Radiotherapie bij borstkanker

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Radiotherapie bij borstkanker"

Transcriptie

1 Radiotherapie bij borstkanker

2

3 In deze folder leest u meer over bestraling bij de behandeling van borstkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie over radiotherapie. Uw arts in het ziekenhuis heeft u voor een bestralingsbehandeling bij borstkanker doorverwezen naar de afdeling Radiotherapie van het Radboudumc. Borstkanker of mammacarcinoom is de meest voorkomende soort kanker bij vrouwen in Nederland. Ongeveer één op de acht vrouwen krijgt borstkanker. Doel van de behandelingen De behandeling van borstkanker bestaat meestal uit een operatie, gevolgd door bestraling. Ook chemotherapie en/of hormonale therapie kan een deel van de behandeling vormen voorafgaand of aansluitend op de operatie en bestralingen. Voor de bestraling geldt dat er verschillende behandelmogelijkheden zijn. Het kan zijn dat we u alleen op de borst of borstwand bestralen, maar het is ook mogelijk dat u op lymfekliergebieden bestraald moet worden. Het doel van de bestraling is om de kans op het terugkeren van de tumor in het gebied van de borst (en/of de lymfeklieren) te verkleinen en daarmee de kans op genezing te bevorderen. Voorbereiding Vóór de behandeling bepalen we de juiste plaats van de bestraling. Dit doen we met behulp van een CT-scan in dezelfde houding als waarin we u gaan bestralen. U ligt hierbij in rugligging met de armen en het hoofd in speciale steunen. Bij de scan tekenen we met inktlijnen op uw huid. Deze lijnen zijn nodig om u tijdens de bestraling steeds weer in de juiste positie te kunnen leggen. De CT-scan in bestralingshouding maken we op de afdeling Radiotherapie in het Radboudumc. Als de plannings-ct-scan op de afdeling Radiotherapie gemaakt is, hebben we alle informatie om het bestralingsplan te maken. Daarna stellen we alle technische aspecten van de bestraling vast (aantal bundels, hoe lang bestraald moet worden en uit welke richting, etc.). Vervolgens maken we een definitief bestralingsplan in de computer. Als dit plan door de medische staf is goedgekeurd start de behandeling. 1

4 Duur De bestraling gebeurt meestal vijf keer per week, van maandag tot en met vrijdag. De behandeling duurt ongeveer drie tot zeven weken. Tijdens uw eerste bezoek bij uw radiotherapeut oncoloog krijgt u uitgebreide en op uw situatie toegespitste informatie over het bestralingsgebied, het aantal bestralingen, bijwerkingen en andere praktische zaken. Behandeling De behandeling duurt ongeveer tien tot vijftien minuten per keer, inclusief positionering met behulp van de bij CT aangetekende lijnen. Regelmatig maken we voor de start van de bestraling controle-opnamen om te controleren of uw houding overeenkomt met uw houding tijdens de eerdere CT. Het is belangrijk dat u tijdens de behandeling zo stil mogelijk blijft liggen. Tijdens de bestralingsperiode heeft u een tot enkele controle-afspraken bij de radiotherapeut oncoloog. Deze staan aangegeven in de lijst bestralingsafspraken. Wanneer zich klachten voordoen, kunt u die tijdens deze afspraak bespreken. Wanneer er klachten zijn die niet kunnen wachten tot een controle, kunt u dit aangeven bij de bestralingslaboranten. We maken dan een tussentijdse controle bij een arts of verpleegkundige. Tijdens het afsluitend gesprek in de laatste week van uw bestraling bespreken we bij wie u op controle moet komen en wanneer. Bijwerkingen Tijdens de bestralingsperiode kunnen bijwerkingen optreden. Deze zijn meestal slechts tijdelijk. De meest voorkomende klachten zijn: vermoeidheid huidreacties stuwing van de borst en omgeving Vermoeidheid Niet alleen de bestraling geeft vermoeidheidsklachten. Ook spanningen rondom de ziekte en de behandeling kunnen van invloed zijn op hoe u zich voelt. Dit geldt ook voor zowel het heen en weer reizen voor de bestralingen. Vermoeidheid kan 2

5 optreden tijdens de behandeling en kan enige tijd (weken tot maanden) na de behandeling aanhouden. Tip: neem voldoende rust en beweeg voldoende. Probeer uw dagelijkse activiteiten in een rustig tempo te doen. Ontspanning en afleiding kunnen ook helpen. Huidreacties U kunt last krijgen van uw huid, waarbij roodheid, een wat gespannen aanvoelende en droge huid, jeuk of een branderig gevoel kunnen optreden. De tepel wordt vaak gevoeliger. De roodheid begint meestal twee tot vier weken na de start van de bestraling. De huidreactie is het hevigst in huidplooien, die zich vooral bevinden in de oksel en onder de borst. Soms gaat de huid daar open. Mocht dit gebeuren, dan krijgt u daarvoor een behandeling van de verpleegkundige of de radiotherapeut oncoloog. Na de bestraling zal de huid zich binnen twee tot vijf weken herstellen. Draag tijdens en na de bestralingsperiode geen strakke BH en liefst geen beugel-bh. Vaak blijft de huid na bestraling tijdelijk, gedurende enkele maanden, wat donkerder van kleur. Soms kunnen de bloedvaatjes in de huid zich in de loop der jaren meer gaan aftekenen. Dit is ontsierend, maar geeft geen andere klachten. De bestraalde huid blijft gedurende een paar maanden gevoeliger voor zonlicht en daarmee verbranding bij zonnebaden. Adviezen: Huid die bestraald wordt voorzichtig afspoelen met water en/of wassen met een PH neutrale zeep. Denk er bij het gebruik van zeep aan dat de lijnen blijven staan. De huid droog deppen met een zachte handdoek en niet wrijven. Vermijd schurende en knellende kleding. Bij jeuk aan de huid die wordt bestraald niet krabben. In het bestralingsgebied geen crèmes of zalven gebruiken behalve die zijn voorgeschreven door de afdeling Radiotherapie. Geen pleisters plakken in het gebied dat bestraald wordt. Lichaamsbeharing die in het bestralingsgebied ligt (bijvoorbeeld oksels) mag niet worden geschoren of onthaard met een ontharingscrème. 3

6 Het is verstandig tijdens de behandeling niet in de zon te gaan met het behandelde gebied. Gebruik tot enkele maanden na afloop van de behandeling zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor. Tijdens de bestralingsperiode en enkele weken erna niet zwemmen, in de sauna of in bad. Stuwing van de borst Tijdens de bestraling kan de borst voller aanvoelen door vochtophoping. Vaak is dit nog aanwezig na de eerdere operatie. De borst kan hierdoor gevoeliger zijn. Ook kunt u een kortdurende stekende pijn in de borst of in de borstwand bemerken. Dit zal na de bestraling verminderen en meestal verdwijnen. Door de bestraling en de operatie kan in de loop van jaren een toename van bindweefsel / littekenweefsel ontstaan. De bestraalde borst kan daardoor wat vaster aanvoelen (met name in het operatiegebied) en iets van vorm veranderen. De borst kan ook wat gevoeliger blijven, vooral bij druk, dan voor de behandeling. Longen Bij bestraling op de borst(wand) en/of de lymfekliergebieden wordt een klein deel van de long mee bestraald. U heeft hiervan doorgaans geen klachten. Indien bij u een verhoogde kans bestaat voor het krijgen van longklachten door bestraling, zal de radiotherapeut oncoloog u hierover inlichten. Hart Bij bestraling van de linker borst of borstwand kan het zijn dat er ook een klein deel van het hart in het bestralingsgebied ligt. Hieraan wordt bij de voorbereiding veel aandacht besteed, zodat de hoeveelheid hart die bestraald wordt zo minimaal mogelijk - of zelfs helemaal niets - is. De bestraling met moderne technieken lijkt geen nadelige effecten te hebben op het hart. Soms is het nodig om de bestralingsdosis op het hart te verlagen door middel van het inhouden van de adem tijdens de bestraling, na een diepe inademing. Wanneer dit voor u van toepassing is, zal de radiotherapeut oncoloog u hierover inlichten en krijgt u verder uitgebreid informatie en training voor het maken van de plannings-ct en start van de bestraling. 4

7 Bijwerkingen lymfekliergebieden Als na een volledige okselklieroperatie lymfkliergebieden bestraald moeten worden, neemt de kans op het ontstaan van lymfe-oedeem (lymfevocht) in de arm toe. Wanneer u na alleen een schildwachtklieroperatie op de lymfeklierregio bestraald wordt, is de kans op lymfe-oedeem klein. U kunt in de loop der tijd kans hebben op het ontstaan van een stijve schouder bij bestraling van de omliggende lymfkliergebieden. Het is belangrijk om de oefeningen, die u na een okselklieroperatie heeft geleerd, regelmatig te blijven doen, in ieder geval gedurende het eerste jaar na de behandeling. Aan het einde van de behandeling en kort daarna zijn de bijwerkingen van de bestraling het meest uitgesproken. De bijwerkingen nemen meestal af in de loop van de twee tot vijf weken na het einde van de radiotherapie. Vermoeidheidsklachten zijn zeer verschillend per persoon en kunnen soms langer aanhouden Meer informatie Als u nog vragen heeft over de behandeling dan kunt u die altijd stellen aan de laboranten of uw behandelend arts. Voor meer informatie over blaaskanker kunt terecht op de volgende websites: KWF kankerbestrijding Integraal Kankercentrum Nederland Borstkankervereniging Nederland Revalidatieprogramma Herstel en Balans 5

8 Noteer hier uw vragen

9

10

11

12 Adres Afdeling Radiotherapie Ingang oost Geert Grooteplein 32, route GC Nijmegen Contact Buiten kantooruren alleen voor spoedoverleg Radboud universitair medisch centrum

Inwendige bestraling bij een tweede borstsparende behandeling

Inwendige bestraling bij een tweede borstsparende behandeling Inwendige bestraling bij een tweede borstsparende behandeling In deze folder leest u meer over bestraling bij de behandeling van borstkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie

Nadere informatie

Radiotherapie bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen

Radiotherapie bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen Radiotherapie bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen In deze folder leest u meer over bestraling van de gehele hersenen (radiotherapie) bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen (hersenmetastasen).

Nadere informatie

Radiotherapie ter preventie van uitzaaiingen in de hersenen

Radiotherapie ter preventie van uitzaaiingen in de hersenen Radiotherapie ter preventie van uitzaaiingen in de hersenen In deze folder leest u meer over bestraling van de gehele hersenen (radiotherapie) ter voorkoming van uitzaaiingen in de hersenen (hersenmetastasen).

Nadere informatie

Radiotherapie. Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie. Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u borstkanker vastgesteld. U bent voor de bestralingsbehandeling verwezen naar de afdeling Radiotherapie

Nadere informatie

Stereotactische bestraling van de long

Stereotactische bestraling van de long Stereotactische bestraling van de long In deze folder leest u meer over stereotactische radiotherapie van de long. Deze informatie is een aanvulling op de algemene patiënteninformatie. Doel van de behandeling

Nadere informatie

Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom

Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom In deze folder leest u meer over stereotactische bestraling (radiotherapie) bij de behandeling van uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen).

Nadere informatie

Radiotherapie bij (voorstadium van) borstkanker

Radiotherapie bij (voorstadium van) borstkanker Radiotherapie Radiotherapie bij (voorstadium van) borstkanker Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u borstkanker of een voor stadium van borstkanker (DCIS) vastgesteld. U bent voor de bestralingsbehandeling

Nadere informatie

Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom

Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom (een vorm van lymfklierkanker). Deze informatie

Nadere informatie

Afdeling Radiotherapie, locatie AZU. Radiotherapie bij borstkanker

Afdeling Radiotherapie, locatie AZU. Radiotherapie bij borstkanker Afdeling Radiotherapie, locatie AZU Deze folder bevat specifieke informatie over de bijwerkingen van bestraling van patiënten met borstkanker. Deze informatie is een aanvulling op de algemene informatie

Nadere informatie

Stereotactische bestraling van de lever

Stereotactische bestraling van de lever Stereotactische bestraling van de lever In deze folder leest u meer over stereotactische bestraling (radiotherapie) van kwaadaardige afwijkingen in de lever. Deze informatie is een aanvulling op de algemene

Nadere informatie

Radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van kanker in de neus

Radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van kanker in de neus Radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van kanker in de neus In deze folder leest u meer over de inwendige radiotherapie (brachybestraling) bij de behandeling van kanker in de neus met behulp

Nadere informatie

Radiotherapie bij kanker van het anale kanaal

Radiotherapie bij kanker van het anale kanaal Radiotherapie bij kanker van het anale kanaal In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van kanker van het anale kanaal. Deze informatie ontvangt u als aanvulling

Nadere informatie

Uitwendige bestraling bij prostaatkanker

Uitwendige bestraling bij prostaatkanker Uitwendige bestraling bij prostaatkanker In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van prostaatkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie

Nadere informatie

Inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker

Inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker Inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker In deze folder leest u meer over de inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker.

Nadere informatie

Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese

Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese Doel van de behandeling In overleg met de arts heeft u besloten voor een heupprothese. Na deze operatie kunnen kalkafzettingen ontstaan

Nadere informatie

Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug

Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug Informatie voor patiënten F0753-4510 september 2008 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester

Nadere informatie

Bestraling van de maag, milt of pancreas Informatie voor patiënten

Bestraling van de maag, milt of pancreas Informatie voor patiënten Bestraling van de maag, milt of pancreas Informatie voor patiënten Inhoud Voorwoord... 3 1. De CT-simulatie... 4 2. De bestraling... 5 3. Mogelijke nevenwerkingen en advies... 6 3.1 Vermoeidheid... 6 3.2

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. Borstkanker

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. Borstkanker Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling Borstkanker Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 De voorbereidingen 5 3 De bestraling 9 4 Bijwerkingen 12 5 Adviezen 15 6 Ondersteunende zorg 17 7 Nazorg

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Borstkanker

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Borstkanker Behandelwijzer Locatie Deventer Bestralingsbehandeling Borstkanker 2 Behandelwijzer locatie Deventer Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 De voorbereidingen 6 3 De bestraling 8 4 Bijwerkingen 11 5 Adviezen 14

Nadere informatie

Bestraling van botletsels Informatie voor patiënten

Bestraling van botletsels Informatie voor patiënten Bestraling van botletsels Informatie voor patiënten Inhoud Voorwoord... 3 1. De CT-simulatie... 4 2. De bestraling... 5 3. Mogelijke nevenwerkingen en advies... 7 3.1 Vermoeidheid... 7 3.2 Pijn... 7 3.3

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren. Esteya

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren. Esteya Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling Huidtumoren Esteya 2 Behandelwijzer locatie Arnhem/Ede Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Uw eerste bezoek 7 3 De voorbereiding 8 4 De bestraling 9 5

Nadere informatie

De behandelwijzer: borstsparend rechts de borst en eventueel de oksel- en sleutelbeenklieren

De behandelwijzer: borstsparend rechts de borst en eventueel de oksel- en sleutelbeenklieren De behandelwijzer: borstsparend rechts de borst en eventueel de oksel- en sleutelbeenklieren Onze website: www.mst.nl/radiotherapie PI-011070 versie 1.0 /08-10-2015 1 Inhoudsopgave Borstkanker 3 Groeiwijze

Nadere informatie

De behandelwijzer: borstsparend links de borst en eventueel de oksel- en sleutelbeenklieren

De behandelwijzer: borstsparend links de borst en eventueel de oksel- en sleutelbeenklieren De behandelwijzer: borstsparend links de borst en eventueel de oksel- en sleutelbeenklieren Onze website: www.mst.nl/radiotherapie PI-011069 versie 0.1 / 13-07-2015 1 Inhoudsopgave Borstkanker 3 Groeiwijze

Nadere informatie

informatie bij borstbestraling

informatie bij borstbestraling informatie bij borstbestraling 1. Wat is radiotherapie? Radiotherapie, of ook wel bestralingsbehandeling genoemd, heeft tot doel de ontwikkeling van snelgroeiende cellen te stoppen. Deze vorm van behandeling

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel RADIOTHERAPIE

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel RADIOTHERAPIE Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel RADIOTHERAPIE INHOUDSOPGAVE Algemene informatie... 3 groep... 3 Wat is radiotherapie?... 3 Bijwerkingen... 5 BehandeIwijzer... 6 Het eerste contact

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie

Patiënteninformatie. Adviezen bij borstbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie Patiënteninformatie Adviezen bij borstbestraling Centrum voor oncologie Radiotherapie Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Adviezen bij borstbestraling... 3 Huidreacties... 3 Sliklast... 5 Vochtopstapeling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER EN OPPERVLAKKIG GELEGEN TUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER EN OPPERVLAKKIG GELEGEN TUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER EN OPPERVLAKKIG GELEGEN TUMOREN Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij huidkanker en oppervlakkig gelegen tumoren 4 Hoofdstuk 2 Uw behandeling

Nadere informatie

Bestraling van de huid Informatie voor patiënten

Bestraling van de huid Informatie voor patiënten Bestraling van de huid Informatie voor patiënten Inhoud Voorwoord... 3 1. De CT-simulatie... 4 2. Voorbereiding op de bestraling... 5 3. De bestraling... 5 4. Mogelijke nevenwerkingen en advies... 7 4.1

Nadere informatie

De gang van zaken op de afdeling radiotherapie

De gang van zaken op de afdeling radiotherapie Radiotherapie Patiënteninformatie De gang van zaken op de afdeling radiotherapie U ontvangt deze informatie, omdat wij u graag meer vertellen over onze afdeling radiotherapie, de behandelingen die wij

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek.

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER Antoni van Leeuwenhoek. HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij borstkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

Radiotherapie. Preoperatieve chemoradiotherapie. endeldarmkanker

Radiotherapie. Preoperatieve chemoradiotherapie. endeldarmkanker Radiotherapie Preoperatieve chemoradiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u endeldarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken

Nadere informatie

Uw welzijn verdient onze beste zorg

Uw welzijn verdient onze beste zorg Infobrochure radiotherapie bij borstkanker Campus Rooienberg Du f f e l Uw welzijn verdient onze beste zorg In deze brochure vindt u informatie over de verschillende stappen van uw bestralingsbehandeling.tevens

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling man

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling man Patiënteninformatie Adviezen bij onderbuikbestraling man Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Nevenwerkingen... 3 Tot slot... 6 Wie contacteren bij vragen / problemen?... 6 Persoonlijke notities / vragen...

Nadere informatie

Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Radiotherapie bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Enkele algemene begrippen... 3 Hoe wordt radiotherapie toegepast?... 5 Uw eerste bezoek aan de afdeling Radiotherapie... 5

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren Behandelwijzer Locatie Deventer Bestralingsbehandeling Huidtumoren 2 Behandelwijzer locatie Deventer Inhoudsopgave 3.1 Inleiding 4 3.2 Uw eerste bezoek 5 3.3 De voorbereiding 6 3.4 De bestraling 9 3.5

Nadere informatie

Bestraling van de schedel en de hersenen Informatie voor patiënten

Bestraling van de schedel en de hersenen Informatie voor patiënten Bestraling van de schedel en de hersenen Informatie voor patiënten Inhoud Voorwoord... 3 1. De CT-simulatie... 4 2. De bestraling... 6 3. Mogelijke nevenwerkingen en advies... 7 3.1 Vermoeidheid... 7 3.2

Nadere informatie

2 Wat is radiotherapie 4. 3 Waarom radiotherapie 4. 4 Voorbereiding op de behandeling CT-scan Masker 6. 5 Bestraling 7

2 Wat is radiotherapie 4. 3 Waarom radiotherapie 4. 4 Voorbereiding op de behandeling CT-scan Masker 6. 5 Bestraling 7 Radiotherapie 2 Inhoud Pagina 1 Inleiding 4 2 Wat is radiotherapie 4 3 Waarom radiotherapie 4 4 Voorbereiding op de behandeling 5 4.1 CT-scan 5 4.2 Masker 6 5 Bestraling 7 6 Bijwerkingen 8 6.1 Huidproblemen

Nadere informatie

HUIDREACTIES. bij radiotherapie

HUIDREACTIES. bij radiotherapie HUIDREACTIES bij radiotherapie HUIDREACTIES bij radiotherapie Het is heel normaal dat uw huid reageert op bestraling. De mate waarin uw huid reageert, hangt af van een aantal factoren: het soort stralen,

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Mond-, Kaak-, Aangezichtschirurgie Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 09-2015-6212 Geachte... U heeft een bezoek

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft in overleg met u en de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker), besloten om na uw operatie

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Eenmalige bestraling bij borstkanker

Eenmalige bestraling bij borstkanker Deze folder geeft u informatie over Eenmalige bestraling bij borstkanker patiënteninformatie Intra-Operatieve Radiotherapie Inleiding Deze folder gaat over eenmalige inwendige bestraling tijdens een borstsparende

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft na overleg met de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker) en in overleg met

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren Behandelwijzer Locatie Deventer Bestralingsbehandeling Huidtumoren Inhoudsopgave 3.1 Inleiding 3 3.2 Uw eerste bezoek 4 3.3 De voorbereiding 6 3.4 De bestraling 8 3.5 Bijwerkingen 10 3.6 Huidverzorgingsadviezen

Nadere informatie

Informatie en. adviezen. hernia-operatie. okselchirurgie. ZorgSaam

Informatie en. adviezen. hernia-operatie. okselchirurgie. ZorgSaam Informatie en adviezen oefeningen na een na okselchirurgie hernia-operatie ZorgSaam 1 2 U heeft een operatie ondergaan i.v.m. borstkanker, waarbij lymfklieren in de oksel zijn verwijderd. Als gevolg van

Nadere informatie

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ)

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Afdeling Heelkunde, locatie AZU Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Inleiding Na een aantal onderzoeken blijkt dat u een voorstadium van borstkanker heeft. Het medische woord hiervoor is carcinoma

Nadere informatie

verwijderen van de oksellymfeklier

verwijderen van de oksellymfeklier patiënteninformatie verwijderen van de oksellymfeklier U wordt opgenomen voor een oksellymfeklierverwijdering. Dit heet ook wel okselklierdissectie. Hoe verloopt deze operatie? Wat kunt u verwachten na

Nadere informatie

Okselklierdissectie. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Okselklierdissectie. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Okselklierdissectie Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Vooraf U heeft met uw specialist besproken dat u binnenkort een operatie ondergaat in verband met borstkanker. Hierbij worden de

Nadere informatie

Palliatieve bestralingsbehandeling

Palliatieve bestralingsbehandeling Kanker Instituut U bent door uw behandelend arts voor een korte palliatieve bestralingsbehandeling naar de Polikliniek Palliatieve Radiotherapie doorverwezen. Het doel van deze bestraling is het verminderen

Nadere informatie

Behandeling van borstkanker

Behandeling van borstkanker Behandeling van borstkanker De behandeling van borstkanker Deze folder geeft u algemene informatie over de behandeling van borstkanker. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel

Patiënteninformatie. Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel Patiënteninformatie Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel Okselklierdissectie (OKD) Informatie over verwijdering van lymfeklieren in de oksel Naast het systeem

Nadere informatie

Medische tatoeage/ dermatopigmentatie

Medische tatoeage/ dermatopigmentatie Medische tatoeage/ dermatopigmentatie U staat op de wachtlijst of u heeft een afspraak voor een tepel- en/of tepelhoftatoeage. De tatoeage is vaak de laatste stap, de finishing touch van de borstreconstructie.

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Leverkanker Stereotactische behandeling

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Leverkanker Stereotactische behandeling Behandelwijzer Locatie Deventer Bestralingsbehandeling Leverkanker Stereotactische behandeling Inhoudsopgave 3.1 Inleiding 3 3.2 Uw eerste bezoek 4 3.3 De voorbereiding 5 3.4 De bestraling 8 3.5 Bijwerkingen

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel RADIOTHERAPIE PROSTAATKANKER INHOUD Wat is radiotherapie eigenlijk?...3 Uitwendige bestraling...3 Inwendige bestraling...5 Gang van zaken...7 Eerste

Nadere informatie

Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker

Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker Uw chirurg heeft met u besproken dat binnenkort bij u een okselklierverwijdering plaatsvindt (ook wel okselklierdissectie of okselkliertoilet genoemd).

Nadere informatie

Borstsparende operatie bij borstkanker (lumpectomie)

Borstsparende operatie bij borstkanker (lumpectomie) Borstsparende operatie bij borstkanker (lumpectomie) Uw chirurg heeft met u besproken dat u in aanmerking komt voor een borstbesparende behandeling bij borstkanker. Deze behandeling bestaat altijd uit

Nadere informatie

Verwijderen van lymfeklieren in de oksel

Verwijderen van lymfeklieren in de oksel Verwijderen van lymfeklieren in de oksel De borstkanker heeft zich bij u verspreid naar de lymfeklieren in de oksel. Vanuit deze klieren kan borstkanker zich verder in het lichaam uitzaaien. Daarom is

Nadere informatie

Op de afdeling Radiotherapie

Op de afdeling Radiotherapie Radiotherapie Op de afdeling Radiotherapie voor jongeren vanaf 12 jaar en hun ouders Belangrijke telefoonnummers en websites Algemeen nummer UMCG (050) 361 61 61 U kunt hier ook terecht met algemene vragen

Nadere informatie

Okselklierdissectie. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Okselklierdissectie. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Okselklierdissectie Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven U heeft met uw specialist besproken dat u binnenkort een operatie ondergaat in verband met borstkanker. Hierbij worden de lymfeklieren

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw

Patiënteninformatie. Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw Patiënteninformatie Adviezen bij onderbuikbestraling vrouw Inhoud Inleiding... 3 Adviezen bij onderbuikbestraling... 3 Huidreacties... 3 Buikpijn, krampen en diarree... 4 Moeilijkheden bij het plassen...

Nadere informatie

Leefregels en oefeningen voor thuis. Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen

Leefregels en oefeningen voor thuis. Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen Leefregels en oefeningen voor thuis Leefregels na okselklierbehandeling om lymfoedeem te voorkomen 1 Inleiding 3 2 Lymfoedeem 3 3 Leefregels

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker (ablatio mamma)

Borstverwijdering bij borstkanker (ablatio mamma) Borstverwijdering bij borstkanker (ablatio mamma) Uw chirurg heeft met u besproken, dat u in aanmerking komt voor een gehele verwijdering van de borst. In deze folder leest u hier meer over. Wanneer wordt

Nadere informatie

Aanvullende behandeling en controle bij borstkanker

Aanvullende behandeling en controle bij borstkanker Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Aanvullende behandeling en controle bij borstkanker z Chirurg en verpleegkundig specialist 1 Medische ontrole Na een borstsparende

Nadere informatie

Lichttherapie UVA-1 Radboud universitair medisch centrum

Lichttherapie UVA-1 Radboud universitair medisch centrum Lichttherapie UVA-1 In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten een afspraak te maken bij de afdeling Lichttherapie van het Radboudumc. Deze folder bevat informatie over therapie met langgolvig

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ KANKER 17041

BEWEGEN BIJ KANKER 17041 BEWEGEN BIJ KANKER 17041 Inleiding De ziekte kanker, maar ook de behandeling, zoals chemotherapie, operatie, bestraling en hormonale therapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Okselklierdissectie. Mammapoli

Okselklierdissectie. Mammapoli 00 Okselklierdissectie Mammapoli U wordt binnenkort opgenomen voor een okselklierdissectie, al dan niet in combinatie met een operatie aan de borst. De opname vindt plaats op afdeling Heelkunde, (4e etage).

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij hersenbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie

Patiënteninformatie. Adviezen bij hersenbestraling. Centrum voor oncologie Radiotherapie Patiënteninformatie Adviezen bij hersenbestraling Centrum voor oncologie Radiotherapie 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 4 Welke bijwerkingen zijn te verwachten?... 4 Huidreacties... 4 Haarverlies... 5

Nadere informatie

Mammacare Bestraling. Inleiding

Mammacare Bestraling. Inleiding Mammacare Bestraling Inleiding U hebt te horen gekregen dat het verstandig is het geopereerde gebied te bestralen zodat de eventuele achtergebleven cellen worden vernietigd. Er zijn meerdere vormen van

Nadere informatie

Borstsparende operatie Lumpectomie

Borstsparende operatie Lumpectomie Borstsparende operatie Lumpectomie Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Een borstsparende behandeling bij borstkanker of een voorstadium hiervan (DCIS = Ductaal Carcinoom In Situ) bestaat

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Lymfoedeem Radboud universitair medisch centrum

Lymfoedeem Radboud universitair medisch centrum Lymfoedeem Uw arts heeft lymfoedeem bij u geconstateerd. In deze folder zal worden uitgelegd wat lymfoedeem is, hoe het kan worden behandeld en wat u zelf kunt doen om er voor te zorgen dat u zo min mogelijk

Nadere informatie

Dermatologie. UVB lichttherapie. www.catharinaziekenhuis.nl

Dermatologie. UVB lichttherapie. www.catharinaziekenhuis.nl Dermatologie UVB lichttherapie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl DER009 / UVB lichttherapie / 18-07-2014 2 UVB lichttherapie U heeft met uw

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Masthopatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Masthopatie Masthopatie MASTOPATHIE INLEIDING U heeft van uw behandelaar gehoord dat u mastopathie heeft. In deze folder kunt u lezen wat dit is, hoe mastopathie ontstaat, welke behandelingen er zijn en geven we u

Nadere informatie

Borstsparende operatie bij borstkanker (lumpectomie)

Borstsparende operatie bij borstkanker (lumpectomie) Borstsparende operatie bij borstkanker (lumpectomie) Uw chirurg heeft met u besproken dat u in aanmerking komt voor een borstbesparende behandeling bij borstkanker. Deze behandeling bestaat altijd uit

Nadere informatie

Na een operatie vanwege borstkanker. Nazorg

Na een operatie vanwege borstkanker. Nazorg Na een operatie vanwege borstkanker Nazorg Inleiding U bent in het ziekenhuis opgenomen geweest in verband met een operatie aan de borst en/of okselklieren. Deze folder bevat adviezen en praktische tips

Nadere informatie

Behandeling met Ditranol

Behandeling met Ditranol Behandeling met Ditranol In overleg met uw behandelend arts is besloten tot een behandeling met Ditranol in het Radboudumc. In deze folder staat de gang van zaken tijdens de behandeling in grote lijnen

Nadere informatie

Soms vindt de patholoog, die het weefsel onderzoekt, dat niet al het tumorweefsel is verwijderd. Er volgt dan een tweede operatie.

Soms vindt de patholoog, die het weefsel onderzoekt, dat niet al het tumorweefsel is verwijderd. Er volgt dan een tweede operatie. Borstsparende operatie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om een borstsparende operatie te ondergaan ter behandeling van een tumor in uw borst. Het doel van de operatie is om het tumorweefsel

Nadere informatie

Mammapolikliniek. Mastopathie

Mammapolikliniek. Mastopathie Mammapolikliniek Mastopathie 1 2 U heeft van uw behandelaar gehoord dat u mastopathie heeft. In deze folder kunt u lezen wat dit is, hoe mastopathie ontstaat, welke behandelingen er zijn en hoe je uw borsten

Nadere informatie

Borstverwijdering Ablatio mamma

Borstverwijdering Ablatio mamma Borstverwijdering Ablatio mamma Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven De arts heeft met u besproken dat u voor een borstverwijdering in aanmerking komt. Wanneer wordt voor een borstverwijdering

Nadere informatie

Bestraling bij borstkanker

Bestraling bij borstkanker Bestraling bij borstkanker i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n 2 Bestraling bij borstkanker B e s t r a l i n g b i j b o r s tkanker 3 Inleiding 5 Mogelijke reacties van het lichaam op de bestralingsbehandeling

Nadere informatie

Bijwerkingen radiotherapie hoofd/hals gebied

Bijwerkingen radiotherapie hoofd/hals gebied Bijwerkingen radiotherapie hoofd/hals gebied Inleiding In deze folder is de informatie uit de brochure Radiotherapie van de KWF Kankerbestrijding over de bijwerkingen en tips tijdens en na de radiotherapie

Nadere informatie

Bestraling bij borstkanker

Bestraling bij borstkanker Bestraling bij borstkanker informatie voor patiënten INLEIDING 3 MOGELIJKE REACTIES VAN HET LICHAAM OP DE BESTRALINGSBEHANDELING 4 DE HUID 5 Aanbevelingen SLIKLAST 9 Aanbevelingen VERMOEIDHEID 10 Aanbevelingen

Nadere informatie

Borstsparende behandeling

Borstsparende behandeling Patiënteninformatie Borstsparende behandeling Borstsparende behandeling 899960 Borstsparende behandeling.indd 1 1 12-07-16 14:31 Borstsparende behandeling Martini Borstcentrum, route 1.7 Telefoon: (050)

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Inleiding Na verschillende onderzoeken

Nadere informatie

Naar huis met een drain (Heelkunde)

Naar huis met een drain (Heelkunde) Naar huis met een drain (Heelkunde) In overleg met de behandeld arts heeft u een operatie ondergaan, waarbij uw lymfeklieren zijn verwijderd. Nu mag u met de drain naar huis. In deze folder informeren

Nadere informatie

Borstamputatie. De opname. Voorbereiding op de operatie

Borstamputatie. De opname. Voorbereiding op de operatie Borstamputatie Uw chirurg heeft met u gesproken over een borstamputatie. Bij een dergelijke operatie verwijdert de chirurg de gehele borst met tepel. In deze folder vindt u meer informatie over de opname,

Nadere informatie

Lymfoedeem na een borstoperatie

Lymfoedeem na een borstoperatie Lymfoedeem na een borstoperatie Dit hoofdstuk krijgt u als bij uw borstoperatie ook de lymfklieren in de oksel zijn verwijderd. Een klein percentage van de patiënten krijgt, als de lymfeklieren in de oksel

Nadere informatie

Schildwachtklieronderzoek en -verwijdering bij borstkanker

Schildwachtklieronderzoek en -verwijdering bij borstkanker Schildwachtklieronderzoek en -verwijdering bij borstkanker Uw chirurg heeft met u besproken, dat binnenkort bij u een schildwachtklieronderzoek en -verwijdering plaatsvindt. In deze folder leest u hier

Nadere informatie

PET/CT scan: ter voorbereiding op radiotherapiebehandeling

PET/CT scan: ter voorbereiding op radiotherapiebehandeling Radiotherapie PET/CT scan: ter voorbereiding op radiotherapiebehandeling www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl RTH008 / PET/CT scan: ter voorbereiding

Nadere informatie

Duur van de operatie De operatie duurt ongeveer een tot twee uur. Informatie over de operatie heeft u van de chirurg gekregen.

Duur van de operatie De operatie duurt ongeveer een tot twee uur. Informatie over de operatie heeft u van de chirurg gekregen. Opname borstoperatie Operatie aan de borst Binnenkort wordt u opgenomen op de chirurgische afdeling van VU medisch centrum (VUmc) om een operatie aan uw borst te ondergaan. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie voor borstkanker

Chirurgie. Operatie voor borstkanker Chirurgie Operatie voor borstkanker 1 Inleiding Wanneer u deze folder ontvangt heeft u zojuist een gesprek met de chirurg/ verpleegkundig specialist gehad. Uit onderzoeken is gebleken dat u borstkanker

Nadere informatie

Ontslag in zicht. Wat u moet weten wanneer u met ontslag gaat op verpleegafdeling C2N

Ontslag in zicht. Wat u moet weten wanneer u met ontslag gaat op verpleegafdeling C2N Ontslag in zicht Wat u moet weten wanneer u met ontslag gaat op verpleegafdeling C2N U bent geopereerd op de verpleegafdeling Neurochirurgie / Plastische Chirurgie van het Radboudumc. In deze folder vindt

Nadere informatie

Leefregels na een operatie aan de borst Oncologisch Centrum Leeuwarden

Leefregels na een operatie aan de borst Oncologisch Centrum Leeuwarden U wordt binnenkort in het MCL opgenomen voor een operatie aan uw borst. Hoewel het medisch gezien niet een grote operatie is, wordt het door veel vrouwen als ingrijpend ervaren. Een operatie en/of de okselklieren

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ PROSTAATKANKER

BEWEGEN BIJ PROSTAATKANKER BEWEGEN BIJ PROSTAATKANKER 1014 Inleiding De ziekte prostaatkanker, maar ook de behandeling, zoals een operatie, bestraling, hormonale therapie en chemotherapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige

Nadere informatie

Lichttherapie UVB Radboud universitair medisch centrum

Lichttherapie UVB Radboud universitair medisch centrum Lichttherapie UVB In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten een afspraak te maken bij de afdeling Lichttherapie van het Radboudumc. Deze folder geeft informatie over therapie met ultraviolet

Nadere informatie

Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie)

Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie) Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot het plaatsen van een sonde in uw slokdarm en aansluitend een behandeling met bestraling. Hiervoor

Nadere informatie

8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker

8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker 8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker Van uw arts heeft u te horen gekregen dat u in aanmerking komt voor Intra Operatieve Radiotherapie (IORT). In dit hoofdstuk leggen we u in het

Nadere informatie

Nacontrole bij borstkanker

Nacontrole bij borstkanker Chirurgie Nacontrole bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl CHI022 / Nacontrole bij borstkanker / 15-07-2014 2 Nacontrole bij borstkanker

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie