 Waarom sociaalwetenschappelijk onderzoek? Methodologie voor de sociale wetenschappen Voorwoord XI Deel 1 Algemeen: basisbegrippen 1 H1 Waarom sociaalwetenschappelijk onderzoek? 3 1.1. Inleiding 4 1.2. Enkele voorbeelden 6 1.2.1. De opwarming van

Nadere informatie

Dialoog sessies Met Prof. Aukje Nauta

Dialoog sessies Met Prof. Aukje Nauta Met Prof. Aukje Nauta Prof. Aukje Nauta UvA, kroonlid SER Partner factor vijf Associé en tijdstip 12 juni 2014 organiseert de deelnemers in een dialoogsessie in gesprek met Prof. Aukje Nauta,, partner

Nadere informatie

De acht mechanismen van geefgedrag

De acht mechanismen van geefgedrag De acht mechanismen van geefgedrag Pamala Wiepking www.wiepking.com Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP) / Sociologie Erasmus Universiteit Rotterdam Fundraising Day 15 mei 2012 Geven aan goede

Nadere informatie

De essentie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek

De essentie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek De essentie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek Commentaar op het artikel van Harrie Jansen Reinoud Bosch * In zijn essay onderzoekt Jansen de betekenis van de term kwalitatief en hij doet dit voornamelijk

Nadere informatie

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010 De kenniswerker Prof. Dr. Joseph Kessels Leuven 31 mei 2010 Is werken in de 21 ste eeuw een vorm van leren? Het karakter van het werk verandert: Van routine naar probleemoplossing Van volgend naar anticiperend

Nadere informatie

'Het kind en het badwater'? Het kritischrealisme als post-positivistische filosofie voor historici 1

'Het kind en het badwater'? Het kritischrealisme als post-positivistische filosofie voor historici 1 'Het kind en het badwater'? Het kritischrealisme als post-positivistische filosofie voor historici 1 JAN DUMOLYN Doctor-Assistent Universiteit Gent 1. BOCHTEN EN CIRKELS Wie een bocht neemt, kan dat doen

Nadere informatie

Beoordeling. Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties

Beoordeling. Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties Advies van de beoordelingscommissie onderzoeksmasteropleidingen Maatschappijwetenschappen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen ten behoeve van de Nederlands-laamse Accreditatieorganisatie

Nadere informatie

God en de natuurwetten. Jeroen de Ridder

God en de natuurwetten. Jeroen de Ridder [leader] Het vallen van een steen verklaar je met behulp van valwetten. Valwetten kun je verklaren door een beroep op fundamentelere wetten. Na een paar stappen kom je dan uit op fundamentele wetten, die

Nadere informatie

DUALISME. René Descartes ( )

DUALISME. René Descartes ( ) DUALISME René Descartes (1596-1650) HET CORPUSCULAIRE WERELDBEELD Galileo Galilei (veroordeling 1633 vanwege Dialogen) Descartes - Le Monde (voltooid in 1633) HET CORPUSCULAIRE WERELDBEELD PRIMAIRE QUALITEITEN

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

20-2-2009. Debat: het realisme vs. anti-realisme debat

20-2-2009. Debat: het realisme vs. anti-realisme debat Grondslagen van de Psychologie college 7 wetenschapsfilosofie 26-02-2009 het debat recapitulatie Start kennisleer: rationalisme vs. empirisme; Vanaf log.pos.: wetenschapsfilosofie: wat is wetenschap; Poging

Nadere informatie

De onderstroom in organisaties

De onderstroom in organisaties Gevangen in patronen De onderstroom in organisaties Steven de Groot Veel organisaties zitten gevangen in onbewuste, zelf gecreëerde patronen, die nauwelijks worden herkend omdat ze te diffuus en complex

Nadere informatie

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum In 'The Parallel Curriculum' van Tomlinson et al. (2009) worden de 'Habits of Mind' van mensen die intelligent handelen beschreven, op basis van onderzoek

Nadere informatie

Dit artikel uit KWALON is gepubliceerd door Boom Lemma uitgevers en is bestemd voor anonieme bezoeker

Dit artikel uit KWALON is gepubliceerd door Boom Lemma uitgevers en is bestemd voor anonieme bezoeker Stromingen Kwalitatief onderzoek is de omschrijving geworden van een onderzoeksbenadering waarin cijfers niet domineren. Het is een paraplubegrip, waaronder verschillende tradities schuil gaan. In de rubriek

Nadere informatie

Wetenschaps- en techniekfilosofie: Does it take two to tango?

Wetenschaps- en techniekfilosofie: Does it take two to tango? Dit is een pre-print versie van het volgende artikel: Brey, P. (2003). Wetenschaps- en techniekfilosofie. Does it take two to tango? Algemeen Nederlands Tijdschrift voor Wijsbegeerte, 95:3, 215-20. Wetenschaps-

Nadere informatie

Ontwerpgericht Wetenschappelijk Onderzoek wat is dat?

Ontwerpgericht Wetenschappelijk Onderzoek wat is dat? Ontwerpgericht Wetenschappelijk Onderzoek wat is dat? DSRG congres, 3 november 2011 Prof dr ir Joan van Aken TU/e ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek ofwel DSR (Design Science Research): brug tussen

Nadere informatie

Social-medical models of childbirth & risk

Social-medical models of childbirth & risk Social-medical models of childbirth & risk Prof. Edwin van Teijlingen www.bournemouth.ac.uk Omgaan met risico s in de geboortezorg: het sociale versus het medische model. Wat is belangrijker, gezondheid

Nadere informatie

Luisteren: Elke taaluiting is relevant

Luisteren: Elke taaluiting is relevant Emma van Bijnen ADR Instituut 1 Luisteren: Elke taaluiting is relevant Niet de directe betekening van de bijdrage, maar de intentie van de spreker Er zijn ontelbaar veel verschillende dingen die partijen

Nadere informatie

Het Potentieel van QCA voor Evaluatieonderzoek

Het Potentieel van QCA voor Evaluatieonderzoek Het Potentieel van QCA voor Evaluatieonderzoek HIVA-KU Leuven / VEP Leuven, België Valérie Pattyn (Instituut voor de Overheid, KUL) 25 maart 2013 Stefan Verweij (Dep. Bestuurskunde, EUR) Van Klassiek via

Nadere informatie

Theorieën en hoofdfiguren uit de sociologie?

Theorieën en hoofdfiguren uit de sociologie? Theorieën en hoofdfiguren uit de sociologie? Deel 1 Theorie... Eenvoudig netwerk van met elkaar verbonden hypothesen (beweringen over waarschijnlijke relaties tussen twee of meer variabelen acties of kenmerken

Nadere informatie

Het is met een immens plezier dat wij vanavond, namens de Vereniging voor

Het is met een immens plezier dat wij vanavond, namens de Vereniging voor Jury rapport Daniel Heinsius scriptie prijs 2016 Het is met een immens plezier dat wij vanavond, namens de Vereniging voor Politieke Wetenschappen en de Nederlandse Kring voor de Wetenschap der Politiek,

Nadere informatie

Women's perceptions, knowledge and breastfeeding decision-making Oosterhoff, Alberta Tonnise

Women's perceptions, knowledge and breastfeeding decision-making Oosterhoff, Alberta Tonnise Women's perceptions, knowledge and breastfeeding decision-making Oosterhoff, Alberta Tonnise IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from

Nadere informatie

foundationalist: Er zijn zelf-evidente, en dus zelfrechtvaardigende, overtuigingen. Er zijn zelf-evidente, waarheidsbehoudende inferentieregels.

foundationalist: Er zijn zelf-evidente, en dus zelfrechtvaardigende, overtuigingen. Er zijn zelf-evidente, waarheidsbehoudende inferentieregels. Foundationalisme en a priori overtuigingen foundationalist: Er zijn zelf-evidente, en dus zelfrechtvaardigende, a priori overtuigingen. Er zijn zelf-evidente, waarheidsbehoudende inferentieregels. Terreinen

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Kempelonderzoekscentrum Jeannette Geldens, lector Monique van der Heijden, promovenda-docentonderzoeker Herman L. Popeijus, erelector Doelen en

Nadere informatie

Believing is Seeing: Training van positieve sociale interpretaties in adolescenten

Believing is Seeing: Training van positieve sociale interpretaties in adolescenten VGCT najaarscongres 2011 Believing is Seeing: Training van positieve sociale interpretaties in adolescenten Elske Salemink, Universiteit van Amsterdam In samenwerking met Reinout Wiers (Universiteit van

Nadere informatie

C01A5A: INLEIDING IN DE

C01A5A: INLEIDING IN DE FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID AFDELING STRAFRECHT EN CRIMINOLOGIE H. HOOVERPLEIN 10 BE-3000 LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN PROEFEXAMEN C01A5A: INLEIDING IN DE CRIMINOLOGIE 15 NOVEMBER 2011 Docent:

Nadere informatie

Seminarie kwalitatieve onderzoeksmethoden

Seminarie kwalitatieve onderzoeksmethoden Seminarie kwalitatieve onderzoeksmethoden Tineke Cappellen 17 november 2006 Onderzoeksproces Probleemstelling Onderzoeksvra(a)g(en) Onderzoeksmethode Bepaling van de steekproef Uitvoering van het onderzoek

Nadere informatie

kiezen na TTO4 het IB Diploma Programme; een internationaal VWO Diploma

kiezen na TTO4 het IB Diploma Programme; een internationaal VWO Diploma kiezen na TTO4 het IB Diploma Programme; een internationaal VWO Diploma 1 IBDP International Baccalaureate Diploma Programma Ontstaan en ontwikkeld in Geneve, 1968 Tweejarige internationale pre-university

Nadere informatie

Reflexiviteit in de sociologie

Reflexiviteit in de sociologie Universiteit Utrecht Bachelorscriptie Wijsbegeerte Reflexiviteit in de sociologie Epistemologische implicaties vanuit de kennissociologie van David Bloor Door: Arnold Hendrikse Studentnummer: 3609820 Datum:

Nadere informatie

BEGRIJPEN EPISTEMISCH SIGNIFICANT?

BEGRIJPEN EPISTEMISCH SIGNIFICANT? BEGRIJPEN EPISTEMISCH SIGNIFICANT? CASUS BEHAVIORISME Kai Eigner Faculteit Wijsbegeerte, Vrije Universiteit Amsterdam NVWF Najaarssymposium SPUI25, Amsterdam, 17 december 2012 Opzet Understanding Scientific

Nadere informatie

Kiezen van werkvormen voor docentprofessionalisering:

Kiezen van werkvormen voor docentprofessionalisering: Kiezen van werkvormen voor docentprofessionalisering: evidence-based en nieuwe ontwikkelingen NVMO werkgroep docentprofessionalisering Programma Inzichten in gebruik en effect van methoden voor docentprofessionalisering

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek voor het natuurbeleid VVBB 19/9/06

Evaluatieonderzoek voor het natuurbeleid VVBB 19/9/06 Evaluatieonderzoek voor het natuurbeleid VVBB 19/9/06 Dr. Wouter Van Reeth wetenschappelijk attaché Inhoud De kloof tussen onderzoek en beleid Kennissysteem natuur in Vlaanderen Natuurrapportering in Vlaanderen

Nadere informatie

DENKBEER, DE MENSELIJKE NATUUR, 2015 KRITIEK VAN DE ZUIVERE REDE KANT

DENKBEER, DE MENSELIJKE NATUUR, 2015 KRITIEK VAN DE ZUIVERE REDE KANT DENKBEER, DE MENSELIJKE NATUUR, 2015 KRITIEK VAN DE ZUIVERE REDE KANT TRANSCENDENTALE COGNITIEVE PSYCHOLOGIE Input - Via de zintuigen - Indruk van tafel De apperceptie Het zelfbewustzijn, het ik denk De

Nadere informatie

n filosofie n wetenschapsfilosofie n soorten wetenschap n filosofie van de informatica n inhoud college n werkwijze college

n filosofie n wetenschapsfilosofie n soorten wetenschap n filosofie van de informatica n inhoud college n werkwijze college Filosofie van de Informatica FILOSOFIE VAN DE INFORMATICA Prof. Dr. John-Jules Meyer Dr. R. Starmans Dr. J. Broersen n n wetenschaps n soorten wetenschap n van de informatica n inhoud college n werkwijze

Nadere informatie

Workshop 3 Beleidsevaluatie

Workshop 3 Beleidsevaluatie Workshop 3 Beleidsevaluatie Workshops pilootbesturen BBC - Beleidsevaluatie- Starters 2011 1 Inleidende toelichting Terugkijken vorige fasen Pauze Beleidsevaluatie Lunch Aan de slag Workshops pilootbesturen

Nadere informatie

De indeling van de sector Natuur

De indeling van de sector Natuur De indeling van de sector Natuur Elke sector is opgedeeld in vijf tot acht subsectoren. Deze sector is ingedeeld in vijf subsectoren: 1 Biologie, scheikunde en medisch 2 Wiskunde, natuurkunde en informatica

Nadere informatie

De plaats van ICT in de fysieke leeromgeving en de invloed ervan op de klaspraktijk

De plaats van ICT in de fysieke leeromgeving en de invloed ervan op de klaspraktijk De plaats van ICT in de fysieke leeromgeving en de invloed ervan op de klaspraktijk Jo Tondeur, Ellen De Bruyne, Maarten Van Den Driessche Universiteit Gent Susan McKenney Universiteit Twente De klasinrichting

Nadere informatie

LEEN DE CONINCK ARTEVELDEHOGESCHOOL GENT ACHG KULEUVEN PROJECT VALNET UZLEUVEN

LEEN DE CONINCK ARTEVELDEHOGESCHOOL GENT ACHG KULEUVEN PROJECT VALNET UZLEUVEN LEEN DE CONINCK ARTEVELDEHOGESCHOOL GENT ACHG KULEUVEN PROJECT VALNET UZLEUVEN Introductie Begripsomschrijving Componenten van een casemanagement programma Voordelen van casemanagement Voorwaarden voor

Nadere informatie

Nederlandse Organisatie voor Sociaal-Wetenschappelijk Methodologisch Onderzoek Nosmo.nl

Nederlandse Organisatie voor Sociaal-Wetenschappelijk Methodologisch Onderzoek Nosmo.nl Nederlandse Organisatie voor Sociaal-Wetenschappelijk Methodologisch Onderzoek Nosmo.nl 1 maart 2013 13.00-18.00 uur NOSMO Studiemiddag: De Methodologie van Praktijkonderzoek LOCATIE Universiteit voor

Nadere informatie

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Vrije Universiteit Brussel UMC St Radboud, Nijmegen NPi, Amersfoort 1 NVMT 4e LUSTRUM VAN HARTE PROFICIAT 2 WAAROM

Nadere informatie

Modale Interpretaties van Quantummechanica: 1 Filosofie tussen Fysica en Metafysica 2

Modale Interpretaties van Quantummechanica: 1 Filosofie tussen Fysica en Metafysica 2 Modale Interpretaties van Quantummechanica: 1 Filosofie tussen Fysica en Metafysica 2 ARTIKEL PIETER E. VERMAAS 1. Inleiding Als men de metafysica van een wetenschap opvat als een filosofische reflectie

Nadere informatie

Curatr als tool voor organisatie-ontwikkeling

Curatr als tool voor organisatie-ontwikkeling THEMA Demi Chau, Ashley Grimmelikhuijsen & Sanne Ghielen Curatr als tool voor organisatie-ontwikkeling Sociaal leren Massive Open Online Courses (MOOCs) zijn al enige tijd een grote trend in onderwijsland.

Nadere informatie

Lerende generaties op de werkvloer

Lerende generaties op de werkvloer Inspiratiesessie D Lerende generaties op de werkvloer Prof. dr Mien Segers Dr. Simon Beausaert Maike Gerken en Dominik Froehlich School of Business and Economics, Maastricht University Programma Introductie

Nadere informatie

Over het Murray Rothbard Instituut

Over het Murray Rothbard Instituut Over het Murray Rothbard Instituut Bezielers We zijn een team van jonge mensen met stuk voor stuk een lange ervaring in maatschappelijk engagement. We vonden dat er in debatten rond actuele problemen een

Nadere informatie

E E N S E L E C T I E U I T D E P U B L I C A T I E S V A N MARTIN VAN KALMTHOUT

E E N S E L E C T I E U I T D E P U B L I C A T I E S V A N MARTIN VAN KALMTHOUT E E N S E L E C T I E U I T D E P U B L I C A T I E S V A N MARTIN VAN KALMTHOUT Kalmthout, M.A. van (1977). Biofeedbacktherapie. Gedrag 5/6, 332-351. Kalmthout, M.A. van, & Ven, A.H.G.S. van der (1982).

Nadere informatie

Een model voor personeelsbesturing van Donk, Dirk

Een model voor personeelsbesturing van Donk, Dirk Een model voor personeelsbesturing van Donk, Dirk IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Bestuurskunde - 2013-2014

Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Bestuurskunde - 2013-2014 Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - - P Bestuurskunde - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Bestuurskunde - 2013-2014 I In het premasterprogramma Bestuurskunde staat het aanleren van

Nadere informatie

Studiewijzer BACHELOR PSYCHOBIOLOGY VAK: BEHAVIOR-BASED ROBOTICS STUDIEJAAR: 3 E JAAR

Studiewijzer BACHELOR PSYCHOBIOLOGY VAK: BEHAVIOR-BASED ROBOTICS STUDIEJAAR: 3 E JAAR Studiewijzer BACHELOR PSYCHOBIOLOGY VAK: BEHAVIOR-BASED ROBOTICS STUDIEJAAR: 3 E JAAR Semester, periode Coördinator(en) Docent(en) Studielast (EC) Vakcode : e semester, 3 e periode : Arnoud Visser : Arnoud

Nadere informatie

Where innovation starts Vakken eerste jaar major Sustainable Innovation*

Where innovation starts Vakken eerste jaar major Sustainable Innovation* Where innovation starts Vakken eerste jaar major Sustainable Innovation* *Deze major is formeel onderdeel van de bacheloropleiding Technische Innovatiewetenschappen TU/e Bachelor College De Technische

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE

PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE Mastervoorlichting masterweek februari 2016 PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE The search to understand the most complex, sophisticated and powerful information processing device known; The Human Brain - Brain

Nadere informatie

Verdere ontwikkeling van de extended enterprise Een nawoord

Verdere ontwikkeling van de extended enterprise Een nawoord Professional article Verdere ontwikkeling van de extended enterprise Een nawoord J. Versendaal Journal of Chain-computerisation Information Exchange for Chain Co-operation 2013 Volume 4, Art. #11 Received:

Nadere informatie

Toetsregeling Onderzoeksvaardigheden en methodologie toets 1

Toetsregeling Onderzoeksvaardigheden en methodologie toets 1 Toetsregeling Onderzoeksvaardigheden en methodologie toets Bacheloropleiding Biomedische Wetenschappen Radboudumc Deze regeling is van kracht vanaf 9 november 25. ) Begripsbepaling Het tentamen Onderzoeksvaardigheden

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212 Inhoudsopgave Diagnostic Test: English Language... 6 Apollo en Dionysus incl. Inleiding in de... 8 Portfolio-Mentoraat, jaar 1... 10 Academische Vaardigheden...

Nadere informatie

PEER REVIEWS. Managementgroep Interactum September 2014

PEER REVIEWS. Managementgroep Interactum September 2014 PEER REVIEWS Managementgroep Interactum September 2014 Met peer review wordt een systeem bedoeld waarbij de betreffende opleidingen structureel gebruik maken van elkaars deskundigheid en elkaars critical

Nadere informatie

Strategisch partnerschap

Strategisch partnerschap Strategisch partnerschap Wat is wijsheid? Over bestuur en toezicht in het semipublieke domein Boekpresentatie Rienk Goodijk, 1 juni 2017 Via transformatie naar een nieuw perspectief op governance? Van

Nadere informatie

PUBLIEKE LEZINGEN (in het Engels) π Dinsdag 25 augustus en donderdag 27 augustus 2015 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere π Prinsstraat 13 2000

PUBLIEKE LEZINGEN (in het Engels) π Dinsdag 25 augustus en donderdag 27 augustus 2015 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere π Prinsstraat 13 2000 2015 PUBLIEKE LEZINGEN (in het Engels) π Dinsdag 25 augustus en donderdag 27 augustus 2015 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere π Prinsstraat 13 2000 Antwerpen In augustus 2015 vindt de negende editie

Nadere informatie

Online onderzoek: een kwestie van vertrouwen

Online onderzoek: een kwestie van vertrouwen Online onderzoek: een kwestie van vertrouwen Robert van Boeschoten Samenvatting Het gebruik van internet in kwalitatief onderzoek kent veel verschillende mogelijkheden en beperkingen. Hier wordt een aanzet

Nadere informatie

Voor wat betreft het multiple choice gedeelte heeft elke vraag altijd 3 mogelijke antwoorden, waarvan er slechts één het juiste is!

Voor wat betreft het multiple choice gedeelte heeft elke vraag altijd 3 mogelijke antwoorden, waarvan er slechts één het juiste is! KLEIN PROEFTENTAMEN WETENSCHAPSLEER Let op: Het tentamen bestaat straks uit 20 multiple choice vragen en 2 open vragen. In totaal zijn dus 100 punten te verdienen (= cijfer: 10). In het multiple choice

Nadere informatie

Studierichtingen derde graad

Studierichtingen derde graad Studierichtingen derde graad www.inspirocollege.be 2 WELKOM Beste leerling Je bent 16-17 jaar. Je hebt stilaan een betere kijk op je mogelijkheden en interesses gekregen. Het Inspirocollege biedt een waaier

Nadere informatie

Jeannette Geldens & Tyche de Groot Kempelonderzoekscentrum Helmond. Peter Bom & Han Schipper Christelijke Hogeschool Ede

Jeannette Geldens & Tyche de Groot Kempelonderzoekscentrum Helmond. Peter Bom & Han Schipper Christelijke Hogeschool Ede Persoonlijk Meesterschap op de werkplek Professionele identiteitsspanningen die aanstaande en beginnende leraren op de werkplek ervaren en hoe ze ermee leren omgaan Jeannette Geldens & Tyche de Groot Kempelonderzoekscentrum

Nadere informatie

Aan de slag met vakdidactisch onderzoek: methodologische aspecten

Aan de slag met vakdidactisch onderzoek: methodologische aspecten Aan de slag met vakdidactisch onderzoek: methodologische aspecten Geraldine Clarebout 09-09-2010 Contact: geraldine.clarebout@kuleuven-kortrijk.be Inhoud Kiezen van methoden: verschillende types Steekproeftrekking

Nadere informatie

Ver naast het doel trappen

Ver naast het doel trappen Commentaar op het artikel van Harrie Jansen Fijgje de Boer * Harrie Jansen stelt in bovengenoemde bijdrage twee kwesties aan de orde over kwalitatief onderzoek. Ten eerste de gewoonte om kwalitatief onderzoek

Nadere informatie

Wat is actieonderzoek? Actie Uitgaan van wat je nu doet. Of je de doelen die je hebt met je onderwijs nu bereikt, wat zou beter kunnen?

Wat is actieonderzoek? Actie Uitgaan van wat je nu doet. Of je de doelen die je hebt met je onderwijs nu bereikt, wat zou beter kunnen? Docent in ontwikkeling met actieonderzoek T. Platteel ICLON, Universiteit Leiden Inleiding In de politiek wordt er op het moment veel gepraat over de onderzoekende docent. Eerstegraads docenten moeten

Nadere informatie

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Geschiedenis en politieke filosofie Geschiedenis Beschrijving feitelijke gebeurtenissen. Verklaring in termen van oorzaak en gevolg of van bedoelingen. Politieke

Nadere informatie

Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit?

Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit? VIRTUOOS ONDERWIJS EN VIRTUOOS ONDERWIJZEN: WAT BETEKENT DAT CONCREET & IN DE PRAKTIJK? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Institute of the Arts Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit?

Nadere informatie

Minor voorlichting PEW 13 maart 2017 Dorien Kooij

Minor voorlichting PEW 13 maart 2017 Dorien Kooij Minor voorlichting PEW 13 maart 2017 Dorien Kooij MINOR Vrijheid om te kiezen (3 vakken) - gebruik hem! Enkele voorbeeldpakketten voor PEW-ers 1. Organisatie(verandering) Marijke Braakman 2. Economische

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE. Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers

TAALFILOSOFIE. Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers TAALFILOSOFIE Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers WAT IS TAALFILOSOFIE? De plaats van taalfilosofie in de wijsbegeerte INLEIDING METAFYSICA ETHIEK LOGICA LOGICA I termen II oordelen III redeneringen

Nadere informatie

Hoe meet je prestatie op het werk?

Hoe meet je prestatie op het werk? Body@Work retraite 26-10- 10, TNO Leiden Hoe meet je prestatie op het werk? Project team: Drs. Linda Koopmans (TNO/VUmc) Dr. Claire Bernaards (TNO) Dr. Vincent Hildebrandt (TNO) Prof. Dr. Riekie de Vet

Nadere informatie

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner?

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner? REFLECTIEVE PRACTITIONER Hoe wordt je een scientist-practitioner? 29 januari 2016 Boukje Dijkstra Inituïtie, fingerspitzengefühl, patiënt en zijn verschillen staan centraal, patiënt is uniek, geen standaard

Nadere informatie

Opleidingsspecifiek deel bij de OER Bacheloropleiding Natuurwetenschap en Innovatiemanagement Undergraduate School Geosciences

Opleidingsspecifiek deel bij de OER Bacheloropleiding Natuurwetenschap en Innovatiemanagement Undergraduate School Geosciences Opleidingsspecifiek deel bij de OER 2016-2017 Bacheloropleiding Natuurwetenschap en Innovatiemanagement Undergraduate School Geosciences art. 2.1 Toelating 1. Naast de in de wet genoemde diploma s die

Nadere informatie

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Minor Goede doelen, filantropie en non-profits I Inhoudsopgave Vak: Geschiedenis van de filantropie 1 Vak: Inleiding Filantropie 1 Vak: Non-Profit and Charity Marketing 2 Vak: Verklaringen voor prosociaal

Nadere informatie

A. Business en Management Onderzoek

A. Business en Management Onderzoek A. Business en Management Onderzoek Concepten definiëren Een concept (concept) is een algemeen geaccepteerde verzameling van betekenissen of kenmerken die geassocieerd worden met gebeurtenissen, situaties

Nadere informatie

Om te komen tot het herkennen, benutten en veranderen van patronen in organisaties gebruiken we de volgende vier stappen 1 : Wat Actie Stap

Om te komen tot het herkennen, benutten en veranderen van patronen in organisaties gebruiken we de volgende vier stappen 1 : Wat Actie Stap Systeemdenken Mechanistisch denken GEVANGEN IN PATRONEN De onderstroom & mechanismen in organisaties Veel organisaties zitten vaak gevangen in onbewust patronen, die ze zelf gecreëerde. Goed bedoelde en

Nadere informatie

Leader Member Exchange: Effecten van Locus of Control, Coping en de Mediatie van Persoonlijk Initiatief

Leader Member Exchange: Effecten van Locus of Control, Coping en de Mediatie van Persoonlijk Initiatief Leader Member Exchange: Effecten van Locus of Control, Coping en de Mediatie van Persoonlijk Initiatief Leader Member Exchange: Effects of Locus of Control, Coping and the Mediation of Personal Initiative

Nadere informatie

Vergelijking tussen simulaties en werkelijkheid

Vergelijking tussen simulaties en werkelijkheid Vergelijking tussen simulaties en werkelijkheid Prof. Bart Merci Ghent University, Belgium Faculty of Engineering Department of Flow, Heat and Combustion Mechanics Overzicht Inleiding Wat is de werkelijkheid?

Nadere informatie

INLEIDING Plato's grot Filosofie en ideologie De hermeneutische cirkel DEEL 1. DE LOTGEVALLEN VAN DE FILOSOFISCHE RATIONALITEIT

INLEIDING Plato's grot Filosofie en ideologie De hermeneutische cirkel DEEL 1. DE LOTGEVALLEN VAN DE FILOSOFISCHE RATIONALITEIT INLEIDING Plato's grot Filosofie en ideologie De hermeneutische cirkel DEEL 1. DE LOTGEVALLEN VAN DE FILOSOFISCHE RATIONALITEIT HOOFDSTUK 1. Wijsbegeerte binnen de antieke bestaanshorizon: zijn en worden

Nadere informatie

Pedagogisch Leiderschap het ondersteunen van vorming door onderwijs in exacte vakken Samenvatting

Pedagogisch Leiderschap het ondersteunen van vorming door onderwijs in exacte vakken Samenvatting Pedagogisch Leiderschap het ondersteunen van vorming door onderwijs in exacte vakken Samenvatting De inspiratie voor deze studie komt uit twee verschillende bronnen. Mijn leraars-ervaringen met jonge mensen

Nadere informatie