Eindtermen voor de NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindtermen voor de NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie"

Transcriptie

1 Eindtermen voor de NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie Legenda: Nr. Nr. competentie volgens ICB3 Term Benaming competentie volgens ICB3 D Eindtermen voor het IPMA-D examen Geen eindterm voor het IPMA-D examen PMO Eindtermen voor het IPMA-PMO examen Geen eindterm voor het IPMA-PMO examen C Eindtermen voor het IPMA-C theorie examen Geen eindterm voor het IPMA-PMO examen 1-3 / 4-6 Niveau waarop competentie kan worden uitgevraagd Extra toelichting Toelichting eindterm of verwijzing naar relevante literatuur Taxonomie: Kennis (niveau 1-3) Toepassen (niveau 4-6 ) Werkwoorden Zelfstandige naamwoorden Werkwoorden Zelfstandige naamwoorden Herkennen Termen Toepassen Situaties Benoemen Feiten Opstellen Toepassingen Vergelijken Processen Implementeren Principes Beschrijven Relaties Berekenen Criteria Definiëren Standaarden Beoordelen Regels Verklaren Regels Analyseren Methoden Reproduceren Criteria Oplossen Conclusies Toelichten Methoden Ontwerpen IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 1 van 14

2 D PMO C 1 Technische elementen 1.01 Projectmanagementsucces Projectsucces Succes en Faalcriteria Succesfactoren Projectmanagementsucces Op weg naar projectsucces/van Aken Chaos Rapport/Standish Group 1.02 Belanghebbenden Analyseren belanghebbenden Inventarisatie belanghebbenden, in kaart brengen onderlinge relaties, inventarisatie belang en invloed, inschatten relaties t.o.v. project. Stakeholdermanagementstrategie Aanpak stakeholdermanagement Betrekken stakeholders Betrekken, positioneren, informeren belanghebbenden Communicatieplan Management van verwachting 1.03 Eisen en doelen Doel van het project, projecteisen, projectdoelen Doel van het project = organisatiedoel, het waarom van het project, beoogde effect; projectdoel = binnen de condities opleveren van het resultaat. Projectbeoordeling/beslissing Projectaanpak Fit for use, fit for purpose Waardenmanagement Business case - Business case (indeling en kenmerken) - Nulmeting, deltameting - Scenarioplanning - Relatie tot projectlevenscyclus, postprojectbeoordeling - Business case in relatie tot haalbaarheidsstudie - Business case opdrachtgever en leverancier 1.04 Kansen en risico s Risicoanalyse en risicomanagement Risicomanagementstrategie Kwalitatieve en kwantitatieve risicoanalysetechnieken Kwalitatief: decompositie, visgraatdiagram, oorzaak-gevolg diagram, risico/kansprofiel, kanseffectmatrix - Monte Carlo - Gevoeligheidsanalyse en scenarioplanning - Sterkte-zwakte-, kansen- en bedreigingsanalyse (SWOT) IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 2 van 14

3 D PMO C Verwachte geldwaarde Toegepast in een beslissings- (of kans)boom Risico- en kansmaatregelen Risicomaatregelen zijn bijv. uitsluiten, beperken, delen, verzekeren/overdragen, calamiteitenplan, accepteren. Kansmaatregelen zijn bijv. verzilveren, vergroten, delen, overnemen, afwijzen. Resterend risico Terugvalplan (roll back plan) Onderscheid tussen risico s en issues Onderscheid tussen risico s en onzekerheid in schattingen Risico/kanshorizon Risico/kanseigenaar Risico/kansaversie en risico/kanstolerantie Onderscheid tussen interne en externe risico s en kansen Onderscheid tussen project en zakelijke risico s en kansen Risico- en kanscategorieën Bijvoorbeeld strategische, economische, juridische risico s en kansen Risico- en kansenlogboek 1.05 Kwaliteit Kwaliteit Kwaliteitskosten Juran s Quality Handbook/Juran : conformance & non-conformancekosten Kwaliteitsmanagement Kwaliteitsborging,-verbetering,-beheersing,-planning Kwaliteitsmanagementsysteem Incl. relatie project- en bedrijfskwaliteitsmanagementsystemen Proces- en productkwaliteit Kwaliteitsverwachtingen en acceptatiecriteria Functionele en technische eisen Programma van eisen, specificaties Kwaliteits(management)plan/-strategie 7 basis-kwaliteitsinstrumenten Run chart, histogram, visgraatdiagram, pareto-analyse, control chart, scatterdiagram, stroomdiagram. Kwaliteitslogboek Kwaliteitsbeoordeling, audit en evaluatie Verschil tussen beoordeling (op de inhoud), evaluatie (op het proces) en audit (op het proces, officieel). Normen, voorschriften en standaards Totstandkoming van een norm en de rol van het NEN 1.06 Projectorganisatie Principe opdrachtgever/opdrachtnemer Principe scheiding van techniek en management Projectorganisatie, projectmanagementteam, projectmanagementstructuur Enkelvoudige opdrachtgever- stuurgroep/ wel of geen projectborging / wel of geen afzonderlijke teamleiders Projectorganogram IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 3 van 14

4 D PMO C Nr. Term Extra toelichting Rollen en rolbeschrijvingen Opdrachtgever, gebruiker, leverancier, projectmanager, teammanager, projectsupport, projectborging, configuratiemanager Besluitvorming- en rapportagestructuren Verantwoordelijkhedenmatrix (RACI-model) Overlegstructuren en linking-pin principe 1.07 Teamwerk Succesvolle teams Samenstelling, kenmerken / Team versus groep / omgaan met teams op meerdere locaties Teamsamenstelling Teamrollen (Belbin) Management teams/belbin Oorzaken, symptomen en voorkomen van groepsblindheid Teambuilding Fasen teamvorming (model van Tuckman) Forming, storming, norming, performing. Incl. interventies om naar de volgende fase te gaan /effecten van het oplossen van problemen op de teamvorming Fasen teamvorming in relatie tot situationeel leidinggeven (volgens Tuckman) 1.08 Probleemoplossing Stappen in probleemoplossen Oorzaakidentificatietechnieken Oorzaak-gevolgdiagram, systeembenadering Oplossingidentificatietechnieken Brainstorming, expert mening, lateraal denken, denkhoeden Oplossingbeoordelingstechnieken waardeanalyse, scenarioplanning Besluitvormingstechnieken Meerderheid, compromis, consensus, delegatie 1.09 Projectstructuren Werkdecompositiestructuur-methodiek (WBS) en werkpakketten Volgens PMBoK Projectstructuurcodering Koppeling met OBS/ CBS Productgericht plannen en werkpakketten Volgens PRINCE Scope en op te leveren resultaten Scope en afbakening Incl. interfaces met andere projecten of systemen Tussenresultaten en eindresultaten Scopecreep Configuratiemanagement - Configuratiemanagement en Configuratie-items - Configuratie-item records en configuratiemanagementdatabase (CMDB) - Configuratiemanagementplan IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 4 van 14

5 D PMO C - Baselines 1.11 Tijd en projectfasering Faseringsmodellen Lineair, versie-, ontwikkel-, parallelle, deelprojectfasering Faseovergang en faseplan Samenhang mijlpalen, fasen en beslispunten Product- versus projectlevenscyclus Incl. de positie van de haalbaarheidsstudie in de productlevenscyclus Critical path method: Activity on node (Precedence schema) - Gebruikmaken van andere dan alleen Eind-Start relaties Kunnen toepassen in een kritieke pad analyse van: alap, moet starten op, voor of na - Totale speling - Vrije speling Onzekerheidsanalyse in tijdsplanning Volgens PERT inclusief statistische analyse Mogelijkheden Inkorten tijdsplanning Balkenschema (Gantt Chart) Timeboxing 1.12 Mensen en middelen Capaciteitsmanagement Capaciteitsplan Bruto-netto (beschikbare) capaciteit Theory of constraints in relatie tot capaciteitsvraagstukken over De Zwakste Schakel/Goldratt; Critical Chain project Leveling (spreiden, opdelen, verschuiven) Schattingsmethoden capaciteit Ervaringsgetallen, kengetallen, expert-methode, decompositie, functiepuntanalyse 1.13 Kosten en financiën Kostendecompositie Onderscheid tussen schatten, ramen en begroten Begroten, budgetteren en bewaken O.a. functies van begroten, budgetteren en bewaken Relatie tussen invloed en besteding in de tijd Een budget is een taakstellende (en goedgekeurde) begroting. Budgetbewaking en kostenbeheersing Reserves Post onvoorzien, managementreserve, calamiteitenbudget, wijzigingsbudget Kostenbewust ontwerpen Minimaliseren van de productlevenscycluskosten Kostensoorten, kostendragers Projectadministratie en procuratie Financiële beheersing en liquiditeitsplanning 1.14 Inkoop en contracten IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 5 van 14

6 "Make or buy" beslissing D PMO C Inkoopstrategie en contracteringsplan - Wijzen van aanbesteding - RFI, RFP, RFQ - Longlist, shortlist - Selectie- en gunningcriteria Handelen in precontractuele fase Intentieovereenkomsten en voorovereenkomsten Europese aanbesteding Uitgangspunten, voor wie bestemd, sectoren, drempelbedragen, mogelijke aanbestedingsprocedures, selectie- en gunningcriteria, sancties op niet naleving Relatie project en inkoopafdeling Samenwerkingsverbanden Consortium, VOF, back-to-back overeenkomst Contracten - Gebruikelijke contractartikelen - Algemene voorwaarden - Inspanning- en resultaatverplichtingen - Bankgaranties en letter of credit - Contractmanagement - Algemene contractvormen Brochureplan, turn key, vaste prijs, incentive contract, regiecontract, uren x tarief, uren x tarief met max., raamcontract 1.15 Wijzigingen Wijzigingen en projectissue Wijzigingsvoorstellen, afwijkingen van specificaties, overige issues Wijzigingsprocedure en issuelogboek Wijzigingsautoriteit en wijzigingsbudget Prioriteit en urgentie MoSCoW-principe Relatie wijzigingsbeheer en configuratiemanagement 1.16 Beheersing en rapportage Beheerscirkel (Plan-Do-Check-Act) Beheers- en rapportageniveaus Afstemming beheers- en rapportagecycli Management 'by Objectives' SMART afspraken maken Management 'by Exception' Toleranties en escalaties Beheersinstrumenten en beheersmechanismen Verschillende rapportages in het project Voortgangsrapport, fase-eindrapport, afwijkingsrapport, projecteindrapport, leerpuntenrapport Earned Value Analyse BCWP, ACWP, BCWS, CPI, SPI, CV, SV, BAC, EAC, ETC Slip-charts IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 6 van 14

7 D PMO C 1.17 Informatie en documentatie Informatie versus gegevens. Informatie, gegevens, data Informatiebeheer I/O-matrix, vrijgaveniveaus, versiebeheer, kwaliteitscriteria informatiebeheer Dossierstructuur Management- en specialistendossiers Informatiebeheer in relatie tot configuratiemanagement 1.18 Communicatie Criteria goede communicatie Effectief, efficiënt, aanvaardbaar Communicatiemodel Zender, kanaal, ontvanger, boodschap Communicatiekanalen Mondeling, schriftelijk, elektronisch, audiovisueel Verbale- en non-verbale communicatie Ook bij presentaties Axioma's Watzlawick De pragmatische aspecten van de menselijke communicatie/watzlawick Communicatieniveaus Von Thun : inhoudelijk, relationeel, expressief, appellerend Miscommunicatie O.a. selectieve perceptie en ruis Gespreksvaardigheden - Actief luisteren Hm, samenvatten, parafraseren en doorvragen; rapport maken - De juiste vragen stellen Open, gesloten, suggestieve en retorische vragen - Feedback geven en ontvangen Vergaderen - Effectief vergaderen Succes- en faalfactoren en interventies tijdens vergaderingen - Voorbereiding, eigenlijke vergadering en opvolging - Agenda en agendapunten Indeling en volgorde agendapunten - Fasering in wisselende agendapunten Beeldvormende, commentariërende, besluitvormende en planningsfase - Vergaderrollen Voorzitter, secretaris of notulist, deelnemer Presenteren - Aandachtspunten van goede visuele ondersteuning presentatie - Effectief presenteren Spreekschema, verbaal en non-verbaal gedrag, aansluiten bij doelgroep Schriftelijk communiceren Schrijfwijzer/Renkema - Effectief schriftelijk communiceren O.a. stijldimensies - Ontwerp en structuur documenten Workshops faciliteren Hartelijk Gefaciliteerd - Voorbereiden, begeleiden en opvolgen workshops - Verschillende workshopsvormen 1.19 Projectstart Projectontwikkelingsfase Van idee tot start project Projectvoorbereidingsfase Van projectaanvraag (ook wel projectmandaat) tot start project IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 7 van 14

8 Projectaanvraag, projectopdracht en projectbeslissing Projectaanvraag (ook wel projectvoorstel, projectopdracht, projectcontract) leidt tot projectbeslissing en dat is de start van het project D PMO C Definitiefase De (eerste) planvormingsfase van het project PSU Workshop en Kick-off Project(management)plan/projectdefinitiedocumenten/Plan van Aanpak Op basis hiervan wordt het project uitgevoerd 1.20 Afsluiting Afsluiten project - Opschonen, afsluiten en overdragen projectdossier - Afbouwen van het project en projectteam, vrijgave - Identificeren vervolgacties (aanbevelingen vervolgacties) Overdracht eindresultaat - Verklaring van acceptatie Gebruikers en beheeracceptatie - Oplevering (overdracht, protocol van oplevering) Revisiedocumenten, inbedrijfstelling Evaluatie - Projectverantwoording (projecteindrapport) incl. planning post-projectbeoordeling - Evalueren van het project (leerpuntenrapport) Decharge Voortijdige projecteinde/afsluiting 2 Gedragselementen 2.01 Leiderschap Verschillen en overeenkomsten tussen leiderschap en management Leiderschap, de extra dimensie, S. Talsma Leiderschapsstijlen (Hersey & Blanchard) Management of Organizational Behaviour/Hersey Soorten van macht (Hersey&Blanchard). Management of Organizational Behaviour/Hersey Zeven Eigenschappen van Effectief Leiderschap De zeven eigenschappen van effectief leiderschap/covey Contingentietheorie van Fiedler Verschillende situaties verschillende leiders: resultaatgerichtheid en relatiegerichtheid 2.02 Betrokkenheid en Motivatie Motivatoren van een individu Kennis, ervaring en houding, betrokkenheid, omstandigheden, intrinsieke motivatie Creëren balans omgevingsfactoren en eigen motivatoren / De creatiespiraal / Marinus Knoope creatiespiraal Motivatiemodellen - Piramide van Maslow Primaire, Veiligheid, Sociaal, Waardering, Zelfactualisatie - Motivatie- en hygiënefactoren van Herzberg Omgaan met weerstanden Coachend leiderschap GROW (goal, reality, options, wrap-up) IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 8 van 14

9 D PMO C 2.03 Zelfbeheersing Zelfbeheersing (Zelf)discipline Persoonlijkheid in relatie tot het werk Big V Vormen van intelligentie Emotioneel (Goleman), Rationeel Mentale modellen 2.04 Assertiviteit Balans rolopvattingen en rolverwachtingen Effectief invloed uitoefenen Cirkel van invloed en cirkel van betrokkenheid De vijf aspecten van de wil The act of will/assagioli Politieke en sociale sensitiviteit 2.05 Ontspanning Spanning versus stress Balans tussen belasting en belastbaarheid Inzichten in symptomen & veroorzakers van stress Stressmanagement Ontspanningstechnieken, reduceren fysieke, emotionele en rationele spanning Interventietechnieken voor het reduceren van stress Vitaliseren/oppeppen, teambuildingsactiviteiten, escaleren en de-escaleren. Balans werk, familie, ontspanning 2.06 Openheid Culturele aspecten Creëren van een open bedrijfscultuur Aspecten, kenmerken en beleid t.a.v. openheid Houding en beleid t.a.v. issues, informatie & documentatie, toegankelijkheid en transparantie 2.07 Creativiteit Fasen in het creatieve proces zie ook 1.08 Voorwaarden om te komen tot creativiteit in het project Creatief Leiderschap/Povel Divergente en convergente technieken Creativiteit: Hoe? Zo!/Byttebier 2.08 Resultaatgerichtheid Resultaatgerichtheid Stappen voor resultaatgerichtheid Kenmerken om te komen tot een goed presterende organisatie Good to Great/Collins 2.09 Efficiëntie Principes en voorwaarden continue verbetering (Kaizen) Kaizen: The Key To Japan's Competitive Success/Masaaki Imai IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 9 van 14

10 Technieken voor efficiëntie (Kaizen) Teamwerk, persoonlijke discipline, hoge moraal, kwaliteitskringen, continue aandacht voor verbetering Basistechnieken voor persoonlijke efficiëntie Gebruik je hersens/brandhof D PMO C Organisatie eigen werk / Timemanagement Kernkwadranten Bezieling en kwaliteit in organisaties, Daniel D. Ofman 2.10 Overleg en advies Rol van PM/PMO als adviseur Feilloos adviseren/block Opbouwen van argumenten The uses of argument/toulmin Methoden en technieken adviesvaardigheden (Nathans) Adviseren als tweede beroep/nathans 2.11 Onderhandeling Onderhandelingsstrategie (Win-Win/Win-Lose) Fasen in onderhandeling Voorbereiding, aanloop, opening, verkenning, uitvoering en afsluiting. Effectief onderhandelen Uitkomstverwachting, streefpunt, weerstandspunt, breekpunt, achterban BAZO: Beste Alternatief Zonder Overeenkomst Harvard-methode Excellent Onderhandelen/Fischer e.a Conflicten en crises Soorten conflicten, conflictbronnen, conflictpartijen Conflicthanteringen en organisatieontwikkeling/mastenbroek Fasen in een conflict Nul-, rationele, emotionele en strijdfase: kenmerken, oplossingsstrategie Conflictdereguleringsmechanismen Conflictderegulering in de verschillende conflictfasen Waarde van conflicten in projecten PM in verschillende rollen in conflicten Stijlen conflicthantering (volgens Thomas & Kilman) Gewenste stijl van leidinggeven en competenties bij managen crisis Crisisplan, inhoud en samenstelling Risicoanalyse en scenarioplanning ('worst case scenario') 2.13 Betrouwbaarheid Opbouwen betrouwbaarheid in een netwerk van betrokken partijen Beheerscyclus/ Scenarioplanning/ Systematische en gedisciplineerde manier van werken/ Wat doe je als je afspraken niet kunt nakomen Aspecten van betrouwbaarheid Consistentie/ Transparantie/ Voorspelbaarheid 2.14 Respect en inlevingsvermogen Kenmerken Authentiek, aanvaarding en empathie Drijfveren en overtuigingen Basiswaarden waardering & respect De logica van het gevoel/cornelis IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 10 van 14

11 Dimensies van nationale culturen Allemaal andersdenkenden/hofstede Overbruggen van tegenstellingen D PMO C 2.15 Ethiek Soorten ethiek Beginselen-, gevolgen- en deugdenethiek Persoonlijke ethiek versus bedrijfsethiek. Wat te doen bij niet ethisch gedrag van anderen. Mensenrechten Gedragscodes voor professionals De gedragscode van IPMA Nederland 3 Context 3.01 Projectoriëntatie Werkvormen: Improviseren, routinematig en planmatig Voorwaarden en kenmerken van een project. Redenen om een project uit te voeren. Projectmanagement Beheersaspecten, duivelsdriehoek Projectmanagementstandaarden PMBOK, PRINCE2, Projectmatig Creëren en Project Matig Werken (Zoals beschreven in: "Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement") Overeenkomsten en verschillen werken in project- en staande organisatie 3.02 Programmaoriëntatie Kenmerken programma Definitie programma, verschillen tussen projecten en programma's Wanneer kies je voor een programma Programmaorganisatie: rollen en de bijbehorende TVB Programmaopdrachtgever, sponsor, sponsorgroep, programmamanager, verandermanagers, programmabureau, programmastuurgroep, programmaborging Multiorganisatieprogramma's Bijvoorbeeld: Publiek-Private-Samenwerking, Consortium, etc. Programmalevenscyclus Programmafasen en plateauovergangen Kerndocumenten van een programma Visiedocument en blauwdruk, programmaplan, Business case Batenmanagement en transitiemanagement Doelenidentificatie Doelenboom, doelen-inspanningennetwerk Management van verandering - Principe van verandering Resolving Social Conflicts: And, Field Theory in Social Science/Kurt Lewin - Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering/kotter - Aspecten van verandering Ondernemen binnen de onderneming/weggeman e.a - Aanpak van verandering in verschillende organisaties Kleurenleer van De Caluwé 3.03 Portfolio-oriëntatie IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 11 van 14

12 Verschil tussen programma-, portfolio- en (multi)projectmanagement D PMO C Portfolioproces Prestatie-indicatoren en Balanced Scorecard Prioritering van programma's en projecten Multicriteria-analyse, THEFD-criteria, Bubble chart, Sturen op samenhang, T. van der Tak, e..a. Portfolio-organisatie Portfolio stuurgroep, Portfolio Support Office, portfoliomanager 3.04 Project-, programma- en portfolio-implementatie Stappen bij invoeren PPP-organisatie Voor- en nadelen/ stappen / weerstanden Effect op organisatie bij PPP-implementatie Model van Weggeman, Meesterlijk organiseren, Rudy Kor,Gert Wijnen,Mathieu Weggeman Verschillen managementstijl lijnmanagers en projectmanagers Basisprocessen PPP-organisatie in een klantomgeving en in een leveranciersomgeving Kenmerken PMO PMO als pop-up shop Toegevoegde waarde PMO,, Dienstenportefeuille,, Inrichten PMO,, Guidelines for Project Management NEN ISO Volwassenheidsniveaus PPP-organisaties Benchmarking 3.05 Staande organisatie Platte versus hiërarchische organisatie Lijn-staforganisatie Samenhang verantwoordelijkheid en bevoegdheid Depth en Span of control Samenhang project- en staande organisatie Matrix-, coördinatie- en autonome structuur Mintzberg: 7 configuraties, 6 coördinatiemechanismen, 7 krachten Functiescheiding Waardeketentheorie van Porter Porter over concurrentie/porter Disciplines van de Lerende Organisatie De vijfde discipline/senge 3.06 Primair proces Bedrijfsmodellen Business model Canvas Bedrijfsvoering in profit en non-profit organisaties Business Process Redesign Raakvlakken project/programma en bedrijfsvoering Strategisch/tactisch/operationeel 3.07 Systemen, producten & technologie INK en EFQM-managementmodel Introductie: filosofie, inhoud en toepassing van het management model/ink Levenscyclus van een product en van een project Boston Matrix: Star, Cash Cow, Question Mark, Dog IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 12 van 14

13 Systeemontwikkeling en de relatie tot projectmanagement Lean Six Sigma / Agile, Scrum Systeemtheorie Project als systeem versus eindresultaat als systeem/ Opstellen flowschema / Relatie tot de omgeving, black box, input/output, invoer en uitvoercontrole / Integratie D PMO C Ketenmanagement 3.08 Personeelsmanagement Rol project-, lijn- en HR-manager in HRM van projectdeelnemers Werving, aansturing en beëindiging / verantwoordelijkheden afhankelijk samenhang tussen project- en staande organisatie Functionerings- en beoordelingsgesprekken Doelstelling, kenmerken, verschillen; Persoonlijk opleidingsplan (POP), POP-gesprekken Competentiemanagement in projecten Training, coaching, leren op het werk; single- en double loop leren 3.09 Gezondheid, beveiliging, veiligheid en milieu ARBO wetgeving Risico-inventarisatie, veiligheidsplan, zorgplicht WABO wetgeving AMVB, Omgevingsvergunning (WABO), Milieuvergunning, MER (milieu effect rapportage), milieudelicten (Wettelijke) verantwoordelijkheid van de projectmanager Wetgeving op het gebied van databeveiliging, privacy, etc. MVO: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 3.10 Financiën Financiële administratie - Kostenindelingen Vaste en variabele kosten/ directe en indirecte kosten - Kostenplaatsmethode - Principes boekhouding Grootboekrekening, journaalposten, dagboeken Projectadministratie - Afstemming project- en bedrijfsadministratie Extracomptabele projectadministratie / rollen project- en bedrijfsadministratie Financiële verslaglegging (financiële jaarstukken) Handboek Jaarrekening/Kluwer - Balans - Waardering van projecten Onderhanden werk - (Netto) werkkapitaal - Winst- en Verliesrekening - EBIT en EBITDA - Operationele uitgaven (OPE) en Kapitaaluitgaven (CAPE) - Investeringen en afschrijving - Kasstroom m.b.t. investeringen - Transitoria Investeringscalculaties - Reële optie Analyse - NCW-berekening Verdisconteringfactor, verdisconteringvoet, IRR, sunk costs IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 13 van 14

14 - Return on Investment Netto winst gedeeld door de investering. - Terugverdientijd - Break Even Point D C Financiering - Risicodragende financieringsmogelijkheden Aandelen, obligaties/ Interne en externe / Centrale, decentrale en hybride - Niet-risicodragende financieringsmogelijkheden Leningen, kredieten, hypotheek, facturering, cessie, verpanding, operationele en financiële lease Kengetallen Financiële Kengetallen/Walsh - Solvabiliteit Solvabiliteit, debt ratio, solvabiliteitsratio, richtlijnen - Rentabiliteit REV, RVV, RTV, hefboomeffect - Liquiditeit Bruto- en netto werkkapitaal, current en quick ratio plus drijfveren - Omloopsnelheid Van het vermogen, debiteuren en voorraden 3.11 Juridische aspecten Bronnen van het recht Verschil tussen recht, wetten, gewoonterecht, jurisprudentie Rechtsgebieden Privaat-, Publiekrecht Dwingend, regelend en aanvullend recht Soorten overeenkomsten Formele en vormvrije overeenkomsten. Totstandkoming van overeenkomst Tekortkoming in de nakoming overeenkomst Wanprestatie en overmacht Onrechtmatige daad Risicoaansprakelijkheid, causaal verband, Octrooi en merkenrecht Intellectueel eigendom, auteursrecht, patent, licenties Verantwoordelijkheid projectmanager in de rechtshandhaving IPMA CERTIFICERING Nederland 201 D3.401 / Eindtermen NCB3 examens IPMA D, IPMA PMO en IPMA C theorie / Versie 1.1 / Pagina 14 van 14

Eindtermen voor de NCB v3.0 Examens IPMA D en IPMA C theorie

Eindtermen voor de NCB v3.0 Examens IPMA D en IPMA C theorie Eindtermen voor de NB v3.0 Examens IPMA D en IPMA theorie Legenda: Nr. Nr. competentie volgens IB3 Term Benaming competentie volgens IB3 D Eindtermen voor het IPMA-D examen Eindtermen voor het IPMA- theorie

Nadere informatie

Onder de volgende tab vindt u de eindtermen voor de NCB v3.0 examens.

Onder de volgende tab vindt u de eindtermen voor de NCB v3.0 examens. Onder de volgende tab vindt u de eindtermen voor de NB v3.0 examens. Indeling van de kolommen: Kolom Status Inhoud Beschrijving van de termen A Voorpublicatie Elementnummer waartoe de term behoort. B/

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Colofon Titel: Auteurs: Samenstellers: Uitgever: Examengids ICB3 IPMA Certificering Bert Hedeman, John Hermarij, Sven Huynink Van Haren Publishing, Zaltbommel, www.vanharen.net ISBN: 978 94 018 0034 1

Nadere informatie

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren TM PRINCE2 Symposium: Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren Bert Hedeman b.hedeman@insights-int.nl PRINCE2TM is a Trade Mark of the Office of Government Commerce Bert Hedeman Partner Insights

Nadere informatie

BPUG-bijeenkomst 3 juli 2013 PRINCE2 en IPMA bij leveranciersorganisaties

BPUG-bijeenkomst 3 juli 2013 PRINCE2 en IPMA bij leveranciersorganisaties BPUG-bijeenkomst 3 juli 2013 PRINCE2 en IPMA bij leveranciersorganisaties Michel Rutgers IPMA B gecertificeerd projectmanager michelrutgers@practicalapproach.nl 1 Programma 1. Introductie 2. Profiel Practical

Nadere informatie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie Brochure IPMA D Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van NCB versie 3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Oefenopg alle comp, Level C

Oefenopg alle comp, Level C Oefenopgaven alle competenties, Level e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem Oefenopg alle comp, Level uteursrecht

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

Oefenopgaven technische competenties deel 3, level C en D

Oefenopgaven technische competenties deel 3, level C en D Oefenopgaven technische competenties deel 3, level en e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem Oefenopg techn comp deel

Nadere informatie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie Brochure IPMA C Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level en e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem OPG Oefenopg context

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van NCB versie 3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14 Inhoud Inleiding 14 Deel 1 Wat is een bedrijf? 17 1 Bedrijf en bedrijfskunde 19 1.1 Het bedrijf 20 1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20 1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 22 1.1.3 De eenvoudige

Nadere informatie

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 1 Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 3 Workshop Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma

Nadere informatie

Body of Knowledge and Skills Domein Bedrijfskunde en Agribusiness, opleiding Associate Degree B&A

Body of Knowledge and Skills Domein Bedrijfskunde en Agribusiness, opleiding Associate Degree B&A Body of Knowledge and Skills Domein Bedrijfskunde en Agribusiness, opleiding Associate Degree B&A Eindterm 1 Ontwikkelen van een visie op veranderingen en trends in de externe omgeving en ontwikkelen van

Nadere informatie

STUDIEDAG. Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011

STUDIEDAG. Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Introductie "Projectmatig werken is teamwork... maar vanuit andere samenwerkingsvormen dan we vaak gewoon zijn in de reguliere werking.

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Management Diploma('s) Diplomalijn(en) Nemas Advanced Management Examen. Advanced Management Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Management Diploma('s) Diplomalijn(en) Nemas Advanced Management Examen. Advanced Management Niveau EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Management Diploma('s) Nemas Advanced Management Eamen Advanced Management Niveau vergelijkbaar met hbo Versie 2.0 Geldig vanaf 1-09-14 Vastgesteld op 26-09-13 Vastgesteld

Nadere informatie

Project Management: Introductie tot Prince2

Project Management: Introductie tot Prince2 Bijeenkomst Detaco professionals Project Management: Introductie tot Prince2 Stefan van Duren 22 september 2011 Het Turfschip Etten-Leur Gebaseerd op het boek Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope 102 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.8 ProjectMatig Werken Deel I van de beschrijving van ProjectMatig Werken is gereviseerd en geautoriseerd door Gert Wijnen, een van de auteurs

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management IPMA A RAPPORTBEGELEIDING TRAINING PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. OVER IPMA IPMA-certificering dankt haar populariteit aan de focus

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement op basis van NCB versie 3 Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden op het gebied

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Dr. Projects Management B.V.

Dr. Projects Management B.V. --009 Dr. Projects Management B.V. Printversie van gepresenteerde beelden van de website www.drprojects.nl Dr. Projects Management Dit is de bundeling van de website presentaties per onderdeel. De diensten

Nadere informatie

Wat is de definitie van een project volgens de A4-projectmanagement methode?

Wat is de definitie van een project volgens de A4-projectmanagement methode? Wegwijzer voor methoden bij Projectmanagement 2de geheel herziene druk Fritjof Brave.; Erwin Baardman; Ariane Moussault, 2011 5.1 A4 projectmanagement Wat is de definitie van een project volgens de A4-projectmanagement

Nadere informatie

Training IPMA PMO. Nóg sterker worden binnen het vak van PMO. www.winpmoopleidingen.nl

Training IPMA PMO. Nóg sterker worden binnen het vak van PMO. www.winpmoopleidingen.nl Training IPMA PMO Nóg sterker worden binnen het vak van PMO Training van WIN PMO. De IPMA PMO opleiding Sinds 2015 is het mogelijk om een IPMA PMO certificaat te behalen bij IPMA Certificering NL (voormaling

Nadere informatie

WIN PMO Groenewoudsedijk 70a 3528 BK Utrecht Tel. 030 711 55 66 events@winprojectsupport.nl www.winprojectsupport.nl.

WIN PMO Groenewoudsedijk 70a 3528 BK Utrecht Tel. 030 711 55 66 events@winprojectsupport.nl www.winprojectsupport.nl. WIN PMO Groenewoudsedijk 70a 3528 BK Utrecht Tel. 030 711 55 66 events@winprojectsupport.nl www.winprojectsupport.nl Opleidingen 2014 Opzetten Project Management Office Basistraining voor de startende

Nadere informatie

Projectmanagement update

Projectmanagement update Projectmanagement update Alfred Krol Triple Plus BV Even voorstellen PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries. The Swirl logo is

Nadere informatie

Examenprogramma MBA Financiële Rapportage en Analyse 1

Examenprogramma MBA Financiële Rapportage en Analyse 1 Diplomalijn Financieel Administratief Eamen Financiële Rapportage en Analyse (FRA) *) Niveau Positionering Versie 7 Geldig vanaf 01-01-2013 Vergelijkbaar met hbo-ad Vastgesteld op November 2011 Vastgesteld

Nadere informatie

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken?

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Monique te Velthuis Agis Zorgverzekeringen Ontstaan in 1999 na fusie tussen zorgverzekeraars Anova, Anoz en ZAO 1,8 miljoen ziekenfonds en

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management IPMA C TRAINING PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. OVER IPMA IPMA-certificering dankt haar populariteit aan de focus op de competenties

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management IPMA INCOMPANY TRAINING PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. OVER IPMA IPMA-certificering dankt haar populariteit aan de focus op de

Nadere informatie

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening 1. Wat is ten aanzien van de projectomgeving het uitgangspunt van PRINCE2? A. Een Fixed-price contract B. Een klant/leveranciers omgeving C. Een

Nadere informatie

Syllabus. Leerdoelen voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A

Syllabus. Leerdoelen voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A Syllabus en voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A Modules: Bedrijfsdoelstellingen & kengetallen Financiële administratie Kosten & prijzen Bedrijfsvorm & wetgeving EBC*L International,

Nadere informatie

Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP

Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP Agile in Projecten minimalisme of strak pak? Richard Weber PMP De Spreker Richard Weber Directeur & oprichter Adviseur & coach Projectmanagement Profile Dynamics ICT & Bedrijfskundige achtergrond Trainer

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Projectmanagement op basis van NCB versie 3 Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. Andere

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 -

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 - Workshops Top Secretaries 2012 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2-1 TRAININGSCARROUSEL - 3-1.1. Projectmanagement - 3-1.2. Overtuigend beïnvloeden - 4-1.3. Communiceren met NLP - 5-1.4. Effectiever met emotionele

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management IPMA C RAPPORTBEGELEIDING TRAINING PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. OVER IPMA IPMA-certificering dankt haar populariteit aan de focus

Nadere informatie

Basiskennis Management NEMAS

Basiskennis Management NEMAS Basiskennis Management NEMAS Editie 2015 Morel Opleiding en Training B.V. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze

Nadere informatie

Basiskennis Management

Basiskennis Management Basiskennis Management Inhoudsopgave Les 1 Management: besturing en macht 1.1 Inleidin 1.2 Management algemeen 1.3 Managementniveaus 1.4 Bestuursproces 1.5 Taken van managers 1.6 Omgaan met macht 1.7 Samenvatting

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECTSTART-UPS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2 Essentiële waarden... 21. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 23

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2 Essentiële waarden... 21. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 23 Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1 Visie op leidinggeven... 13 1.1. Organisatiecultuur... 13 1.2. Noodzaak van cultuuromslag... 15 1.3. Structuur-, cultuurdiscussie... 15 1.4. Organisatiecultuur... een

Nadere informatie

Leidinggeven aan kwaliteitszorg

Leidinggeven aan kwaliteitszorg Leidinggeven aan kwaliteitszorg Van kwaliteitsbewustwording naar continue kwaliteitsverbetering Drs Jan Polderman Utrecht, 24 januari 2007 1 2 Kwaliteitszorg; een instrument kiezen? Aanbevelingen schoolleiders

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 35

Inleiding... 9. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 35 Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1 Visie op leidinggeven... 13 1.1. Beïnvloeding van de organisatiecultuur... 13 1.2. Organisatiecultuur en organisatieklimaat... 15 1.3. Noodzaak van cultuuromslag... 16

Nadere informatie

I N H O U D. Voorwoord 11. Inleiding: een kader voor kwaliteitsontwikkeling 15

I N H O U D. Voorwoord 11. Inleiding: een kader voor kwaliteitsontwikkeling 15 modellen 5 I N H O U D Voorwoord 11 Inleiding: een kader voor kwaliteitsontwikkeling 15 1 Kwaliteit 21 1.1 Situering 22 1.1.1 Beheersbaarheid 22 1.1.2 Waarden 22 1.1.3 Kernprocessen in de non-profitsector

Nadere informatie

Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Nemas Middle Management wordt geadviseerd.

Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Nemas Middle Management wordt geadviseerd. Diplomalijn Examen Niveau Management HRM hbo Versie 1.0 Geldig vanaf 1 september 2014 Vastgesteld op 26 september 2013 Vastgesteld door Veronderstelde voorkennis Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Nadere informatie

Ontwerpmethodologie LES 2

Ontwerpmethodologie LES 2 Ontwerpmethodologie LES 2 Steve Vanlanduit 20-2-2006 Herhaling titel van presentatie 1 Inhoud les 2 Inleiding projectmanagement Economische aspecten in het ontwerpproces: Kapitaalsinvestering beslissingen

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1: Managen versus leidinggeven... 13 1.1 Management... 13 1.2 Leiding geven... 13 1.3 Competenties en taakaspecten van de leidinggevende... 16 1.4 Samenvattend... 16 Hoofdstuk

Nadere informatie

Relevantie/Te gebruiken voor de winst verdeling bij aandelen in een organisatie.

Relevantie/Te gebruiken voor de winst verdeling bij aandelen in een organisatie. Blok P2 Bedrijfseconomie Model/Theorie: Winstverdeling Auteur: Drs. A.W.W. Heezen. Vakgebied: Bedrijfseconomie Relevantie/Te gebruiken voor de winst verdeling bij aandelen in een organisatie. Model/Theorie:

Nadere informatie

2Modelexamen 2. Modelexamen 2

2Modelexamen 2. Modelexamen 2 2Modelexamen 2 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Effectief leidinggeven

Branchetoetsdocument: Effectief leidinggeven pagina 1 van 5 Branchetoetsdocument: Effectief leidinggeven Versie 4.1 VERVALLEN per 1-01-2009 Deelbranche(s) Tankstation Algemene beschrijving & doelstelling van de branchekwalificatie De beroepsbeoefenaar

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Projectmanagement voor het HBO op basis van IPMA-D Werkboek Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best Practices, methodes en standaarden

Nadere informatie

Les 4. Les 5. De projectmanager. Les 6

Les 4. Les 5. De projectmanager. Les 6 Projectmanagement Inhoudsopgave Les 1 Projectmanagement en structuurverandering 1.1 Inleiding 1.2 Begripsbepalingen 1.3 Structuurverandering 1.4 De betekenis van projectwerk - voor- en nadelen 1.5 Samenvatting

Nadere informatie

Middle Management NEMAS

Middle Management NEMAS Middle Management NEMAS Editie 2015 Morel Opleiding en Training B.V. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze

Nadere informatie

Oefenopgaven technische competenties deel 1, level C en D

Oefenopgaven technische competenties deel 1, level C en D Oefenopgaven technische competenties deel 1, level en D De antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem Oefenopg techn comp

Nadere informatie

inhoud Hoofdstuk 3 Ik, de ontvanger 40 3.1 Luisteren 40 3.1.1 Non-verbaal luistergedrag 41 3.1.2 Verbaal luistergedrag 42 3.2 Kritiek ontvangen 43

inhoud Hoofdstuk 3 Ik, de ontvanger 40 3.1 Luisteren 40 3.1.1 Non-verbaal luistergedrag 41 3.1.2 Verbaal luistergedrag 42 3.2 Kritiek ontvangen 43 inhoud Deel 1 Communicatief competent Hoofdstuk 1 Strategisch denken 2 1.1 Communicatie en strategie 2 1.2 Publieks- en situatiegericht denken 3 1.3 Doelgericht denken 4 1.3.1 Het formuleren van doelen

Nadere informatie

Oefenopgaven contextuele competenties deel 1, level C en D

Oefenopgaven contextuele competenties deel 1, level C en D Oefenopgaven contextuele competenties deel 1, level en e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem Oefenopg context comp

Nadere informatie

Middle Management. Inhoudsopgave. Les 1. Les 3. Les 2. Les 4. Organisaties, een inleiding. Organisaties en hun omgeving (meso - macro)

Middle Management. Inhoudsopgave. Les 1. Les 3. Les 2. Les 4. Organisaties, een inleiding. Organisaties en hun omgeving (meso - macro) Middle Management Inhoudsopgave Les 1 Organisaties, een inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Management 1.3 Managementniveaus en besluitvorming 1.4 Vakgebied management en organisatie 1.5 Bedrijfsprocessen en toegevoegde

Nadere informatie

HET ANTWOORD OP UW VRAGEN

HET ANTWOORD OP UW VRAGEN HET ANTWOORD OP UW VRAGEN Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden onze opdrachtgevers daarmee het beste

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

Wat maakt een project en/of programma succesvol?

Wat maakt een project en/of programma succesvol? Wat maakt een project en/of programma succesvol? Bijeenkomst 4 april 2011 Drs. Sylvie Rath Voor informatie verwijs ik graag naar de website van WagenaarHoes, mijn laatste werkgever (www.wagenaarhoes.nl)

Nadere informatie

Initiëren en creëren van producten en diensten, zelfstandig en ondernemend.

Initiëren en creëren van producten en diensten, zelfstandig en ondernemend. COMMERCE Competentieniveaus voor de domeincompetenties Commerce DC.1 Initiëren en creëren van producten en diensten, zelfstandig en ondernemend. Competentieniveau 1 CE/IBL/SBRM/F&B Signaleren en opsporen

Nadere informatie

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22 identificatie opleiding Winkelmanagement modulenaam Leidinggeven en HR opleidingsonderdeel HRM 1: ik als medewerker code module goedkeuring door aantal lestijden studiepunten 3 datum goedkeuring structuurschema

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI CHANGE MANAGEMENT PLAN IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden

Nadere informatie

Referentieprofielen Kennis-, ervaring, vaardigheden, houding en gedrag voor rollen in projecten

Referentieprofielen Kennis-, ervaring, vaardigheden, houding en gedrag voor rollen in projecten Rollen&Projectmanager,&Omgevingsmanager,&Technisch&manager,&Contractmanager,&Manager&Projectbeheersing& & Visie, doel en uitgangspunten bij de referentieprofielen: Visie Het succes van een project of programma

Nadere informatie

Duurzaam (kosten)effectief uitbesteden

Duurzaam (kosten)effectief uitbesteden Duurzaam (kosten)effectief uitbesteden Agenda Kiezen voor uitbesteding Uitbestedingsfeiten Wenselijke situatie Eisen volgens ISO5500X Showstoppers Aandachtspunten Afsluiting Kiezen voor uitbesteding Ontbreken

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR. Lean toegepast op PRINCE2 Projectmanagement is waste (maar noodzakelijk) Martin van Borselaer Mens-, organisatie- en procesverbeteraar Projectmanager/verandermanager & coach

Nadere informatie

EEN VAN ONZE EXPERTS. For every situation, there is a suitable line from a song

EEN VAN ONZE EXPERTS. For every situation, there is a suitable line from a song EEN VAN ONZE EXPERTS For every situation, there is a suitable line from a song Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HANDBOEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Taxonomie code. (indien van toepassing) B 1.3 De kandidaat kan de subadministraties beoordelen, analyseren en opstellen.

Taxonomie code. (indien van toepassing) B 1.3 De kandidaat kan de subadministraties beoordelen, analyseren en opstellen. Opgesteld door: SE Examenonderdeel Code: Naam: Toetsvorm: FM Financieel Management Theorie 1. Financiële administratie 1.1 De kandidaat kan aan de hand van financiële feiten (boekingsstukken) de boekhouding

Nadere informatie

PRINCE2 2010. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

PRINCE2 2010. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. PRINCE2 2010 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 12 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 2 PRINCE2... 4 2.1 KENMERKEN PRINCE2...

Nadere informatie

Managementmodellen. voor interne analyse van organisaties. 13-november 2012

Managementmodellen. voor interne analyse van organisaties. 13-november 2012 Managementmodellen voor interne analyse van organisaties 13-november 2012 Wim Hoyer Interaction Interim VOF Ondernemer, organisatie adviseur, coach, docent, ontwikkelaar Helmond www.interactioninterim.nl

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Agenda Introductie Performance Management Stellingen Afsluiting Luciano

Nadere informatie

Op weg naar professioneel projectmanagement

Op weg naar professioneel projectmanagement Seminar Professionalisering Projectmanagement 23 januari 2003, hotel Mövenpick te Voorburg Op weg naar professioneel projectmanagement Henk Schenk www.sharedvalues.nl Lijn van de presentatie: Toegevoegde

Nadere informatie

Project Management. Hfst 1: Het project:

Project Management. Hfst 1: Het project: Project Management Hfst 1: Het project: 1.1: Soorten werkzaamheden: We kennen 3 soorten werkzaamheden: Improvisatie: een plotselinge reactie op een niet verwachte gebeurtenis. Hiervoor zijn geen richtlijnen.

Nadere informatie

Taxonomie code. (indien van toepassing) Boekhoudprogramma. Spreadsheetprogramma.

Taxonomie code. (indien van toepassing) Boekhoudprogramma. Spreadsheetprogramma. Opgesteld door: SE Examenonderdeel Code: Naam: Toetsvorm: FM Financieel Management Theorie 1. Financiële administratie 20% 1.1 De kandidaat kan aan de hand van financiële feiten (boekingsstukken) de boekhouding

Nadere informatie

Jan Heunks / Key Result 21-5-2015

Jan Heunks / Key Result 21-5-2015 BESLUITVORMING; HET SPEL OF DE REGELS Jan Heunks / Key Result Als consultant, trainer en coach binnen verschillende organisaties (in)direct betrokken om performance vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken

Nadere informatie

BWI Bedrijfscase Projectmanagement deel 2 1. VU BWI Bedrijfscase. Cursus Project management deel 2

BWI Bedrijfscase Projectmanagement deel 2 1. VU BWI Bedrijfscase. Cursus Project management deel 2 BWI Bedrijfscase Projectmanagement deel 2 1 VU BWI Bedrijfscase Cursus Project management deel 2 April 2011 Henk Magré Programma Korte terugblik Projectplan en Communicatie (theorie) Werkgroepjes (jullie

Nadere informatie

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 voorbeeldexamen Project Participation Foundation (PPF) I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 Inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 12

Nadere informatie

Managen van agile projecten

Managen van agile projecten WHITEPAPER Managen van agile projecten Bert Hedeman Iedereen Agile? Nee! Agile kan absoluut eenvoudig en effectief worden toegepast in ieder project waarbij een sterke samenwerking met de gebruikers gewenst

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager

Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager Leergang voor de praktijkmedewerker/praktijkmanager van de tandarts/huisartsenpraktijk. voor data of voor in-company verzoeken 1 De praktijkmanager kan een

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 ONLINE QUICK SCAN IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten deze module een kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting

Nadere informatie

ISO Crises! What Crises?

ISO Crises! What Crises? 30 maart 2006 ISO Crises! What Crises? kennisteam kwaliteitsmanagement Agenda 13.00 uur opening DB ISO, crises, what crises GB discussie olv DB afronding/conclusies 15.00 uur einde GB 1 Onderwerp KKT-enquête

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Het PMO van PostNL IT

Het PMO van PostNL IT Het PMO van PostNL IT WIN PMO Congres Blik op een kleurrijk PMO Alex Palma, manager IT Projecten 13-03-2014 Wat willen we jullie vertellen? Positionering van projectenorganisatie Waarom een PSO? Implementatiestrategie

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIC ASSESMENT IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI WORKSHOP LEADING CHANGE IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet

Nadere informatie