Uitwendige bestraling bij prostaatkanker

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitwendige bestraling bij prostaatkanker"

Transcriptie

1 Uitwendige bestraling bij prostaatkanker

2

3 In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van prostaatkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie over radiotherapie. Doel van de behandeling Het doel van de bestraling is de ziekte onder controle te krijgen en op die manier de kans op genezing te vergroten. Voorbereiding Goudmarkers Een bestraling van de prostaat bestaat uit meerdere bestralingen. Hierbij is de plek van de prostaat steeds verschillend. Dit hangt af van onder andere de mate van darm- en blaasvulling. Om het bestralingsgebied zo klein mogelijk te houden is het belangrijk dat de positie van de prostaat tijdens alle bestralingen gecontroleerd kan worden. Op controlefoto s die met behulp van het bestralingstoestel gemaakt worden is de prostaat niet goed te zien. Daarom worden er bij u goudmarkers in de prostaat gebracht. Dit zijn staafjes van ongeveer een halve centimeter lang en 1 mm dik. De goudmarkers zijn op de controlefoto s goed te zien. Ze worden gebruikt om dagelijks de positie van de prostaat te kunnen controleren en zo nodig de tafel waarop u ligt te verplaatsen. De goudmarkers worden geplaatst op de afdeling Urologie. Hierbij is het het beste om een iets gevulde blaas te hebben. 1

4 Aangezien de goudmarkers via de endeldarm geplaatst worden is er een kleine kans op een infectie. Ter voorkoming hiervan wordt geadviseerd gedurende drie dagen antibiotica (CIPROXIN) te gebruiken. U dient hiermee te starten op de dag vóór de goudmarkerplaatsing. Een recept hiervoor krijgt u van uw behandelend radiotherapeut. De markers blijven de rest van uw leven in de prostaat. U zult hier niks van merken en geen last van ondervinden. CT-scan Vóór de behandeling moet de juiste plaats van de bestraling worden bepaald. Dit gebeurt met behulp van een CT-scan. CT-beelden die al eerder van u zijn gemaakt, zijn hiervoor helaas niet bruikbaar omdat u bij de CT-scan in dezelfde houding moet liggen als waarin u bestraald gaat worden. Deze (nieuwe) CT-scan vindt plaats op de afdeling Radiotherapie. U ligt hierbij in rugligging. Bij de scan tekenen we met inkt lijnen op de huid. Deze moeten tijdens de bestraling blijven staan. Ze zijn nodig om u tijdens de bestraling steeds weer in de juiste positie te kunnen leggen. Het is belangrijk om een volle blaas te hebben bij de CT-scan en bij de bestralingen. Dit is nodig om de prostaat te fixeren en om zo weinig mogelijk blaasweefsel binnen het bestralingsgebied te krijgen. Om dit te kunnen bereiken is het advies om 45 minuten voor de bestraling voor het laatst te plassen en dan 500cc water te drinken (ongeveer 3 glazen, of een flesje van een halve liter). 2

5 De CT-scan dient gemaakt te worden nadat u die dag ontlasting hebt gehad. Indien de CT op een tijdstip plaatsvindt waarbij dat bij u niet het geval is, dient u hiervoor éénmalig een zetpil met een laxeermiddel (BISACODYL) te gebruiken. Een recept hiervoor krijgt u van uw behandelend radiotherapeut. Tijdens de eigenlijke bestraling is geen zetpil meer nodig. Ballon Rood = prostaat Blauw = ballon Groen = darmwand Roze = anuswand Voor iedere bestraling én bij de CT-scan wordt via de anus met behulp van glijmiddel een flexibel staafje van 1,4 cm dik (de dikte van een pink) in de endeldarm geschoven, waarop een ballon zit die vervolgens met 100 cc lucht wordt gevuld. Dit kan tijdelijk een sensatie van aandrang geven. Door deze ballon worden de achter- en zijwand van de endeldarm, en een deel van de anale kringspier, weggeduwd van het bestralingsgebied. Daarnaast wordt hierdoor de prostaat tijdens de bestraling enigszins gestabiliseerd. Direct na de bestraling laat de laborant de ballon weer leeg lopen en wordt deze verwijderd. 3

6 Deze ballon is in het Radboudumc ontwikkeld en er is veel onderzoek naar gedaan. Als u last heeft van aambeien kan de ballon extra irritatie geven. Het is dan wenselijk dat u uw behandelend radiotherapeut hiervan op de hoogte stelt. Planning 4

7 Na het maken van de CT-beelden wordt er een bestralingsplan gemaakt. Dit gebeurt om er voor te zorgen dat het gezonde weefsel zo min mogelijk straling krijgt. Het maken van dit plan kost veel tijd. U moet er rekening mee houden dat het na de CT nog een tot twee weken kan duren voordat de werkelijke bestraling begint. Behandeling U krijgt 26 of 28 bestralingen die achtereenvolgens vier maal per week op werkdagen worden gegeven. Als u op de bestralingstafel ligt wordt de ballon met glijmiddel ingebracht en vervolgens opgeblazen met lucht. Tijdens de bestralingen worden eerst met het bestralingstoestel twee foto s gemaakt van de goudmarkers die in de prostaat zitten. Het maken van deze foto s kost enige tijd. Het bestralen zelf duurt maar enkele minuten. Het is belangrijk dat u tijdens de hele behandeling zo stil mogelijk blijft liggen. Zoals als eerder aangegeven, is het belangrijk een volle blaas te hebben tijdens de behandeling. Probeer te voorkomen dat u vóór de behandeling gaat plassen. Direct na de bestraling wordt de lucht uit de ballon gelaten en wordt de ballon verwijderd. 5

8 Bijwerkingen Tijdens de bestralingen kunnen bijwerkingen optreden, die meestal slechts tijdelijk zijn. De meest voorkomende bijwerkingen worden hieronder genoemd. Elke twee weken zult u aansluitend aan de bestraling de radiotherapeut spreken. Deze zal vragen naar eventuele bijwerkingen en u kunt uw vragen stellen. Eén op de drie patiënten krijgt tijdens de behandeling klachten bij het plassen, zoals moeilijker plassen, vaker plassen, s nachts vaker naar het toilet of moeilijker ophouden. Incontinentie komt zelden voor. Eventueel kunnen tabletten worden voorgeschreven om beter te kunnen plassen. Deze klachten verdwijnen geleidelijk in de weken na het einde van de bestraling. Er kan ook een irritatie van de endeldarm en anus optreden en/of vaker ontlasting die wat dunner kan zijn. Soms is er bloed bij de ontlasting: dit is onschuldig en verdwijnt vanzelf. Ook kan tijdens de 6-7 weken durende behandeling moeheid optreden. Extra rust nemen is dan het advies. Verder kunt u gewoon alles doen. Ook het gebruik van alcohol is, met mate, geen probleem. Ook na afloop van de behandeling kunnen bijwerkingen optreden (late reacties). Eén op de vijf patiënten houdt klachten bij het plassen, zoals moeilijker of vaker plassen. Daarnaast kan bij de ontlasting of bij de urine bloedverlies optreden. Dit komt zelden voor en verdwijnt vaak ook spontaan. Meldt u het wel tijdens uw controle. In sommige gevallen kan het nodig zijn om hier nader onderzoek naar te doen en om een behandeling hiervoor te starten. Incontinentieklachten komen zeer zelden voor. Ongeveer de helft van de patiënten heeft erectieproblemen, verminderd orgasme gevoel en minder sperma volume productie. Dit komt door beschadiging van de bloedvaten en de zaadblaasjes die vlak boven tegen de prostaat aan liggen. Na de behandeling Na de behandeling wordt u enkele jaren gecontroleerd door zowel de uroloog als door de radiotherapeut. Bij elke controle zal tevens het PSA-gehalte bepaald worden. 6

9 Meer informatie Als u nog vragen heeft over de behandeling dan kunt u die altijd stellen aan de laboranten, de verpleegkundigen of uw behandelend arts. Voor meer informatie over prostaatkanker kunt u terecht op de volgende websites: KWF kankerbestrijding: Integraal Kankercentrum Nederland: 7

10 Noteer hier uw vragen

11

12 Adres Afdeling Radiotherapie Ingang oost Geert Grooteplein 32, route 875 Nijmegen Contact Voor spoedoverleg buiten kantooruren Radboud universitair medisch centrum

Radiotherapie bij kanker van het anale kanaal

Radiotherapie bij kanker van het anale kanaal Radiotherapie bij kanker van het anale kanaal In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van kanker van het anale kanaal. Deze informatie ontvangt u als aanvulling

Nadere informatie

Radiotherapie bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen

Radiotherapie bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen Radiotherapie bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen In deze folder leest u meer over bestraling van de gehele hersenen (radiotherapie) bij de behandeling van uitzaaiingen in de hersenen (hersenmetastasen).

Nadere informatie

Stereotactische bestraling van de long

Stereotactische bestraling van de long Stereotactische bestraling van de long In deze folder leest u meer over stereotactische radiotherapie van de long. Deze informatie is een aanvulling op de algemene patiënteninformatie. Doel van de behandeling

Nadere informatie

Stereotactische bestraling van de lever

Stereotactische bestraling van de lever Stereotactische bestraling van de lever In deze folder leest u meer over stereotactische bestraling (radiotherapie) van kwaadaardige afwijkingen in de lever. Deze informatie is een aanvulling op de algemene

Nadere informatie

Radiotherapie ter preventie van uitzaaiingen in de hersenen

Radiotherapie ter preventie van uitzaaiingen in de hersenen Radiotherapie ter preventie van uitzaaiingen in de hersenen In deze folder leest u meer over bestraling van de gehele hersenen (radiotherapie) ter voorkoming van uitzaaiingen in de hersenen (hersenmetastasen).

Nadere informatie

Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom

Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom In deze folder leest u meer over stereotactische bestraling (radiotherapie) bij de behandeling van uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen).

Nadere informatie

Inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker

Inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker Inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker In deze folder leest u meer over de inwendige radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van baarmoederhalskanker.

Nadere informatie

IMRT van de prostaat(loge)

IMRT van de prostaat(loge) IMRT van de prostaat(loge) IMRT van de prostaat(loge) 02 Voorbereiding 03 Vocht en voeding 05 Bijwerkingen 06 Samenvatting 07 1 IMRT van de prostaat(loge) IMRT staat voor intensiteitsgemoduleerde radiotherapie.

Nadere informatie

IMRT van de prostaat

IMRT van de prostaat info voor de patiënt IMRT van de prostaat Urogenitale radiotherapie UZ Gent, Uro-oncologische groep IMRT van de prostaat IMRT staat voor intensiteitsgemoduleerde radiotherapie. Dankzij deze techniek wordt

Nadere informatie

Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom

Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom (een vorm van lymfklierkanker). Deze informatie

Nadere informatie

Bestraling prostaatkanker

Bestraling prostaatkanker Bestraling prostaatkanker Informatie voor patiënten Zoals u van uw uroloog heeft vernomen, is bij u prostaatkanker ontdekt. Het vooronderzoek heeft gelukkig geen afwijkingen getoond die op uitzaaiingen

Nadere informatie

Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie bij borstkanker In deze folder leest u meer over bestraling bij de behandeling van borstkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie over radiotherapie. Uw

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Brachytherapie bij prostaatkanker In deze folder vindt u informatie over de inwendige bestraling van de prostaat (brachytherapie). Wat is brachytherapie? Bij deze vorm van inwendige bestraling brengt

Nadere informatie

CT-scan met contrastvloeistof

CT-scan met contrastvloeistof Radiotherapie CT-scan met contrastvloeistof www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl RTH016 / CT-scan met contrastvloeistof / 06-02-2014 2 CT-scan

Nadere informatie

PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATBIOPSIE

PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATBIOPSIE PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATBIOPSIE 251 Inleiding U heeft zojuist een afspraak gemaakt om een prostaatechografie eventueel met een prostaatbiopsie te laten verrichten. Uw arts heeft u al verteld wat

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker Patiënteninformatie Brachytherapie bij prostaatkanker Inhoud Inleiding... 3 Wat is brachytherapie?... 3 Hoe verloopt de behandeling?... 3 Bijwerkingen... 4 Regels en richtlijnen na de bestraling... 5 Controles

Nadere informatie

Radiotherapie. Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker

Radiotherapie. Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u endeldarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken

Nadere informatie

Radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van kanker in de neus

Radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van kanker in de neus Radiotherapie (brachytherapie) bij de behandeling van kanker in de neus In deze folder leest u meer over de inwendige radiotherapie (brachybestraling) bij de behandeling van kanker in de neus met behulp

Nadere informatie

Echografie van de prostaat en/of prostaatpunctie. Urologie

Echografie van de prostaat en/of prostaatpunctie. Urologie Echografie van de prostaat en/of prostaatpunctie Urologie Inleiding Binnenkort zal uw uroloog een echografie van uw prostaat maken. Met behulp van dit inwendig onderzoek (via de anus) kan de prostaat en

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel RADIOTHERAPIE PROSTAATKANKER INHOUD Wat is radiotherapie eigenlijk?...3 Uitwendige bestraling...3 Inwendige bestraling...5 Gang van zaken...7 Eerste

Nadere informatie

Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese

Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese Doel van de behandeling In overleg met de arts heeft u besloten voor een heupprothese. Na deze operatie kunnen kalkafzettingen ontstaan

Nadere informatie

Deel 8. Bijwerkingen van de bestraling van prostaatkanker

Deel 8. Bijwerkingen van de bestraling van prostaatkanker . Bijwerkingen van de bestraling van prostaatkanker In dit deel kunt u meer lezen over de mogelijke bijwerkingen van de bestraling. Mogelijke bijwerkingen tijdens of enkele weken na de bestraling Mogelijke

Nadere informatie

Echografie van de prostaat

Echografie van de prostaat Echografie van de prostaat Inhoudsopgave Inleiding... 1 Voorbereiding... 1 Uitvoering van het onderzoek... 2 Prostaatbiopten... 2 Na het onderzoek... 3 Uitslag... 3 Wat te doen in geval van ziekte of verhindering...

Nadere informatie

PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATBIOPSIE

PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATBIOPSIE PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATBIOPSIE 251 Inleiding U heeft zojuist een afspraak gemaakt om een prostaatechografie eventueel met een prostaatbiopsie te laten verrichten. Uw arts heeft u al verteld

Nadere informatie

Jodium-125 implantatie bij prostaatkanker

Jodium-125 implantatie bij prostaatkanker Jodium-125 implantatie bij prostaatkanker U bent doorverwezen voor een inwendige bestraling van de prostaat door middel van jodiumzaadjes. De punten die in deze folder beschreven worden, zijn: Wat is een

Nadere informatie

Echografie van de prostaat met het afnemen van biopten Informatie voor patiënten over een weefselonderzoek van de prostaat

Echografie van de prostaat met het afnemen van biopten Informatie voor patiënten over een weefselonderzoek van de prostaat Echografie van de prostaat met het afnemen van biopten Informatie voor patiënten over een weefselonderzoek van de prostaat U heeft een afspraak bij het Radboudumc te Nijmegen voor prostaatbiopten. Door

Nadere informatie

Afdeling: polikliniek Urologie. Onderwerp: Echo prostaat / biopsie

Afdeling: polikliniek Urologie. Onderwerp: Echo prostaat / biopsie Afdeling: polikliniek Urologie Onderwerp: Echo prostaat / biopsie Echo prostaat / biopsie Inleiding Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendige

Nadere informatie

RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven. Dienst Urologie. Informatie voor patiënten. De brachytherapie

RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven. Dienst Urologie. Informatie voor patiënten. De brachytherapie RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven Dienst Urologie Informatie voor patiënten De brachytherapie UROLOGIE De brachytherapie Geachte heer, In deze brochure vindt u informatie over de behandeling

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek U krijgt binnenkort een urodynamisch onderzoek. Uw uroloog of gynaecoloog heeft met u besproken waarom dit onderzoek bij u gedaan wordt. In deze folder leest u hoe het onderzoek verloopt. Als u na het

Nadere informatie

Radiotherapie. Preoperatieve chemoradiotherapie. endeldarmkanker

Radiotherapie. Preoperatieve chemoradiotherapie. endeldarmkanker Radiotherapie Preoperatieve chemoradiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u endeldarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken

Nadere informatie

PROSTAATECHOGRAFIE/BIOPSIE FRANCISCUS VLIETLAND

PROSTAATECHOGRAFIE/BIOPSIE FRANCISCUS VLIETLAND PROSTAATECHOGRAFIE/BIOPSIE FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Er is een afspraak gemaakt voor een prostaatechografie met vaak tegelijkertijd een prostaatbiopsie. Met behulp van dit inwendig onderzoek, via

Nadere informatie

Echo prostaat / biopsie

Echo prostaat / biopsie Echo prostaat / biopsie Polikliniek Urologie Beter voor elkaar 2 Inleiding Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendige onderzoek kan via de

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de blaas

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de blaas Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling De inwendige bestraling van de blaas Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 De voorbereidingen 6 3 De bestraling 8 4 Bijwerkingen 10 5 Nazorg 11 2 Behandelwijzer

Nadere informatie

Radiotherapie De bestralingsbehandeling van prostaatkanker

Radiotherapie De bestralingsbehandeling van prostaatkanker Radiotherapie De bestralingsbehandeling van prostaatkanker Patiënteninformatie vll 060/1201 De bestralingsbehandeling van prostaatkanker Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer UMCG (050) 361 61 61

Nadere informatie

Echografie van de prostaat en/of prostaatpunctie. Urologie

Echografie van de prostaat en/of prostaatpunctie. Urologie Echografie van de prostaat en/of prostaatpunctie Urologie Inleiding Binnenkort zal uw uroloog een echografie van uw prostaat maken. Met behulp van dit inwendig onderzoek (via de anus) kan de prostaat en

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Urologie Brachytherapie bij prostaatkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Behandeling... 3 Na de behandeling... 4 Mogelijke risico s, complicaties en bijwerkingen... 5 Algemene richtlijnen na uw opname...

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de anus

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de anus Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling De inwendige bestraling van de anus Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 De voorbereidingen 6 3 De bestraling 8 4 Bijwerkingen 10 5 Nazorg 11 2 Behandelwijzer

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek urologie

Urodynamisch onderzoek urologie Urodynamisch onderzoek urologie 2 Binnenkort krijgt u een urodynamisch onderzoek (blaasdruk meting) op de polikliniek urologie. Met dit onderzoek wil de arts inzicht krijgen in uw plasklachten. Urodynamisch

Nadere informatie

Echografie van de prostaat en prostaatbiopsie

Echografie van de prostaat en prostaatbiopsie Echografie van de prostaat en prostaatbiopsie Inleiding In overleg met uw uroloog heeft u een echografie van de prostaat of een prostaatbiopsie afgesproken. Deze folder geeft u informatie hierover. De

Nadere informatie

Inwendige bestraling bij een tweede borstsparende behandeling

Inwendige bestraling bij een tweede borstsparende behandeling Inwendige bestraling bij een tweede borstsparende behandeling In deze folder leest u meer over bestraling bij de behandeling van borstkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie

Nadere informatie

Robot-geassisteerde radicale laparoscopische

Robot-geassisteerde radicale laparoscopische Robot-geassisteerde radicale laparoscopische prostatectomie (RALP) U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten

Nadere informatie

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP)

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Transrectale prostaatbiopsie

Transrectale prostaatbiopsie Urologie Transrectale prostaatbiopsie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl URO029 / Transrectale prostaatbiopsie / 19-05-2016 2 Transrectale prostaatbiopsie

Nadere informatie

CT-scan van de dikke darm

CT-scan van de dikke darm CT-scan van de dikke darm In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een CT onderzoek van de dikke darm (CT=Computer Tomografie) op de afdeling Radiologie van het Radboudumc. De gang van

Nadere informatie

Echografie en biopsie van de prostaat

Echografie en biopsie van de prostaat Echografie en biopsie van de prostaat Inleiding Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig onderzoek dat via de anus gaat, kunnen de prostaat

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek Urologie alle aandacht Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Doel van het onderzoek is na te gaan wat de oorzaak is van uw plasklachten. Het onderzoek

Nadere informatie

Prostaatecho met punctie

Prostaatecho met punctie Prostaatecho met punctie Prostaatecho met punctie Afdeling: Polikliniek Urologie (route D, locatie D.01) Telefoon: 0596-644 574 Datum: Tijd:.. U hoeft zich niet te melden, u kunt plaatsnemen in de wachtruimte.

Nadere informatie

PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATPUNCTIE 251A

PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATPUNCTIE 251A PROSTAATECHOGRAFIE EN/OF PROSTAATPUNCTIE 251A Inleiding U heeft zojuist een afspraak gemaakt om een prostaatechografie, eventueel met een prostaatpunctie te laten verrichten. Uw uroloog heeft u al verteld

Nadere informatie

Prostaatecho of prostaatbiopsie

Prostaatecho of prostaatbiopsie Prostaatecho of prostaatbiopsie Uw behandelend arts heeft voorgesteld om bij u een prostaatecho of prostaatbiopsie te laten doen. In deze folder kunt u nalezen wat het onderzoek inhoud. Wij adviseren u

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Sigmoïdoscopie. Sigmoïdoscopie

Patiënteninformatie. Sigmoïdoscopie. Sigmoïdoscopie Patiënteninformatie Sigmoïdoscopie Sigmoïdoscopie 1 Sigmoïdoscopie Wij verwachten u op... om... uur. Endoscopiecentrum, route 0.5 Telefoon (050) 524 5940 (poli MDL) Bereikbaar op werkdagen van 08:30 uur

Nadere informatie

De behandelwijzer: Prostaatbed Onze website: www.mst.nl/radiotherapie

De behandelwijzer: Prostaatbed Onze website: www.mst.nl/radiotherapie De behandelwijzer: Prostaatbed Onze website: www.mst.nl/radiotherapie PI-010273 versie 0.1 / 21-11-2014 1 Inhoudsopgave Prostaatkanker 3 De prostaat 3 Uitzaaiingen 4 Stadium 4 Behandeling 4 Het intake

Nadere informatie

Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie)

Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie) Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot het plaatsen van een sonde in uw slokdarm en aansluitend een behandeling met bestraling. Hiervoor

Nadere informatie

Echografie en biopsie van de prostaat

Echografie en biopsie van de prostaat Echografie en biopsie van de prostaat Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig onderzoek dat via de anus gaat, kunnen de prostaat en de omgeving

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adviezen bij prostaatbestraling

Patiënteninformatie. Adviezen bij prostaatbestraling Patiënteninformatie Adviezen bij prostaatbestraling Inleiding In de loop van de bestralingsperiode kunt u acute neveneffecten ondervinden. In deze brochure vindt u daarover meer informatie. Het is onmogelijk

Nadere informatie

Prostaatecho met punctie

Prostaatecho met punctie Prostaatecho met punctie 2 Prostaatecho met punctie Afdeling: Polikliniek Urologie (route D, locatie D.01) Telefoon: 088 066 1000 Datum: Tijd:.. U kunt na het aanmelden bij de zuil, plaatsnemen in de wachtruimte.

Nadere informatie

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4 TURP Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Voorbereiding... 1 De operatie... 2 Na de operatie... 3 Bloedverdunners... 4 Mogelijke bijwerkingen van de operatie... 4 Ontslag... 5 Tot slot... 6 Inleiding

Nadere informatie

Blaasspoeling met BCG

Blaasspoeling met BCG Blaasspoeling met BCG Uw behandelend uroloog heeft met u besproken dat in uw blaas poliepen zijn geconstateerd. Hoewel deze poliepen kwaadaardig zijn, blijven ze meestal beperkt tot het slijmvlies van

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de baarmoederhals

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de baarmoederhals Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling De inwendige bestraling van de baarmoederhals Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 De voorbereidingen 6 3 De bestraling 9 4 Bijwerkingen 10 5 Nazorg 11

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker Patiënteninformatie Brachytherapie bij prostaatkanker Inhoud Inleiding... 4 Wat is brachytherapie?... 4 Hoe verloopt de behandeling?... 4 Bijwerkingen... 6 Regels en richtlijnen na de bestraling... 8

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Radiotherapie Brachytherapie bij prostaatkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Pre-operatieve screening en anesthesie... 3 De opname... 4 De behandeling... 4 Na de behandeling... 5 Controleafspraken...

Nadere informatie

Verhoogd PSA. Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 0932

Verhoogd PSA. Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 0932 Verhoogd PSA Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 0932 Inleiding U bent verwezen naar de uroloog omdat uit onderzoek is gebleken dat u een verhoogd PSA gehalte in uw bloed heeft. Om erachter

Nadere informatie

Kwaadaardige prostaatgezwellen

Kwaadaardige prostaatgezwellen Kwaadaardige prostaatgezwellen 1 Wanneer aan denken? Vanaf 50 jaar Vanaf 40 jaar als er familie is met prostaatkanker 2 Wat moet ik doen? Ga jaarlijks op raadpleging wij uw huisarts. Deze zal een prostaatonderzoek

Nadere informatie

Palliatieve bestralingsbehandeling

Palliatieve bestralingsbehandeling Kanker Instituut U bent door uw behandelend arts voor een korte palliatieve bestralingsbehandeling naar de Polikliniek Palliatieve Radiotherapie doorverwezen. Het doel van deze bestraling is het verminderen

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Infobrochure Urodynamisch onderzoek mensen zorgen voor mensen Inleiding Waarom een urodynamisch onderzoek? Binnenkort wordt u in het Mariaziekenhuis opgenomen voor een urodynamisch onderzoek, om na te

Nadere informatie

Echografie van de prostaat

Echografie van de prostaat Echografie van de prostaat Urologie alle aandacht Inleiding Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Door middel van dit inwendige (via de anus) onderzoek kan de prostaat

Nadere informatie

Blaasspoelingen Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Blaasspoelingen Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Blaasspoelingen Uw behandelend uroloog heeft met u besproken dat in uw blaas poliepen zijn geconstateerd. Hoewel deze poliepen kwaadaardig zijn, blijven ze meestal beperkt tot het slijmvlies van de blaas

Nadere informatie

H.263198.0915. Transurethrale resectie van de prostaat (TUR P)

H.263198.0915. Transurethrale resectie van de prostaat (TUR P) H.263198.0915 Transurethrale resectie van de prostaat (TUR P) 2 Inleiding U heeft samen met uw uroloog besloten tot deze operatie. Bij een TUR P wordt er via de plasbuis gedeelten van de prostaat verwijderd.

Nadere informatie

voor verwijzing naar het UMCG te Groningen, de afdeling Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker

voor verwijzing naar het UMCG te Groningen, de afdeling Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker voor verwijzing naar het UMCG te Groningen, de afdeling Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker Inleiding U heeft prostaatkanker en bent onder behandeling van de afdeling Urologie van

Nadere informatie

De behandelwijzer: Baarmoederhals (1) Onze website: www.mst.nl/radiotherapie

De behandelwijzer: Baarmoederhals (1) Onze website: www.mst.nl/radiotherapie De behandelwijzer: Baarmoederhals (1) Onze website: www.mst.nl/radiotherapie PI-010292 versie 0.1/25-11-2014 1 Inhoudsopgave Baarmoederhalskanker 3 Stadium 4 Uitzaaiingen 5 Behandeling 5 Bestraling 6 Inwendige

Nadere informatie

Vier onderzoeken van de blaas en prostaat

Vier onderzoeken van de blaas en prostaat Vier onderzoeken van de blaas en prostaat Urinestraalmeting, blaasonderzoek, prostaatecho en een prostaatbiopsie Binnenkort vinden er bij u vier onderzoeken plaats aan de blaas en de prostaat. In deze

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek. Cystometrie-Drukmetingen

Urodynamisch onderzoek. Cystometrie-Drukmetingen Urodynamisch onderzoek Cystometrie-Drukmetingen Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Voor dit onderzoek worden ook de termen 'cystometrie' of 'drukmetingen' gebruikt.

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voorbereiding... 1 3 Het onderzoek... 2 4 Nazorg... 3 5 Bijwerkingen... 3 6 Wat te doen in geval van ziekte of verhindering?... 3 7 Tot slot... 4

Nadere informatie

Prostaatimplantatie met radioactief jodium

Prostaatimplantatie met radioactief jodium Prostaatimplantatie met radioactief jodium RADIOTHERAPEUTISCH INSTITUUT FRIESLAND Inhoudsopgave Inleiding Inleiding 3 De prostaat 4 Het vaststellen van prostaatkanker 6 Prostaatkanker komt vaak voor. In

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Echografie van de prostaat. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Echografie van de prostaat. rkz.nl Patiënteninformatie Echografie van de prostaat rkz.nl Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig onderzoek via de anus kan de prostaat en de

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek 2 Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Doel van het urodynamisch onderzoek is na te gaan wat de oorzaak is van uw plasklachten. Urodynamisch onderzoek

Nadere informatie

echografie prostaat en prostaatbiopsie

echografie prostaat en prostaatbiopsie patiënteninformatie echografie prostaat en prostaatbiopsie U heeft in overleg met uw arts besloten één of meerdere prostaatonderzoeken uit te laten voeren. Met behulp van deze onderzoeken kan de arts de

Nadere informatie

aanleggen van een pouch (IPAA)

aanleggen van een pouch (IPAA) patiënteninformatie aanleggen van een pouch (IPAA) U heeft met uw arts gesproken over het maken van een verbinding tussen de dunne darm en de anus. Dit heet een Ileo Pouch Anale Anastomose (IPAA), in het

Nadere informatie

Echografie van de prostaat

Echografie van de prostaat Urologie Echografie van de prostaat www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl URO015 / Echografie van de prostaat / 22-05-2015 2 Echografie van de

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Urologie. Urologisch onderzoek

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Urologie. Urologisch onderzoek Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Urologie Urologisch 1 Algemene informatie Urologisch Binnenkort wordt u in het ziekenhuis verwacht voor een of meer urologische

Nadere informatie

Blaasfunctieonderzoek. Bij de uroloog

Blaasfunctieonderzoek. Bij de uroloog Blaasfunctieonderzoek Bij de uroloog Inleiding U heeft een afspraak voor een blaasfunctieonderzoek op: dag om.uur. Dit onderzoek vindt plaats op de polikliniek Urologie, locatie Dordwijk. Een blaasfunctieonderzoek

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de TUR prostaat

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de TUR prostaat Informatie over de TUR prostaat INFORMATIE OVER DE TUR PROSTAAT INLEIDING De uroloog heeft met u besproken dat u geopereerd moet worden aan de prostaat vanwege een goedaardige vergroting. Van uw uroloog

Nadere informatie

Adviezen na operatie bij blaaskanker met vervangblaas

Adviezen na operatie bij blaaskanker met vervangblaas Adviezen na operatie bij blaaskanker met vervangblaas Inleiding U heeft een blaasoperatie gehad en heeft daarbij een vervangblaas gekregen. In het A12 Oncologisch Centrum bent u zo goed mogelijk voorbereid

Nadere informatie

I N F O R M A T I E. o v e r echo prostaat

I N F O R M A T I E. o v e r echo prostaat I N F O R M A T I E o v e r echo prostaat Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig (via de anus) onderzoek kan de prostaat en de omgeving

Nadere informatie

Laserbehandeling. bij vergrote prostaat. Poli Urologie

Laserbehandeling. bij vergrote prostaat. Poli Urologie 00 Laserbehandeling bij vergrote prostaat Poli Urologie Wat is de prostaat? De prostaat is een klein orgaantje met de vorm en afmeting van een tamme kastanje, die vlak onder de blaas ligt en waar de plasbuis

Nadere informatie

De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom

De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven Dienst Urologie Informatie voor patiënten De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom UROLOGIE De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom

Nadere informatie

Behandelingen bij prostaatkanker

Behandelingen bij prostaatkanker Behandelingen bij prostaatkanker Deze folder geeft u informatie over mogelijke behandelingen bij prostaatkanker in het Antoni van Leeuwenhoek. Deze informatie dient als ondersteuning en aanvulling op de

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek Een urodynamisch onderzoek Binnenkort wordt bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Dit onderzoek wordt gedaan op de polikliniek urologie. Doel hiervan is na te gaan wat de oorzaak

Nadere informatie

Urologie. Urodynamisch onderzoek

Urologie. Urodynamisch onderzoek Urologie Urodynamisch onderzoek Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Doel van het urodynamisch onderzoek is na te gaan wat de oorzaak is van uw plasklachten. Urodynamisch

Nadere informatie

Endeldarmoperatie. Poli Chirurgie

Endeldarmoperatie. Poli Chirurgie 00 Endeldarmoperatie Poli Chirurgie Deze folder geeft u informatie over operaties aan de endeldarm vanwege een kwaadaardig gezwel. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Urodynamisch onderzoek z Afspraak U wordt verwacht op de polikliniek Urologie (nr. 62): Vergeet u niet op de dag van het onderzoek

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht om de oorzaak van uw plasklachten te achterhalen. Een urodynamisch onderzoek wordt verricht indien u klachten

Nadere informatie

Botoxinjecties in de blaaswand. Urologie

Botoxinjecties in de blaaswand. Urologie Botoxinjecties in de blaaswand Urologie Inleiding In overleg met uw arts is gekozen voor een poliklinische behandeling van een overactieve blaas met behulp van Botoxinjecties in de blaaswand. In deze folder

Nadere informatie

Patiënteninformatie PET-CT scan

Patiënteninformatie PET-CT scan Patiënteninformatie PET-CT scan Bij verhindering Als u, om welke reden dan ook, niet in staat bent om de gemaakte afspraak na te komen, verzoeken wij u dit uiterlijk de dag vóór de PET-CT scan aan ons

Nadere informatie

De behandeling van een prostaatvergroting

De behandeling van een prostaatvergroting De behandeling van een prostaatvergroting De behandeling van een prostaatvergroting (kijkoperatie) De uroloog heeft bij u een prostaatvergroting vastgesteld. Om uw klachten te verminderen, heeft hij u

Nadere informatie

Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug

Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug Informatie voor patiënten F0753-4510 september 2008 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Afdeling: Urologie Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek Urologie, heeft uw uroloog

Nadere informatie

Adviezen na een prostaatoperatie via de buik

Adviezen na een prostaatoperatie via de buik Adviezen na een prostaatoperatie via de buik Er is bij u een gedeelte van de prostaat (prostaatweefsel) verwijderd. Op de afdeling bent u zo goed mogelijk voorbereid op de situatie thuis. Het is van groot

Nadere informatie

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker Informatie over het verwijderen van de prostaat vanwege kanker INFORMATIE OVER HET VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT VANWEGE KANKER De folder geeft u informatie over de volledige verwijdering van de prostaat

Nadere informatie

Anorectaal. functieonderzoek. Patiënteninformatie. Informatie over het in kaart brengen van de functie van uw endeldarm en kringspier

Anorectaal. functieonderzoek. Patiënteninformatie. Informatie over het in kaart brengen van de functie van uw endeldarm en kringspier Patiënteninformatie Anorectaal functieonderzoek Informatie over het in kaart brengen van de functie van uw endeldarm en kringspier 1234567890-terTER_ Anorectaal functieonderzoek Informatie over het in

Nadere informatie

Radiologie Röntgenafdeling. Patiënteninformatie. CT-scan. Computer Tomografie. Slingeland Ziekenhuis

Radiologie Röntgenafdeling. Patiënteninformatie. CT-scan. Computer Tomografie. Slingeland Ziekenhuis Radiologie Röntgenafdeling CT-scan i Patiënteninformatie Computer Tomografie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Binnenkort krijgt u een CT-scan. Er zijn verschillende soorten CTonderzoeken. Elk onderzoek vraagt

Nadere informatie