Causale Kunst: Fotografie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Causale Kunst: Fotografie"

Transcriptie

1 Causale Kunst: Fotografie Bram Poels, Van vele (moderne) kunstwerken kunnen we ons afvragen of het wel kunst is. Als onderdeel van deze grote vraag over de kunst als geheel, kunnen we ons verder afvragen of fotografie tot één van de kunsten gerekend mag worden. Roger Scruton laat in zijn polemische paper Photography and Representation (1981) zien dat er volgens hem niet zoiets als kunstfotografie bestaat. 1 In dit essay zal ik deze veronderstelde onmogelijkheid van fotografie als kunstvorm betwisten. Ik zal dit doen door eerst de argumentatie van Scruton in grote lijnen weer te geven. Daarna zal ik proberen te laten zien dat fotografie, in tegenstelling tot wat Scruton beweert, wel degelijk intentioneel kan zijn, en dat dit bovendien geen vereiste is voor kunstfotografie. 2 De conclusie zal zijn dat de causale relatie tussen de foto en zijn subject geen hindernis vormt voor intentionaliteit, indien dat al een vereiste zou zijn. Hieruit blijkt dat we er goed aan doen de notie van de ideale foto los te laten, en in plaats daarvan moeten proberen een juiste omschrijving te geven van de ideale kunstfoto. Op die manier zullen we we in staat zijn kunstfotografie van de andere soorten fotografie te onderscheiden. Roger Scruton: Waarom een foto geen representatie kan zijn In Photography and Representation wil Roger Scruton ons ervan overtuigen dat een foto geen representatie kan zijn, en daardoor geen aanspraak kan maken op het label Kunst. Om duidelijk te maken wat hij bedoelt met representatie een nogal obscuur begrip - vergelijkt hij de ideale foto met het ideale schilderij. Volgens Scruton is een schilderij representationeel doordat het de gedachte van de schilder over de realiteit of het afgebeelde subject tot uitdrukking brengt. Als de aanschouwer het schilderij wil begrijpen zal zij de gedachte die in het schilderij naar voren komt moeten begrijpen. Op het moment dat de intentie op succesvolle wijze wordt gecommuniceerd hebben we een esthetische interesse in

2 het schilderij als representatie, i.e. in het schilderij als geheel en niet enkel in de visuele eigenschappen van het subject dat er in te zien is. Hiertegenover staat de ideale foto: door zijn fundamentele causaliteit is een foto slechts een kopie, of op zijn minst een zeer getrouw lijkende weergave van hoe het subject er op enig moment in de historie, vanuit een zeker oogpunt uit heeft gezien. Door de causale relatie tussen de ideale foto en het subject is het voor een foto niet noodzakelijk, zelfs onmogelijk, om een gedachte uit te drukken; we kunnen even goed een fotolijst op straat zetten, of door een raam naar de gebouwen tegenover ons kijken. De (eventuele) esthetische interesse richt zich op het subject dat binnen de fotolijst of op de foto te zien is. Daaruit volgt dat de esthetische ervaring die we hebben bij het zien van een foto dezelfde is als die wanneer we het subject in het echt zouden waarnemen. Eigenlijk kijken we dus niet naar de foto; we zijn enkel geïnteresseerd in de visuele eigenschappen van het subject. Hiermee geeft Scruton direct een zogenoemde error-theorie waardoor hij zijn stelling kan verdedigen tegen critici die toch een sprankje intentionaliteit menen te ontwaren bij het zien van een foto: zij vergissen zich doordat ze denken naar de foto te kijken in plaats van naar dat wat er op de foto te zien is. Tegen Scruton s scepticisme: fotografie als kunstvorm Uit bovenstaande weergave van de visie van Scruton, kunnen we zien dat het onderscheid tussen de intentionaliteit van een schilderij en de causaliteit van een foto belangrijk is voor zijn conclusie dat fotografie geen kunstvorm kan zijn. Indien we van mening zijn dat fotografie als kunstvorm bestaansrecht heeft zullen we daarom een antwoord moeten vinden op de vraag of, en zo ja hoe, het voor een foto mogelijk is meer in een beeld te tonen dan slechts de oppervlakkige verschijning, oftewel hoe een foto als representatie kan zijn. Ik zal daarbij uitgaan van Scruton s idee van causaliteit van fotografie, i.e. licht dat van een subject afkomstig is en op de lens van de camera valt, en vastgelegd wordt op een gevoelige plaat. 3 Met de consequentie die Scruton daaruit trekt de causale relatie tussen de foto en het subject vormt een niet te nemen hindernis om intenties te communiceren en daardoor is een foto niet in staat tot representatie ben ik het oneens. De omschrijving van de ideale foto lijkt Scruton hier het zicht te ontnemen op de mogelijkheden die een fotograaf heeft om een beeld

3 te vormen door compositionele technieken, belichting, timing, etc. Een voorbeeld hiervan is een foto waarop iemand te zien is die net daarvoor een klap in het gezicht heeft gekregen: het directe zien van het subject, zoals dat het geval is bij fotografie volgens Scruton, toont ons slechts een verwrongen gezicht, ons begrip van de gedachte die in de foto gecommuniceerd wordt maakt de klap zichtbaar ; we zien de foto als representatie. Maar is meer zien, intentionaliteit, wel nodig voor een foto om een kunstfoto te zijn? Naar mijn idee is het mogelijk dat er zoiets als niet-representationele kunst bestaat, bijvoorbeeld door decontextualisatie. 4 We kijken dan niet naar de foto als representatie, maar naar het subject als gevangen in het moment, door de foto uit zijn context gehaald. Dit kan ons een esthetische ervaring van een subject geven die wij bij het zien van het subject in het echt niet zouden hebben. Een voorstel ter verbetering Een verbetering op Scruton s positie zou kunnen zijn dat we de ideale foto loslaten en daarvoor in plaats de essentie van een kunstfoto, de ideale kunstfoto, proberen te beschrijven. Wanneer we instemmen met Scruton en zeggen dat het voor kunst van belang is dat er een gedachte wordt gecommuniceerd, zouden we door een kleine aanpassing aan de ideale foto de ideale kunstfoto kunnen beschrijven: een fundamenteel causaal medium waarmee een gedachte over de situatie, de werkelijkheid, in een representatie tot uitdrukking komt. Zoals we hierboven hebben gezien is het mogelijk dat ondanks de causale relatie van een foto tot zijn subject er toch sprake kan zijn van intentionaliteit. Indien we ook niet-representationele fotografie als kunstvorm willen onderscheiden van andere vormen van fotografie, stel ik de eis voor dat de foto geheel deelbaar moet zijn, waarbij de deelbaarheid betrekking heeft op een gemeenschappelijke esthetische interesse. Hiermee hebben we dan een criterium waarmee we kunstfotografie kunnen onderscheiden van vakantiekiekjes, selfies, en andere soorten foto s, die wel ondeelbare elementen bevatten waarvoor slechts een bepaald publiek interesse heeft. Deze eis komt ook tegemoet aan representationele kunst: de gedachte die gecommuniceerd wordt moet voor een succesvolle realisatie van de representatie immers ook deelbaar zijn.

4 Conclusie In dit essay heb ik, door in te gaan op de argumenten van Scruton laten zien dat Scruton zich in zijn paper Photography and Representation schuldig lijkt te maken aan een te rigoureuze scheiding tussen causaliteit en intentionaliteit en stelt hij, naar mijn idee onterecht, dat intentionaliteit een vereiste is voor visuele kunst. Door een voorbeeld te geven van een mogelijke foto, heb ik laten zien dat foto s in staat zijn een gedachte te communiceren. Daarbij lijkt het communiceren van intenties ook niet per sé noodzakelijk voor kunstfotografie; de esthetische interesse kan ook op een andere manier gewekt worden. De vraag die zich dan opdringt is deze: Op welke wijze kunnen we dan kunstfotografie onderscheiden van andere vormen van fotografie? Daarvoor heb ik een mogelijke oplossing op basis van deelbaarheid geschetst, die het essentialisme van Scruton behoudt, maar toepast op de kunstfotografie in plaats van de fotografie als geheel en tevens zijn notie van causaliteit overneemt voor zover het intentionaliteit niet uitsluit. Deze toegevoegde notie van deelbaarheid is slechts een schets, die later nog verder uitgewerkt zal moeten worden, wil het enige kritiek kunnen weerleggen. Aantal woorden: 1281 Noten: 1 Scruton, Roger Photography and Representation. In Arguing about art. Contemporary Philosophical Debates. Third edition, edited by Alex Neill and Aron Ridley, London: Routledge. 2 Er zijn ook nog andere tactieken mogelijk: D. Costello en D.M. Philips bespreken in Automatism, Causality and Realism: Foundational Problems in the Philosophy of Photography (2008) enkele verschillende tegenstellingen in het debat. 3 In zijn artikel Photography and Causation: Responding to Scruton s Scepticism (2009) laat Philips zien dat een foto inderdaad op causale wijze tot stand komt, maar dat Scruton de causaliteit niet serieus genoeg neemt. 4 Lopes, Dominic McIver The Aesthetics of Photographic Transparency. InArguing about art. Contemporary Philosophical Debates. Third edition, edited by Alex Neill and Aron Ridley, London: Routledge.

5 Bronnen: Scruton, Roger Photography and Representation. In Arguing about art. Contemporary Philosophical Debates. Third edition, edited by Alex Neill and Aron Ridley, London: Routledge. Costello, D. and Phillips, D. M. (2009), Automatism, Causality and Realism: Foundational Problems in the Philosophy of Photography. Philosophy Compass, 4: doi: /j x D. M. Philips, 2009 Photography and Causation: Responding to Scruton s Scepticism, The British Journal of Aesthetics, Vol. 49(4), pp Lopes, Dominic McIver The Aesthetics of Photographic Transparency. InArguing about art. Contemporary Philosophical Debates. Third edition, edited by Alex Neill and Aron Ridley, London: Routledge.

De vergeefse zoektocht naar de definitie van kunst

De vergeefse zoektocht naar de definitie van kunst De vergeefse zoektocht naar de definitie van kunst Bram Poels, 3868788 Wat is tijd? Als niemand het me vraagt, dan weet ik het. Maar als ik het moet uitleggen aan iemand die het me vraagt, dan weet ik

Nadere informatie

TRUE OR FALSE? Wat is de invloed van digitale fotografie op het debat over de waarheidswaarde van fotojournalistiek?

TRUE OR FALSE? Wat is de invloed van digitale fotografie op het debat over de waarheidswaarde van fotojournalistiek? TRUE OR FALSE? Wat is de invloed van digitale fotografie op het debat over de waarheidswaarde van fotojournalistiek? ONDERZOEKSWERKGROEP MODERNE KUNST DR. HESTIA BAVELAAR DOOR SUSANNE LEK 24 JULI 2010

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Kritisch Realisme: de basics

Kritisch Realisme: de basics Kritisch Realisme: de basics Onderzoekersforum Centrum voor Migratie en Interculturele Studies Universiteit Antwerpen Antwerpen, 19 oktober 2007 Pagina 1 Kritisch Realisme wat? Kritisch Realisme In essentie

Nadere informatie

Kunst onder vermogenden. ING PR onderzoek - New Talent Photography Award 2014

Kunst onder vermogenden. ING PR onderzoek - New Talent Photography Award 2014 Kunst onder vermogenden Inhoud 1 Samenvatting 04 2 Resultaten 06 3 Onderzoeksverantwoording 12 2 Inleiding ING Private Banking organiseert in samenwerking met ING Art Management ook dit jaar de New Talent

Nadere informatie

Essay. Norbert Vogel* Morele feiten bestaan niet

Essay. Norbert Vogel* Morele feiten bestaan niet Essay Norbert Vogel* Morele feiten bestaan niet Ethici onderscheiden zich van gewone mensen doordat zij niet schijnen te weten wat morele oordelen zijn. Met behulp van elkaar vaak uitsluitende ismen trachten

Nadere informatie

Documentair Schilderen. Brigitte Mulders Schildert Bijlmerse Werkelijkheid

Documentair Schilderen. Brigitte Mulders Schildert Bijlmerse Werkelijkheid . Brigitte Mulders Schildert Bijlmerse Werkelijkheid Onderdeel van het project Nieuw in de Bijlmer, i.o.v. Centrum Beeldende Kunst Zuidoost, in het kader van BEELDEND NIEUWS 2007 Rob van Gerwen www.phil.uu.nl/

Nadere informatie

Kunst is een Taal. Susanne Langer en Jacques Derrida spreken erover

Kunst is een Taal. Susanne Langer en Jacques Derrida spreken erover Kunst is een Taal Susanne Langer en Jacques Derrida spreken erover Inleiding In dit essay zal ik ten eerste kijken in hoeverre het perspectief, kunst als taal succesvol is, in vergelijking met andere perspectieven.

Nadere informatie

Kunstfilosofisch Kwartet

Kunstfilosofisch Kwartet Kunstfilosofisch Kwartet dr. Rob van Gerwen Departement Wijsbegeerte Universiteit Utrecht Chassé Breda, februari-maart 2016 Inhoudsopgave Website http://www.phil.uu.nl/~rob/ 1 Vooraf 1 2 Muzikale expressiviteit

Nadere informatie

Rob van Gerwen Waarneming en Becketts symbolen In: De Filosoof 66, Utrecht 2015, pp. 25-26

Rob van Gerwen Waarneming en Becketts symbolen In: De Filosoof 66, Utrecht 2015, pp. 25-26 Rob van Gerwen Waarneming en Becketts symbolen In: De Filosoof 66, Utrecht 2015, pp. 25-26 Faculteit Geesteswetenschappen Departement F & R, Wijsbegeerte Universiteit Utrecht rob.vangerwen@uu.nl www.phil.uu.nl/~rob

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 Vergeten... 7 Filosofie... 9 Een goed begin... 11 Hoofdbreker... 13 Zintuigen... 15 De hersenen... 17 Zien... 19 Geloof... 21 Empirie... 23 Ervaring...

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

Take Home Examen. Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman. i Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II

Take Home Examen. Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman. i Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II Take Home Examen Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman i444049 Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II De Amerikaanse filosoof Nelson Goodman heeft een boek geschreven, genaamd Ways of Worldmaking.

Nadere informatie

Indexicale Problemen voor Frege

Indexicale Problemen voor Frege Indexicale Problemen voor Frege Een van de moeilijkheden waar een taalfilosofische theorie tegenaan loopt is het probleem van de indexicaliteit, dat wil zeggen: is de betekenis van persoons-, plaats- en

Nadere informatie

Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview

Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview Ola Lanko is altijd bezig met de werking van het medium fotografie. De kritische blik van de beschouwer is wat ze met haar werk wil overbrengen.

Nadere informatie

In After the End of Art interpreteert Arthur Danto de overgang van moderne naar

In After the End of Art interpreteert Arthur Danto de overgang van moderne naar KUNST NA HET EINDE VAN DE KUNST Johan Veldeman (johan.veldeman@ua.ac.be) Universiteit Antwerpen 1. HET EINDE VAN DE KUNST In After the End of Art interpreteert Arthur Danto de overgang van moderne naar

Nadere informatie

AANDACHT VOOR PEDAGOGIEK

AANDACHT VOOR PEDAGOGIEK AANDACHT VOOR PEDAGOGIEK Gert Biesta Brunel University London Universiteit voor Humanistiek NLA University College Noorwegen ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Gefeliciteerd! Het is vooral in Nederland belangrijk

Nadere informatie

INSTALLATIES: ALLEDAAGS OF ARTISTIEK?

INSTALLATIES: ALLEDAAGS OF ARTISTIEK? INSTALLATIES: ALLEDAAGS OF ARTISTIEK? Rob van Gerwen, Utrecht Be a philosopher; but amidst all your philosophy, be still a man 1 (David Hume) INLEIDING Installaties zijn iets nieuws: we weten niet altijd

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1: Aan de slag met groeien en verdiepen. Deel 2: Oefeningen en samenvattingen bij het leesboek

Inhoudsopgave. Deel 1: Aan de slag met groeien en verdiepen. Deel 2: Oefeningen en samenvattingen bij het leesboek Inhoudsopgave Deel 1: Aan de slag met groeien en verdiepen 1: Vijf belangrijke stappen naar groei 9 2: Maak een foto van jullie relatie 15 3: Groeien naar een relatie van meer geven 29 4: De voorwaarden

Nadere informatie

Anomaal Monisme vergeleken met behaviorisme en functionalisme

Anomaal Monisme vergeleken met behaviorisme en functionalisme Anomaal Monisme vergeleken met behaviorisme en functionalisme Wouter Bouvy 3079171 October 15, 2006 Abstract Dit artikel behandelt Mental Events van Donald Davidson. In Mental Events beschrijft Davidson

Nadere informatie

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven. Moet je je aan een afspraak houden?

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven. Moet je je aan een afspraak houden? VOORBEELD / CASUS Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven Moet je je aan een afspraak houden? Hieronder treft u een beschrijving van een socratisch gesprek dat ik onlangs begeleidde. Voor de volledigheid

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

Diafragma - sluitertijd - ISO-waarde

Diafragma - sluitertijd - ISO-waarde Inleiding Het woord fotografie betekent letterlijk schrijven met licht. Vertaald naar de camera betekent dit, dat we een bepaald moment vastleggen op een sensor. *) We drukken op een knopje en de foto

Nadere informatie

filosofie vwo 2016-I Opgave 1 Twijfel in de rechtbank

filosofie vwo 2016-I Opgave 1 Twijfel in de rechtbank Opgave 1 Twijfel in de rechtbank tekst 1 De film 12 Angry Men uit 1957 wordt beschouwd als een ode aan het Amerikaanse rechtssysteem. Centraal staat een rechtszaak tegen een jongen van 18 jaar die met

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/162865

Nadere informatie

Marleen Schippers - 1071319 Bewustzijn en Handelen Eindopdracht 6 februari 2004

Marleen Schippers - 1071319 Bewustzijn en Handelen Eindopdracht 6 februari 2004 Marleen Schippers - 1071319 Bewustzijn en Handelen Eindopdracht 6 februari 2004 Inleiding In dit betoog beschrijf ik mijn visie op het mind-body probleem 1. Ik richt me in het bijzonder op twee aspecten

Nadere informatie

Authenticiteit toont zich Een filosofische benadering.

Authenticiteit toont zich Een filosofische benadering. Authenticiteit toont zich Een filosofische benadering. dr. Rob van Gerwen Departement Wijsbegeerte Universiteit Utrecht Authentieke Educatie Lectoraat Kunst en cultuureducatie, Amsterdam 21 november 2011

Nadere informatie

Media en Interculturaliteit Lessenserie Blij af!

Media en Interculturaliteit Lessenserie Blij af! Media en Interculturaliteit Lessenserie Blij af! Docentenhandleiding doelgroep duur 3 havo, 2 vwo 6 klokuren Inleiding In veel andere culturen dan de westerse, verandert het schoonheidsideaal niet zo snel.

Nadere informatie

Esthetica en theorievorming. Een interview met Kendall Walton

Esthetica en theorievorming. Een interview met Kendall Walton Gepubliceerd op Esthetica (http://www.estheticatijdschrift.nl) Esthetica en theorievorming. Een interview met Kendall Walton Hans Maes 28 November 2007 Cathedral Lodge, Canterbury Kendall Walton, Professor

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Thema- overzicht Thema- overzicht Kijken is een kunst Groep 5 Museum De Buitenplaats Kern van het thema Mensen laten graag iets van zichzelf aan anderen

Nadere informatie

Spoort de wet wel helemaal (met de esthetica)? De zaak Van Giel vs. Tuymans Filosofie & Praktijk

Spoort de wet wel helemaal (met de esthetica)? De zaak Van Giel vs. Tuymans Filosofie & Praktijk Spoort de wet wel helemaal (met de esthetica)? De zaak Van Giel vs. Tuymans Filosofie & Praktijk Rob van Gerwen Departement F & R, Wijsbegeerte Faculteit Geesteswetenschappen Universiteit Utrecht rob.vangerwen@uu.nl

Nadere informatie

Ook jij kunt een goede profielfoto maken maar maak onderstaande fouten niet:

Ook jij kunt een goede profielfoto maken maar maak onderstaande fouten niet: Een goede profielfoto: je juiste visuele indentiteit Iedereen weet dat in deze hippe en moderne digitale wereld een goede profielfoto belangrijk is. Instagram, LinkedIn, Facebook en niet te vergeten ID-badges

Nadere informatie

Module 3. Hoe gebruik ik informatie op een correcte manier? www.thomasmore.be/bibliotheek

Module 3. Hoe gebruik ik informatie op een correcte manier? www.thomasmore.be/bibliotheek www.thomasmore.be/bibliotheek Module 3 Hoe gebruik ik informatie op een correcte manier? Gebaseerd op de tutorials informatievaardigheden van Bibliotheek Letteren - K.U.Leuven Hoe gebruik ik informatie

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands

Examen HAVO. Nederlands Nederlands Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 20 juni 13.30 16.30 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen; het examen bestaat uit 22 vragen

Nadere informatie

De marketing van duurzaamheid

De marketing van duurzaamheid 12-03-2012 1 De marketing van duurzaamheid Dr. Karel Jan Alsem 12 maart 2012 12-03-2012 2 Dr. Karel Jan Alsem Univ docent Strategic Marketing, en Branding Auteur van journal papers en boeken Eigenaar Alsem

Nadere informatie

filosofie vwo 2016-II

filosofie vwo 2016-II Opgave 2 Theoriegeladenheid van de waarneming 5 maximumscore 3 Een goed antwoord bevat een uitleg met de afbeelding van het eend-konijn van: Kuhns Aristoteles-ervaring: plotselinge perspectiefverandering

Nadere informatie

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27.

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27. Pagina 1 van 5 Spiekkaart Kunst 1. Over kunst en kunstenaars 1.1. Wat is kunst? Wat zijn kunstwerken? Wat is een kunstenaar? Als mensen creatief aan de slag gaan maken ze kunstwerken. Mensen die kunst

Nadere informatie

Opgave 2 Doen wat je denkt

Opgave 2 Doen wat je denkt Opgave 2 Doen wat je denkt 7 maximumscore 2 een argumentatie waarom Swaab het bestaan van vrije wil verwerpt op grond van de experimenten van Libet: bewustzijn komt pas na de beslissingen van de hersenen

Nadere informatie

De essentie van schoonheid voor Margareth Adama

De essentie van schoonheid voor Margareth Adama De essentie van schoonheid voor Margareth Adama Author : Paul De Blot Date : 30 augustus 2016 Een gesprek van de schilderes Margareth Adama met Paul de Blot SJ Margareth, ik werd geboeid door het interview

Nadere informatie

Scherptediepte. Inleiding

Scherptediepte. Inleiding Inleiding In ieder objectief vinden we een diafragma. Het diafragma bestaat uit een aantal lamellen, die tesamen openingen met verschillende diameters kunnen vormen. Doordat het diafragma deze verschillende

Nadere informatie

Getaltheorie II. ax + by = c, a, b, c Z (1)

Getaltheorie II. ax + by = c, a, b, c Z (1) Lesbrief 2 Getaltheorie II 1 Lineaire vergelijkingen Een vergelijking van de vorm ax + by = c, a, b, c Z (1) heet een lineaire vergelijking. In de getaltheorie gaat het er slechts om gehele oplossingen

Nadere informatie

Een beeld dat ons gevangen houdt. Over de epistemische status van de metafysica in het vertoog van Guido Vanheeswijck

Een beeld dat ons gevangen houdt. Over de epistemische status van de metafysica in het vertoog van Guido Vanheeswijck 1 Een beeld dat ons gevangen houdt. Over de epistemische status van de metafysica in het vertoog van Guido Vanheeswijck Emanuel Rutten Het essay van Vanheeswijck laat zich lezen als een boeiend en gepassioneerd

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-MAVO-C

Examenopgaven VMBO-MAVO-C Examenopgaven VMBO-MAVO-C 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een samenvattingsopdracht.

Nadere informatie

Hof de Vriendschap Oordeel deelnemers en bewoners

Hof de Vriendschap Oordeel deelnemers en bewoners Hof de Vriendschap Oordeel deelnemers en bewoners Inhoud:. Conclusies. Oordeel over communicatie 3. Hoe ging de samenwerking? 4. Oordeel over verloop en resultaat 5. Oordeel over nieuwe participatie werkwijze.

Nadere informatie

Pim Broekhof. Art Media en Me. Autobiotic Selfie Verslag G&I1A 19-11-2015. Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin

Pim Broekhof. Art Media en Me. Autobiotic Selfie Verslag G&I1A 19-11-2015. Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin Pim Broekhof G&I1A 19-11-2015 Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin Art Media en Me Autobiotic Selfie Verslag WHAT THE **** IS FLAT DESIGN? THE FALLOUT SHELTER APP PRESENTED BY VAULT

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL

Examenopgaven VMBO-GL en TL Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30 15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID CSE GL EN TL NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID VBO-MAVO-D Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen

Nadere informatie

Media & Privacy Lessenserie Gotcha!

Media & Privacy Lessenserie Gotcha! Media & Privacy Lessenserie Gotcha! Docentenhandleiding doelgroep duur 2 vmbo, 1 havo, 1 vwo 5-6 klokuren Inleiding In een klap beroemd: dat wensen veel jongeren! Of het nu komt door geweldige prestaties

Nadere informatie

Creative without strategy is called art Creative with strategy is called advertising

Creative without strategy is called art Creative with strategy is called advertising Creative without strategy is called art Creative with strategy is called advertising - Jeff I. Richards HouseVertising heeft één ambitie: de beste kwaliteit voor de beste prijs. Dat klinkt nogal algemeen

Nadere informatie

De Nederlander weet niet wat Big Data is, maakt zich zorgen over data misbruik en is niet bereid data te delen ook al doet hij het wel

De Nederlander weet niet wat Big Data is, maakt zich zorgen over data misbruik en is niet bereid data te delen ook al doet hij het wel De Nederlander weet niet wat Big Data is, maakt zich zorgen over data misbruik en is niet bereid data te delen ook al doet hij het wel Kent men Big Data? 80% van de Nederlanders weet niet wat Big Data

Nadere informatie

BaSe Art and PHotography. CursusSen en Workshops 2013

BaSe Art and PHotography. CursusSen en Workshops 2013 BaSe Art and PHotography CursusSen en Workshops 2013 Basis Fotografie Cursusen Basis cursus 5 lessen van 1.5 uur 110 EUR Intro Camera kennis Belichting Compositie en beeldopbouw Model Deze cursus is het

Nadere informatie

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld De Biënnale van de Schilderkunst is dit jaar aan haar derde editie toe Dit tentoonstellingsproject ontstond uit de museale ambitie van zowel het Roger Raveelmuseum

Nadere informatie

Eindexamen filosofie havo I

Eindexamen filosofie havo I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 The Matrix 1 Een goed antwoord bevat de volgende elementen: een uitleg waarom Morpheus opvatting tot het materialisme gerekend kan worden 1 het verband tussen materialisme

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 16 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE Concept: Annelinde de Jong Tekst: Annelinde de Jong en Kevin Aerts Annelinde de Jong, 2012 1 WAARNEMEN Check,

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 53 punten

Nadere informatie

Hand-out voor het opzetten van Portretshoot (BASIS)

Hand-out voor het opzetten van Portretshoot (BASIS) Hand-out voor het opzetten van Portretshoot (BASIS) Begrippen: Projectteam: Een groep personen bestaande uit minimaal 1 fotograaf, 1 model, 1 MUA(H)/(Hair)stylist. Mogelijk kan er ook, afhankelijk van

Nadere informatie

Theorie U Otto Scharmer

Theorie U Otto Scharmer Theorie U Otto Scharmer 1 Vijf niveaus van verandering 2 De 7 stappen in de U-curve 3 Luisteren en je aandacht verschuiven (de linkerkant van de U) 4 ONZE AANDACHT VERSCHUIVEN AFDALEN IN DE U-CURVE - gemeenschappelijke

Nadere informatie

God en de natuurwetten. Jeroen de Ridder

God en de natuurwetten. Jeroen de Ridder [leader] Het vallen van een steen verklaar je met behulp van valwetten. Valwetten kun je verklaren door een beroep op fundamentelere wetten. Na een paar stappen kom je dan uit op fundamentele wetten, die

Nadere informatie

Een vergelijkende visuele analyse van negentiende-eeuwse Iraanse portretfotografie en Perzische schilderkunst Translation by Ton Brouwers

Een vergelijkende visuele analyse van negentiende-eeuwse Iraanse portretfotografie en Perzische schilderkunst Translation by Ton Brouwers Een vergelijkende visuele analyse van negentiende-eeuwse Iraanse portretfotografie en Perzische schilderkunst Translation by Ton Brouwers SAMENVATTING Het onderwerp van mijn proefschrift is de negentiende-eeuwse

Nadere informatie

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO Kijkwijzer Beeldbeschrijving FotografieVMBO Inhoud I. De bedoeling van deze kijkwijzer 2 II. Opdrachten 3 III. Eindopdracht 5 IV. Fotografie en het Fotomuseum Den Haag 6 I. De bedoeling van deze kijkwijzer

Nadere informatie

HDR- FOTOGRAFIE. Inleiding. Het digitale beeld - Bijlage

HDR- FOTOGRAFIE. Inleiding. Het digitale beeld - Bijlage HDR- FOTOGRAFIE Inleiding Wanneer je door de zoeker van je al dan niet spiegelreflex camera kijkt en een prachtige scène hebt waargenomen en vastgelegd, dan is er naderhand soms enige teleurstelling wanneer

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/37810

Nadere informatie

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008.

De hier getoonde tekeningen zijn allemaal afkomstig uit schetsboeken van Rustin. Ze zijn gemaakt in de periode 2001 2008. Voor Rustin is schilderen de hoofdzaak van zijn kunstenaarspraktijk, maar tekenen heeft hij daarnaast ook altijd gedaan. Hij deed dat op de momenten dat hij niet kon schilderen, zoals s avonds als het

Nadere informatie

Wie ben jij? Ik ben... Introductie VMBO

Wie ben jij? Ik ben... Introductie VMBO VMBO onderbouw Introductie Wie jij bent is niet in één zin te beantwoorden. Of je man of vrouw bent. Uit welk land je komt. Wanneer je geboren bent. Welke dingen (muziek, kleding, sport etc.) je leuk vindt.

Nadere informatie

Ruimte creëren. kennis, p. 17). De oplettende lezer ziet dat in het schema van deze negen aspecten deze ruimte wordt aangeduid met de woorden

Ruimte creëren. kennis, p. 17). De oplettende lezer ziet dat in het schema van deze negen aspecten deze ruimte wordt aangeduid met de woorden VERSLAG REACTIE 20 Over vermeende tegenstellingen die irrelevant zijn In het stuk van Piet van der Ploeg Pabo s varen blind op constructivisme (zie artikel op pagina 13) worden veel tegenstellingen geschetst.

Nadere informatie

SAI Leopoldlaan 9 9300 Aalst. Debatteren. Een documentatiemap

SAI Leopoldlaan 9 9300 Aalst. Debatteren. Een documentatiemap SAI Leopoldlaan 9 9300 Aalst Debatteren Een documentatiemap Naam: Klas: Vak: Nederlands Schooljaar 2013 2014 Debatteren: instructieblad 1. Oriëntatie van de opdracht Er zijn drie debatten waarbij je telkens

Nadere informatie

Blog 2: Naar de shop of niet?

Blog 2: Naar de shop of niet? Blog 2: Naar de shop of niet? Mijn tweede blog entry, zoals dat met een populair woord heet. Ik had aanvankelijk gekozen voor een ander onderwerp dan dit, maar ik merk dat het steeds vaker een discussiepunt

Nadere informatie

Winnende foto Pia d Or. gespot4portfolio

Winnende foto Pia d Or. gespot4portfolio Winnende foto Pia d Or gespot4portfolio Fotografie zonder grenzen Als Irene van der Meijs afdrukt met haar Nikon D3x is ze pas voor de helft klaar. Beeldbewerking en -manipulatie met Photoshop speelt in

Nadere informatie

Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. Een korte inleiding:

Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. Een korte inleiding: 1 Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. 23-09-2015 -------------------------------------------- ( j.eitjes@upcmail.nl) Een korte inleiding: Is Ruimte zoiets als Leegte, een

Nadere informatie

Tekenen in de Tweede fase

Tekenen in de Tweede fase Tekenen in de Tweede fase Wat kun je verwachten? Wat kun je verwachten? Lessen per week: Havo 4 / 5 2 uur praktijk en 1 uur theorie (KG/KB) Vwo 4 2 uur (de verdeling praktijk / theorie wisselt door het

Nadere informatie

1 Delers 1. 3 Grootste gemene deler en kleinste gemene veelvoud 12

1 Delers 1. 3 Grootste gemene deler en kleinste gemene veelvoud 12 Katern 2 Getaltheorie Inhoudsopgave 1 Delers 1 2 Deelbaarheid door 2, 3, 5, 9 en 11 6 3 Grootste gemene deler en kleinste gemene veelvoud 12 1 Delers In Katern 1 heb je geleerd wat een deler van een getal

Nadere informatie

Ruig & Rauw De zoektocht naar de oerbehoeften. Ruig & Rauw Gespot

Ruig & Rauw De zoektocht naar de oerbehoeften. Ruig & Rauw Gespot Ruig & Rauw De zoektocht naar de oerbehoeften Ruig & Rauw Gespot Survival of the fittest Hoe ruiger hoe beter lijkt het motto wel te zijn. Only thé fittest will survive. Met een enkel doel; overleven.

Nadere informatie

Doelenlijst Relationele Vorming in de Basisschool in combinatie met de IK-zinnen

Doelenlijst Relationele Vorming in de Basisschool in combinatie met de IK-zinnen Doelenlijst Relationele Vorming in de Basisschool in combinatie met de IK-zinnen RV 1 Kinderen hebben vertrouwen in zichzelf. RV1.1 RV1.2 RV1.3 RV1.4 Ontdekken dat iedereen uniek is. Ik heb door dat iedereen

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Zintuigen en communicatie 3 Wat maakt deze kennis mogelijk? 9. Stel vast wat je meer bent. Auditief, visueel, kinesthetisch of niet duidelijk 11

Zintuigen en communicatie 3 Wat maakt deze kennis mogelijk? 9. Stel vast wat je meer bent. Auditief, visueel, kinesthetisch of niet duidelijk 11 Inhoudsopgave Zintuigen en communicatie 3 Wat maakt deze kennis mogelijk? 9 Stel vast wat je meer bent. Auditief, visueel, kinesthetisch of niet duidelijk 11 Omgaan met anderen die meer auditief zijn 13

Nadere informatie

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken.

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken. Retail Digital Signage heeft zich in verschillende vormen effectief bewezen om doelgericht met consumenten te communiceren. Digitale media wordt ingezet om merkenherkenning te ondersteunen, winkel promoties

Nadere informatie

Correctievoorschrift. Voorbeeld van een goed antwoord: Nagel volgt Kant door op te merken dat het vreemd en onwenselijk is

Correctievoorschrift. Voorbeeld van een goed antwoord: Nagel volgt Kant door op te merken dat het vreemd en onwenselijk is Toets Vrije Wil en 2 Correctievoorschrift Correctievoorschrift Maximumscore 3 Een correcte uitleg van Kants analyse van morele verantwoordelijkheid Een correcte uitleg van waarom we het bestaan van de

Nadere informatie

Mensen willen best meehelpen aan het verbeteren van hun buurt, maar van de gemeente willen ze vooral zo min mogelijk last hebben.

Mensen willen best meehelpen aan het verbeteren van hun buurt, maar van de gemeente willen ze vooral zo min mogelijk last hebben. Mensen willen best meehelpen aan het verbeteren van hun buurt, maar van de gemeente willen ze vooral zo min mogelijk last hebben. David Kok in gesprek met Willem Dudok Burgerparticipatie is een hot topic

Nadere informatie

Handboek sportraden. Weet raad met je sportraad

Handboek sportraden. Weet raad met je sportraad Weet raad met je sportraad De minister kan eventueel de verschillende betrokkenen horen en zal daarna een uitspraak doen. Ook plaatselijke verenigingen of elke andere betrokkene bij het sportbeleidsplan

Nadere informatie

De hooggevoelige ondernemer

De hooggevoelige ondernemer De hooggevoelige ondernemer Vraag en antwoordboek Drs. Bas van Vugt 1 Ten geleide: Aan de hand van praktische lezersvragen legt Bas uit wat hooggevoeligheid en de hooggevoelige ondernemer is. Tevens komen

Nadere informatie

: G. Wilders Parketnummer : 13/425046-09 Officieren van justitie : mr. P. Velleman en mr. B. van Roessel Datum : 15 oktober 2010 (Samenvatting deel 2)

: G. Wilders Parketnummer : 13/425046-09 Officieren van justitie : mr. P. Velleman en mr. B. van Roessel Datum : 15 oktober 2010 (Samenvatting deel 2) Parket Amsterdam Zaak : G. Wilders Parketnummer : 13/425046-09 Officieren van justitie : mr. P. Velleman en mr. B. van Roessel Datum : 15 oktober 2010 (Samenvatting deel 2) Requisitoir G. Wilders (deel

Nadere informatie

1: Definities 1 Introductie 2 Landschap 3 Architectuur 7 Samenvatting 9

1: Definities 1 Introductie 2 Landschap 3 Architectuur 7 Samenvatting 9 Inhoud 1: Definities 1 Introductie 2 Landschap 3 Architectuur 7 Samenvatting 9 2: Techniek 11 Introductie 12 Camera 12 Lenzen 13 Accessoires 27 Instellingen 38 RAW/JPEG 45 srgb/adobergb 45 Beeldschermkalibratie

Nadere informatie

3. In de inleiding worden verschillende woorden gebruikt om de mate van aandacht van de media weer te geven. Welke woorden zijn dit?

3. In de inleiding worden verschillende woorden gebruikt om de mate van aandacht van de media weer te geven. Welke woorden zijn dit? Tekst lezen en woordenschat 1. Bekijk de buitenkant van de tekst van deze les. a) Wat voor soort tekst is dit (bijvoorbeeld: nieuwsbericht, achtergrondartikel, column)? Waarom denk je dat? b) Waar denk

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 14 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 14 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2012 tijdvak 1 maandag 14 mei 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 49 punten

Nadere informatie

Examen HAVO 2012. tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving. tijdvak 1 woensdag 23 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO 2012. tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving. tijdvak 1 woensdag 23 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 woensdag 23 mei 9.00-11.30 uur tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek :

Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek : Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis. Klas 3 Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek : Hoe moet je leren??? De begrippen zijn bij deze toets gekoppeld aan de kunststromingen van de kunstpromotie.

Nadere informatie

In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel van rekenregel 4:

In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel van rekenregel 4: Katern 4 Bewijsmethoden Inhoudsopgave 1 Bewijs uit het ongerijmde 1 2 Extremenprincipe 4 3 Ladenprincipe 8 1 Bewijs uit het ongerijmde In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel

Nadere informatie

Over foto s gesproken

Over foto s gesproken Over foto s gesproken Deel 2 Interpreteren en Waarderen Diana Bokje vanavond Interpreteren Waarderen Oefenen Methode: Vier pijlers Beschrijven => Wat? Analyseren => Hoe? Interpreteren => Waarom? Waarderen

Nadere informatie

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt Bijgewerkt: 20 oktober 2008 Zoek: ga. Begin: Nieuws Amstelveen Geschiedenis Foto's Gebeurtenissen Monumenten Partnersteden Straten Kerken Exposities Links Sponsoren Over de site Javier Gómez en Arian Winterink

Nadere informatie

Warhol of Kosuth? Arthur Danto's 'einde van de kunst' en conceptuele kunst van Joseph Kosuth.

Warhol of Kosuth? Arthur Danto's 'einde van de kunst' en conceptuele kunst van Joseph Kosuth. Gepubliceerd op Esthetica (http://www.estheticatijdschrift.nl) Warhol of Kosuth? Arthur Danto's 'einde van de kunst' en conceptuele kunst van Joseph Kosuth. Sara Wiersma Inleiding De kunstcriticus Arthur

Nadere informatie

2. Bekijk de foto weer. Je ziet 2 tekeningen in de achtergrond. Welke van de twee is anders. Leg uit waarom.

2. Bekijk de foto weer. Je ziet 2 tekeningen in de achtergrond. Welke van de twee is anders. Leg uit waarom. Evelien Jorna EXAMEN BEELDENDE VAKKEN 2015, THEMA ANDERS OEFENVRAGEN BIJ MAGAZINE 1. AFB. 1 Picasso in zijn atelier. Foto. De fotograaf heeft hier bewust gezorgd voor RITME/HERHALING in de compositie/ordening.

Nadere informatie

een duoproject van yves de brabander & dave schweitzer

een duoproject van yves de brabander & dave schweitzer Ecce Homo een duoproject van yves de brabander & dave schweitzer In april presenteert fotograaf Yves De Brabander nieuw werk. Eén praktisch probleem: je moet daarvoor wel naar het Poolse Krakau. Daar vindt

Nadere informatie

Inlichtingen Bij Als je iets wilt vragen, bel De lesbrief staat ook op de website: studio76dordt.

Inlichtingen Bij Als je iets wilt vragen, bel De lesbrief staat ook op de website: studio76dordt. LESBRIEF Workshop verbeelden door Rob van Roon, voor leden van Studio en Vrienden van het Beeldenpark Data zondag 9 oktober van 11 tot 13 uur: Beeldmateriaal verzamelen in het beeldenpark te Zwijndrecht

Nadere informatie

Take Home Examen. De decadente en naturalistische kijk op de natuur. i444049 Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag III

Take Home Examen. De decadente en naturalistische kijk op de natuur. i444049 Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag III Take Home Examen De decadente en naturalistische kijk op de natuur i444049 Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag III De roman A Rebours uit 1884 van Joris-Karl Huysmans gaat over het leven van hertog

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Strategie & Beleid 5. Module Sales- & Accountmanagement 6. Rooster 7. Docenten 7. Opleidingskosten 8

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Strategie & Beleid 5. Module Sales- & Accountmanagement 6. Rooster 7. Docenten 7. Opleidingskosten 8 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Strategie & Beleid 5 Module Sales- & Accountmanagement 6 Rooster 7 Docenten 7 Opleidingskosten 8 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802 HM Breda T.

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

De scorelijst competenties collectieve belangenbehartiger

De scorelijst competenties collectieve belangenbehartiger De scorelijst competenties collectieve belangenbehartiger De scorelijst bestaat uit de twaalf competenties van de collectieve belangenbehartiger met daarbij steeds vier stellingen. Per stelling kunt u

Nadere informatie

WORKSHOP ARGUMENTEREN IN DE DAGELIJKSE LESPRAKTIJK EN EXAMINERING 3F

WORKSHOP ARGUMENTEREN IN DE DAGELIJKSE LESPRAKTIJK EN EXAMINERING 3F WORKSHOP ARGUMENTEREN IN DE DAGELIJKSE LESPRAKTIJK EN EXAMINERING 3F Taalcoachacademie 25-5-2012 Christianne Alberts Inhoudsopgave Taalniveau B2/3F voor studenten Werken volgens vaste structuren Communicatieschema

Nadere informatie

Voordelen. Waarom gebruiken? Context

Voordelen. Waarom gebruiken? Context Standpunt en invloed van de stakeholders Standpunt en invloed van de stakeholders Samengevat De analyse van de stakeholders geef je een beter beeld van de spelers die bij het project betrokken zijn en

Nadere informatie