Lymfoedeem. Lymfoedeem

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lymfoedeem. Lymfoedeem"

Transcriptie

1 1

2 is een ophoping van lymfevocht. Men spreekt ook vaak van een dikke arm. Als u een okselklieruitruiming onderging of als uw lymfeklieren werden bestraald, dan moet u rekening houden met een aantal aandachtspunten. U hebt immers een levenslang risico op lymfoedeem. 2 Deze brochure geeft u meer informatie over lymfoedeem. Hebt u nog vragen, stel ze dan gerust aan uw arts of verpleegkundige. Inhoud 1. Wat is lymfoedeem? 2. Een okselklieruitruiming 3. Wat zijn de klachten bij lymfoedeem? 4. Wat zijn de gevolgen van lymfoedeem? 5. Wat kan ik doen om lymfoedeem te voorkomen? 6. Hoe kan lymfoedeem behandeld worden? 7. Mijn gegevens

3 1. Wat is lymfoedeem? Wat doet het lymfevatenstelsel in ons lichaam? Zoals het lichaam een bloedvatenstelsel heeft, heeft het ook een lymfevatenstelsel. Het lymfevatenstelsel is een soort buizenstelsel dat verspreid is over het hele lichaam. In bijna alle lichaamsweefsel ontspringen kleine lymfevaten. Het lymfevatenstelsel zorgt voor de afvoer van lymfe en mondt uiteindelijk uit in de bloedbaan. Lymfe is een helder vocht dat geproduceerd wordt in alle weefsels en organen van het lichaam. In de lymfe worden stoffen opgenomen en afgevoerd die in de weefsels niet op hun plaats zijn: eiwitten, water, vreemde substanties die de weefsels zijn binnengedrongen bv. bacteriën, ontstekingscellen en kwaadaardige cellen. Op verschillende plaatsen op de lymfebanen liggen lymfeklieren die dienst doen als zuiveringsstations. 3 Bron: KWF, kankerbestrijding, lymfoedeem Wat is lymfoedeem? ontstaat als gevolg van schade, in dit geval door het verwijderen en/of het bestralen van de lymfeklieren of de oksel. Er ontstaat schade aan het normaal lymfevatensysteem, met een gedaalde transportcapaciteit van het lymfestelsel als gevolg. Eiwitrijk vocht stapelt zich op in de arm. Of iemand lymfoedeem ontwikkelt, is moeilijk te voorspellen. Ook het moment en de manier waarop iemand het krijgt is voor iedereen verschillend.

4 2. Een okselklieruitruiming Bij een okselklieruitruiming worden de lymfeklieren in de oksel weggenomen. De hoeveelheid weggenomen lymfeklieren varieert. Door deze wegname ontstaat een onderbreking van de lymfebanen die van de arm komen, waardoor het lymfevocht minder goed afgevoerd wordt. De eiwitten worden niet meer afgevoerd en trekken vocht aan. In bepaalde gevallen stapelt dit vocht zich op in de weefsels; Dit kan leiden tot lymfoedeem of een gezwollen arm. Het lymfevocht kan zich ook ter hoogte van de borstkas (voor- en/of achterzijde) opstapelen. is dus geen gevolg van de borstoperatie maar wel een gevolg van een okseloperatie. A: de grote borstspier B: de oksel lymfeklieren, 1 ste niveau C: de oksel lymfeklieren, 2 de niveau D: de oksel lymfeklier, 3 de niveau E: lymfeklieren boven het sleutelbeen F: lymfeklieren in de borstklier 4 kan direct na de operatie optreden, of maanden en zelfs jaren nadien. U moet hier dus steeds alert voor zijn. Het is dan ook belangrijk om na een okselklieruitruiming rekening te houden met de informatie van de arts, de verpleegkundige en de kinesist. kan ook optreden na een bestraling van de okselklieren. Na een okselklieruitruiming kan ook uw schouder pijn doen. Deze ligt vlakbij het probleemgebied dat net meer lymfevocht moet verwerken. Als er lymfoedeem optreedt, is het belangrijk zo snel mogelijk contact op te nemen met uw arts, huisarts of borstverpleegkundige om een behandeling te starten. In sommige gevallen kan er ook gekozen worden om preventief te starten met een manuele lymfedrainage.

5 3. Wat zijn de klachten bij lymfoedeem? Een zwelling ter hoogte van uw hand of pols, uw volledige arm, een flank van uw arm, uw oksel of op uw rug. De zwelling veroorzaakt een gevoel van stuwing. Kledij en sieraden gaan knellen door de toename in de omvang van uw arm. Door het oedeem kunnen uw gewrichten stijf zijn en pijnlijk aanvoelen. 5 Een zwaar gespannen en vermoeid gevoel in uw arm. Dit gevoel kan u zelfs ervaren als er geen duidelijke zwelling aanwezig is. Het kan gezien worden als een eerste waarschuwing. Door rust te nemen kunnen de symptomen zich herstellen. Pijn ter hoogte van uw arm, elleboog of schouder. zelf is niet pijnlijk. Bij lymfoedeem dat te snel ontstaan is, is er plots een hogere druk in het weefsel waardoor u wel pijn kan ervaren. Door lymfoedeem neemt het gewicht van de arm toe. Dit extra gewicht zorgt voor een overbelasting en pijnlijke gewrichten en dit voornamelijk ter hoogte van de schouder. 4. Wat zijn de gevolgen van lymfoedeem? Bij een ernstige vorm van lymfoedeem kan u niet meer zo goed functioneren als vroeger en bent u beperkt in uw dagelijkse bezigheden. Uw beweeglijkheid is beperkt, vooral in de schouders, nek, elleboog en pols. Doordat uw beweeglijkheid beperkt is, kan u ook meer pijn hebben. Als er niets gedaan wordt aan het lymfoedeem kan er gevaar zijn op ernstige infecties en vorming van littekenweefsel. Het weefsel wordt helemaal hard. Dit noemt men ook fibrosevorming. Fibrosevorming is niet meer te herstellen.

6 5. Wat kan ik doen om lymfoedeem te voorkomen? Bepaalde soorten kanker en behandelingen veroorzaken een risico op de ontwikkeling lymfoedeem. Dit is ook het geval bij borstkanker. Het is belangrijk om levenslang rekening te houden met volgende tips: 6 Controleer! Meten is weten Het is belangrijk om voor uw operatie en na uw operatie de omvang van uw arm te meten. Dit gebeurt steeds op dezelfde manier. Controleer ook uw gewicht voor de operatie, want een toename van de omvang van uw arm kan ook het gevolg zijn van een gewichtstoename. Daarom wordt de risicoarm altijd vergeleken met de gezonde arm. Men neemt als regel voor lymfoedeem een toename van de omvang van 10%. Meld ook elke zwelling aan de arts of verpleegkundige. Beweeg uw arm en schouder Beweging stimuleert de afvoer van lymfevocht. Na de operatie is het aangewezen uw arm en schouder lichtjes en geleidelijk aan te bewegen. Het is belangrijk dat u uw lichaam niet opspant maar dat u de hals, schouder en arm zoveel mogelijk ontspant. U kan uw schouder en arm het best bewegen met specifieke oefeningen. Het schoudergewricht kan u bewegen door middel van actieve en passieve mobilisatie bij de kinesitherapeut (op voorschrift van de arts). De lymfeafvoer kan belemmerd zijn als uw arm langdurig naar beneden hangt. Als u gaat zitten, leg uw arm dan wat hoger. Dat vergemakkelijkt de afvoer van het lymfevocht. Als u een lange tijd stapt, kan u het volgende doen: uw hand in uw jaszak stoppen, uw hand tussen de knopen steken, regelmatig een vuist maken maken met de hand, de arm af en toe omhoog bewegen of met een paraplu lopen. Volgende oefeningen helpen u om uw arm te mobiliseren en kan u perfect thuis uitvoeren:

7 Oefening 1: muurklimmen Sta met uw gezicht naar de muur en plaats uw voeten een beetje van de muur af. Uw voorhoofd kan u laten rusten tegen de muur, zo blijft u ook uw evenwicht gemakkelijker houden. Buig uw ellebogen en plaats uw handen op de muur, op schouderhoogte. Kruip nu met de vingers langzaam naar boven tot de gezonde arm helemaal gestrekt is. Probeer met de geopereerde arm zo hoog mogelijk te kruipen. Kruip dan weer langzaam naar omlaag. Rust even uit en herhaal de oefeningen een aantal keer. 7 Oefening 2: arm naar achteren bewegen Lichte spreidstand, armen naast het lichaam. Hand van de geopereerde kant zo hoog mogelijk opwaarts brengen op de rug. Als dit moeilijk is, eventueel met hulp van de andere arm. Praktisch interessant bv. om beha te sluiten en te openen, rug te wassen enz.

8 Oefening 3: werken met de ellebogen Ga in een gemakkelijke positie staan (schouders lichtjes achteruit en de knieën licht gebogen). Strek uw armen uit op schouderhoogte. Breng uw handen achter uw hoofd en plooi de ellebogen. Breng de ellebogen naar voor tot ze elkaar raken. Breng dan de ellebogen weer zo ver mogelijk naar achter en strek de armen weer uit. Herhaal deze oefening een aantal keer. 8 Oefening 4: zijwaartse bewegingen Ga zitten en neem een handdoek vast. Doe alsof u uw rug afdroogt met de handdoek. Wrijf de handdoek heen en weer over uw rug, eerst zijwaarts en dan van boven naar beneden. Oefening 5: armen naar achter brengen Vanop een stoel of krukje vertrekt u vanuit een juist uitgangshouding: romp recht, schouders laag en ontspannen, iets naar achter. U blijft steeds spontaan rustig doorademen. Armen samen boven het hoofd brengen en vervolgens samen naar achter de rug brengen en omgekeerd. Oefening met handen in de nek en terug met ellebogen zo ver mogelijk naar achter (rugwaarts) brengen.

9 Oefening 6: grote cirkels maken Vanuit stand met aangezicht naar de muur, armen langs de romp, voeten tegen elkaar. Beide armen opnieuw langs de muur opwaarts (tot handen samen) en neerwaarts bewegen. 9 Over het algemeen is sporten goed (zwemmen, fietsen en lopen). Het beïnvloedt het oedeem gunstig. Vermijd overbelasting van uw arm Beweging stimuleert de afvoer van lymfevocht, maar het is ook belangrijk om uw arm niet te veel te belasten. Probeer een evenwicht te vinden. Na een inspanning heeft uw lichaam tijd nodig om zich te herstellen. Neme deze tijd. Signalen van overbelasting zijn: zwelling, pijn of een vermoeid gevoel. Vermijd het optillen van zware lasten met de risicoarm. Vermijd zware handtassen of tassen met schouderriemen. Vermijd krachtige, herhalende bewegingen tegen een weerstand (bv. schrobben, duwen, trekken). Indien u toch de arm overbelast, leg die dan in hoogstand. Draag tijdens het reizen met het vliegtuig een armkous (al dan niet met handschoen) aan de risicoarm. Tijdens het vliegen kan uw arm door de luchtdruk gaan zwellen. Voorkom wondjes Een wondje kan oedeem veroorzaken of verergeren omdat de arm minder weerstand biedt tegen infectie. Bovendien is het lymfevocht een goede voedingsbodem voor bacteriën. De eerste tekenen van een infectie zijn: roodheid, zwelling, warmte en een plaatselijk kloppend gevoel. Ook wondroos kan voorkomen. Dit is een plotseling optredende ontsteking van de huid en gaat gepaard met koorts en koude rillingen.

10 Vermijd elke vorm van kwetsuur (snijwond, verbranding, insectenbeten, kattenkrabben,...). Als u zich toch gekwetst hebt, is het aangewezen om de wonde grondig te ontsmetten en af te dekken met een pleister. Draag handschoenen bij het uitvoeren van huishoudelijke taken, tuinieren of elk ander werk waarbij u zich kan kwetsen. Vermijd verwondingen aan de nagelriem bij de nagelverzorging. Vermijd verwondingen aan uw oksel bij het scheren, scheer bij voorkeur elektrisch of gebruik een ontharingscrème. Let op voor een mogelijke allergische reactie. Vermijd juwelen die wondjes kunnen veroorzaken. Gebruik een neutrale bodylotion of handcrème om de huid soepel te houden en kloven te voorkomen. Gebruik bij het zonnen een zonnecrème met een hoge beschermingsfactor. Voorkom blaren door het verbranden. Gebruik zeepvrije producten. Zeep droogt uw huid uit waardoor de kans op kleine kloofjes weer groter wordt. Droog uw arm steeds zorgvuldig af en let er vooral op dat huidplooien goed droog worden gemaakt (bv. tussen uw vingers). Maak de arts of verpleegkundige steeds attent op uw situatie, zodat er in deze arm niet geprikt wordt voor bloedafname, infuus, inspuiting Laat ook de bloeddruk steeds nemen aan de andere arm. 10 Vermijd extreme temperaturen Door extreme warmte en koude ontstaat er een verhoogde bloedtoevoer, en dus meer lymfeproductie. Vermijd plotse en extreme overgangen tussen warmte en koude. Vermijd extreme warmte door de tijd in heetwaterbaden, infraroodcabines, felle zon en sauna te beperken. Leg in een infraroodcabine of sauna een koude en vochtige handdoek op uw arm. Vermijd warme pakkingen ter hoogte van uw arm. Vermijd heet water bij het huishoudelijk werk. Handwarm water mag wel. Zit niet te dicht en niet te lang naast een houtvuur of kachel. Vermijd extreme koude door handschoenen te dragen bij erg koud weer. Ga niet te lang in de felle zon zitten.

11 Vermijd afknelling van de arm Draag geen spannende kledij, strak zittende juwelen of elastische banden rond de risicoarm. Draag een goed passende BH zonder beugels met brede schouderbandjes, die niet te strak zit en dit gedurende de eerste twee maanden na de operatie. 11 Vermijd overgewicht (obesitas) De pompfunctie van de spieren ondersteunt de afvloei van het lymfevocht. Wanneer men beweegt, wordt deze afvloei gestimuleerd. Mensen met overgewicht bewegen echter minder waardoor er minder afvloei van het lymfevocht is, met een verhoogd risico op lymfoedeem tot gevolg. De zwelling ontstaat vooral in de benen door extra druk. 6. Hoe kan lymfoedeem behandeld worden? De behandeling van lymfoedeem bestaat uit 2 fasen: de ontstuwings- en de onderhoudsfase. Tijdens de eerste fase, de ontstuwingsfase, wil men tot een snelle vermindering van het volume komen. Deze fase bestaat vooral uit manuele lymfedrainage, naast het verder in acht nemen van de preventieve maatregelen (zie hoger). Het ontstuwen van de arm duurt zolang er nog volumevermindering van de arm mogelijk is. Als het beoogde resultaat is bereikt, kan voor een armkous gekozen worden. Tijdens de onderhoudsfase kan u geen volumevermindering meer verwachten. De frequentie van de behandelingen vermindert. Ze hebben als doel het lymfoedeem stabiel te houden. Deze onderhoudsfase duurt vaak levenslang. Manuele lymfedrainage Als er lymfeoedeem optreedt, is manuele lymfdrainage aangewezen. Dit is een specialisatie binnen de kinesitherapie. De kinesist geeft- de patiënt een speciale massage om het

12 overtollige vocht en de eiwitten te verwijderen en de gezonde lymfevaten te openen. Zo wordt het functioneren van de goede vaten bevordert en kunnen ze de taak van de getroffen lymfevaten overnemen. Hierdoor verbetert de afvoer van het vocht en vermindert de zwelling. De manuele lymfedrainage volgens de Vodder-methode of de methode Leduc is een milde, cirkelvormige massagetechniek. Veel patiënten ervaren bij deze massage een kriebelig gevoel net onder de huid en een vermindering van de druk ter hoogte van de gezwollen arm. Manuele lymfedrainage kan ook aangevuld worden met compressietherapie. 12 Op voorschrift van een arts kan voor de lymfedrainage een verhoogde terugbetaling van de mutualiteit verkregen worden. We raden een kinesitherapeut aan die de manuele lymfedrainage uitvoert volgens de Vodder-methode of de Leduc-methode. Deze kinesitherapeuten hebben een gespecialiseerde opleiding gekregen. Via de website kan u een Vodder-therapeut vinden in uw buurt. Een steunmouw of armkous Na de manuele lymfdrainage kan de kinesitherapeut uw arm inzwachtelen om het verkregen resultaat te behouden en te verhinderen dat de arm opnieuw gaat zwellen. De inzwachteling is dus geen therapie op zich. Na een tijd van regelmatig inzwachtelen van de arm volgt best een periode waarin u een armkous draagt. De periode dat u de armkous moet dragen is afhankelijk van de ernst van het oedeem. U draagt de armkous overdag,niet s nachts. Soms zal de kinesitherapeut uw arm intapen met als doel de vaten te vergroten,de compressiedruk op de vaten te verminderen en het bindweefselvocht te geleiden. Deze armkous wordt bij voorkeur op maat gemaakt bij een bandagist. Het dragen van een armkous is geen therapie op zich. Sommige patiënten dragen ook best een handschoen. U hebt per jaar recht op 1 armkous en 2 handschoenen op voorschrift van de behandelende arts. Patiënten met lymfoedeem dragen best ook een armkous als ze met het vliegtuig reizen omdat het drukverschil bestaande symptomen kan verergeren. Compressietherapie Compressietherapie beïnvloedt hoofdzakelijk de resorptie van vloeistoffen. Compressietherapie dient steeds in combinatie met manuele lymfedrainage voorgeschreven te worden.

13 Men spreekt daarom ook wel van complexe fysische therapie. Compressietherapie kan een aanvulling zijn op manuele lymfedrainage maar kan niet als enkelvoudige behandeling van lymfoedeem dienen. Met compressietherapie tracht men de oedeemvermindering te behouden. De arm wordt ingezwachteld of de patiënt krijgt een therapeutische elastische armkous of een niet-elastisch verband aan. Door de aangebrachte externe druk neemt de druk in de weefsels toe waardoor de opname van lymfe door de lymfevaten toeneemt. Intermittente compressietherapie (pressotherapie): met behulp een manchet wordt er druk uitgeoefend om het vocht uit de arm te verplaatsen. 13 Een operatie Als vorige behandelingen niet het gewenste resultaat geven, kan in overleg met uw behandelende arts een ingreep gepland worden: een transplantatie van lymfeklieren uit de lies. Mogelijke aanvullende behandelingen Lymfetaping De huid en de onderliggende weefsels worden door taping in hun functie ondersteund. U kan hierbij makkelijk blijven bewegen. Deze speciale tape komt in elasticiteit, dikte en gewicht overeen met de huid. Taping zorgt voor een betere opname van het weefselvocht en de huid wordt zachter. De tape is latexvrij en bestand tegen water. Verantwoordelijke uitgever: Borstkliniek UZ Gent. November Deze brochure werd enkel ontwikkeld voor gebruik binnen het UZ Gent. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de borstkliniek UZ Gent.

14 Oncologie/0106 Voor de operatie Operatiedatum: / / Omvang pols Omvang elleboog Omvang schouder Na de operatie Datum Omvang pols Omvang elleboog Omvang schouder Gewicht Voor de operatie: kg Na de operatie Datum Gewicht METINGEN LYMFOEDEEM Datum: / / 14

Lymfoedeem na een borstoperatie

Lymfoedeem na een borstoperatie Lymfoedeem na een borstoperatie Dit hoofdstuk krijgt u als bij uw borstoperatie ook de lymfklieren in de oksel zijn verwijderd. Een klein percentage van de patiënten krijgt, als de lymfeklieren in de oksel

Nadere informatie

Wat is het lymfestelsel en welke functie heeft het?

Wat is het lymfestelsel en welke functie heeft het? Bij u zijn de lymfeklieren uit de oksel verwijderd. Na het verwijderen van de lymfeklieren uit de oksel kan het lymfevocht minder goed worden afgevoerd. Wanneer het vocht zich ophoopt in de arm, dan is

Nadere informatie

Oncologie. Het voorkomen van lymfoedeem

Oncologie. Het voorkomen van lymfoedeem Oncologie Het voorkomen van lymfoedeem 1 2 Het voorkomen van lymfoedeem Na het operatief verwijderen van de lymfklieren uit de oksel (het okselkliertoilet), bestaat een risico dat zich vocht ophoopt in

Nadere informatie

Het voorkomen van lymfoedeem

Het voorkomen van lymfoedeem Oncologie Het voorkomen van lymfoedeem Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11 MA 868 06-08 -1.00 H 12 1 Wat te doen als u toch klachten krijgt? Alle leefregels ten

Nadere informatie

Lymfoedeem aan de arm. Mammapoli Route 10

Lymfoedeem aan de arm. Mammapoli Route 10 00 Lymfoedeem aan de arm Mammapoli Route 10 Het lymfestelsel Het lymfestelsel betstaat uit lymfevaten, lymfeklieren en lymfeklierweefsel dat zich in verschillende organen bevindt. Het lymfestelsel speelt

Nadere informatie

Borstzorg. richtlijnen en oefeningen. Paramedische Ziekenhuiszorg

Borstzorg. richtlijnen en oefeningen. Paramedische Ziekenhuiszorg Paramedische Ziekenhuiszorg Borstzorg richtlijnen en oefeningen Inleiding U heeft een van de volgende operaties ondergaan: De borst is verwijderd (ablatie) De lymfeklieren in de oksel zijn verwijderd (okselklierdissectie)

Nadere informatie

Lymfoedeem van de arm

Lymfoedeem van de arm Lymfoedeem van de arm In deze folder wordt u kort uitgelegd wat lymfoedeem is, hoe het kan ontstaan en wat u er zelf aan kunt doen om de kans op lymfoedeem zo klein mogelijk te maken. Bij het verwijderen

Nadere informatie

Oefeningen en leefregels na het okselkliertoilet

Oefeningen en leefregels na het okselkliertoilet Oefeningen en leefregels na het okselkliertoilet Albert Schweitzer ziekenhuis april 2015 pavo 0342 Oefeningen Na de operatie kan uw schouder aan de geopereerde kant minder beweeglijk zijn. Door armoefeningen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel

Patiënteninformatie. Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel Patiënteninformatie Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel Naast het systeem

Nadere informatie

Fysiotherapie na een okselkliertoilet

Fysiotherapie na een okselkliertoilet Kanker Instituut In deze folder vindt u informatie over preventie van lymfoedeem en oefentherapie met een aantal oefeningen. Preventie van lymfoedeem U heeft een operatie ondergaan waarbij klieren in de

Nadere informatie

Een okselklieroperatie

Een okselklieroperatie Binnen enkele weken wordt u geopereerd. Bij u worden dan de lymfeklieren uit de oksel weggehaald. Deze operatie wordt ook wel okselkliertoilet of okselklierdissectie genoemd. Met deze brochure willen we

Nadere informatie

Maatschap Chirurgie / Afdeling Fysiotherapie. Nazorg bij verwijdering van de lymfeklieren uit de oksel en/of bestraling van de oksel

Maatschap Chirurgie / Afdeling Fysiotherapie. Nazorg bij verwijdering van de lymfeklieren uit de oksel en/of bestraling van de oksel Maatschap Chirurgie / Afdeling Fysiotherapie Nazorg bij verwijdering van de lymfeklieren uit de oksel en/of bestraling Algemeen Deze informatie is bestemd voor patiënten die een operatie hebben ondergaan

Nadere informatie

Hoe kunt u lymfoedeem voorkomen?

Hoe kunt u lymfoedeem voorkomen? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Hoe kunt u lymfoedeem voorkomen? z Hoe kunt u lymfoedeem voorkomen? 1 Als u geopereerd bent vanwege borstkanker én de okselklieren

Nadere informatie

Fysiotherapie na een okselklierdissectie. Afdeling Fysiotherapie

Fysiotherapie na een okselklierdissectie. Afdeling Fysiotherapie 00 Fysiotherapie na een okselklierdissectie Afdeling Fysiotherapie U bent onder behandeling voor een okselklierdissectie. In deze folder staat informatie die voor u belangrijk is na de okselklieroperatie.

Nadere informatie

Onderwerp Behandelmogelijkheden voor lymfoedeem na borstkanker

Onderwerp Behandelmogelijkheden voor lymfoedeem na borstkanker Onderwerp Behandelmogelijkheden voor lymfoedeem na borstkanker voorstellen Inge Jansen Oedeemfysiotherapeute Opleiding Master oncologiefysiotherapie Praktijk voor Fysiotherapie in Terborg 18-11- 14 Inhoud

Nadere informatie

Lymfoedeem Radboud universitair medisch centrum

Lymfoedeem Radboud universitair medisch centrum Lymfoedeem Uw arts heeft lymfoedeem bij u geconstateerd. In deze folder zal worden uitgelegd wat lymfoedeem is, hoe het kan worden behandeld en wat u zelf kunt doen om er voor te zorgen dat u zo min mogelijk

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Okselklieruitruiming en lymfoedeem

Patiënteninformatie. Okselklieruitruiming en lymfoedeem Patiënteninformatie Okselklieruitruiming en lymfoedeem Inhoud Inleiding... 3 Informatie over het ziektebeeld... 3 Wat zijn de gevolgen van okselklieruitruiming?... 4 Onmiddellijke gevolgen... 4 Lymfoedeem:

Nadere informatie

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: Lymfoedeem

Nadere informatie

Chirurgie / Nurse practitioners/ Fysiotherapie. Lymfoedeem. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie / Nurse practitioners/ Fysiotherapie. Lymfoedeem. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie / Nurse practitioners/ Fysiotherapie 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 De functie van het lymfestelsel 3 Hoe ontstaat lymfoedeem 4 Hoe kan het risico op het ontstaan van lymfoedeem

Nadere informatie

Bijlage 2: Borstkanker: adviezen over bewegen en voorkomen/beperken van lymfoedeem

Bijlage 2: Borstkanker: adviezen over bewegen en voorkomen/beperken van lymfoedeem Bijlage 2: Borstkanker: adviezen over bewegen en voorkomen/beperken van lymfoedeem Kortgeleden is bij u een borstoperatie en/of een operatie van de lymfeklieren in de oksel uitgevoerd. Met onderstaande

Nadere informatie

FYSIOTHERAPEUTISCH OEFENSCHEMA NA EEN OPERATIE VAN DE BORST MET OKSELKLIERDISSECTIE

FYSIOTHERAPEUTISCH OEFENSCHEMA NA EEN OPERATIE VAN DE BORST MET OKSELKLIERDISSECTIE FYSIOTHERAPEUTISCH OEFENSCHEMA NA EEN OPERATIE VAN DE BORST MET OKSELKLIERDISSECTIE 602 Inleiding Het belangrijkste doel van oefenen na een borstoperatie is om te zorgen dat het schoudergewricht, armen

Nadere informatie

Leefregels en oefeningen voor thuis. Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen

Leefregels en oefeningen voor thuis. Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen Leefregels en oefeningen voor thuis Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen 1 Inleiding 3 2 Lymfoedeem 3 3 Leefregels

Nadere informatie

G E B R U I K E R S T I P S

G E B R U I K E R S T I P S ALGEMENE TIPS VOOR THERAPEUTISCH ELASTISCHE KOUSEN Aantrekken Trek uw therapeutisch elastische kousen direct na het opstaan aan en draag ze iedere dag. Maak gebruik van onze speciale aantrekhandschoenen

Nadere informatie

Inleiding De kanker is bij u uitgezaaid naar de lymfeklieren. Er is met u overlegd dat de lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd. Deze operatie n

Inleiding De kanker is bij u uitgezaaid naar de lymfeklieren. Er is met u overlegd dat de lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd. Deze operatie n Okselklieroperatie Inleiding De kanker is bij u uitgezaaid naar de lymfeklieren. Er is met u overlegd dat de lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd. Deze operatie noemt men okselklieroperatie. Een

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Het voorkomen van lymfoedeem

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Het voorkomen van lymfoedeem Het voorkomen van lymfoedeem HET VOORKOMEN VAN LYMFOEDEEM INLEIDING Onlangs bent u aan borstkanker geopereerd. Het feit dat de lymfklieren zijn verwijderd, brengt het risico met zich mee dat zich vocht

Nadere informatie

Oedeemtherapie. Manuele lymfedrainage methode Vodder. Afdeling Fysiotherapie

Oedeemtherapie. Manuele lymfedrainage methode Vodder. Afdeling Fysiotherapie 00 Oedeemtherapie Manuele lymfedrainage methode Vodder Afdeling Fysiotherapie 1 Het lymfestelsel Het lymfestelsel bestaat uit lymfevaten, lymfeklieren en lymfeklierweefsel dat zich in verschillende organen

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel FYSIOTHERAPIE

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel FYSIOTHERAPIE Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel FYSIOTHERAPIE Inhoud Inleiding... 3 Algemene informatie over oefenen voor de schouder na een borstamputatie... 3 Algemene informatie over oefenen voor

Nadere informatie

Hoe voorkomt u armlymfoedeem. Massagetechniek en oefeningen voor borstkankerpatiënten

Hoe voorkomt u armlymfoedeem. Massagetechniek en oefeningen voor borstkankerpatiënten Hoe voorkomt u armlymfoedeem Massagetechniek en oefeningen voor borstkankerpatiënten Inhoud Over deze folder 4 Manuele lymfedrainage 5 Waar vindt u de lymfeklieren? 5 Het aanzetten van de lymfeknopen

Nadere informatie

Verwijderen van de okselklier en lymfoedeem

Verwijderen van de okselklier en lymfoedeem Verwijderen van de okselklier en lymfoedeem Inleiding Uw behandelend arts heeft u verteld dat u bij een operatie aan uw borst vanwege een tumor misschien een zogenaamd okselklierdissectie krijgt. Borstkanker

Nadere informatie

De behandeling van lymfoedeem

De behandeling van lymfoedeem Dermatologie Patiënteninformatie De behandeling van lymfoedeem U ontvangt deze informatie, omdat bij u lymfoedeem is geconstateerd. Dit is een abnormale ophoping van lymfevocht. In deze informatie leest

Nadere informatie

verwijderen van de oksellymfeklier

verwijderen van de oksellymfeklier patiënteninformatie verwijderen van de oksellymfeklier U wordt opgenomen voor een oksellymfeklierverwijdering. Dit heet ook wel okselklierdissectie. Hoe verloopt deze operatie? Wat kunt u verwachten na

Nadere informatie

Bewegen na een borstoperatie

Bewegen na een borstoperatie Bewegen na een borstoperatie Informatie voor patiënten MB0004-1500 oktober 2014 Bronovo www.bronovo.nl Bronovolaan 5 2597 AX Den Haag Postbus 96900 2509 JH Den Haag 070 312 41 41 Medisch Centrum Haaglanden

Nadere informatie

OPERATIE VOOR BORSTKANKER

OPERATIE VOOR BORSTKANKER OPERATIE VOOR BORSTKANKER OPERATIE VOOR BORSTKANKER Algemeen Elke vrouw die te maken krijgt met borstkanker heeft haar eigen vragen en problemen. Deze informatie is bedoeld als algemene voorlichting; een

Nadere informatie

H Okselklierdissectie

H Okselklierdissectie H.323039.0416 Okselklierdissectie Inleiding Het lymfestelsel in ons lichaam bestaat uit lymfevaten en lymfeklieren. De lymfeklieren werken als een zuiveringsstation: ze maken bacteriën, virussen en andere

Nadere informatie

Bewegen na een borstoperatie

Bewegen na een borstoperatie Bewegen na een borstoperatie Belangrijkste punten van deze folder: Deze folder geeft informatie over bewegen na een borstoperatie en het voorkomen van een dikke arm (lymfoedeem). Neem bij klachten contact

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Wondroos

Patiënteninformatie. Wondroos Patiënteninformatie Wondroos Inhoud Inleiding... 3 Wat is wondroos?... 3 Hoe ontstaat wondroos?... 3 Waar komt wondroos voor?... 3 Wat zijn de tekens van wondroos?... 3 Hoe wordt wondroos behandeld?...

Nadere informatie

Het Lymfehuis. Welkom bij

Het Lymfehuis. Welkom bij Welkom bij Het Lymfehuis Het Lymfehuis is een uniek multidisciplinair centrum in Deurne, Antwerpen waar de patiënt centraal staat. Door middel van een dynamisch team werken wij intensief samen om oedeempatiënten

Nadere informatie

Verwijderen van lymfeklieren in de oksel

Verwijderen van lymfeklieren in de oksel Verwijderen van lymfeklieren in de oksel De borstkanker heeft zich bij u verspreid naar de lymfeklieren in de oksel. Vanuit deze klieren kan borstkanker zich verder in het lichaam uitzaaien. Daarom is

Nadere informatie

Okselklierdissectie en lymfoedeem

Okselklierdissectie en lymfoedeem Okselklierdissectie en lymfoedeem Inleiding Uw behandelend arts heeft u verteld dat u bij een operatie aan uw borst vanwege een tumor misschien een zogenaamd okselklierdissectie krijgt. Borstkanker kan

Nadere informatie

Wat is lymfoedeem? 2 Wat zijn de verschijnselen? 2 Hoe ontstaat lymfoedeem? 2 Hoe wordt de diagnose gesteld? 3 Individueel behandelprogramma 4 5

Wat is lymfoedeem? 2 Wat zijn de verschijnselen? 2 Hoe ontstaat lymfoedeem? 2 Hoe wordt de diagnose gesteld? 3 Individueel behandelprogramma 4 5 Wat is lymfoedeem? is een abnormale ophoping van lymfevocht in een lichaamsdeel. Het ontstaat als de lymfevaten niet in staat zijn dit vocht af te voeren door een beschadiging of afwezigheid van lymfevaten,

Nadere informatie

Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker

Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker Uw chirurg heeft met u besproken dat binnenkort bij u een okselklierverwijdering plaatsvindt (ook wel okselklierdissectie of okselkliertoilet genoemd).

Nadere informatie

BORSTKANKER & HUIDTHERAPIE

BORSTKANKER & HUIDTHERAPIE BORSTKANKER & HUIDTHERAPIE INHOUDSOPGAVE Wie zijn wij Casus Okselkliertoilet Lymfestelsel Lymfoedeem Klachten lymfoedeem Huidtherapie Borstkanker & huidtherapie Manuele lymfedrainage Ambulante compressietherapie

Nadere informatie

Lymfoedeem. Wat is lymfoedeem. Voorstadium van Lymfoedeem. Primair lymfoedeem

Lymfoedeem. Wat is lymfoedeem. Voorstadium van Lymfoedeem. Primair lymfoedeem Lymfoedeem Wat is lymfoedeem Lymfoedeem is een zwelling van een lichaamsdeel, meestal een arm of been, veroorzaakt door de abnormale ophoping van lymfevocht. Het kan zich ook voordoen in het gezicht, de

Nadere informatie

Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie bij borstkanker In deze folder leest u meer over bestraling bij de behandeling van borstkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie over radiotherapie. Uw

Nadere informatie

Fysiotherapie na een borstoperatie

Fysiotherapie na een borstoperatie Fysiotherapie na een borstoperatie Informatie voor patiënten F0759-3064 november 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

ADVIEZEN EN OEFENINGEN NA HALSKLIERDISSECTIE (VERWIJDEREN VAN LYMFEKLIEREN UIT DE HALS) Ontwikkeld door de :

ADVIEZEN EN OEFENINGEN NA HALSKLIERDISSECTIE (VERWIJDEREN VAN LYMFEKLIEREN UIT DE HALS) Ontwikkeld door de : ADVIEZEN EN OEFENINGEN NA HALSKLIERDISSECTIE (VERWIJDEREN VAN LYMFEKLIEREN UIT DE HALS) Ontwikkeld door de : Gevolgen van de operatie Door de operatie is de nek en of schouder vaak pijnlijk. Na het verwijderen

Nadere informatie

Een borstamputatie met okselklieruitruiming

Een borstamputatie met okselklieruitruiming Een borstamputatie met okselklieruitruiming 1 Uw operatie vindt plaats op: Uw opname is gepland op:... Aantal verwachte dagen opname:.. U meldt zich aan bij opname: aan kassa K1 K2, gelijkvloers NUCHTER

Nadere informatie

Themabijeenkomst lymfoedeem en huidklachten na oncologische behandeling

Themabijeenkomst lymfoedeem en huidklachten na oncologische behandeling Themabijeenkomst lymfoedeem en huidklachten na oncologische behandeling Even voorstellen Karlijn Sterkenburg info@onze-huid.nl Patricia Stienstra info@patriciastienstra.nl Agenda De huid en het lymfesysteem,

Nadere informatie

Arm en schouderoefeningen bij verwijderen van okselklieren

Arm en schouderoefeningen bij verwijderen van okselklieren Arm en schouderoefeningen bij verwijderen van okselklieren Als uit het onderzoek van de schildwachtklier is gebleken dat deze uitzaaiingen heeft, dan is verwijdering van (een deel) van de okselklieren

Nadere informatie

Dikke arm na een borstoperatie

Dikke arm na een borstoperatie Dikke arm na een borstoperatie Tips tegen lymfoedeem van de arm Dikke arm na een borstoperatie Tips tegen lymfoedeem van de arm Colofon Uitgave De deputatie van de provincieraad van Limburg Herman Reynders,

Nadere informatie

EEN SENTINELKLIER PROCEDURE NUTTIGE INFORMATIE

EEN SENTINELKLIER PROCEDURE NUTTIGE INFORMATIE EEN SENTINELKLIER PROCEDURE NUTTIGE INFORMATIE Oncologie/0155 Deze brochure beschrijft het verloop van een biopsie van de sentinelkier, een operatie die u binnenkort ondergaat. Het team van dermato-oncologie

Nadere informatie

Borstsparende operatie en het verwijderen van de lymfe- klieren in de oksel

Borstsparende operatie en het verwijderen van de lymfe- klieren in de oksel Borstsparende operatie en het verwijderen van de lymfe- klieren in de oksel In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om een borstsparende operatie te ondergaan ter behandeling van een tumor

Nadere informatie

Fysiotherapie. Lymfe- en oedeembehandeling

Fysiotherapie. Lymfe- en oedeembehandeling Fysiotherapie Lymfe- en oedeembehandeling 1 Wat is oedeem? Oedeem is een vochtophoping in een deel van het lichaam. Dit uit zich door toename van de omvang, een vermoeid en zwaar gevoel, tintelingen, pijn,

Nadere informatie

Fysiotherapeutische basisoefeningen

Fysiotherapeutische basisoefeningen Fysiotherapeutische basisoefeningen na een borstoperatie Na uw borstoperatie kunt u uw arm aan de geopereerde zijde wat minder goed bewegen. Dit kan vooral optreden als de lymfklieren uit uw oksel zijn

Nadere informatie

Wat is lymfoedeem? Oedeemtherapie Het lymfestelsel

Wat is lymfoedeem? Oedeemtherapie Het lymfestelsel Oedeemtherapie Oedeemtherapie De therapeuten Ingrid Algera - de Vroom Dagmar Berkelaar Koster Dagmar en Ingrid hebben hun opleiding gevolgd bij het Nederlands Paramedisch Instituut (NPI) en zijn beiden

Nadere informatie

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie. (verwijderen van de lymfeklieren uit de hals)

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie. (verwijderen van de lymfeklieren uit de hals) Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie (verwijderen van de lymfeklieren uit de hals) Inhoudsopgave A. Inleiding... 1 B. Verloop van het herstel... 2 C. Adviezen voor het dagelijks leven... 2

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker (ablatio mamma)

Borstverwijdering bij borstkanker (ablatio mamma) Borstverwijdering bij borstkanker (ablatio mamma) Uw chirurg heeft met u besproken, dat u in aanmerking komt voor een gehele verwijdering van de borst. In deze folder leest u hier meer over. Wanneer wordt

Nadere informatie

Dikke arm na een borstoperatie

Dikke arm na een borstoperatie Dikke arm na een borstoperatie Tips tegen lymfoedeem van de arm Dikke arm na een borstoperatie Tips tegen lymfoedeem van de arm Colofon Uitgave De deputatie van de provincieraad van Limburg Herman Reynders,

Nadere informatie

Verwijderen van de lymfeklieren in de oksel (okselklierdissectie)

Verwijderen van de lymfeklieren in de oksel (okselklierdissectie) Verwijderen van de lymfeklieren in de oksel (okselklierdissectie) 1. Wat is het lymfestelsel? 2. Wat gebeurt er bij een okselklierdissectie? 3. Welke verdoving? 4. Hoe bereidt u zich voor op de operatie?

Nadere informatie

H.323039.1014. Okselklierdissectie

H.323039.1014. Okselklierdissectie H.323039.1014 Okselklierdissectie Inleiding Het lymfestelsel in ons lichaam bestaat uit lymfevaten en lymfeklieren. De lymfeklieren werken als een zuiveringsstation: ze maken bacteriën, virussen en andere

Nadere informatie

Dit boekje is ook in de praktijk verkrijgbaar

Dit boekje is ook in de praktijk verkrijgbaar Dit boekje is ook in de praktijk verkrijgbaar Dit boekje bevat informatie voor patiënten met lymfoedeem aan arm(en) en/of benen na een operatie en voor hen die een verhoogde kans op oedeem hebben door

Nadere informatie

Na afloop van het oefenen mag u geen pijn hebben. Is dit wel het geval, oefen dan de volgende keer minder intensief.

Na afloop van het oefenen mag u geen pijn hebben. Is dit wel het geval, oefen dan de volgende keer minder intensief. U hebt een borstoperatie moeten ondergaan waarbij de lymfeklieren in de oksel zijn verwijderd. Als gevolg van deze operatie kan de beweeglijkheid van de schouder zijn verminderd. In deze folder staan oefeningen

Nadere informatie

Het verwijderen van de lymfeklieren in de oksel. Het verwijderen van de lymfeklieren in de oksel

Het verwijderen van de lymfeklieren in de oksel. Het verwijderen van de lymfeklieren in de oksel Het verwijderen van de lymfeklieren in de oksel Okselklierdissectie De chirurg heeft bepaald dat u in aanmerking komt voor het verwijderen van de lymfeklieren in de oksel. In medische termen wordt dit

Nadere informatie

Lymfoedeem Dermatologie

Lymfoedeem Dermatologie Lymfoedeem Dermatologie Wat is lymfoedeem? In de huid zijn zeer kleine lymfevaatjes aanwezig. Dit zijn kleine vaatjes die tussen de weefsels vocht en eiwitten afvoeren naar de lymfeklieren.wanneer deze

Nadere informatie

Okselklierdissectie. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Okselklierdissectie. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Okselklierdissectie Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Vooraf U heeft met uw specialist besproken dat u binnenkort een operatie ondergaat in verband met borstkanker. Hierbij worden de

Nadere informatie

Informatie over de okselklierdissectie. (Het verwijderen van de lymfeklieren uit de oksel)

Informatie over de okselklierdissectie. (Het verwijderen van de lymfeklieren uit de oksel) Informatie over de okselklierdissectie (Het verwijderen van de lymfeklieren uit de oksel) 2 De operatie aan de oksel De chirurg of verpleegkundig specialist heeft met u besproken dat u in aanmerking komt

Nadere informatie

Fysiotherapie na een hernia

Fysiotherapie na een hernia Fysiotherapie na een hernia Oefeningen voor herniapatiënten Algemeen Deze informatie heeft betrekking op de fysiotherapeutische behandeling, die u krijgt na een hernia-operatie in de lage rug. Hoewel deze

Nadere informatie

Okselklierdissectie. Mammapoli

Okselklierdissectie. Mammapoli 00 Okselklierdissectie Mammapoli U wordt binnenkort opgenomen voor een okselklierdissectie, al dan niet in combinatie met een operatie aan de borst. De opname vindt plaats op afdeling Heelkunde, (4e etage).

Nadere informatie

Infobrochure GIPS. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure GIPS. mensen zorgen voor mensen Infobrochure GIPS mensen zorgen voor mensen Beste patiënt, In overleg met uw behandelend geneesheer heeft u zojuist een gipsverband gekregen rond uw arm of been. Doel van dit verband is een botbreuk of

Nadere informatie

Mammacare Arm- en schouderoefeningen na het verwijderen van de okselklieren

Mammacare Arm- en schouderoefeningen na het verwijderen van de okselklieren Mammacare Arm- en schouderoefeningen na het verwijderen van de okselklieren Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Arm en schouderoefeningen na het

Nadere informatie

Instructies voor gipsverband. Gipskamer IJsselland Ziekenhuis (routenummer 73)

Instructies voor gipsverband. Gipskamer IJsselland Ziekenhuis (routenummer 73) Instructies voor gipsverband Gipskamer IJsselland Ziekenhuis (routenummer 73) Instructies voor gipsverband U heeft een gipsverband gekregen. Een gipsverband moet 24 uur drogen. Kunststofgipsverband is

Nadere informatie

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Therapie: Erbitux

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Therapie: Erbitux SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Therapie: Erbitux Inhoud Wat is Erbitux Hoe wordt Erbitux toegediend? Wat is belangrijk om te weten als u Erbitux krijgt toegediend? Huid reacties Enkele raadgevingen Duur

Nadere informatie

Borstchirurgie: mastectomie met okselklieruitruiming

Borstchirurgie: mastectomie met okselklieruitruiming AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: mastectomie

Nadere informatie

Oefeningen en adviezen na een schouderoperatie

Oefeningen en adviezen na een schouderoperatie Oefeningen en adviezen na een schouderoperatie FYSIOTHERAPIE Voelt beter U bent recent geopereerd aan uw schouder. Deze folder geeft u informatie over wat u na de operatie kunt doen om uw herstel te bespoedigen

Nadere informatie

U bent onlangs geopereerd aan uw schouder, arm of hand en opgenomen geweest op afdeling Orthopaedie.

U bent onlangs geopereerd aan uw schouder, arm of hand en opgenomen geweest op afdeling Orthopaedie. U bent onlangs geopereerd aan uw schouder, arm of hand en opgenomen geweest op afdeling Orthopaedie. In deze folder vindt u instructies die van belang zijn als u weer thuis bent. Ontslaginstructies (na

Nadere informatie

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie (spierversterkende oefeningen voor de schouder)

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie (spierversterkende oefeningen voor de schouder) U heeft een ondergaan. Bij deze operatie zijn een aantal lymfeklieren uit uw hals verwijderd. Deze klieren zitten vlak bij de elfde hersenzenuw die de monnikskapspier van prikkels voorziet. De monnikskapspier

Nadere informatie

Dermatologie. Vaatziekten en compressietherapie. Afdeling: Onderwerp:

Dermatologie. Vaatziekten en compressietherapie. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Dermatologie Aanwijzingen voor patiënten met vaatziekten Hoe kunnen stuwingen in de benen vermeden worden? 1. Door beweging van de kuitspieren (lopen, wippen met de voeten) wordt het

Nadere informatie

Het verwijderen van de lymfeklieren van de oksel

Het verwijderen van de lymfeklieren van de oksel Het verwijderen van de lymfeklieren van de oksel Okselklierdissectie Inleiding Bij een echogeleide punctie van een okselklier of uit onderzoek van de schildwachtklier is gebleken dat de kanker bij u is

Nadere informatie

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: segmentectomie

Nadere informatie

Radiotherapie. Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie. Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u borstkanker vastgesteld. U bent voor de bestralingsbehandeling verwezen naar de afdeling Radiotherapie

Nadere informatie

Orthopedie. Schouderprothese

Orthopedie. Schouderprothese Orthopedie Schouderprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw schouder. Er wordt een schouderprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over het schoudergewricht, de aanleiding

Nadere informatie

Instructie voor zelfonderzoek na verwijdering van een melanoom

Instructie voor zelfonderzoek na verwijdering van een melanoom Instructie voor zelfonderzoek na verwijdering van een melanoom 1091 Inleiding U bent bij ons onder behandeling in verband met een melanoom. Deze folder gaat over zelfonderzoek na het verwijderen van een

Nadere informatie

ALGEMENE REGELS BIJ GIPS EN KUNSTSTOFGIPS

ALGEMENE REGELS BIJ GIPS EN KUNSTSTOFGIPS ALGEMENE REGELS BIJ GIPS EN KUNSTSTOFGIPS 461 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van adviezen ten aanzien van de behandeling die u krijgt met gips of kunststof gips. Het is goed u te realiseren

Nadere informatie

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie Operatie U heeft kortgeleden een halsklier dissectie ondergaan. Bij deze operatie zijn een aantal lymfeklieren uit uw hals verwijderd. Deze klieren zitten

Nadere informatie

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

Carpaal tunnelsyndroom

Carpaal tunnelsyndroom Carpaal tunnelsyndroom Uw arts heeft bij u het carpaal tunnelsyndroom geconstateerd. In deze folder kunt u lezen wat dit is, hoe de diagnose wordt gesteld en wat de eventuele behandeling inhoudt. Neem

Nadere informatie

Een borstsparende operatie met een. sentinelonderzoek

Een borstsparende operatie met een. sentinelonderzoek Een borstsparende operatie met een 1 sentinelonderzoek Uw operatie vindt plaats op: Uw opname is gepland op:... Aantal verwachte dagen opname:.. U meldt zich aan bij opname: aan kassa K1 K2, gelijkvloers

Nadere informatie

Okselkliertoilet (okselklierdissectie)

Okselkliertoilet (okselklierdissectie) Chirurgie Patiënten informatie dossier Mammacare Okselkliertoilet (okselklierdissectie) Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor een okselkliertoilet. Bij deze operatie verwijdert de chirurg

Nadere informatie

Schouderoperatie. oefeningen en richtlijnen. Paramedische afdeling

Schouderoperatie. oefeningen en richtlijnen. Paramedische afdeling Paramedische afdeling Schouderoperatie oefeningen en richtlijnen Inleiding U heeft van uw behandelend arts te horen gekregen dat u een operatie krijgt aan uw schouder. Het doel van de operatie is het wegnemen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie Patiënteninformatie Adviezen bij borstbestraling Centrum voor oncologie Radiotherapie Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Adviezen bij borstbestraling... 3 Huidreacties... 3 Sliklast... 5 Vochtopstapeling

Nadere informatie

Orthopedie. Enkelprothese

Orthopedie. Enkelprothese Orthopedie Enkelprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw enkel. Er wordt een enkelprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over de enkel, de aanleiding voor de operatie, de

Nadere informatie

Carpaal tunnelsyndroom

Carpaal tunnelsyndroom Carpaal tunnelsyndroom Uw arts heeft bij u het carpale tunnelsyndroom geconstateerd. In deze folder kunt u lezen wat dit is, hoe de diagnose wordt gesteld en wat de eventuele behandeling inhoudt. Voor

Nadere informatie

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint:

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Rek/Strek oefeningen mogen nooit pijn veroorzaken. Mocht u pijn krijgen stop dan onmiddellijk met de oefening. Het is belangrijk om de rek niet

Nadere informatie

Lymfoedeem bij kanker

Lymfoedeem bij kanker Lymfoedeem bij kanker INHOUD Voor wie is deze brochure? 3 Het lymfestelsel 3 Lymfoedeem 4 Preventie 6 Wat u zelf kunt doen 7 Niet-operatieve behandelingen 11 Operatieve behandelingen 21 Leven met lymfoedeem

Nadere informatie

Chirurgie. Okselkliertoilet.

Chirurgie. Okselkliertoilet. Chirurgie Okselkliertoilet www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Voorbereiding... 3 De operatie... 3 Na de operatie... 4 Drains... 4 Mogelijke complicaties... 4 Het ontslag... 5 Wanneer moet u contact opnemen?...

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie