binnenhavenvisie twente netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "binnenhavenvisie twente netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen"

Transcriptie

1 binnenhavenvisie twente netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen

2 colofon Uitgave De Binnenhavenvisie Twente is een gezamenlijke uitgave van Regio Twente en ECORYS Nederland BV. De Binnenhavenvisie Twente is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeenten Almelo, Enschede, Hengelo, Hof van Twente en Twenterand, de provincie Overijssel, Rijkswaterstaat Oost-Nederland, Kamer van Koophandel Veluwe en Twente en de werkgroep Twentekanalen. Redactie en teksten Regio Twente, ECORYS Ontwerp omslag Digidee Ontwerpstudio Foto- en kaartmateriaal Regio Twente, ECORYS Drukwerk ECORYS Verschijning Juni 2008 Oplage 150 exemplaren Regio Twente Nijverheidstraat JM Enschede Postbus BK Enschede tel

3 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1 Inleiding Aanleiding Doelstelling Leeswijzer 14 2 Ruimtelijk-economische structuur Twente Ruimtelijke structuur Economische structuur Bereikbaarheid 20 3 Binnenhavens Twente Binnenhavens Nederland Definitie binnenhaven Omvang Nederlandse binnenhavens Binnenhavens Twente Aantal en omvang Functie havens Ruimte voor watergebonden activiteiten Economisch belang Bereikbaarheid Binnenhavens Hengelo Binnenhavens Almelo Binnenhaven Enschede Binnenhavens Hof van Twente (Goor, Markelo en Delden) Laad en loskades Twenterand (Vriezenveen en Vroomshoop) 45 4 Streefbeeld Binnenhavens Twente Inleiding Ruimtelijke ontwikkeling Algemeen Almelo Hengelo Enschede XL Businesspark Twente Hof van Twente Twenterand 55 Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 3

4 4.3 Economische ontwikkeling Infrastructurele ontwikkeling Ontwikkeling goederenvervoer over water Ambities Twente Streefbeeld kaart 67 5 Knelpunten binnenhavens Inleiding Knelpunten ruimte Knelpunten milieu Knelpunten infrastructuur Financieel-economische knelpunten Knelpunten draagvlak en samenwerking 84 6 Maatregelenpakket Inleiding Maatregelen ruimte Maatregelen milieu Maatregelen infrastructuur Financieel-economische maatregelen Maatregelen draagvlak en samenwerking Voorstel voor uitvoeringsprojecten Inleiding Voorstel voor concrete uitvoeringsprojecten Inleiding Voorstel voor concrete uitvoeringsprojecten Vervolgstappen binnenhavenvisie Twente Inleiding Stappen voor vervolg 110 Projectteam binnenhavenvisie Twente 112 Betrokken organisaties bij binnenhavenvisie Twente 113 Bijlage A Kwaliteitsnet waterwegen Twente 115 Bijlage B Streefbeeld vaarwegennet Rijk en provincie 117 Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 4

5 Samenvatting 1. Huidig netwerk van binnenhavens en vaarwegen Agenda van Twente Regio Twente werkt in de Agenda van Twente samen met gemeenten, provincie, instellingen en bedrijfsleven aan een economisch duurzame en sterke regio. De bereikbaarheid van de economische kerngebieden via de weg en het water zijn hierin van prominent belang. In het Regionaal Mobiliteitsplan Twente zet Regio Twente in op het stimuleren van vervoer over water door het wegnemen van infrastructurele knelpunten en het ontwikkelen van regionale multimodale faciliteiten voor de op- en overslag van goederen. In vervolg hierop is deze Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente opgesteld door Regio Twente, samen met de gemeenten Almelo, Enschede, Hengelo, Hof van Twente en Twenterand, het bedrijfsleven (werkgroep Twentekanaal), de Kamer van Koophandel Veluwe en Twente, de provincie Overijssel en Rijkswaterstaat Oost-Nederland. Ruimtelijk economische structuur Regio Twente is een samenhangend (stedelijk) netwerk, met één woningmarkt, één arbeidsmarkt en één verkeer- en vervoerssysteem, ruim inwoners en werkzame personen. De industrie is in Twente relatief sterk vertegenwoordigd en omvat internationaal toonaangevende bedrijven in de metaalindustrie en voedings- en genotmiddelenindustrie. Ruim 500 hectare van de bedrijventerreinen ligt aan het water, waaronder (grootschalige) industrieterreinen aan de Twentekanalen in Hengelo, Enschede en Almelo. De overheden en het bedrijfsleven in Twente investeren al jaren in de ontwikkeling en herstructurering van de natte bedrijventerreinen (o.a via topperregeling) en in kadefaciliteiten om zo vervoer via het water te stimuleren. Bereikbaarheid binnenhavens Regio Twente positioneert zichzelf als kruispunt van belangrijke transportassen met de A1 en A35 en Twentekanalen. De A1 zone vormt de verbinding tussen de Randstad, de havens van Rotterdam en Amsterdam en het achterland richting Duitsland en Oost- Europa via weg, water en spoor. De Twentekanalen, inclusief de zijtak naar Almelo, vormen de hoofdvaarweg die de regio aansluit op het hoofdvaarwegennet van Nederland. De Twentekanalen ontsluiten vanaf Zutphen (via Sluis Eefde) de binnenhavens van Lochem, Markelo en Goor voor Klasse Va schepen. De binnenhavens van Delden, Hengelo, Almelo en Enschede zijn bereikbaar voor Klasse IV schepen. Vanaf Almelo sluit het Twentekanaal aan op het Overijssels kanaal Almelo De Haandrik, dat de terreinen in Vriezenveen en Vroomshoop en de havens van Hardenberg en Coevorden ontsluit voor Klasse II schepen tot 600 ton. De terreinen Twentekanaal Zuid in Hengelo en bedrijvenpark Twente en Dollegoor in Almelo zijn tevens per spoor, en daarmee trimodaal, ontsloten. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 5

6 Functie binnenhavens De binnenhavens van Hengelo, Almelo, Enschede en Hof van Twente zijn belangrijke vestigingsplaatsen voor de zoutproductie, zand- en grindbedrijven en betoncentrales, bouwstaalbedrijven, veevoederindustrie, recycling industrie, aardolieproducenten en metaalindustrie (zware constructies). Vervoer over water is essentieel voor deze bedrijven. De Combi Terminal Twente in Hengelo is van belang voor de bedrijven in de (grensoverschrijdende) regio die containerstromen van en naar de zeehavens vervoeren. Het netwerk van Twentse binnenhavens verwerkt momenteel ruim 5 miljoen ton bulk- en stukgoederen en TEU containers via de binnenvaart en dit volume blijft groeien. De haven van Hengelo is het logistieke knooppunt van Twente en één van de grootste binnenhavens van Nederland met een overslag van 3,5 miljoen ton. In totaal beschikt Twente over 3000 meter openbare kades. Hiervan is recent 400 meter gemoderniseerd (in Almelo) en zal een deel van de verouderde kades ook moeten worden opgeknapt. Tabel 0.1 Functie en ontsluiting binnenhavens Twente Plaats Overslag Functie haven Openbare Vaarweg Multimodale in 2006 kade klasse ontsluiting Hengelo 2,9 mln ton TEU Bulk (o.a. zout, zand, brandstof) + containers 700 m Klasse IV Twentekanaal A35/A1, spoor Almelo 1,0 mln ton Bulk (o.a. staal, zand, recycling) 400 m + 80 m Klasse IV Twentekanaal (zijtak), A35, N36, spoor Enschede 0,5 mln ton Bulk (o.a. zand, brandstof) 300 m (semi) Klasse IV Twentekanaal A35, N18 Delden 0,35 mln ton Bulk (o.a. veevoeder) 300 m (semi) Klasse IV Twentekanaal N346 Goor 0,15 mln ton Bulk (o.a. staal, bouwmaterialen) 800 m Klasse Va Twentekanaal N346 Markelo 0,1 mln ton Bulk (o.a. staal, zware constructie) 100 m Klasse Va Twentekanaal N346, N755 Vriezenveen - Geen Klasse II Overijssels Kanaal N36 Vroomshoop m (niet gebruikt) Klasse II Overijssels Kanaal N341 Binnenhavens van belang voor economie, bereikbaarheid en leefbaarheid De binnenhavens zijn de knooppunten van het stedelijk netwerk in Twente en bieden toegang tot het nationale en Europese vervoersnetwerk via water, weg en spoor. Het stedelijk netwerk van Twente is tevens het grootste stedelijke concentratiegebied aan de Nederlands-Duitse grens en voor de hier gevestigde bedrijven is de relatie met het afzetgebied in Duitsland van groot belang. Ruim dertig aan het water gelegen bedrijven maken direct gebruik van de binnenhavens in Twente en nog eens tientallen niet aan het water gelegen bedrijven maken gebruik van de containerterminal in Hengelo en de openbare kades in Twente. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 6

7 De binnenhavengerelateerde activiteiten van de bedrijven in Twente betekenen voor de regio een directe werkgelegenheid van ongeveer arbeidsplaatsen en een directe toegevoegde waarde van ongeveer 145 miljoen Euro. Daarnaast zijn de binnenhavens van belang voor de bereikbaarheid en leefbaarheid van Twente. Indien de binnenhavens in Twente de naar schatting (beladen en lege) schepen per jaar niet meer zouden kunnen ontvangen, dan zou het aantal vrachtwagenbewegingen in de regio met ongeveer per jaar toenemen; dit zijn 800 volle vrachtwagens per dag. Een dergelijke toename van het vrachtverkeer via de weg zou bijdragen aan een verslechtering van de luchtkwaliteit en leefbaarheid van de steden en kernen in Twente. 2. Streefbeeld: toekomstig netwerk van binnenhavens en vaarwegen Ruimtelijk-economische ontwikkelingen Met de ontwikkeling van XL Businesspark Twente in Almelo wordt ingezet op grootschalige bedrijvigheid in de sectoren industrie, transport en distributie. Het 180 hectare grote bedrijventerrein ligt ten zuiden van Almelo en is direct aangesloten op de A35 en de zijtak van het Twentekanaal. Op het terrein wordt een nat terrein ( De Kade ) aangelegd met een openbare kade. Met XL Businesspark Twente heeft de regio in de toekomst voldoende natte en droge ruimte voor het vestigen van grootschalige (watergebonden) bedrijvigheid. In Hengelo wordt op de Combi Terminal Twente de kade verlengd en het terrein voor containeroverslag en opslag vergroot. In de gemeente Hof van Twente heeft Holterman Wapeningsstaal in Markelo geïnvesteerd in een eigen insteekhaven die in 2008 in gebruik is genomen. In de gemeente Twenterand geeft Coes Metaalbescherming uit Vriezenveen aan te willen investeren in faciliteiten voor vervoer van grote en zware constructies over water. Daarnaast wordt door de gemeenten, regio en Rijk geïnvesteerd in de herstructurering van de bestaande natte terreinen in Twente. Hengelo (Twentekanaal Zuid), Enschede (Havengebied) en Almelo (Dollegoor) werken aan de ontwikkeling van de havengebieden, met aandacht voor het creëren (inbreiden) van ruimte voor huidige en nieuwe watergebonden bedrijven, het verbeteren van de ontsluiting van de havengebieden via de weg en het uitbaggeren van de havens. Watergebonden bedrijven in deze havens geven aan te willen groeien en hebben meer ruimte nodig voor vervoer, overslag en opslag van goederen via het water. Door gebrek aan fysieke ruimte, maar ook een gebrek aan geluidsruimte, is uitbreiding veelal niet mogelijk. De herstructurering en ontwikkeling van natte bedrijventerreinen gaat in Twente goed samen met de ontwikkeling van wonen en recreëren aan het water. Er zijn geen conflicterende ruimteclaims, zodat de gemeenten in Twente prioriteit kunnen geven aan de ontwikkeling van de binnenhavens als vestigingsplaats en overslaglocatie voor watergebonden bedrijven. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 7

8 Tabel 0.2 Ontwikkeling en herstructurering natte terrein in Twente Plaats Terrein Ontwikkeling Nat terrein Beleid en uitvoering Ruimte voor huidige/ nieuwe bedrijven Geluid ruimte Hengelo Twentekanaal N 15 ha nat Herstructurering Huidige (5 ha) + nieuwe (10 ha) bedrijven Beperking Beperking Twentekanaal Z 50 ha (15 ha nat) Herstructurering Huidige + nieuwe bedrijven Almelo Dollegoor 2-5 ha nat Herstructurering Huidige bedrijven Beperking Almelo XL Businesspark Twente 180 ha (10 ha nat) Aanleg regionaal bedrijventerrein Nieuwe bedrijven Geen beperking Enschede Havengebied 2-5 ha nat Herstructurering Huidige + nieuwe bedrijven Beperking Delden Schneiderbos Beperking Goor Haven 0,3 ha nat Uitgifte van één Huidig bedrijf Beperking natte kavel Markelo Twentekanaal 0,5 tot 2 ha nat Verlengen kade Huidig of nieuw bedrijf Beperking Vriezenveen Weitzelpoort - Aanleg kade - - Vroomshoop Linderflier - Behoud kade - - Ontwikkelingen bereikbaarheid en vervoer over water De Twentekanalen vormen de toegang tot Twente via het water en het volume via het water groeit. Bedrijven zoals Akzo, CTT, zand- en grindbedrijven, olieproducenten en staalbedrijven geven aan nog meer gebruik te willen maken van vervoer over water. Deze bedrijven willen de schaalgroottevoordelen in de binnenvaart optimaal kunnen benutten door het inzetten van grotere schepen. Hiervoor zal het deel van de Twentekanalen tussen Delden en Enschede en de zijtak naar Almelo moeten worden verdiept en verbreed voor Klasse Va schepen. De opwaardering van het kanaal Almelo De Haandrik tot ton is vooral van belang voor bedrijven in de gemeenten Hardenberg en Coevorden. Twente werkt aan verbetering van de bereikbaarheid van de regio via de weg en het water. Uit de Netwerkanalyse Twente blijkt dat de mobiliteit van Twente via de weg onder druk komt te staan, met name de A1 en A35, maar ook de interne bereikbaarheid van de steden. Met het programma Twente Mobiel investeert de regio in maatregelen voor een betere benutting van de infrastructuur binnen en tussen de gemeenten, waaronder de havengebieden. Daarnaast werkt Hengelo aan het verbeteren van de interne ontsluiting en verkeersveiligheid van Twentekanaal Zuid in combinatie met transformatielocatie Hart van Zuid. Ook Enschede werkt aan verbetering van de interne ontsluiting van het havengebied als onderdeel van Enschede West. Daarnaast wordt door de regio onderzocht of de bedrijventerreinen in Enschede en Hengelo via een ongehinderd logistiek systeem (OLS) met elkaar verbonden kunnen worden met aansluiting op de Combi Terminal Twente. Op basis van het hoogste groeiscenario van het Centraal Planbureau, de verwachte groei van de huidige bedrijven en de ontwikkeling van XL Businesspark Twente voor nieuwe bedrijven, wordt in Twente een groei verwacht van het vervoer per binnenvaart van en naar Twente van 5,6 naar 8,0 miljoen ton in 2020 ofwel 2,5% per jaar. Deze groei past bij de 8% groei van het vervoer per binnenvaart in de afgelopen tien jaar, de investeringen van bedrijven en herstructurering van natte terreinen door gemeenten. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 8

9 Regio Twente streeft naar meer vervoer over water via de binnenhavens. Het streefbeeld van de binnenhavens en vaarwegen in Twente wordt bepaald door de mate waarin de haven bereikbaar is, de capaciteit voor de haven in termen van ruimte en inbedding in de omgeving. In onderstaand kader en figuur is het streefbeeld van binnenhavens en vaarwegen in Twente weergegeven. De partijen in de regio Twente kiezen voor een betere benutting van de ruimte in de binnenhavens door: Nieuwe watergebonden bedrijven ruimte bieden in Twente via XL Businesspark Twente Huidige watergebonden bedrijven ruimte bieden via herstructurering van terreinen Containeractiviteiten, -bedrijvigheid en -faciliteiten concentreren in Hengelo (Combi Terminal Twente) Huidige en nieuwe watergebonden bedrijven geluidruimte bieden voor activiteiten Watergebonden bedrijvigheid, woningbouw en recreatie in samenhang ontwikkelen De partijen in de regio Twente kiezen voor een betere bereikbaarheid van de binnenhavens door: Twentekanalen (incl. zijtak naar Almelo) toegankelijk maken voor Klasse Va schepen Kanaal Almelo De Haandrik toegankelijk maken voor Klasse III schepen tot 1000 ton in elke gemeentekern (binnenhaven) een openbare kadefaciliteit te behouden en ontwikkelen Waarborgen van de bereikbaarheid van binnenhavens via de weg en het water Behouden van de trimodale ontsluiting van watergebonden terreinen in Almelo en Hengelo Figuur 0.1 Toekomstig netwerk van binnenhavens en vaarwegen in Twente Nieuw regionaal terrein (met natte kavels) Twentekanalen (incl. zijtak): - Klasse Va Almelo De Haandrik: - klasse III (1000 ton) Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 9

10 3. Knelpunten bij het streefbeeld Het streefbeeld voor het toekomstig netwerk van binnenhavens in 2020 geeft de ambitie aan van de regio Twente. Om het streefbeeld te realiseren zullen de belangrijkste knelpunten moeten worden aangepakt, onderscheiden naar bereikbaarheid van binnenhavens via weg en water, (milieu)ruimte voor groei en ontwikkeling van watergebonden activiteiten en draagvlak en communicatie voor verbetering van de binnenhavens. Regio Twente geeft de volgende knelpunten aan: Beperkte diepgang van de Twentekanalen vanaf Delden; bedrijven willen meer vervoeren via water met grotere Klasse Va schepen in plaats van Klasse IV schepen. Onvoldoende diepgang in de havens van Hengelo en Enschede voor huidige en grotere schepen, mede door achterstallig onderhoud en onvoldoende structureel budget voor onderhoud en beheer. De externe bereikbaarheid via de weg neemt af, de interne wegontsluiting van een aantal havengebieden is verouderd en bruggen hebben aslast- en hoogtebeperkingen. De natte terreinen en kadefaciliteiten zijn voor een deel verouderd. Huidige en nieuwe watergebonden bedrijven hebben geen fysieke ruimte en geluidruimte om te groeien en watergebonden activiteiten uit te breiden. Op bestuurlijk vlak zijn er ook verbeteringen mogelijk. Binnen gemeenten is niet altijd duidelijk welke partijen betrokken zijn bij de ruimtelijke en infrastructurele ontwikkeling van de havengebieden. De urgentie voor een samenhangende aanpak van het complexe vraagstuk van havenontwikkeling in de regio wordt nog niet overal gevoeld. Ook de logistieke samenwerking tussen bedrijven en het meer gebruik maken van vervoer over water verdient meer aandacht in Twente. 4. Maatregelen bij het streefbeeld Het maatregelenpakket voor het realiseren van het streefbeeld van het toekomstig netwerk van binnenhavens en vaarwegen in Twente bestaat uit oplossingen voor de korte en lange termijn. De belangrijkste maatregelen zijn: Het uitbaggeren van de binnenhavens en waar nodig verbeteren van de kades, bij voorkeur in samenhang met het verdiepen van de Twentekanalen. Het verdiepen en verbreden van de Twentekanalen (incl. zijtak naar Almelo) voor Klasse Va schepen. Aanleg van het XL Businesspark Twente en een openbare kade voor nieuwe watergebonden bedrijvigheid. Het faciliteren van de uitbreiding Combi Terminal Twente als logistiek knooppunt voor Twente. Herstructurering van de havengebieden Enschede, Almelo, Hengelo en Markelo om zo meer ruimte voor watergebonden bedrijven te creëren en verbetering van de bereikbaarheid van havens via het water en de weg. Het opzetten van een structureel onderhoudsfonds voor de havenwerkzaamheden per gemeente / regio. De mogelijkheden onderzoeken voor regionaal beheer en organisatie van de havens, met aandacht voor het innen havengelden, de uitwisseling havenmesters en het aanbieden van diensten aan bedrijven op regionale schaal in Twente. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 10

11 Voor de uitvoering van de maatregelen van de Binnenhavenvisie Twente richt Regio Twente zich op de communicatie en het proces, zowel binnen de regio (behouden van bestuurlijk draagvlak en financiering van maatregelen) als buiten de regio. Het binnenhaventeam Twente (Regio Twente, gemeenten Hengelo, Almelo, Enschede, Hof van Twente, Twenterand, Kamer van Koophandel Veluwe en Twente en bedrijfsleven (Werkgroep Twentekanalen, Sesam) werkt de komende jaren samen met Provincie Overijssel en Rijkswaterstaat Oost-Nederland aan het realiseren van de ambities voor Twente. Het toekomstig netwerk van binnenhavens en vaarwegen draagt bij aan een betere bereikbaarheid en leefbaarheid van Twente en meer vervoer van goederen via het water door bedrijven in Twente. Tabel 0.3 Maatregelen voor streefbeeld netwerk binnenhavens en vaarwegen Twente Maatregel Plaats Betrokken partijen Nieuwe watergebonden kavels XL Businesspark Twente: - reserveren natte kavels + aanleg openbare kadefaciliteit Almelo XL Businesspark Twente, gemeenten en provincie Binnenhaven Enschede: Enschede Enschede, bedrijven en bewoners - uitgifte van nieuwe natte kavel + kade Binnenhaven Goor: Goor Hof van Twente, bedrijven - uitgifte klaar maken van natte kavel Verdiepen en verbreden Twentekanalen - verdiepen en verbreden van Twentekanalen Twente RWS, Regio Twente, gemeenten, bedrijven Baggeren binnenhavens - baggerwerkzaamheden (incl. damwanden en kade) Hengelo Hengelo, RWS, Regio Twente havens Hengelo - baggerwerkzaamheden (incl. damwanden en kade) Enschede Enschede, RWS, Regio Twente havens Enschede - baggerwerkzaamheden (incl. damwanden en kade) Almelo Almelo, RWS, Regio Twente havens Almelo Aanleg openbare kadefaciliteiten - uitbreiding kade Combi Terminal Twente Hengelo Hengelo, Provincie, CTT, Regio Twente - verlengen kade Markelo (+ herstucturering terrein) Markelo Hof van Twente Provincie, bedrijven - aanleg kadefaciliteiten/ bolders Vriezenveen Vriezenveen Twenterand, Coes, Provincie - herontwikkelen openbare kades Almelo Almelo Almelo, bedrijven (selectief verlengen) - herinrichting kade Delden (bij verbreden Twentekanalen) Delden Hof van Twente, RWS, bedrijven Ontsluiting bedrijventerreinen/ havengebieden - aanleg Ongehinderd Logistiek Systeem tussen Hengelo en Enschede (met aansluiting op CTT) Enschede / Hengelo Regio Twente, Enschede, Hengelo Provincie, bedrijven Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 11

12 Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 12

13 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Binnenhavens Twente waarborgen bereikbaarheid economische centra In het Regionaal Mobiliteitsplan is het opstellen van een regionale binnenhavenvisie één van de aandachtspunten binnen het beleidsthema bereikbaarheid. Regio Twente zet in op het stimuleren van meer vervoer over water door het wegnemen van infrastructurele knelpunten en het ontwikkelen van regionale faciliteiten voor de open overslag van goederen (in combinatie met andere modaliteiten). Bovendien zijn binnenhavens belangrijke onderdelen van de regionale economische structuur van Twente. Regio Twente speelt een bovenregionale rol in het ontwikkelen van een netwerk van binnenhavens in Oost-Nederland. De gemeenten Almelo, Enschede, Hengelo, Hof van Twente en Twenterand, de bedrijven en Kamer van Koophandel Veluwe en Twente, provincie Overijssel en Rijkswaterstaat Oost-Nederland onderstrepen het belang van een binnenhavenvisie Twente. Een meer optimaal gebruik van de vaarwegen draagt bij aan het waarborgen van de bereikbaarheid van de economische centra in de regio. Bovendien biedt de ontwikkeling van de binnenhavenvisie Twente de mogelijkheid om de verbreding en verdieping van het Twentekanaal (vanaf de IJssel bij Eefde naar Enschede met een zijtak naar Almelo) in een breder ruimtelijk-economisch perspectief te plaatsen en onder de aandacht te brengen. Rol van overheden en bedrijven in ontwikkeling binnenhavens In de beleidsbrief Varen voor een vitale economie: een veilige en duurzame binnenvaart geeft het kabinet aan wat het wil doen aan stimulering van vervoer over water en het behouden van het netwerk van binnenhavens. In de Nota Mobiliteit staat Provincies en stadsregio s dragen er zorg voor dat op strategische punten binnen de economisch kerngebieden voldoende ruimte wordt gereserveerd voor overslag van bulkgoederen en containers op binnenvaartschepen. Naast de provincie spelen gemeenten ook een belangrijke rol in het regionale binnenhavenbeleid. In de Nota Mobiliteit staat: Gemeenten houden bij hun ruimtelijkeordeningsbeleid expliciet rekening met multimodale ontsluiting en ontwikkeling van natte bedrijventerreinen. Tenslotte hebben de verladende en logistieke bedrijven in de regio, die wel of niet gevestigd zijn in de binnenhavens, een belangrijke rol als investeerder en gebruiker van vervoer over water en een betere benutting van de faciliteiten van de binnenhavens en de vaarwegen. Met deze binnenhavenvisie hoopt Regio Twente dat betrokken partijen aan de slag gaan met concrete uitvoeringsprojecten gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid van de economische centra, het verbeteren van de leefbaarheid van de regio en het optimaliseren van het gebruik van het vervoer over water. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 13

14 1.2 Doelstelling Het goed functioneren van binnenhavens is een belangrijke factor voor de concurrentiepositie van de binnenvaart. Tevens kan het intensiever gebruiken van de vaarwegen bijdragen aan het oplossen van bereikbaarheidsproblemen over de weg. Regio Twente streeft naar het waarborgen en verbeteren van de kwaliteit van de bereikbaarheid en leefbaarheid van de regio. Het ontwikkelen van een binnenhavenvisie Twente past dan ook in het beleid van regio Twente om de bereikbaarheid van economische centra via het water te bevorderen. De binnenhavens zijn belangrijke knooppunten voor de regionale economische structuur. Tevens kunnen de binnenhavens bijdragen aan de leefbaarheid van de regio door het faciliteren van meer vervoer over water. Een voorwaarde voor het benutten van de potenties van de binnenhavens is dan ook een gezamenlijke aanpak van gemeenten, regio en bedrijfsleven in Twente. Het doel van het project is als volgt geformuleerd: In beeld brengen van het functioneren van de regionale binnenhavens en de kansen voor de toekomst van de binnenhavens en vaarwegen voor de regio Twente. De binnenhavenvisie heeft meerdere subdoelstellingen. Deze zijn als volgt geformuleerd: 1. Analyseren van het economische en logistieke belang van binnenhavens 2. Opstellen van een streefbeeld 3. Uitvoeren van een knelpuntenanalyse 4. Opstellen van een maatregelenpakket met concrete maatregelen 5. Formuleren van concrete uitvoeringsprojecten 6. Vooruitblikken op het aanpakken van projecten door partijen De regio streeft naar een gezamenlijke visie voor de binnenhavens in Twente waarin Regio Twente, gemeenten Almelo, Enschede, Hengelo, Hof van Twente en Twenterand, bedrijfsleven, Kamer van Koophandel Veluwe en Twente, met Provincie Overijssel en Rijkswaterstaat Oost-Nederland, de ambities formuleren en realiseren voor de korte en lange termijn. De uitvoering van de binnenhavenvisie Twente is een opgave voor de regio voor de komende jaren. De visie vergt een structurele organisatie en inspanning van de regio waarin binnenhavens vanuit ruimtelijk-economisch, infrastructureel en milieu perspectief centraal staan. 1.3 Leeswijzer Het rapport geeft inzicht in het huidige en toekomstige netwerk van binnenhavens en vaarwegen in Twente. In hoofdstuk twee wordt de ruimtelijk-economische structuur van Twente op hoofdlijnen beschreven. In hoofdstuk drie worden de belangen van de huidige binnenhavens als logistieke functie en als economische activiteit in de regio in kaart gebracht. Tevens is per binnenhaven een factsheet opgesteld met daarin kwantitatieve en kwalitatieve informatie over belangrijke kenmerken van de binnenhaven. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 14

15 In hoofdstuk vier worden de gezamenlijke ambities van de betrokken actoren in de regio aangeven voor de ontwikkeling van de binnenhavens in Twente. Het streefbeeld van het gewenste netwerk van binnenhavens voor de regio Twente geeft aan welke keuzes de regio maakt in de ontwikkeling van de binnenhavens. Bovendien geeft het streefbeeld inzicht in de gewenste bereikbaarheidskwaliteit van de economische centra en belangen voor de regio te waarborgen. In hoofdstuk vijf worden de knelpunten geïnventariseerd en geprioriteerd door het huidige netwerk van binnenhavens te confronteren met het toekomstige binnenhavennetwerk (streefbeeld). In hoofdstuk zes worden de oplossingen voor de knelpunten in maatregelenpakketten uitgewerkt. Deze worden in hoofdstuk zeven vertaald in een voorstel voor concrete uitvoeringsprojecten (quick wins) voor de regio Twente. Het rapport wordt in hoofdstuk acht afgesloten met een vooruitblik op de vervolgstappen voor de organisatie en uitvoering van de projecten die bijdragen aan het realiseren van de ambities van de binnenhavens in de regio Twente. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 15

16 Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 16

17 2 Ruimtelijk-economische structuur Twente 2.1 Ruimtelijke structuur Twente is een gebied met een sterke eigen identiteit, met een afwisselend karakter, een innovatieve kennisregio in een karakteristiek landschap. Het is een regio met een sterke samenhang tussen de steden Enschede, Hengelo, Borne en Almelo en de landschappelijke kleinere gemeenten er omheen zoals Hof van Twente en Twenterand. Figuur 2.1 Regio Twente (Bron: Regio Twente) In de regio Twente wonen ruim inwoners waarvan ruim inwoners woont in de stedenband Enschede, Hengelo, Almelo, Borne en Oldenzaal (Netwerkstad Twente). Belangrijke voorzieningen als cultuur, gezondheidszorg, onderwijs en sport zijn hier geconcentreerd. Bijna tweederde van de in Twente werkzame beroepsbevolking werkt in het stedelijk gebied. In feite is er sprake van een compleet, samenhangend stedelijk netwerk met één woningmarkt, één arbeidsmarkt en één verkeer- en vervoerssysteem. De regio Twente is een samenhangend gebied waarin het stedelijk netwerk in verbinding staat met het Twentse ommeland. Het imago van Twente herbergt dan ook de kwaliteiten Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 17

18 als rust, ruimte en groen. De regio Twente bouwt voort op deze kwaliteiten omdat ze belangrijke kansen bieden voor de toekomst van het stedelijk gebied. De rijksoverheid erkent de regio Twente als een stedelijk netwerk. Regio Twente ziet het als haar kernopdracht om de stedelijke kwaliteit te verbinden met de groene kwaliteiten waarom Twente bekend staat. Op internationaal niveau werken de steden in de regio Twente binnen het Euregio-gebied samen met Gronau en in Städtedreieck-verband met Münster en Osnabrück. Agenda van Twente De Regioraad Twente en Provinciale Staten van Overijssel hebben eind juni 2007 samen het startschot gegeven voor de Agenda van Twente. De gemeenten willen Twente samen met provincie, instellingen en bedrijfsleven tot een economisch duurzame en sterke regio maken. De ambitie van Regio Twente is dat Twente een welvarende en productieve regio is waar mensen prettig wonen, werken en recreëren. De Agenda van Twente is een ontwikkelingsprogramma voor de komende tien jaar waarin partijen samen de ambities van Twente op sociaal-economisch en ruimtelijk terrein willen realiseren. Figuur 2.2 Nationaal stedelijk netwerk Twente (Bron: Nota Ruimte) Prioriteiten Oost-Nederland (Bron: Pieken in Delta) 2.2 Economische structuur Door de, van oorsprong, vrij eenzijdige economische structuur van Twente (textiel en industrie) is en blijft de Twentse economie conjunctuurgevoelig. Afgaande op de afgelopen tien jaar komt de economische groei in Twente later op gang dan in de rest van Nederland en daalt deze sneller in tijden van laagconjunctuur. De Twentse werkloosheid maakt een vergelijkbare ontwikkeling door. De industrie is in Twente relatief sterk vertegenwoordigd met internationaal toonaangevende bedrijven in de metaalindustrie en voedings- en genotmiddelindustrie. De kracht van Twente zit in de moderniseringsslag die traditioneel sterke clusters, veelal in de maakindustrie, doormaken. Het gaat daarbij om sterke merken/fabrikanten die hun traditionele productie verbreden en diversificeren met behoud van hun oorspronkelijke Twentse uitstraling. Bekende voorbeelden hiervan zijn Grolsch, Koninklijke Ten Cate en Bolletje. Tevens is Twente een innovatieve kennisregio met de Universiteit Twente in Enschede en de aanwezigheid van high tech bedrijven. De regio Twente ziet dan ook kansen voor de verdere ontwikkeling van het technologisch cluster Technology Twente. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 18

19 De regio Twente beschikt over een grote verscheidenheid aan economische centra zowel gelegen in het stedelijk netwerk als in de omliggende kernen. In totaal heeft Twente ongeveer hectare netto aan bedrijventerreinen, waarvan een beperkt deel (270 ha) nog kan worden uitgegeven (Bron IBIS). Een deel van deze bedrijventerreinen (ruim 500 ha) ligt aan het water met watergebonden bedrijven waarbij vooral de industrieterreinen aan de Twentekanalen in Hengelo, Enschede en Almelo zeer omvangrijk zijn (met een omvang vanaf 100 ha). Ook de gemeente Hof van Twente beschikt over natte bedrijventerreinen in de kernen Markelo, Goor en Delden en de gemeente Twenterand heeft terreinen aan het water in de kernen Vriezenveen en Vroomshoop. In figuur 2.3 wordt een overzicht van de economische centra in Twente gegeven (Bron: Kwaliteitsnet Goederenvervoer Twente) Figuur 2.3 Economische centra Twente (Bron: Kwaliteitsnet Goederenvervoer Twente, DHV, 2007) Huidige stand van zaken 1 De werkgelegenheid in Twente is in 2006 met bijna 3000 arbeidsplaatsen gestegen tot een totaal van ongeveer werkzame personen. Twente kent daarmee sinds 2002 weer 1 Bron: Programmabegroting 2008, Regio Twente Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 19

20 een groei van de werkgelegenheid. In de afgelopen tijd was jaarlijks sprake van afname van het aantal arbeidsplaatsen. Ook Twente profiteert van het landelijk economisch herstel. De structurele winnaars op gebied van werkgelegenheid in Twente zijn de zakelijke dienstverlening (plus 3000 arbeidsplaatsen) en vooral de zorg (plus 5300 arbeidsplaatsen). Per saldo, bezien over de periode , is Twente er in de afgelopen jaren slechts met 700 arbeidsplaatsen op vooruitgegaan. Wat gewonnen wordt in de zakelijke diensten en in de zorg, wordt min of meer verloren in de industrie en in de landbouw. In de afgelopen 6 jaar zijn met name banen verloren in de Twentse industrie (7500 banen), de agrarische sector (1100 banen) en de bouwnijverheid (1500 banen). De bouw is echter een bedrijfstak die sterk conjunctuurafhankelijk is en in het afgelopen jaar toont de sector werkgelegenheidsherstel. Tevens heeft de sluiting van militaire vliegbasis Twenthe bijgedragen aan de daling van de werkgelegenheid. Een ander belangrijk punt wat de Regio Twente benadrukt is dat Hengelo en Enschede de motorfunctie voor de regionale economie niet volledig kunnen waarmaken door onvoldoende ruimte voor economische activiteiten op het eigen grondgebied. Daarom participeren beide steden, samen met Almelo en Borne en de provincie Overijssel in het regionaal bedrijventerrein, thans bekend onder de naam XL Businesspark Twente. Een belangrijk aandachtspunt voor de Regio Twente, naast de versterking van economie, vormt verder de beschikbaarheid van voldoende en goed opgeleid personeel. De match tussen vraag en aanbod verloopt niet altijd zonder problemen. Verbetering van de regionale arbeidsmarkt leidt ook tot een daling van het aantal mensen dat zonder werk zit. Als nieuw verschijnsel mag de demografische verandering genoemd worden, die de komende jaren van invloed zal zijn op gebied van woningbouwbeleid, economisch en arbeidsmarktbeleid en op gebied van voorzieningen. De effecten van de vergrijzing worden snel voelbaar op de Twentse arbeidsmarkt, die de komende jaren met een zeker verkrappen rekening moet houden. 2.3 Bereikbaarheid Regio Twente heeft de bereikbaarheid via weg en water van haar regio prominent op haar agenda staan met het recente verschijnen van de Netwerkanalyse en het Regionaal Mobiliteitsplan Twente Vanuit Rijkswaterstaat (o.a. werkzaamheden fase 1 en planstudie fase 2 Twentekanalen) en de provincie Overijssel (o.a. werkzaamheden kanaal Almelo - De Haandrik) wordt de regio daarbij ondersteund. Door de ruimtelijk economische ambities en door demografische, sociale en culturele ontwikkelingen blijft de mobiliteit in Twente de komende jaren groeien. Het gevolg is dat de bereikbaarheid onder druk komt te staan. Mobiliteitsgroei is voor Twente echter noodzakelijk om zich economisch te kunnen ontplooien, daarom heeft de regio de ambitie om de bereikbaarheid op niveau te houden, zowel binnen de regio als met de omringende en verderaf gelegen gebieden. Zowel de interne als de externe bereikbaarheid van de regio is hierbij belangrijk. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 20

21 Externe bereikbaarheid Een goede externe bereikbaarheid is noodzakelijk om de concurrentiekracht van de regio in Nederland en in Europa te versterken. De externe bereikbaarheid heeft betrekking op infrastructuur dat verkeer faciliteert dat zich van, naar of via de regio verplaatst. De regio is extern bereikbaar wanneer goederen of personen de regio zonder al te veel vertragingen kunnen bereiken of passeren. Regio Twente positioneert zichzelf als kruispunt van belangrijke wegtransportassen. Op de horizontale as is dit de rijksweg A1/E30 dat de verbinding vormt tussen de Randstad, de havens van Rotterdam en Amsterdam en het achterland dat zich uitstrekt tot Berlijn, Warschau en Moskou. Een belangrijke verticale transportas is de Duitse rijksweg A31, die Noord-West Duitsland met het Ruhrgebied verbindt. De externe bereikbaarheid van de regio is momenteel onderwerp van discussie. Uit de Netwerkanalyse is gebleken dat de externe bereikbaarheid van Twente met name vanuit de Stedendriehoek problematisch wordt. De oorzaak ligt bij knelpunten op de A1 tussen Twente en Apeldoorn. Ook binnen Twente bereikt het verkeer op de A1 en A35 de maximumcapaciteit, met name op het gedeelte waar ze samen lopen. De doorvoerfunctie van de A1 komt onder druk te staan waardoor de verbinding met de Randstad verslechtert. Daarom wil Twente fysieke aanpassingen aan de A1, de N18 richting Nijmegen en de A35 richting Münster doorvoeren. Met behulp van het programma Twente Mobiel heeft de regio een start gemaakt met het nemen van maatregelen om de bereikbaarheid te verbeteren. Figuur 2.4 Externe bereikbaarheid Twente (Bron: RMP) Infrastructuur weg, water, spoor (bron: PVVP Overijssel) N36 N35 A1 A35 A1 N18 A35 Voor wat betreft de vaarweginfrastructuur is het Twentekanaal inclusief de zijtak naar Almelo de hoofdvaarweg die de regio Twente aansluit op het hoofdvaarwegennet van Nederland. De Twentekanalen lopen vanaf Zutphen (via Sluis Eefde) langs de plaatsen Lochem, Markelo, Goor, Delden (via sluis Delden) en Hengelo naar Enschede (via sluis Hengelo). Vlak voor sluis Delden loopt er een zijtak naar Almelo. Vanaf Almelo sluit het Twentekanaal aan op het Overijssels kanaal Almelo De Haandrik dat verder loopt via Vriezenveen en Vroomshoop naar Hardenberg en eindbestemming Coevorden. De Twentekanalen worden beheerd door Rijkswaterstaat en het Overijssels kanaal Almelo De Haandrik door de provincie. De vaarwegen houden dus op in Enschede en Coevorden waardoor er geen doorgaand vaarverkeer is. De externe bereikbaarheid wordt bepaald door de toegankelijkheid van de vaarwegen naar Twente toe. Op dit moment Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 21

22 staat de externe bereikbaarheid onder druk door knelpunten in het vaarwegprofiel van de Twentekanalen (klasse IV) en het kanaal Almelo De Haandrik (klasse II). Rijkswaterstaat heeft de verdieping en verbreding van het Twentekanaal op het traject Eefde Delden medio 2008 afgerond. Hierdoor is het Twentekanaal tot Delden een klasse Va vaarweg en geschikt voor schepen met een diepgang van 2,80 meter, een breedte van 11,50 meter en een lengte van 110 meter. Voor het traject Delden Enschede, de zijtak naar Almelo en sluis Eefde wordt een planstudie gestart die het belang moet aantonen van opwaardering van het Twentekanaal tot klasse Va vaarweg en capaciteitsvergroting van sluis Eefde. Provincie Overijssel werkt ook aan verbetering van het Overijssels Kanaal Almelo De Haandrik en heeft baggerwerkzaamheden uitgevoerd en een zwaaikom bij Vriezenveen en wachtplaatsen aangelegd. Hierdoor is het kanaal bevaarbaar door schepen met een diepgang van 2,50 meter, een breedte van 6,60 meter en een lengte van 55 meter (tot 600 ton). Figuur 2.5 Netwerk van vaarwegen Twente (Bron:Vaarwegenkaart Nederland, RWS, 2007) Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 22

23 Figuur 2.6 Twentekanalen Zutphen Enschede + zijtak naar Almelo (Bron RWS Oost-Nederland) Markelo De huidige werkzaamheden aan het Twentekanaal (fase 1) en kanaal Almelo-De Haandrik worden in 2008 afgerond. De bedrijven willen graag dat ook fase 2 van de Twentekanalen wordt gestart waardoor mogelijk in de nabije toekomst grotere schepen kunnen varen van en naar de Twentse binnenhavens. Interne bereikbaarheid Een goede interne bereikbaarheid is de basis voor de ontwikkeling van relaties binnen het stedelijk gebied en tussen het stedelijk gebied en haar omgeving. Regio Twente is een van de nationale stedelijke netwerken waarbij Hengelo, Almelo en Enschede het stedelijk gebied vormen. Dit betekent dat het stedelijk netwerk onder meer functioneert als één verkeer- en vervoerssysteem. Hiervoor is de interne bereikbaarheid van groot belang. De bewoners en bedrijven in Twente (personen- en goederenverkeer) moeten binnen een redelijke reistijd andere bestemmingen kunnen bereiken. Verkeer dat zich verplaatst binnen Twente maakt veelal gebruik van dezelfde infrastructuur als van het doorgaande verkeer, dat wil zeggen de A1, A35, en N18 en in mindere mate de N36, N733 en de N743. Dit wordt mede veroorzaakt doordat er geen goed onderliggend wegennet beschikbaar is. De interne bereikbaarheid kent dus dezelfde problemen als de externe bereikbaarheid. Op het regionale en stedelijke wegennet vinden ook steeds meer vertragingen plaats en dan vooral op de verbindingen tussen de steden, op relaties van uit de omgeving richting Almelo en op de relaties Enschede-Oldenzaal en Enschede-Nijverdal (bron NWA Twente). Verder zullen zich problemen voordoen op knooppunten in het regionale wegennet (met name in de steden). De regio heeft haar beleid over de interne bereikbaarheid geprioriteerd rondom de veertien economische kerngebieden 2 in de regio en de belangrijkste woongebieden. 2 Enschede Centrum; Enschede Noord-West; Hengelo Centrum; Hengelo Noord-West; Hengelo Zuid; Almelo centrum; Almelo RBT; Almelo Noord; Oldenzaal; Vliegveld Twente; Rijssen; Goor; Haaksbergen; Nijverdal (Bron NWA, 2006) Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 23

24 Bereikbaarheid economische kerngebieden Twente streeft naar hoogwaardige en onderscheidende vestigingslocaties voor bedrijven en voorzieningen. Om de concurrentiekracht van het Twentse bedrijfsleven te versterken is het van belang dat de belangrijkste economische kerngebieden goed bereikbaar zijn. De regio heeft hierbij als doelstelling opgesteld om de bereikbaarheid in 2020 op hetzelfde niveau te hebben als in Bij de te verwachten sterke groei van de mobiliteit is dit een ambitieuze opgave. Door de vertragingen op de snelwegen (A1 en A35) en de regionale wegen wordt de bereikbaarheid van alle economische kerngebieden in Twente verder bedreigd. De verslechtering is het grootst voor de economische gebieden in het stedelijk gebied. De bereikbaarheid van onder meer het regionaal bedrijventerrein XL Businesspark Twente (Almelo Zuid), centrumontwikkeling Hart van Zuid (Hengelo), Kennispark Enschede en Luchthaven Twente staat onder druk. De regio Twente stelt per type economisch kerngebied eisen aan de bereikbaarheid. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar de functie en het invloedsgebied van een economisch kerngebied. Op deze manier worden er gebiedsprofielen opgesteld die leidend zijn voor investeringen in de bereikbaarheid van de locatie. Het regionaal bedrijventerrein bij Almelo, de luchthaven Twente en de centrumontwikkeling van Hengelo en Kennispark Enschede zijn speerpunten in het beleid van de regio Twente voor verbetering van de bereikbaarheid van economische kerngebieden. Figuur 2.7 Bereikbaarheid economische kerngebieden Twente (Bron: Netwerkanalyse Twente) Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 24

25 Bereikbaarheid binnenhavens De bereikbaarheid van de hoofdvaarweg Twentekanaal en de zijtak naar Almelo is van belang voor het goederenvervoer van en naar de economische kerngebieden in de regio Twente. Op de grootschalige industrieterreinen langs de Twentekanalen zijn belangrijke industriële en logistieke bedrijven gevestigd die gebruik maken van vervoer over water. Bedrijven zijn voor de productie en distributie afhankelijk van aan- en afvoer van goederen via de Twentekanalen en de weg. De binnenhavens van Hengelo, Almelo, Enschede en Hof van Twente zijn zowel belangrijk voor de bedrijven gevestigd aan het water als voor de bedrijven in de regio die niet gevestigd zijn aan het water en gebruik maken van de overslagfaciliteiten zoals de Combi Terminal Twente en openbare kades. De binnenhavens zijn een belangrijke succesfactor voor de bedrijvigheid in de economische kerngebieden en het kunnen vervoeren van goederen via binnenvaart. Voor het verder versterken van economie in Twente werkt de regio samen met het Rijk aan het verbeteren van de toegang van de binnenhavens via het water (vaarweg en kade faciliteiten) en via de weg (interne ontsluiting) als de herstructurering van de bedrijventerreinen en binnenhavens in Hengelo (Twentekanaal), Enschede (Havengebied) en Almelo (Havengebied). Tevens is met XL Businesspark Twente een grootschalig regionaal bedrijventerrein in ontwikkeling met mogelijkheden voor overslag via een kade. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 25

26 Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 26

27 3 Binnenhavens Twente 3.1 Binnenhavens Nederland Definitie binnenhaven Een binnenhaven voorziet bedrijven in een wateraansluiting, zodat goederen via binnenschepen kunnen worden aan- en/of afgevoerd. In het rapport Blue Ports, knooppunten voor de regionale economie (TNO, 2004) wordt een binnenhaven gedefinieerd als een goederenoverslagpunt of terminal alsmede de aan deze overslagfaciliteit verbonden bedrijventerreinen en bedrijvigheid. Een binnenhaven wordt vereenzelvigd met een vestiging in een gemeente en heeft drie functies: 1. Een knooppunt in transportketens 2. Een vestigingsplaats voor industrie, dienstverlening en onderdeel van clusters 3. Een onderdeel van (internationale) productienetwerken Deze definitie onderstreept dat een binnenhaven meer is dan een alleen een goederenoverslagpunt of terminal (inclusief overslag voorzieningen). Een goederenoverslagpunt maakt onderdeel uit van een binnenhaven. Naast overslag is ook veel productie aan de binnenhaven gerelateerd. Deze productiebedrijven hoeven niet direct in de binnenhaven te zijn gevestigd, maar kunnen wel gebruik maken van de overslagfaciliteiten. De binnenhaven heeft dan ook een belangrijke regionale economische uitstraling Omvang Nederlandse binnenhavens Nederland heeft een fijnmazig vaarwegennet waardoor in ruim tweehonderd gemeenten goederen via het water worden overgeslagen. Om het belang van binnenhavens te bepalen is de hoeveelheid overgeslagen goederen via de binnenvaart als uitgangspunt genomen. Overslag wordt gemeten door de tonnages van laden en lossen te sommeren. In 2006 is in totaal ongeveer 385 miljoen ton goederen overgeslagen vanuit de binnenvaart (Bron: CBS voorlopige cijfers). Daarvan wordt ongeveer 250 miljoen ton per binnenvaartschip van en naar de Nederlandse zeehavens vervoerd. In 2006 zijn er ongeveer 50 binnenhavens die meer dan 1 miljoen ton per jaar goederen hebben overgeslagen via de binnenvaart. De regio Twente heeft met Hengelo en Almelo twee relatief omvangrijke binnenhavens met meer dan 1 miljoen ton goederen overslag per binnenvaart in de top 50. Hengelo is de vierde binnenhaven (exclusief de zeehavens) van Nederland achter Cuijk, Utrecht en Oss. Samen met s-hertogenbosch heeft Hengelo als enige van de grote binnenhavens in Nederland een klasse IV vaarwegaansluiting. Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 27

28 Figuur 3.1 Classificatie binnenhavens totale overslag goederen per binnenvaart, gemeten in tonnen (Bron: TNO, 2004) Top 10 Binnenhavens Provincie Overslag in mln ton (CBS: 2006) Cuijk Noord-Brabant 6,2 Utrecht Utrecht 4,1 Oss Noord-Brabant 3,8 Hengelo Overijssel 3,5 Gennep Limburg 3,1 s-hertogenbosch Noord-Brabant 2,8 Nijmegen Gelderland 2,8 Sluis Zeeland 2,7 Stein Limburg 2,5 Maasdriel Gelderland 2,4 Regio Twente heeft in totaal vier gemeenten met binnenhavens (Hengelo, Almelo, Enschede en Hof van Twente die in 2006 in totaal 5,6 mln ton goederen overslaan per binnenvaart (Bron: CBS en gemeenten). 3.2 Binnenhavens Twente Aantal en omvang De regio Twente beschikt over vier gemeenten met overslag van goederen via binnenhavens die gelegen zijn aan (de zijtak van) het Twentekanaal: Hengelo Almelo Enschede Hof van Twente (havens in Markelo, Goor en Delden) De gemeente Twenterand is met de kernen Vroomshoop en Vriezenveen gelegen aan het Kanaal Almelo-De Haandrik maar er vindt geen goederenoverslag per binnenvaart plaats. In totaal wordt in 2006 via de Twentse binnenhavens 5,6 miljoen ton overslag van allerlei soorten goederen per binnenvaart aan- en afgevoerd (Bronnen: CBS en gemeenten). Hengelo is met 3,5 miljoen ton overslag van goederen per binnenvaart de grootste binnenhaven van Twente. Almelo (1,0 mln ton) en Enschede (0,5 mln ton) en Hof van Twente (0,6 mln ton) zijn kleinere (los)havens. Opvallend (in vergelijk met de meeste havens in Nederland) is dat Hengelo vooral een laadhaven is. Het betreft de productie en afvoer van 1,7 miljoen ton zout door Akzo naar industriële bedrijven aan het water en de distributie van containers via de Combi Terminal Twente met de binnenvaart ( TEU) van en naar de Rotterdamse haven en via de weg van en naar de bedrijven in de regio. Via de binnenhavens in Twente worden ongeveer evenveel producten aangevoerd (2,9 mln ton) als afgevoerd via de binnenvaart (2,7 mln ton). Binnenhavenvisie Twente, netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen in Twente 28

Binnenhavenvisie Twente

Binnenhavenvisie Twente Binnenhavenvisie Twente Concept eindrapport binnenhavenvisie Twente Opdrachtgever: Regio Twente ECORYS Nederland BV Arwen Korteweg Michiel van Veen Rotterdam, 9 april 2008 ECORYS Nederland BV Postbus

Nadere informatie

Actualisering Binnenhavenvisie Twentekanalen

Actualisering Binnenhavenvisie Twentekanalen Actualisering Binnenhavenvisie Twentekanalen Presentatie informatiebijeenkomst Peter Colon Partner 1 maart 2017 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379 02 22 Fax :

Nadere informatie

Opwaardering Twentekanalen. Economische stimulans Oost-Nederland

Opwaardering Twentekanalen. Economische stimulans Oost-Nederland Opwaardering Twentekanalen Economische stimulans Oost-Nederland 21 oktober 2014 Onderwerpen Wat doet? en de Twentekanalen Sluis Eefde Verruiming Twentekanalen Wat doet? Organisatie doel Eén RWS, Samen

Nadere informatie

Landelijke Capaciteitsanalyse Binnenhavens

Landelijke Capaciteitsanalyse Binnenhavens Landelijke Capaciteitsanalyse Binnenhavens Nationaal beeld van het netwerk van binnenhavens op basis van actuele prognoses Samenvatting eindrapportage Opdrachtgever: Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Nadere informatie

Netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen Zeeland Samenvatting

Netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen Zeeland Samenvatting Netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen Zeeland Samenvatting Opdrachtgevers: Provincie Zeeland Rijkswaterstaat Zeeland Zeeland Seaports ECORYS Nederland BV Rotterdam, juni 2008 Samenvatting Netwerkanalyse

Nadere informatie

Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen

Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen Inhoud presentatie Mariska ten Heuw Aanleiding (waarom de focus op de havens, waarom samenwerken) De kansen Huidige ontwikkelingen in de havens Harrie Huitema

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Welkom bij de havens aan het Twentekanaal

Welkom bij de havens aan het Twentekanaal 01 20 16 Mainport van Oost-Nederland Welkom bij de havens aan het Twentekanaal Eind 2014 gingen de gemeenteraden van Hengelo, Enschede, Almelo, Lochem en Hof van Twente akkoord met het voorstel voor een

Nadere informatie

Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project

Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Projectformat Agenda van Twente Aanvrager: gemeente Almelo Project : Laad- en loskade XL Park Bijlagen: subsidieaanvraag Regio Twente bij Rijk m.b.t. ontsluiting kades XL Businesspark Twente Algemene informatie

Nadere informatie

Nieuwe bedrijvigheid. Flevokust Lelystad. unieke multimodale situering. Lokale ontwikkeling. 115 hectare havengebonden bedrijventerrein

Nieuwe bedrijvigheid. Flevokust Lelystad. unieke multimodale situering. Lokale ontwikkeling. 115 hectare havengebonden bedrijventerrein Flevokust Lelystad Nieuwe bedrijvigheid Flevokust spoorverbinding Filevrij Lelystad synergie unieke multimodale situering groen milieucategorie 5 transportmodaliteiten Bereikbaarheid flexibiliteit in kavelgrootte

Nadere informatie

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c.

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c. A15 Corridor Conclusies A15 1. Een gegarandeerde doorstroming van het verkeer op de A15 is noodzakelijk voor de continuïteit en ontwikkeling van de regionale economie rond de corridor en voor de BV Nederland.

Nadere informatie

Havenvisie Zwolle Kampen Netwerkstad

Havenvisie Zwolle Kampen Netwerkstad Havenvisie Zwolle Kampen Netwerkstad Eindrapport Opdrachtgever: Zwolle Kampen Netwerkstad ECORYS Nederland BV Arwen Korteweg Mariska van der Gun Gilbert Bal Ewout Bückmann Rotterdam, 4 april 2011 Contactpersonen:

Nadere informatie

Analyse naar het economisch gebruik van het vaarwegen netwerk i.r.t. bedrijventerreinen

Analyse naar het economisch gebruik van het vaarwegen netwerk i.r.t. bedrijventerreinen Analyse naar het economisch gebruik van het vaarwegen netwerk i.r.t. bedrijventerreinen Dit rapport is uitgebracht aan Provincie Zuid-Holland. Kenmerk C00451 Executive summary Zoetermeer, Het gebruik van

Nadere informatie

Beleidsplan goederenvervoer vaarwegen en binnenhavens Drenthe Ambities en streefbeelden voor 2020 en 2030 en actieprogramma

Beleidsplan goederenvervoer vaarwegen en binnenhavens Drenthe Ambities en streefbeelden voor 2020 en 2030 en actieprogramma Beleidsplan goederenvervoer vaarwegen en binnenhavens Drenthe Ambities en streefbeelden voor 2020 en 2030 en actieprogramma Beleidsplan goederenvervoer vaarwegen en binnenhavens Drenthe Ambities en streefbeelden

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, mei 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, mei 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, mei 2017 Ruim tweeduizend minder WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord Ook in mei daalt het aantal lopende WW-uitkeringen in Overijssel

Nadere informatie

Binnenhaven Hengelo. Eindrapport casestudie: als grootste haven binnen Netwerkstad Twente

Binnenhaven Hengelo. Eindrapport casestudie: als grootste haven binnen Netwerkstad Twente Eindrapport casestudie: Binnenhaven Hengelo als grootste haven binnen Netwerkstad Twente Casestudie onderdeel van studie Economisch Belang Nederlandse Binnenhavens in opdracht van de Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

*.,"' Pb/a0o<5/<95«-f

*.,' Pb/a0o<5/<95«-f Provinciate Staten *.,"' Pb/a0o

Nadere informatie

Overijssels Ontwikkelmodel

Overijssels Ontwikkelmodel Overijssels Ontwikkelmodel Inzicht in duurzaamheid geeft toekomst met uitzicht! Door Egbert Dijk op 20 oktober 2011 Inhoud Wat is duurzame ontwikkeling? Omgevingsvisie Overijssel Processtappen duurzame

Nadere informatie

Montferland. Voorwoord

Montferland. Voorwoord Montferland R U I M T E V O O R O N D E R N E M E N! Rob Visser, wethouder Economische Zaken Voorwoord De gemeente Montferland beschouwt werkgelegenheid als de motor van onze maatschappij. Het scheppen

Nadere informatie

Landelijke Capaciteitsanalyse Binnenhavens

Landelijke Capaciteitsanalyse Binnenhavens Landelijke Capaciteitsanalyse Binnenhavens Nationaal beeld van het netwerk van binnenhavens op basis van actuele prognoses Eindrapportage Opdrachtgever: Ministerie van Verkeer en Waterstaat ECORYS Nederland

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, december 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, december 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, december 2016 Minder mensen doen beroep op WW-uitkering in Overijssel en Gelderland Noord In 2016 hoefden minder mensen een beroep te doen op een

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, juli 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, juli 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, juli 2017 WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord dalen verder In juli daalt het aantal lopende WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland

Nadere informatie

1 Inleiding. Notitie / Memo. HaskoningDHV Nederland B.V. Industry & Buildings

1 Inleiding. Notitie / Memo. HaskoningDHV Nederland B.V. Industry & Buildings Notitie / Memo Aan: Gemeente Cranendonck, gemeente Weert Van: Datum: 31 oktober 2018 Kopie: Ons kenmerk: BF4303I&BNT1810081000 Classificatie: Projectgerelateerd HaskoningDHV Nederland B.V. Industry & Buildings

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2017 Afname WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord In augustus neemt het aantal WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, juni 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, juni 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, juni 2016 Minder nieuwe WW-uitkeringen verstrekt in Overijssel en Gelderland Noord In de eerste helft van 2016 kende UWV minder nieuwe WW-uitkeringen

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, februari 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, februari 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, februari 2017 Banenkrimp in zorg lijkt voorbij De WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord nemen af. De zorg draagt in grote mate bij aan

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, oktober 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, oktober 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, oktober 2016 Afname WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord bovengemiddeld De arbeidsmarkt in Overijssel en Gelderland Noord ontwikkelt

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, mei 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, mei 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, mei 2016 WW-uitkeringen Overijssel en Gelderland Noord nemen verder af In mei kende UWV net als in april minder nieuwe WW-uitkeringen toe in Overijssel

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, november 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, november 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, november 2016 Ruim 10.000 minder nieuwe WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord De arbeidsmarkt in Overijssel en Gelderland Noord herstelt

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, september 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, september 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, september 2016 Verdere banengroei bouw en detailhandel in Overijssel en Gelderland Noord Er werden minder WW-uitkeringen verstrekt in de september

Nadere informatie

Economische belang doortrekking A15

Economische belang doortrekking A15 Economische belang doortrekking A15 Drs. Paul Bleumink Managing Partner 6 september 2010 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379 02 22 Mobiel : 06 535 63 101 Fax :

Nadere informatie

Netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen Zeeland

Netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen Zeeland Netwerkanalyse voor binnenhavens en vaarwegen Zeeland Opdrachtgevers: Provincie Zeeland Rijkswaterstaat Zeeland Zeeland Seaports ECORYS Nederland BV Rotterdam, juni 2008 ECORYS Nederland BV Postbus 4175

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS BOVENBOUW HAVO/VWO OPDRACHTEN DE HAVEN VAN ROTTERDAM Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven

Nadere informatie

Actieplan binnenhavens Limburg Aanvraag quick wins ter verbetering van de binnenhavens, tweede tranche 2009

Actieplan binnenhavens Limburg Aanvraag quick wins ter verbetering van de binnenhavens, tweede tranche 2009 Actieplan binnenhavens Limburg Aanvraag quick wins ter verbetering van de binnenhavens, tweede tranche 2009 Provincie Limburg juni 2009 2 Actieplan binnenhavens Limburg Inhoud 1 INLEIDING...5 2 SELECTIE

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, april 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, april 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, april 2015 Ruim 2.500 minder WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord in een tijd In april daalde het aantal WW-uitkeringen in alle regio

Nadere informatie

De Nederlandse binnenvaart zet koers richting de Twentse binnenhavens

De Nederlandse binnenvaart zet koers richting de Twentse binnenhavens De Nederlandse binnenvaart zet koers richting de Twentse binnenhavens Onderzoek naar succesvolle handelingswijzen voor het versterken van de Enschedese binnenhaven Afstudeerscriptie Jelle de Waart 06-17375449

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, december 2018

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, december 2018 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, december 2018 Sterke daling WW-uitkeringen Overijssel en Gelderland Noord in 2018 In de drie regio s van Overijssel en Gelderland Noord verstrekt

Nadere informatie

Evaluatierapportage subsidieregeling Kwaliteitsnet goederenvervoer. 1.Algemeen

Evaluatierapportage subsidieregeling Kwaliteitsnet goederenvervoer. 1.Algemeen Evaluatierapportage subsidieregeling Kwaliteitsnet goederenvervoer 1.Algemeen 1.1 Korte toelichting subsidieregeling Voor de economische ontwikkeling van de topsectoren in Zuid-Holland is een optimale

Nadere informatie

MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE

MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE 2010-2020 POSITIONERING DELTALANDSCHAP 2010 BESTAANDE TOEKOMST DELTALANDSCHAP 2010-2020 STRUCTUURBEELD DELTALANDSCHAP 2020 POSITIONERING STEDELIJKE DELTA 2010

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Agenda A1-zone. 28 oktober 2008 Ruimteconferentie Hans Reijnen, Mathijs Triou, Marjoke Hoeve

Agenda A1-zone. 28 oktober 2008 Ruimteconferentie Hans Reijnen, Mathijs Triou, Marjoke Hoeve Agenda A1-zone 28 oktober 2008 Ruimteconferentie Hans Reijnen, Mathijs Triou, Marjoke Hoeve Opzet presentatie Aanleiding & ambitie Werkplaats A1-zone Agenda A1-zone: opgaven Kansen en bedreigingen Aanleiding

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, september 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, september 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, september 2017 Kansen op werk in Overijssel en Gelderland Noord Het aantal WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord daalt al en, ook weer

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

verijssel provincie PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. Ib/Zolé/éöO Datqj./: 0 1 JUL JULI 2016

verijssel provincie PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. Ib/Zolé/éöO Datqj./: 0 1 JUL JULI 2016 PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. Ib/Zolé/éöO Datqj./: 0 1 JUL 2016 Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Fax 038 425 48 88 overijssel.nl postbus@overijssel. nl

Nadere informatie

Terreinfiche : Bedrijventerrein Woestijne

Terreinfiche : Bedrijventerrein Woestijne Terreinfiche : Bedrijventerrein Woestijne 1. Algemeen Ligging: Het bedrijventerrein is gelegen te Aalter, tussen de Urselweg (N499) en het kanaal Gent-Oostende en dit ten oosten van de kern Aalter-Brug.

Nadere informatie

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Gemeente Oosterhout Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Netto oppervlakte: ca. 1.4 hectare Aantal bedrijven: 1 bedrijf Bereikbaarheid (wegen, spoor, water, openbaar vervoer): A27 en openbaar vervoer Type

Nadere informatie

AgriFood Capital Monitor Belangrijkste feiten en cijfers

AgriFood Capital Monitor Belangrijkste feiten en cijfers AgriFood Capital Monitor 2018 Belangrijkste feiten en cijfers Inleiding AgriFood Capital Monitor In dit boekje presenteren wij de feiten en cijfers van de AgriFood Capital Monitor 2018*. De Monitor geeft

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Intentieverklaring ter verbetering van de bereikbaarheid (MONT-topoverleg op )

Intentieverklaring ter verbetering van de bereikbaarheid (MONT-topoverleg op ) LETTER OF INTENT Enschede, 13 november 2017 STADTEDREIECK mont ) EUREGIO Intentieverklaring ter verbetering van de bereikbaarheid (MONT-topoverleg op 13-11-2017) Partners: stedennetwerk MONT en de EUREGIO

Nadere informatie

Twente: de arbeidsmarktregio

Twente: de arbeidsmarktregio Twente: de arbeidsmarktregio oktober 2011 Twente in cijfers en feiten (algemeen) Regio met ca. 625.000 inwoners, + 2,5 miljoen binnen één uur rij-afstand Waarde van regio: 8 e stadsregio in Nederland in

Nadere informatie

Regio Twente en Salland g e l e g e n t u s s e n d e I J s s e l e n d e D u i t s e g r e n s

Regio Twente en Salland g e l e g e n t u s s e n d e I J s s e l e n d e D u i t s e g r e n s Regio Twente en Salland g e l e g e n t u s s e n d e I J s s e l e n d e D u i t s e g r e n s De regio Twente vormt samen met de gemeente Deventer de Overijsselse corridor langs de A1 tussen de IJssel

Nadere informatie

Structuurversterking binnenvaart en Blueports. Een agenda voor de toekomst

Structuurversterking binnenvaart en Blueports. Een agenda voor de toekomst Structuurversterking binnenvaart en Blueports Een agenda voor de toekomst 2 Blueports 3 Blueports 4 Blueports 5 Blueports Inhoud presentatie Waarom zijn binnenvaart en Blueports belangrijk voor de BV Nederland?

Nadere informatie

Mobiliteits- en bereikbaarheidsagenda Bereikbaarheid en (inter-) nationale concurrentiekracht van Twente Ambitieniveau en lobby prioriteiten

Mobiliteits- en bereikbaarheidsagenda Bereikbaarheid en (inter-) nationale concurrentiekracht van Twente Ambitieniveau en lobby prioriteiten Regio Twente, maart 2017. Mobiliteits- en bereikbaarheidsagenda Bereikbaarheid en (inter-) nationale concurrentiekracht van Twente Ambitieniveau en lobby prioriteiten Inleiding en context. Goede bereikbaarheid

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2018

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2018 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2018 Stijging WW-uitkeringen uit onderwijs in Overijssel en Gelderland Noord Het aantal WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kerkerak, Gemeente Sliedrecht A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Blue Ports: Knooppunten voor de regionale economie. Onderzoek naar de economische belangen van de Nederlandse Binnenhavens

Blue Ports: Knooppunten voor de regionale economie. Onderzoek naar de economische belangen van de Nederlandse Binnenhavens Blue Ports: Knooppunten voor de regionale economie Onderzoek naar de economische belangen van de Nederlandse Binnenhavens Blue Ports: knooppunten voor de regionale economie Onderzoek naar de economische

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, augustus 2016 WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord dalen, kansen werkzoekenden nemen toe De arbeidsmarkt in Overijssel en Gelderland

Nadere informatie

Vijf overtuigende vestigingsfactoren

Vijf overtuigende vestigingsfactoren SCHIJF van VIJF Vijf overtuigende vestigingsfactoren Binnen Nederland biedt bedrijvenpark Laarakker een uitstekende locatie voor bedrijven in de agrifoodindustrie Een gezonde keuze om uw bedrijf hier

Nadere informatie

Blue Ports - waterknooppunten

Blue Ports - waterknooppunten 1 Blue Ports - waterknooppunten B E R E I K B A A R, D U U R Z A A M E N L E E F B A A R B A RT BOUWENS 1 5 O K TO B E R 2 0 1 0 W W W. M O V A R E S. N L / W A T E R Onze ruimte onder druk? 2 Oorzaak:

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS BOVENBOUW HAVO/VWO ANTWOORDEN DE HAVEN VAN ROTTERDAM Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven

Nadere informatie

Netwerkanalyse regio Twente. Eindrapport 27 juli 2006

Netwerkanalyse regio Twente. Eindrapport 27 juli 2006 Netwerkanalyse regio Twente Eindrapport 27 juli 2006 Netwerkanalyse regio Twente Stationsplein 1 Postbus 907 3800 AX Amersfoort Telefoon 033 4677777 www.twynstragudde.nl Eindrapport Stuurgroep Netwerkanalyse

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

BINNENHAVENMONITOR 2015 REGIONALE KNOOPPUNTEN IN DE ECONOMIE. Haven van Deventer

BINNENHAVENMONITOR 2015 REGIONALE KNOOPPUNTEN IN DE ECONOMIE. Haven van Deventer BINNENHAVENMONITOR 2015 REGIONALE KNOOPPUNTEN IN DE ECONOMIE Haven van Deventer INLEIDING De Binnenhavenmonitor 2015 geeft inzicht in de economische ontwikkelingen van de binnenhavens in Nederland voor

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Eindverslag EFRO-programma GO 2007-2013 Portefeuillehouder: M. Scheffer Kerntaak/plandoel: Economie Doel van deze brief: Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale

Nadere informatie

MER Regionaal Bedrijventerrein Twente Samenvatting

MER Regionaal Bedrijventerrein Twente Samenvatting MER Regionaal Bedrijventerrein Twente Samenvatting MER Regionaal Bedrijventerrein Twente Samenvatting Van zoekgebieden naar inrichting oktober 2004 Adecs Oost bv oktober 2004 MER Regionaal Bedrijventerrein

Nadere informatie

Duiven. Introductie. Bron:

Duiven. Introductie. Bron: Duiven Duiven Introductie Duiven is een levendige gemeente, bestaande uit het dorp Duiven en de kleinere kernen Groessen en Loo, respectievelijk ten zuidoosten en zuidwesten van het dorp Duiven. De gemeente

Nadere informatie

Economische belang doortrekking A15 -concept-

Economische belang doortrekking A15 -concept- Economische belang doortrekking A15 -concept- Drs. Paul Bleumink Managing Partner 27 augustus 2010 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379 02 22 Mobiel : 06 535 63

Nadere informatie

Samenvatting Twente Index 2016

Samenvatting Twente Index 2016 Samenvatting Twente Index 2016 Kijk voor regionale en lokale data op www.twenteindex.nl INLEIDING De Twente Index wordt door Kennispunt Twente samengesteld in opdracht van de Twente Board. De Board wil

Nadere informatie

Doel Het tot stand doen komen van een Container Transferium Rotterdam (CT), mede ter verbetering van de bereikbaarheid van de Haven van Rotterdam

Doel Het tot stand doen komen van een Container Transferium Rotterdam (CT), mede ter verbetering van de bereikbaarheid van de Haven van Rotterdam Container Transferium Rotterdam Doel Het tot stand doen komen van een Container Transferium Rotterdam (CT), mede ter verbetering van de bereikbaarheid van de Haven van Rotterdam J.C. Huizinga-Heringa,

Nadere informatie

Verplaatsen in Brabant Samenvatting Kaders en Ambities 2006-2020. Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan Noord-Brabant

Verplaatsen in Brabant Samenvatting Kaders en Ambities 2006-2020. Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan Noord-Brabant Verplaatsen in Brabant Samenvatting Kaders en Ambities 2006-2020 Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan Noord-Brabant Verplaatsen in Brabant Hoe houden we de Brabantse steden bereikbaar? Hoe voorkomen we

Nadere informatie

Maandelijkse arbeidsmarktmonitor Overijssel

Maandelijkse arbeidsmarktmonitor Overijssel Maandelijkse arbeidsmarktmonitor Overijssel Provincie Overijssel augustus 2010 De maandelijkse monitor geeft in het kort een overzicht van de ontwikkeling en stand van zaken van: Omvang niet-werkende werkzoekenden

Nadere informatie

fietssnelweg f35 realisatie snel en veilig op de fiets door twente financieringsmogelijkheden programma van eisen deeltrajecten

fietssnelweg f35 realisatie snel en veilig op de fiets door twente financieringsmogelijkheden programma van eisen deeltrajecten 1 2 4 3 fietssnelweg f35 Figuur 4: Tracéontwerp: op maaiveld (1en 2), talud (3) of palen (4). snel en veilig op de fiets door twente realisatie programma van eisen financieringsmogelijkheden De F35 is

Nadere informatie

Ruimtelijk strategische visie Regio Rivierenland

Ruimtelijk strategische visie Regio Rivierenland Ruimtelijk strategische visie Regio Rivierenland Ambitiedocument Regio Rivierenland Wij, de tien samenwerkende gemeenten binnen Regio Rivierenland: delen de beleving van de verscheidenheid in ons gebied;

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, februari 2019

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, februari 2019 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, februari 2019 Tekorten in de zorg bieden kansen voor werkzoekenden in Overijssel en Gelderland Noord In de drie regio s van Overijssel en Gelderland

Nadere informatie

Nieuwsbrief Verruiming Twentekanalen fase 2

Nieuwsbrief Verruiming Twentekanalen fase 2 Lammertink, H.E.M. (BMO-COM) Van: Twentekanalen (DON) Verzonden: woensdag 18 februari 2015 18:35 Onderwerp: Nieuwsbrief Verruiming Twentekanalen fase 2 - nummer 5 Nummer 5 / 18 februari

Nadere informatie

Onderwerp: Strategie om te komen tot logistiek cluster in regio Zwolle-Kampen-Meppel

Onderwerp: Strategie om te komen tot logistiek cluster in regio Zwolle-Kampen-Meppel Agendapunt: Meppel, Aan de Gemeenteraad. Raadsvoorstel nr. Onderwerp: Strategie om te komen tot logistiek cluster in regio Zwolle-Kampen-Meppel Voorgesteld besluit 1. De Logistieke Visie (bijlage 1) en

Nadere informatie

Oosterhout EEN STAD MET VISIE

Oosterhout EEN STAD MET VISIE Oosterhout EEN STAD MET VISIE Oosterhout is een bruisende stad vol ambitie. De stad onderscheidt zich door haar uitstekende geografische ligging, haar prachtige winkel- en uitgaanscentrum, het vele groen

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Station Nieuwe Meer Het internationale & inclusieve woon- en werkgebied van Nieuw West

Station Nieuwe Meer Het internationale & inclusieve woon- en werkgebied van Nieuw West Station Nieuwe Meer Het internationale & inclusieve woon- en werkgebied van Nieuw West 2030 Station Nieuwe Meer is niet alleen een nieuwe metrostation verbonden met Schiphol, Hoofddorp, Zuidas en de Amsterdamse

Nadere informatie

UITDAGINGEN BINNENVAART

UITDAGINGEN BINNENVAART UITDAGINGEN BINNENVAART PROMOTIE BINNENVAART VLAANDEREN 2012 09 18 WATERWEGEN West Europa heeft het dichtste waterwegennetwerk van de EU 90 miljoen inwoners EUR 910 miljard BBP 320 miljoen ton via Rijn

Nadere informatie

Decentralisatie Uitkering Binnenhavens. Ronde Tafelbijeenkomst 16 april Voorzitter: Peter Colon, managing partner Buck Consultants International

Decentralisatie Uitkering Binnenhavens. Ronde Tafelbijeenkomst 16 april Voorzitter: Peter Colon, managing partner Buck Consultants International Decentralisatie Uitkering Binnenhavens Ronde Tafelbijeenkomst 16 april 2012 Voorzitter: Peter Colon, managing partner Buck Consultants International Agenda Welkom Uitdagingen voor de Nederlandse binnenhavens:

Nadere informatie

VOORSTEL INHOUD. Portefeuille: P. Gach Wethouder. No. B Dronten, 11 september 2012

VOORSTEL INHOUD. Portefeuille: P. Gach Wethouder. No. B Dronten, 11 september 2012 Portefeuille: P. Gach Wethouder Dronten, 11 september 2012 Sociaal Economische Agenda, opdrachtformulering kerngroepen Aan de gemeenteraad VOORSTEL Wij stellen u voor: 1. de uitwerkingsopdrachten van de

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda

Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

PROVINCIALESTATEN VANOVERUSSEL Reg.nr. "RS/2_ ( O /6&0 10 JUN 2010

PROVINCIALESTATEN VANOVERUSSEL Reg.nr. RS/2_ ( O /6&0 10 JUN 2010 Provinciate Staten PROVINCIALESTATEN VANOVERUSSEL Reg.nr. "RS/2_ ( O /6&0 Dat. ontv.: 10 JUN 2010 Routing Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 0384998899 Fax 038425 48 88 overijssel.nl

Nadere informatie

Branche Update: Container terminals

Branche Update: Container terminals Branche Update: Container terminals Economisch Bureau Sector & Commodity Research Nadia Menkveld +31 206 286441 Concurrentiepositie haven van belang voor terminal Hoewel de overslag in de haven van Rotterdam

Nadere informatie

WDO. Bestuurlijke overeenkomst Westelijke Dordtse Oever. Rijk, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en gemeente Dordrecht 20 april 2009

WDO. Bestuurlijke overeenkomst Westelijke Dordtse Oever. Rijk, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en gemeente Dordrecht 20 april 2009 WDO Bestuurlijke overeenkomst Westelijke Dordtse Oever Rijk, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en gemeente Dordrecht 20 april 2009 Opvang Bovenregionale vraag HW: Ridderster Westelijke Dordtse

Nadere informatie

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Janine van Oosten, directeur CNB en rijkshavenmeester Februari 2013 Havenclub Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam De havens van

Nadere informatie

ruimtelijk structuurplan provincie Limburg richtinggevend gedeelte richtinggevend gedeelte

ruimtelijk structuurplan provincie Limburg richtinggevend gedeelte richtinggevend gedeelte richtinggevend gedeelte Deel I: visie op de gewenste ruimtelijke ontwikkeling informatief gedeelte richtinggevend gedeelte I II III IV V bindend gedeelte deel I. visie op de gewenste ruimtelijke ontwikkeling

Nadere informatie

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting De begroting van de provincie Utrecht voor 2012 Een samenvatting Hoeveel gaat de provincie Utrecht in 2012 uitgeven? Waaraan en waarom? Dat leest u in deze samenvatting. U zult zien dat wij voor 2012 duidelijke

Nadere informatie

Schieoevers Maakt de toekomst. Ontwikkelingsscenario s met focus op synergie

Schieoevers Maakt de toekomst. Ontwikkelingsscenario s met focus op synergie Schieoevers Maakt de toekomst Ontwikkelingsscenario s met focus op synergie S C H I E O E V E R S M A A K T D E T O E K O M S T Delft nog aantrekkelijker maken, létterlijk maken. Ruimte zien, kansen creëren

Nadere informatie

Strategische Agenda. Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016

Strategische Agenda. Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016 Strategische Agenda Concept strategische agenda Regio Midden-Holland Vast te stellen in: AB Regio Midden-Holland 6 juli 2016 Versie 14 juni 2016 Kernboodschap Vitaal, duurzaam en innovatief Versterken

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg

Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie