KWALITEITSCONTROLE VAN SOFTWARE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KWALITEITSCONTROLE VAN SOFTWARE"

Transcriptie

1 I KWALITEITSCONTROLE VAN SOFTWARE n dit artikel wordt nader ingegaan op de plaats en de te volgen werkwijze van de Fagan Inspection Methode bij het ontwikkelen van informatiesystemen. Communicatie is zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten. Dit zouden we kunnen uitbreiden met langs elkaar heen denken en schrijven. Met dit laatste komen we vanzelf op het stiefkindje van vele automatiseringsprojecten en -afdelingen: de documentatie. Niet zelden wordt besloten bestaande informatiesystemen opnieuw te ontwikkelen omdat men er niet meer uitkomt. Zo 'n situatie ontstaat al snel wanneer een project opgeleverd wordt, enige jaren naar tevredenheid functioneert, enkele forse wijzigingen ondergaat en last but not least, de sleutelposities overgenomen worden door medewerkers die niet betrokken zijn geweest bij de realisatie. Na nog een periode van aanpassingen, wordt de geldigheid van de bewering "De beste documentatie is de sourcelisting" steeds groter. Maar het valt niet mee om vanaf detailinformatie inzicht over het informatiesysteem te verkrijgen, zeker wanneer de doelgroep welke deze informatie zoekt niet deskundig genoeg is om de sourcelistings te doorgronden, zoals informatieanalisten en systeemontwerpers. Er is geen organisatie die dit probleem niet kent. Een ding hebben die organisatie echter goed begrepen: het achteraf opwaarderen van documentatie van een informatiesysteem is peperduur en loont in de meeste gevallen nauwelijks. Met andere woorden, documentatie moet opgebouwd en onderhouden worden tijdens de realisatie van het informatiesysteem. In de meeste gevallen wordt deze documentatie ook gemaakt. Maar wat is de kwaliteit van deze documentatie? Wat is kwaliteit eigenlijk en wie bepaalt deze en hoe wordt deze kwaliteit gecontroleerd? Quality managers hebben op deze vragen uiteraard een antwoord geformuleerd. In vele gevallen komen in het antwoord de woorden "normen" en "controle" voor. Eerst duidelijke normen stellen en de naleving van deze normen afdwingen. De naleving van de normen wordt gecontroleerd door het houden van audits, reviews en inspecties. De naleving van de normen wordt bereikt door het in vooruitzicht stellen van disciplinaire maatregelen. In de praktijk worden disciplinaire maatregelen tegen overtreders van de normen niet opgelegd. Men komt niet veel verder dan: "Gaat heen en zondig niet weer". De zondaars hebben overigens veel terechte argumenten voor hun afwijkend gedrag. Zo beroept de een zich op de ontoereikendheid en het achterhaald zijn van de normen, de ander noemt het feit dat zijn documentatie zonder problemen door de navolgende fase in het realisatietraject geaccepteerd is ("Geen enkele klacht ontvangen. Ze waren zelfs blij nu eindelijk iets op papier te hebben"). Weer een ander wijst op het omslachtige, bureaucratische en niet bij zijn functie passende karakter van de papierwinkel. Veelal hebben de zondaars genoeg krediet opgebouwd bij hun managers door zich met veel toewijding en volharding in te zetten voor de realisatie van het informatiesysteem. En in hoeverre is het fout om op de korte termijn resultaat te behalen door het niet zo nauw te nemen met allerlei formele procedures. De kans dat een medewerker op een sleutelpositie in de realisatie, naar elders vertrekt is niet denkbeeldig wanneer hij lastig gevallen wordt door deze zogenaamde "randverschijnselen". En zo langzamerhand neemt iedereen in het project een sleutelpositie in; niemand kan gemist worden. Het gevolg is dat er per saldo niets verandert aan het nivo van de documentatie. Gespecialiseerde adviesbureaus op het gebied van de kwaliteitszorg van automatiseringsprojecten zijn zich door schade en schande bewust geworden dat hun methoden in de praktijk weinig effect hebben. "Uiteraard kun je je klant zeggen dat kwaliteitszorg een moeilijk proces is en van onderop en bovenaf volledig ondersteund moet worden. En natuurlijk valt in de praktijk hierop altijd iets aan te merken, is het niet de basis dan is het wel het management dat niet "echt" wil. Die redenering wordt snel door de onwetende klant overgenomen. Impliciet verwijt je de klant daarmee laksheid. Het is allemaal aan hem te wijten dat de kwaliteitsverbeteringen niet van de grond komen" zo verzucht een quality consultant van zo'n gespecialiseerd bureau. Langzamerhand begint echter het besef door te dringen dat het de methode is die verbetering behoeft. Het dwingend opleggen van normen, het controleren en sanctioneren van overtredingen werkt niet. Ook het uitvoeren van audits leidt vaak niet tot verbeteringen. Audits worden uitgevoerd in opdracht van het hoger management, leiden tot een rapportage aan het hoger management en gaan in feite over het gevoerde management door onderliggende niveaus. Het aantal aanbevelingen dat zo'n audit oplevert is

2 aanzienlijk maar in de praktijk worden deze aanbevelingen matig opgevolgd. Vooral wanneer de audit wordt uitgevoerd door de eigen quality manager zullen maar enkele aanbevelingen ter hand genomen worden. Quality managers noemen zelf een percentage van 5 tot 10 procent van hun aanbevelingen waar geld en middelen voor worden vrijgemaakt op een zodanige reële basis dat enig effect verwacht mag worden. In principe speelt hetzelfde probleem een nivo hoger. Het hogere management hoort dezelfde soort argumenten als het lagere management hoort van haar ondergeschikten waarvan hierboven al enkele karakteristieken zijn gegeven. Het belangrijkste probleem blijft het functioneren van de mens in de organisatie. Waar is hij gevoelig voor, wat wordt van hem verwacht en waar kan hij redelijkerwijze aan voldoen. Het sleutelwoord is: professionaliteit. Iedereen wil het goed doen, doen wat van hem gevraagd wordt en als het kan iedere dag iets bijleren. Iedereen wordt "hels" wanneer achteraf eisen geformuleerd worden waar hij geen zeggenschap in heeft gehad of wanneer achteraf interpretaties van eisen gegeven worden welke op willekeur lijken. Neem de werkende mens serieus, lijkt het devies. Een methode die in de praktijk al jaren (Amerikaanse) vruchten afwerpt is de inspectiemethode van Fagan. Deze methode ontwijkt bovenstaande klippen door een combinatie van confrontatie, directe feed back en een flink portie psychologie. In Nederland vindt de methode sinds kort aanhang en wordt alleen nog door gespecialiseerde bureaus gepraktiseerd. "In feite geheel ten onrechte. Wanneer er een methode is die snel door iedereen te leren is en direct resultaat oplevert is het de Fagan Inspection Methode wel" meldt de heer C.M. Dekker, werkzaam bij een quality consultancy bureau. Fagan's Inspection Method M ichael E. Fagan (spreek uit: Feeken) was quality control engineer bij IBM en leidde zijn methode af uit de basisideeën van Dr. W. Edwards Deming en Dr. Juran. De methode bestaat al sinds 1970 en wordt met veel succes toegepast. Een van de meest tot de verbeelding sprekende successen is het behaalde resultaat in het Amerikaanse Space Shuttle project. De Space Shuttle software vertoonde gedurende zes vluchten in 1985 geen enkele fout. De software beslaat bij benadering coderegels en wordt tussen de vluchten in aangepast om tegemoet te komen aan (ook daar!) aanvullende wensen (Quality Progress, sept. '86; ACM Software Engineering Notes, 1988; IEEE software, 1988). Het eerste gebruik van de methode bij IBM in een project voor het schrijven van software voor een operating systeem ( coderegels) reduceerde het aantal bugs met een factor honderd. Uit ervaring met projecten van deze omvang verwachte IBM minimaal 800 bugs; er werden er maar 8 gevonden. Tom Gilb heeft enkele bevindingen over de Fagan Inspection Methode verzameld welke wij u gaarne voorhouden. de Fagan Inspection Methode: vermindert het aantal fouten met een factor 10 tot 100, vermindert de onderhoudskosten met een factor 10 tot 30, geeft een betrouwbare schatting van het aantal fouten dat tijdens het testen gevonden wordt, onderkent problemen in een zo vroeg mogelijk stadium. Tot problemen kunnen ook gerekend worden, onrealistische budgetten en oplevertermijnen. "kost" 15% van het automatiseringsbudget. "Nee, in Nederland hebben we nog geen gegevens kunnen verzamelen. Daarvoor wordt de methode nog te kort gebruikt. Wel zijn de eerste resultaten bemoedigend. Opvallend is dat standaards die jaren ongewijzigd in de kast lagen met versienummer 1.0 na de start van de Fagan Inspection Methode binnen de kortste keren versienummer 18.0 dragen en veel gedetailleerder geworden zijn", aldus de heer Dekker. Dit wijst erop dat de standaards het door de quality managers zo vurig verlangde predicaat "best working

3 practice" hebben gekregen. Met andere woorden, de standaards worden zo nauwgezet toegepast dat zij een bron van kennis en beschreven ervaringen worden, waar iedereen zijn voordeel meedoet. Een sleutel tot het succes van de Fagan Inspection Methode is dat het quality control principe "meten is weten" toegepast wordt op het quality control proces zelf. Wat zijn de resultaten van de inspectie nu. Wat zijn ze wanneer het inspectieproces iets wordt aangepast, bijvoorbeeld, de inspectie wordt uitgevoerd met 8 man in plaats van de gebruikelijke 3. Wanneer het resultaat per geïnvesteerd uur groter is dan moeten de inspecties in het vervolg worden uitgevoerd met 8 man. Wat gebeurt er wanneer de inspectietijd vergroot wordt, wat als het aantal te inspecteren pagina's of coderegels wordt teruggebracht. Juist dit spelen met parameters maakt de Fagan Inspection Methode krachtig, situationeel bepaald en dus praktisch. Dekker: "Uiteraard zijn er een aantal defaultwaarden waarmee je het inspectieproces kunt ingaan. Dan scoor je altijd goed. Door de parameters te veranderen kan je echter beduidend hoger uitkomen". Ook lager dus, mogen we concluderen. Sinds kort propageert Tom Gilb een extra fase in het inspectieproces waarin de deelnemers aan het inspectieproces gevraagd wordt tekortkomingen te relateren aan het kwaliteitssysteem van de afdeling. Na een paar keer proberen vond hij een optimale modus welke het gehele inspectieproces ten goede kwam. Bij de Fagan Inspection Methode is de rol van de moderator, in het nederlands het beste te vertalen met inspectieleider, werkelijk van belang. De andere participanten in het inspectieproces kunnen de uitvoering van het inspectieproces niet beïnvloeden. Bij de navolgende beschrijving van de Fagan Inspection Methode zal de rol van de moderator nader worden aangegeven. Entry In de entry fase bepaalt de moderator welk document geïnspecteerd moet worden, hoe het geïnspecteerd moet worden, welke parameters gelden voor de inspectie en welke speciale opdrachten verstrekt kunnen worden. Criteria voor de selectie van het document zijn: de beschikbaarheid van de auteur en inspectieleden, de kwaliteit van het document, de beschikbaarheid van standaards, checklisten en "higher level" documenten. De higher level documenten zijn die documenten die de grenzen van het te inspecteren document hebben bepaald. Zo zal de definitiestudie de contouren van het basisontwerp bepalen en bepaalt de programmaspecificatie de broncode. "Lower level" documenten zijn uiteraard de documenten die in het navolgende realisatietraject gemaakt moeten worden. Het komt nogal eens voor dat er geen standaards zijn. In dat geval dient de moderator enkele conceptstandaards te maken. Tom Gilb gaat er van uit dat de moderator binnen enkele uren een conceptstandaard kan (laten) schrijven. Zo'n conceptstandaard zal circa 70 tot 80 procent van de uiteindelijke standaard dekken. Zo'n standaard zal in veel gevallen een algemeen karakter dragen en na afloop van de inspectie een bron van kritiek zijn. Maar dat is niet erg en heeft zelfs voordelen. Zo levert deze vorm van werken direct beproefde en geteste standaards op, iets waar de meeste quality managers alleen maar van kunnen dromen. Wanneer de moderator oordeelt dat de inputkwaliteit van het te inspecteren document goed is en aan alle andere door hem gesteld criteria is voldaan, selecteert hij de inspectieleden. Voorwaarde is dat de auteur van een document altijd meedoet in het inspectieproces en dus zelf zijn eigen document inspecteert. Hierna kan begonnen worden met de kick off. Kick off De kick off is een korte vergadering van 5 tot 10 minuten waarin het materiaal overgedragen wordt aan de inspectieleden. Dit materiaal is geheel voorbereid door de moderator waarbij deze geprobeerd heeft de omvang van het materiaal zo beperkt mogelijk te houden. Dus niet: "Hier is het Definitiestudierapport, het Functioneel Ontwerp Rapport ons (dikke) Handboek Systeemontwikkeling en zoek nu maar de fouten". De moderator heeft de standaards en ieder deeltje uit het Definitiestudierapport welke van toepassing zijn op het te inspecteren document gekopieerd. Ieder inspectielid kan zich ten volle inzetten voor de inspectie zelf en verliest geen tijd door het zoeken en grasduinen in dikke stapels rapporten en handboeken. Het is de ervaring van de moderator die aangeeft wat de omvang van al het materiaal moet zijn. In de meeste gevallen zal die omvang beperkt blijven tot een tiental pagina's of een enkel hoofdstuk of een enkel onderwerp uit het totale document wat de auteur ter beschikking heeft gesteld. Met andere woorden, een

4 geconcentreerde inspectie op een deel levert meer gevonden fouten op dan een globale inspectie van het geheel. De oorspronkelijke Amerikaanse versie van de kick off wordt gekenmerkt door het formuleren van doelstellingen welke een bepaald competitie-element in zich hebben. Zo in de trant van: "Het vorige inspectieteam vond maar 10 fouten, met dit geweldige team moet het lukken om 12 fouten te vinden". De Nederlandse cultuur past niet zo in die Amerikaanse traditie. Preparation In deze fase is ieder inspectielid bezig met de inspectie. Op welke wijze de inspectie gedaan wordt is afhankelijk van de persoon. De meeste beginnen met het lezen van het document zonder nog kanttekeningen en/of opmerkingen te plaatsen. Er zijn ook personen die direct iedere zin van het document inspecteren. Gewoonlijk blijkt dat na ongeveer een half uur de eerste fouten worden gevonden. De maximale tijd dat een persoon bezig kan zijn met een inspectie is 2 uur. Belangrijke vraag bij het inspecteren is, wat is nu eigenlijk fout. Het antwoord is simpel, iets is fout wanneer het inspectielid iets als zodanig kwalificeert. Dit is subjectief. Voor een deel kan dekking gevonden worden voor het aanmerken van een fout als een bepaling in het document in strijd is met de standaards of de grenzen van de "higher level" documents te buiten gaat. Het primaat ligt bij de lezer van het document. Wanneer deze iets onduidelijk, strijdig, onbegrijpelijk of zinloos vindt, zijn dit fouten. De Fagan Inspection Methode stelt terecht dat het document zelf zo goed moet zijn dat niemand in de navolgende ontwikkelingsfase op het verkeerde been wordt gezet. Geen enkele organisatie kent de luxe dat de auteur van het document continue beschikbaar is om tekst en uitleg te verschaffen over wat er feitelijk staat in het document en hoe het document gelezen moet worden of bedoeld is. Derhalve is dit uitgangspunt een zeer pragmatische. Bevindingen worden met pen op het document geschreven zodanig dat het inspectielid zich kan herinneren wat zijn opmerking inhield. Defect logging meeting In de defect logging meeting komen alle deelnemers van de inspectie bij elkaar en formuleren hun bevindingen. Deze bevindingen worden door de moderator opgeschreven. Van eminent belang is dat het formuleren van de bevindingen één richting opgaat. Wanneer dit eenrichtingsverkeer niet gewaarborgd wordt ontstaat snel een ruzieachtige sfeer waarin de een de geldigheid van een bevinding van een ander bestrijdt. Gegeven het uitgangspunt dat de lezer, in casu de uitvoerder van de volgende fase, als de klant beschouwd moet worden, moet iedere opmerking als een tekortkoming beoordeeld worden. Er is een uitzondering op de gouden regel van het eenrichtingsverkeer, en dat is wanneer de auteur van het document een bevinding niet helemaal begrijpt. In dit geval mag hij enige verduidelijking vragen. Het verrassende van deze meeting is dat de inspectieleden door het aanhoren van de bevindingen van hun collegainspectieleden op nieuwe bevindingen opmerkzaam worden gemaakt, die zij ter plekke op hun geïnspecteerde document kunnen aantekenen. In de meeste gevallen wordt het totaal aantal gevonden tekortkomingen vergroot door de meeting. Was dit niet het geval dan kon ieder inspectielid zijn lijstje bevindingen simpelweg inleveren. Met dit laatste gaat overigens wel de directe leerervaring van de auteur verloren. Het blijkt namelijk dat de auteur door de directe terugkoppeling buitengewoon veel leert. Niet zelden zal blijken dat de auteur door het aanhoren van

5 alle bevindingen functionele fouten ontdekt. Iedere bevinding wordt door de moderator geclassificeerd volgens: D = defect, M = major defect, S = super major defect,? = vraagt om uitleg. De eerste drie classificaties worden bepaald door de gevolgen welke de fout heeft in het navolgende realisatietraject. Een bevinding met een classificatie S laat het gehele project mislukken: bijvoorbeeld de machinecapaciteit is door een specificatiefout een factor 100 te klein bemeten. Theoretisch kan over de classificatie heel moeilijk worden gedaan, in de praktijk valt er echter goed mee te werken. De uitvoeringskosten van de Fagan Inspection Methode bedragen voor ieder inspectielid zo'n 3 uur. Dat wil zeggen dat ieder inspectielid elders voor meer dan 3 uur besparing moet realiseren wil zijn inzet, afgezien van allerhande secundaire doelstellingen, verantwoord zijn. De classificatie van de gevonden fouten is hiervoor een maat. Wanneer een fout al ontdekt wordt in het navolgende realisatietraject zullen de besparingen uiteraard kleiner zijn. Het ontdekken van één functionele fout tijdens de implementatiefase verdient tientallen inspecties terug. Causal analysis meeting Na afloop van de defect logging meeting begint de causal analysis meeting. Hierin krijgt ieder inspectielid de kans om met de schoenen op tafel de resultaten van de inspectie en de bevindingen te relateren naar problemen in het kwaliteitssysteem; met andere woorden, welke bron genereert de meeste fouten. In principe mag alles ter sprake komen, zoals: de gebrekkige opleiding ten aanzien van data modellering, onnauwkeurig werkende typistes, storende interupts van collega's, noisy rooms, slordige standaards. Deze signalen worden doorgegeven aan de quality manager van de afdeling. Van hem wordt verwacht dat hij de geldigheid van die signalen natrekt. De Causal Analysis Meeting duurt niet langer dan 15 minuten. Duurt het langer dan vervalt het team al snel in het bespreken van oplossingen, en dat is iets wat overgelaten moet worden aan de quality manager. Rework en exit De auteur van het geïnspecteerde document dient de bevindingen te verwerken. De moderator gaat na of dit correct gebeurt. Eventueel kan het herstelde document wederom ter inspectie aangeboden worden. De moderator geeft uiteindelijk aan dat het document als voldoende gekwalificeerd kan worden. Pas dan is de inspectie afgelopen. Voor de moderator rest dan nog een belangrijke taak: het verwerken van de invloed van de parameters. Is de instelling van de parameters beter geweest dan de vorige inspectie? Waar lag dat aan? Wat is een betere instelling van parameters? Veel organisaties maken de fout de gegevens van de moderator te gebruiken voor het beoordelen van de auteur. Wanneer dit gebeurt, zal geen enkele inspectiemethode vruchten dragen. Amerikaanse bedrijven in het algemeen maar IBM en Bell in het bijzonder zijn sterk gericht op cijfers: omzet per land, omzet per product, kwaliteit per medewerker, etcetera. Wanneer medewerkers in de gaten krijgen dat het management door middel van de Fagan Inspection Methode minder leuke aspecten over hun gedrag te weten probeert te komen, dan zal dit leiden tot vluchtgedrag en minimale medewerking. Tot slot De snel opkomende Fagan Inspection Method heeft de volgende voordelen: er is een korte inleertijd voor inspecteurs nodig. Met andere woorden iedereen binnen een projectteam kan deze inspecties uitvoeren. het leereffect naar de auteur van een document is doordat deze zelf deelneemt aan de inspectie maximaal. Bij het uitvoeren van een audit is dit leereffect veel kleiner omdat de auteur pas na verloop van enige tijd achteraf geconfronteerd wordt met de kwaliteit van zijn ontwikkelde producten. de standaards en conventies worden continue beproefd aan hun geschiktheid in de dagelijkse praktijk. Daarbij worden als vanzelf de standaards up to date gehouden, duidelijker, en voor iedereen

6 aanwijsbaar. De Fagan Inspection Methode heeft uiteraard ook zijn nadelen. Het is een blijft een methode voor de inspectie van het werk van mensen met hun o zo bekende gebreken en tekortkomingen. Daarbij is voor het juist toepassen van de methode een flinke dosis mensenkennis en -ervaring vereist. Ook het bijhouden van allerlei meetgegevens over de uitvoering van het inspectieproces is niet van gevaar ontbloot. Maar al te snel gaan deze gegevens, ondersteund door spectaculaire, uit hun verband gerukte wapenfeiten, een eigen leven leiden. Dit eigen leven is zeker niet bevorderlijk voor de acceptatie van de Fagan Inspection Methode welke mits goed toegepast een uitstekend middel kan zijn om de communicatie door middel van het geschreven woord te verbeteren.

Totaalresultaten KTO Inspecties

Totaalresultaten KTO Inspecties Totaalresultaten KTO Inspecties Juni 2011 Inhoud 1 _ Inleiding 3 2 _ Resultaten 4 3 _ Resultaten nvwa 2010 24 1 Inleiding In 2009/ 2010 hebben 11 inspectiediensten een tevredenheidsonderzoek onder geïnspecteerden

Nadere informatie

Onderzoek elektratechnische installaties bij ondernemers

Onderzoek elektratechnische installaties bij ondernemers Onderzoek elektratechnische installaties bij ondernemers Inleiding Deze rapportage beschrijft de resultaten en conclusies van de uitgevoerde inspecties van de elektrotechnische installatie bij een groep

Nadere informatie

Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces?

Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces? Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces? Versie 1.0 Datum 2 april 2014 Status Definitief Colofon ILT Ministerie van Infrastructuur en Milieu Koningskade 4 Den Haag Auteur ir. R. van Dorp

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Functiepuntanalyse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Functiepuntanalyse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Functiepuntanalyse Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 WAT

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Reviewtypen en reviewplanning. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Reviewtypen en reviewplanning. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Reviewtypen en reviewplanning Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 INLEIDING ALGEMEEN... 3 1.2 INTRODUCTIE

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Trefwoorden: projectmanagement, risicomanagement, risico-identificatie PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Samenvatting In elke organisatie wordt gewerkt aan projecten.

Nadere informatie

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT Evaluatie EVALUATION rapport RAPPORT SENDI PROJECT project ALGEMEEN PROJECT RAPPORT This report contains the evaluation analysis of the filled out questionnaire about the Kick off meeting in Granada Dit

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. ROC Menso Alting te Groningen

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. ROC Menso Alting te Groningen ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU ROC Menso Alting te Groningen Opleidingen Pedagogisch Werk 4 (Gespecialiseerd pedagogisch medewerker 4 kinderopvang) Maatschappelijke Zorg (Medewerker

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO. Business Marketing Services te Badhoevedorp. Beveiliger

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO. Business Marketing Services te Badhoevedorp. Beveiliger ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO Business Marketing Services te Badhoevedorp Beveiliger Januari 2013 Plaats: Badhoevedorp BRIN: 29WT Onderzoeksnummer: 127795 Onderzoek uitgevoerd in: November 2012

Nadere informatie

Veiligheid als uitgangspunt

Veiligheid als uitgangspunt Veiligheid als uitgangspunt Het brandbeveiligingssysteem dient te zijn afgestemd op het risico dat beschermd moet worden BVI is een geaccrediteerde inspectie-instelling voor brandbeveiligingssystemen Inspectie

Nadere informatie

Met vragen over de leverancier kwaliteitsbeoordelingvragenlijst kunt u contact opnemen met ondergetekende.

Met vragen over de leverancier kwaliteitsbeoordelingvragenlijst kunt u contact opnemen met ondergetekende. info@huibhezemans.nl www.huibhezemans.nl Aan Straatnaam ## 1234 AB Plaatsnaam s-hertogenbosch, 6 oktober 2011 Betreft: leverancier kwaliteitsbeoordeling Geachte relatie, met bijgaande vragenlijst

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

State Safety programme (SSP)

State Safety programme (SSP) Excellence Working Effective State Safety programme (SSP) Suitable In Place Rol van ILT in het toezicht Naar de basis Ongevallen Incidenten en voorvallen Afwijkingen product, proces en procedures Product,

Nadere informatie

Rapport. Oordeel. Op basis van het onderzoek vindt de Nationale ombudsman de klacht over Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen te Rijswijk gegrond.

Rapport. Oordeel. Op basis van het onderzoek vindt de Nationale ombudsman de klacht over Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen te Rijswijk gegrond. Rapport Over de handelwijze van het CBR in een situatie waarin de beperkte geldigheid van een rijbewijs vervalt kort nadat een alcoholslotprogramma is opgelegd Oordeel Op basis van het onderzoek vindt

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

Het W-model: de groei naar voren. Jan Jaap Cannegieter. Praktijk van ICT-projecten

Het W-model: de groei naar voren. Jan Jaap Cannegieter. Praktijk van ICT-projecten Het W-model: de groei naar voren Jan Jaap Cannegieter Adjunct Directeur SYSQA B.V. Praktijk van ICT-projecten Req Ontwerp Realisatie Testen Testen Testen 44% van de projecten overschrijdt budget of tijd

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO. ROC Leiden. ovd13 - Sport en bewegen

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO. ROC Leiden. ovd13 - Sport en bewegen ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO ROC Leiden ovd13 - Sport en bewegen Utrecht, september 2012 Plaats: LEIDEN BRIN: 25MA Onderzoeksnummer: 126852 Onderzoek uitgevoerd in: Juli 2012 Conceptrapport

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V.

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Opdrachtgever: Uitvoerder: Plaats: Versie: Fictivia B.V. Junior Consult Groningen Fictief 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Directieoverzicht 4 Leiderschap.7

Nadere informatie

Checklist voor interviews en workshops

Checklist voor interviews en workshops 1 Bijlage 6 Checklist voor interviews en workshops Hoe komen we aan de nodige informatie over de vast te leggen processen en procedures? In deze bijlage beschrijven we waar informatie aanwezig is en hoe

Nadere informatie

Interne audittraining

Interne audittraining Interne audittraining door Annette Thijssen 100311 Interne Audittraining.doc Pagina 1 van 20 Wat is een interne audit Een systematische en onafhankelijke beoordeling met als doel: Nagaan of de procedures

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg Proces klachtbehandeling 2011................................................................... Antidiscriminatievoorziening Limburg Mei 2012...................................................................

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Verzamelen gegevens: december 2013

Verzamelen gegevens: december 2013 Verzamelen gegevens: december 2013 Interpretatie gegevens: april/mei 2014 Organisatiebeschrijving Inzowijs richt zich op de begeleiding van kinderen en jongeren in de leeftijd van 2 t/m 23 jaar. De problematiek

Nadere informatie

Kwaliteitskosten onderzoek. Aanpak. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Kwaliteitskosten onderzoek. Aanpak. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Kwaliteitskosten onderzoek Aanpak Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 KWALITEITSKOSTEN...

Nadere informatie

Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr)

Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr) Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr) Identificatienummer: Publicatiedatum: 19 november 2015 Leeswijzer Dit rapport omschrijft het werkprofiel van 'Software engineer (sr)' zoals die door

Nadere informatie

Whitepaper ERP Vreemde ogen

Whitepaper ERP Vreemde ogen Whitepaper ERP Vreemde ogen Citrien Procesconsult Braamweg 77 3768 CE SOEST T 06 14 27 19 97 W www.roaldvanderheide.nl E info@roaldvanderheide.nl Vraagstelling Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

Specifiek Accreditatie- Protocol (SAP) voor Inspecties op basis van NEN 4400 volgens het SNA-Handboek Normen. Raad voor Accreditatie (RvA)

Specifiek Accreditatie- Protocol (SAP) voor Inspecties op basis van NEN 4400 volgens het SNA-Handboek Normen. Raad voor Accreditatie (RvA) Raad voor Accreditatie (RvA) Specifiek Accreditatie- Protocol (SAP) voor Inspecties op basis van NEN 4400 volgens het SNA-Handboek Normen Documentcode: RvA-SAP-I002-NL Versie 5, 5-11-2015 Een Specifiek

Nadere informatie

Factsheet Crowd Testen

Factsheet Crowd Testen Factsheet Crowd Testen www.testbats.com Uw klanten eisen tegenwoordig hoge kwaliteit van uw desktop applicatie, webapplicatie of mobile app. Onder alle omstandigheden en op elk apparaat. Daarom eist u

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Augustus 2011 Waar werknemers onderdeel zijn van een organisatie, wordt beoordeeld.

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht betreffende de Inspectie voor de Gezondheidszorg Bestuursorgaan: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Rapport. Rapport over een klacht betreffende de Inspectie voor de Gezondheidszorg Bestuursorgaan: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Rapport Rapport over een klacht betreffende de Inspectie voor de Gezondheidszorg Bestuursorgaan: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Datum: 13 oktober 2011 Rapportnummer: 2011/296 2 Klacht

Nadere informatie

Checklist basisontwerp SDM II

Checklist basisontwerp SDM II Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 5 Checklist basisontwerp SDM II Documentatie. Zijn de uitgangspunten voor het basisontwerp Is een plan van aanpak Zijn er wijzigingen op het Software Quality Assurance

Nadere informatie

Voortgangsrapportage klantentoets Technische Hygiënezorg (THZ) Kindercentra

Voortgangsrapportage klantentoets Technische Hygiënezorg (THZ) Kindercentra Voortgangsrapportage klantentoets Technische Hygiënezorg (THZ) Kindercentra Aanbeveling klantentoets Actie Ondernomen acties Wanneer gereed 1. In het onderzoeksrapport Resultaten Klantentoets Technische

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP OPLEIDINGSNIVEAU

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP OPLEIDINGSNIVEAU ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP OPLEIDINGSNIVEAU Landstede te Zwolle Luchtvaartdienstverlening Secretariële beroepen (Secretaresse) Juridisch medewerker (Juridisch medewerker openbaar bestuur)

Nadere informatie

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd.

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd. Checklist Contactgegevens Onderstaand vult u de contactgegevens in van de eerste én tweede contactpersoon voor wanneer er vragen zijn over het instrument(en), de aangeleverde documentatie of anderszins.

Nadere informatie

Alles over disfunctioneren!

Alles over disfunctioneren! Alles over disfunctioneren! In deze blog besteden wij aandacht aan de acties die u als leidinggevende kunt ondernemen als u niet tevreden bent over het functioneren van een werknemer. Daarbij besteden

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Code: DHT01 Ingebruiksdatum: Versie:

Code: DHT01 Ingebruiksdatum: Versie: Titel: TOEZICHT LEEFTIJDSGRENZEN DRANK- EN HORECAWET Opgesteld door: Inhoudelijk beoordeeld door: Goedgekeurd door documenteigenaar: d.d. Vervallen verklaard door: d.d. Ongeregistreerde kopie. Een actuele

Nadere informatie

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Alle feiten en cijfers Gegevens Datum : 20 juni 2012 Auteur : Redactie Inhoud Inleiding... 4 Onderzoek... 4 Verantwoording... 4 Belangrijkste conclusies...

Nadere informatie

Inspectie Jeugdzorg. Belevingsonderzoek naar klanttevredenheid 2014

Inspectie Jeugdzorg. Belevingsonderzoek naar klanttevredenheid 2014 Inspectie Belevingsonderzoek naar klanttevredenheid 2014 Samenvatting Opzet belevingsonderzoek naar klanttevredenheid De Inspectie heeft een belevingsonderzoek naar klanttevredenheid gedaan, om inzicht

Nadere informatie

Assessment Center voor Teamleiders

Assessment Center voor Teamleiders Assessment Center voor Teamleiders Wilt u weten of uw teamleider(s) werkelijk leidinggevende(n) zijn, of bent u daarvan al overtuigd maar vraagt u zich af of hij/zij past binnen de ontwikkelingen die uw

Nadere informatie

Normering en schaallengte

Normering en schaallengte Bron: www.citogroep.nl Welk cijfer krijg ik met mijn score? Als je weet welke score je ongeveer hebt gehaald, weet je nog niet welk cijfer je hebt. Voor het merendeel van de scores wordt het cijfer bepaald

Nadere informatie

CRM. in Nederland. a teasing summary. CRM in Nederland. augustus 2009. Augustus 2009 pagina 0

CRM. in Nederland. a teasing summary. CRM in Nederland. augustus 2009. Augustus 2009 pagina 0 Augustus 2009 pagina 0 CRM in Nederland augustus 2009 a teasing summary Augustus 2009 pagina 1 Introductie Onlangs hebben ruim 1.000 managers meegewerkt aan een grootschalig onderzoek uitgevoerd door MarketCap

Nadere informatie

Checklist risicofactoren IT-projecten

Checklist risicofactoren IT-projecten Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 5 Checklist risicofactoren IT-projecten In onderstaande checklists zijn de factoren die het slagen van een project beïnvloeden opgenomen. Projectomvang Hoe groot is

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement theoretisch kader

Kwaliteitsmanagement theoretisch kader 1 Kwaliteitsmanagement theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1 1. Kwaliteitsmanagement Kwaliteitsmanagement richt zich op de kwaliteit organisaties. Eerst wordt het begrip

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. Clusius College te Alkmaar

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. Clusius College te Alkmaar ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU Clusius College te Alkmaar Natuur en groene ruimte 3 (Vakbekwaam medewerker groenvoorziening) 97252 Bloemendetailhandel (Medewerker bloembinden)

Nadere informatie

EXPLORE!THE STORY DE KRACHT VAN HET VERHAAL

EXPLORE!THE STORY DE KRACHT VAN HET VERHAAL EXPLORE!THE STORY DE KRACHT VAN HET VERHAAL AUTEUR: MASJA NOTENBOOM INHOUD EXPLORE!THESTORY, DE KRACHT VAN HET VERHAAL WANNEER EXPLORE!THESTORY? HOE WERKT EXPLORE!THESTORY? VOORDELEN EXPLORE!THESTORY 3

Nadere informatie

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes?

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? December 2007 / Januari 2008 Door: Marco Bouman, Impulse, Strategie & Marketing Februari 2008 2008 Marco Bouman, alle rechten voorbehouden Het is niet

Nadere informatie

R.K Basisschool De Molenwiek

R.K Basisschool De Molenwiek Protocol time-out Molenwiek november 2013 Omgaan met grensoverschrijdend gedrag: 1. We hebben positief geformuleerde gedragsregels in de groep die regelmatig herhaald worden of in herinnering worden gebracht

Nadere informatie

RvC-verslagen geven weinig inzicht

RvC-verslagen geven weinig inzicht RvC-verslagen geven weinig inzicht Erasmus Universiteit Rotterdam September 2010 Dr. Mijntje Lückerath-Rovers Drs. Margot Scheltema contact: luckerath@frg.eur.nl Het onderzoek Ondernemingen : Van 60 ondernemingen

Nadere informatie

Beoordelingsmodel Profielwerkstuk Lyceum Elst Deel 1: onderzoeksvoorstel (havo/vwo)

Beoordelingsmodel Profielwerkstuk Lyceum Elst Deel 1: onderzoeksvoorstel (havo/vwo) Beoordelingsmodel Profielwerkstuk Lyceum Elst 2016-2017. Deel 1: onderzoeksvoorstel (havo/vwo) Afspraken Om te worden beoordeeld, moet worden voldaan aan de volgende voorwaarden: 1) Het onderzoeksvoorstel

Nadere informatie

Kees Boele DE DROOM VAN. De droom van Kees Boele

Kees Boele DE DROOM VAN. De droom van Kees Boele 12 magazine Juni 2015 De droom van Kees Boele DE DROOM VAN Kees Boele CVB-voorzitter van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en onderwijsman in hart en nieren, Kees Boele, doet een appèl op leidinggevenden

Nadere informatie

NEN 7510: een ergernis of een hulpmiddel?

NEN 7510: een ergernis of een hulpmiddel? NEN 7510: een ergernis of een hulpmiddel? Tweedaagse van Ineen 17 September 2015 Nijmegen Den Haag SMASH en CIHN in cijfers i. 3 huisartsenposten/1 call center 2 huisartsenposten/ 1 call center ii. 4 visitewagens

Nadere informatie

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User RUM Risk assessed User requirements Management - SPIder session Project driven by requirements 25th april Copyright 2006 ps_testware - Gijs Kuiper Risk assessed User requirement Management Personalia Gijs

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties

Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties in de architectenbranche QUICKSCAN mei 2013 Inhoud Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties 3 Resultaten 6 Bureau-intermediair I Persoonlijk urenbudget 6 Keuzebepalingen

Nadere informatie

Dé stappen om je doel te bereiken: de combinatie van de creatiespiraal en het enneagramprocesmodel. Ontspannen. Handelen

Dé stappen om je doel te bereiken: de combinatie van de creatiespiraal en het enneagramprocesmodel. Ontspannen. Handelen Van wens naar doel Dé stappen om je doel te bereiken: de combinatie van de creatiespiraal en het enneagramprocesmodel. Het combinatiemodel Ontspannen Doel bereiken Willen/wensen Verbeelden/ verheugen Geloven/

Nadere informatie

Handleiding Hoe pas je een PVA toe in je project? Mediamanagement leerjaar 2 Darren Arendse STAPPENPLAN VAN ONDERZOEK TOT UITVOERING

Handleiding Hoe pas je een PVA toe in je project? Mediamanagement leerjaar 2 Darren Arendse STAPPENPLAN VAN ONDERZOEK TOT UITVOERING Handleiding Hoe pas je een PVA toe in je project? Mediamanagement leerjaar 2 Darren Arendse STAPPENPLAN VAN ONDERZOEK TOT UITVOERING 1 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 1.1 Stap 1 onderzoek doen Blz. 4 1.2

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Scenario analyse ABC

Scenario analyse ABC analyse Juiste in FP huidig De intelligentie Inleiding Voor u ligt de QSM analyse voor het project (fictief project om u een indruk te geven van de toegevoegde waarde die de QSM project bieden). Project

Nadere informatie

Nakijkwerk in uitvoering

Nakijkwerk in uitvoering Feedback Evaluatie Correctie Nakijkwerk in uitvoering 2 FEED de BACK Een grote stapel schriften ligt te wachten op uw rode pen. Elke dag weer. i n Team klas Voelt u zich wel eens schuldig, als u werk van

Nadere informatie

Loon- en maaibedrijf De Struunhoeve BV

Loon- en maaibedrijf De Struunhoeve BV Loon- en maaibedrijf De Struunhoeve BV Review CO 2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 In het kader van papier vermindering is de inhoudsopgave op de voorpagina afgedrukt Inhoudsopgave

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 Onderstaande diagnostische vragenlijst bestaat uit 12 items. De score geeft weer in welke mate uw organisatie reactief, responsief, pro-actief

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 54/2016 Datum : 22 maart 2016 B&W datum : 22 maart 2016 Beh. ambtenaar : Annelies te Booij Portefeuillehouder : G. Berghoef Onderwerp : Meldplicht datalekken Aanleiding

Nadere informatie

Whitepaper ERP Succesvol ERP implementeren

Whitepaper ERP Succesvol ERP implementeren Whitepaper ERP Succesvol ERP implementeren Citrien Procesconsult Braamweg 77 3768 CE SOEST T 06 14 27 19 97 W www.roaldvanderheide.nl E info@roaldvanderheide.nl Vraagstelling Hoe vergroot je de kans op

Nadere informatie

Verordening ex artikel 213a Gemeentewet. Informatievoorziening grondexploitaties

Verordening ex artikel 213a Gemeentewet. Informatievoorziening grondexploitaties Verordening ex artikel 213a Gemeentewet en Informatievoorziening grondexploitaties Kleine onderzoeken op twee domeinen Memorandum van het tiende, gecombineerde onderzoek van de Rekenkamercommissie van

Nadere informatie

Internetpanel Dienst Regelingen

Internetpanel Dienst Regelingen Internetpanel Dienst Regelingen Resultaten peiling 2: Ervaringen E met de aanvraag van SNL 203 April 203. Inleiding In januari en februari 203 is een peiling georganiseerd over de ervaringen met de aanvraag

Nadere informatie

Releases en change-management bij maatwerkapplicaties

Releases en change-management bij maatwerkapplicaties Releases en change-management bij maatwerkapplicaties door Wim - 01-26-2011 http://www.itpedia.nl/2011/01/26/releases-en-change-management-bij-maatwerk-applicaties/ Op grote maatwerk informatiesystemen

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP INSTELLINGS- EN OPLEIDINGSNIVEAU. Kappersopleiding Doetinchem te Doetinchem. Kapper (Junior kapper)

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP INSTELLINGS- EN OPLEIDINGSNIVEAU. Kappersopleiding Doetinchem te Doetinchem. Kapper (Junior kapper) ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP INSTELLINGS- EN OPLEIDINGSNIVEAU Kappersopleiding Doetinchem te Doetinchem Kapper (Junior kapper) BRIN: 26TX Onderzoeksnummer: 283000 en 283011 Onderzoek uitgevoerd:

Nadere informatie

WETTELIJK KADER BELGIË ONDERHOUD VAN NOODVERLICHTING

WETTELIJK KADER BELGIË ONDERHOUD VAN NOODVERLICHTING WETTELIJK KADER BELGIË WHITE PAPER SAMENVATTING De Belgische wetten en normen die de inspectie en het onderhoud van noodverlichting beschrijven, zijn duidelijk: de beheerder van het gebouw is verantwoordelijk

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

KLACHTENREGELING VERSIE 2.2. Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten.

KLACHTENREGELING VERSIE 2.2. Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten. VERSIE 2.2 Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten. 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave 1 2. Doelstellingen en Uitgangspunten 2 Algemene Doelstelling

Nadere informatie

Kwaliteitssysteem datamanagement. Meetbaar Beter

Kwaliteitssysteem datamanagement. Meetbaar Beter Kwaliteitssysteem datamanagement Meetbaar Beter Datum: 22 maart 2016 Versie : 0.8 Kwaliteitssysteem Meetbaar Beter versie 0.8 Pagina 1 van 8 Voorwoord Het aantal centra dat is aangesloten bij Meetbaar

Nadere informatie

Onderhoud van kwaliteitszorg

Onderhoud van kwaliteitszorg (versie 1.0, 21 maart 2001) Onderhoud van kwaliteitszorg Frans Bank, Pink Elephant Business Online Services Maikel Mardjan, TSM Business School In dit artikel wordt beschreven hoe in een praktijk situatie

Nadere informatie

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek E: info@malvee.com T: +31 (0)76 7002012 Het opzetten en uitvoeren van een medewerker tevredenheid onderzoek is relatief eenvoudig zolang de te nemen stappen bekend

Nadere informatie

Informatica 2 Studiehandleiding

Informatica 2 Studiehandleiding Informatica 2 Studiehandleiding Embedded Systems Engineering Groep: ES1D ir drs E.J Boks 25-02-2010 Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Doelstelling... 3 3 Beoordeling... 4 4 Eisen aan het verslag... 6 Voorbeeld

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Enquête over onderhoud

Enquête over onderhoud Enquête over onderhoud In november 2014 legden we het Bo-Ex Panel een enquête voor met als onderwerp Onderhoud. Het thema onderhoud is erg breed. Daarom kozen we vooral te vragen naar ervaringen bij de

Nadere informatie

Rapport over de functie van Dirk Demo

Rapport over de functie van Dirk Demo Rapport over de functie van Dirk Demo Publicatiedatum: 14 februari 2014 Leeswijzer Dit rapport omschrijft de functie van 'Dirk Demo' zoals die door The PeopleFactory - Demo omgeving is vastgesteld en geeft

Nadere informatie

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Wynand van de Ven en Erik Schut Wederreactie op Douven en Mannaerts In ons artikel in TPEdigitaal (Van de Ven en Schut 2010) hebben wij uiteengezet

Nadere informatie

EFFECTIVITEITSONDERZOEK PROFESSIONAL ORGANIZING. NBPO Oktober 2012- Oktober 2014

EFFECTIVITEITSONDERZOEK PROFESSIONAL ORGANIZING. NBPO Oktober 2012- Oktober 2014 EFFECTIVITEITSONDERZOEK PROFESSIONAL ORGANIZING NBPO Oktober 2012- Oktober 2014 Colofon Uitgave: Research 2Evolve Tesselschadelaan 15A 1217 LG Hilversum Tel: (035) 623 27 89 info@research2evolve.nl www.research2evolve.nl

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 23 mei 2013. Rapportnummer: 2013/054

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 23 mei 2013. Rapportnummer: 2013/054 Rapport Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 23 mei 2013 Rapportnummer: 2013/054 2 Klacht Verzoekster klaagt erover dat het CAK slordig te werk is gegaan bij het innen van de eigen

Nadere informatie

Management-/ energiereview CO2 prestatieladder

Management-/ energiereview CO2 prestatieladder Management-/ energiereview CO2 prestatieladder 2015 Fluor Corporation Deelnemers Ger van der Schaaf: Executive Director Kees Schelling: QA/QC Jos Thijs: Kwaliteitsmanager 1 Resultaten van audits status

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen Applicatie: Corsa Eindrapport

Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen Applicatie: Corsa Eindrapport Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening administratieve processen en systemen Applicatie: Eindrapport (29 maart 2007) Auteur: Henk Buurma (FED/BIV) De applicatie De Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp.

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp. Whitepaper Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK W E www.implementatie-erp.nl info@opdic.nl Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

Keuringinstituut Voor Veilige Magazijnen

Keuringinstituut Voor Veilige Magazijnen Keuringinstituut Voor Veilige Magazijnen NEN-EN-ISO-EIC 17020;2004 type A inspecterende instelling. Algemeen KVVM is als type A inspectie-instelling geaccrediteerd ( reg.nr. I195) door de Raad voor Accreditatie

Nadere informatie

Doelstelling van deze enquete

Doelstelling van deze enquete Doelstelling van deze enquete Het inzichtelijk maken van de bestaande interne communicatiestructuur, de tevredenheid daarover en de mogelijkheden tot verbeteringen. Algemene vragen: - Welke afdeling werkt

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen

Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen Applicatie: Document Informatie Systeem (DIS) Eindrapport 6 oktober 2008 Auteur: Henk

Nadere informatie

Klantenpanel RVO.nl Resultaten peiling 36: Koopsubsidie Januari 2016

Klantenpanel RVO.nl Resultaten peiling 36: Koopsubsidie Januari 2016 Klantenpanel RVO.nl Resultaten peiling 36: Koopsubsidie Januari 2016 1. Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de gebruikerspeiling over de regeling Koopsubsidie. Meer specifiek gaat het

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie