Krimp in Fryslân. Inwonertal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Krimp in Fryslân. Inwonertal"

Transcriptie

1 Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige Friese gemeenten krimp al aan de orde: De bevolking daalt al enkele jaren. Naast afnemende groei in de hele provincie en regionale/lokale bevolkingsdaling, zijn er nog drie andere belangrijke demografische processen die de komende jaren de samenstelling van Fryslân veranderen. Dat zijn vergrijzing, de veranderingen in de huishoudensamenstelling en migratie. Wat zijn de prognoses voor Fryslân? En voor welke uitdaging stelt dat ons? Een eerste weergave volgt hieronder. Inwonertal In de periode is het aantal inwoners van de provincie gegroeid. Tegelijkertijd is in deze periode in 8 gemeenten het inwonertal al teruggelopen. In dezelfde periode kenden alle Friese gemeenten (behalve Bolsward) al één of meerdere kernen waar het inwonertal daalde. In totaal daalde in deze periode in 50% van de Friese kernen de bevolking. De verwachting is dat voor 2020 in meer dan de helft van de Friese gemeenten het bevolkingsaantal zal dalen, met name in het noorden en westen van de provincie (zie kaart hieronder). Tot 2030 krijgt 60% van de Friese gemeenten te Verantwoordelijk Gedeputeerde Hans Konst. Leefbare dorpen zijn essentieel voor de Friese gemeenschap. Krimp gaat zich eerder voordoen dan veel mensen nu denken. Er moet onder andere een discussie komen over wat voorzieningen zijn die nodig zijn om een dorp leefbaar te houden. Iedereen krijgt ermee te maken. Daarom is er een gezamenlijke visie en aanpak nodig om deze gebieden leefbaar te houden. Gemeenten, provincie, corporaties en maatschappelijke organisaties moeten hiermee aan de slag. De komende maanden gaan wij hier ons op voorbereiden. Doet u met ons mee? maken met bevolkingsdaling Ook in die delen van de provincie, waaronder de meer stedelijke gemeenten, waar nog wel sprake is van groei, neemt die groei in omvang af, al voor 2020, maar sterker nog daarna. Demografische veranderingen Het aandeel ouderen in de bevolking zal tot 2030 sterk toenemen, van gemiddeld zo n 16% in 2009 tot 28% in Vrijwel alle gemeenten krijgen hiermee te maken. Naast deze vergrijzing neemt het aantal jongeren af (ontgroening). Tot 2020 zal het aantal jongeren tot 15 jaar in Fryslân met bijna 10% afnemen. De beroepsbevolking zal tot 2030 naar verwachting met 8% dalen. Verder zullen er meer vrouwen en ouderen op de arbeidsmarkt gaan participeren.

2 Huishoudensamenstelling Bijvoorbeeld Passend beeldmateriaal bij de thema s die hiernaast staan. Fryslân krijgt naast een dalend inwoneraantal, vergrijzing en ontgroening ook te maken met veranderingen in de huishoudensamenstelling. Het gemiddeld aantal personen per huishouden zal verder afnemen. Daarnaast neemt het aantal alleenstaanden toe en neemt het aantal gezinnen met kinderen af. Migratie en natuurlijke aanwas De demografische veranderingen worden veroorzaakt door een combinatie van afnemende natuurlijke groei en voortzetting van het al bekende patroon van vertrekoverschotten vanuit minder stedelijke en meer perifeer gelegen gemeenten. De helft van de Friese gemeenten heeft te maken met meer vertrekkende mensen dan met inkomende (vertrekoverschot). Daarnaast verhuizen er meer mensen van kleinere kernen binnen Fryslân naar grotere kernen (steden) dan andersom. Daarmee neemt het aantal inwoners in de kleine kernen af. Het aantal geboorten (de natuurlijke aanwas) neemt af. Voor bevolkingsgroei moet het gemiddeld aantal kinderen per vrouw 2,1 bedragen, terwijl dit aantal al enkele decennia in Nederland en ook in Friesland onder de 2 ligt. De verwachte demografische veranderingen hebben gevolgen voor de vitaliteit en de leefbaarheid van de dorpen en voor de ontwikkeling van de steden. Voor ieder thema heeft het andere consequenties. Wonen en ruimtelijke ordening - De kwantitatieve vraag naar woningen blijft naar verwachting in elk geval tot 2020 nog vrij groot, maar is lager dan voorheen en neemt richting 2030 verder af. - De vraag naar woningtypen (kwalitatieve vraag), zal sterk veranderen (bijvoorbeeld meer woningen voor alleenstaanden en ouderen). - Er kan een achteruitgang in de woonomgeving optreden. De waarde van huizen kan gaan dalen en de doorstroming op de huizenmarkt kan hierdoor stagneren. Vervolgens kan leegstand ontstaan, waardoor de leefomgeving in verval raakt. Onderwijs, zorg en welzijn (voorzieningen) - Het draagvlak voor voorzieningen verandert. We krijgen te maken met zowel een dalende vraag (onderwijs), als een specifieke stijgende vraag (zorg). Dit speelt niet alleen binnen het onderwijs, maar ook binnen zorg (toename van ouderen), openbaar vervoer, detailhandel, recreatie en vrije tijd. Economie, arbeidsmarkt en mobiliteit - De potentiële beroepsbevolking neemt tot 2030 met zo n 11% af. Tot 2014 blijft het op het huidige niveau, na 2020 komt het in een stroomversnelling. De verandering in de omvang van de beroepsbevolking gaat samen met een andere samenstelling. Meer vrouwen zullen op de arbeidsmarkt gaan participeren en meer ouderen.

3 - In krimpgebieden kan naast een kwantitatieve daling ook een kwalitatieve verarming optreden, doordat hoger opgeleide jongeren wegtrekken. Daarnaast leiden de demografische veranderingen tot een andere structuur van de werkgelegenheid (onder andere meer werk in de zorg, minder in onderwijs) - Voor mobiliteit betekenen de veranderingen dat personenmobiliteit eerst blijft groeien en in 2040 weer op het huidige niveau is. Het type mobiliteit zal wel veranderen, onder andere minder gebruik van de fiets. Het openbaar vervoer krijgt te maken met een doelgroepverschuiving (meer ouderen, minder scholieren). Financiering - De mogelijkheid om met woningbouw financiële ruimte te verdienen voor andere ontwikkelingen, neemt zowel op het platteland als in de steden af. - Gebiedsontwikkelingen kunnen op dit moment voor een belangrijk deel worden gedekt uit de opbrengsten van woningbouw, gronduitgifte of andere bouwprojecten. De verwachting is dat dit gaat wijzigen, omdat opbrengsten uit (woning)bouwprojecten gaan teruglopen. Gezamenlijke opgave Koöperaasje Fryslân Om de krimpregio s in de Provincie Fryslân leefbaar en vitaal te houden wil de provincie met de betrokken overheden, woningbouwcorporaties, maatschappelijke organisaties en marktpartijen een gezamenlijke aanpak bepalen. De komende maanden wordt er gewerkt aan een Beleidsagenda Demografische Verandering Fryslân. Hiermee wil de provincie zich voorbereiden om de demografische veranderingen op een adequate en passende manier te begeleiden en de mogelijkheden en kansen te benutten die krimp kan bieden voor kwaliteitsverbetering. Colofon Dit is een uitgave van Provincie Fryslân. Deze flyer is een samenvatting uit het rapport Groei en Krimp. Voor vragen of het aanvragen van een exemplaar van dit rapport, kunt u contact opnemen met Marijke de Roo van de afdeling Ruimte

leefbaarheid is mensenwerk gemeente borger odoorn. Nieuw Buinen Borger Valthermond Tweede Exloërmond onderzoek leefbaarheid Exloo Klijndijk Buinen

leefbaarheid is mensenwerk gemeente borger odoorn. Nieuw Buinen Borger Valthermond Tweede Exloërmond onderzoek leefbaarheid Exloo Klijndijk Buinen Tweede rmond Nieuw Eerste Exloërmond Exloërveen erveen Bronnegerveen Tweede Exloërmond rmond erveen erveen Westdorp Bronneger Ellertshaar ermond Zandberg ergroen leefbaarheid is mensenwerk onderzoek leefbaarheid

Nadere informatie

Krimp als structureel probleem. Rapportage Topteam Krimp Voor Groningen

Krimp als structureel probleem. Rapportage Topteam Krimp Voor Groningen Krimp als structureel probleem Rapportage Topteam Krimp Voor Groningen November 2009 Krimp als structureel probleem Rapportage Topteam Krimp Voor Groningen H.F. Dijkstal, J.H. Mans November 2009 In opdracht

Nadere informatie

Goed Wonen in Noord-Holland

Goed Wonen in Noord-Holland Goed Wonen in Noord-Holland Ontwerp Provinciale Woonvisie 2010 2020 In college van Gedeputeerde Staten op 25 mei 2010 VOOR OORWOORD Voor u ligt de Provinciale Woonvisie 2010-2020. Met deze visie slaan

Nadere informatie

Werken met krimp. Dimphy Smeets. Publicatie nr. 5 van het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging

Werken met krimp. Dimphy Smeets. Publicatie nr. 5 van het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging Werken met krimp Dimphy Smeets Publicatie nr. 5 van het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging Amsterdam De Burcht / Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging November 2014 Wetenschappelijk Bureau

Nadere informatie

Initiatiefnota Regionale Verschillen Omgaan met krimp - Samenvatting

Initiatiefnota Regionale Verschillen Omgaan met krimp - Samenvatting Initiatiefnota Regionale Verschillen Omgaan met krimp - Samenvatting De PvdA wil meer aandacht voor de zogenaamde krimpregio s. Dit zijn gebieden die te maken hebben met leegloop. Bijvoorbeeld wanneer

Nadere informatie

Iedereen moet kunnen meedoen

Iedereen moet kunnen meedoen Nieuwe wet voor maatschappelijke ondersteuning in uw gemeente Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inhoud 2 Voorwoord 5 Wat is de Wmo? 5 Waarom is de Wmo belangrijk? 9 Negen taken voor uw

Nadere informatie

BETAALBAARHEID VAN WONEN I NZICHT EN HANDVATTEN VOOR LOKALE BESTUURDERS

BETAALBAARHEID VAN WONEN I NZICHT EN HANDVATTEN VOOR LOKALE BESTUURDERS I NZICHT EN HANDVATTEN VOOR LOKALE BESTUURDERS Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. DE CONTEXT... 6 3. INZICHT IN DE PROBLEMATIEK... 8 3.1 WELKE HUISHOUDENS IN DE DOELGROEP KOMEN IN DE KNEL? WAT IS DE TREND DAARIN?

Nadere informatie

Winsum heeft het! Woonvisie

Winsum heeft het! Woonvisie Winsum heeft het! Woonvisie datum 2 december 2013 KAW architecten en adviseurs Postbus 1527 9701 BM Groningen Hofstraat 8 9712 JB Groningen Telefoon (050) 369 58 70 Fax (050) 369 58 71 Email info@kaw.nl

Nadere informatie

Advies. Grenzen aan kleine scholen

Advies. Grenzen aan kleine scholen Advies Grenzen aan kleine scholen Grenzen aan kleine scholen Sterk en pluriform onderwijs in tijden van krimp Colofon De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, opgericht in 1919. De raad adviseert,

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Trends in de samenleving. Ontwikkelingen op het gebied van demografie, economie, media en informatie binnen het sociaal-culturele domein.

Trends in de samenleving. Ontwikkelingen op het gebied van demografie, economie, media en informatie binnen het sociaal-culturele domein. Ontwikkelingen op het gebied van demografie, economie, media en informatie binnen het sociaal-culturele domein. Colofon Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Koninginnegracht 14 2514 AA Den Haag Postbus

Nadere informatie

Nieuwe uitdagingen op de woningmarkt Balans van de Leefomgeving 2014 deel 2

Nieuwe uitdagingen op de woningmarkt Balans van de Leefomgeving 2014 deel 2 Nieuwe uitdagingen op de woningmarkt Balans van de Leefomgeving 214 deel 2 Beleidsstudie Nieuwe uitdagingen op de woningmarkt Balans van de Leefomgeving 214 deel 2 Frank van Dam, Martijn Eskinasi en Carola

Nadere informatie

Wat moed. Dat moet. Krachten verbinden

Wat moed. Dat moet. Krachten verbinden Wat moed. Dat moet. Krachten verbinden Coalitieakkoord 2014 2018 CDA GB/VVD [Geef een citaat uit het document of de samenvatting van een interessant punt op. Het tekstvak kan overal in het document worden

Nadere informatie

Bouwen voor het onderwijs. Perspectief voor de Nederlandse bouw

Bouwen voor het onderwijs. Perspectief voor de Nederlandse bouw Bouwen voor het onderwijs Perspectief voor de Nederlandse bouw Bouwen voor het onderwijs Het auteursrecht voor de inhoud berust geheel bij de Stichting Economisch Instituut voor de Bouw. Overnemen van

Nadere informatie

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd.

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd. Rekenen aan bevolkingscijfers Introductie Het aantal mensen in een gebied is niet steeds gelijk. De bevolkingsomvang verandert voortdurend. Er worden kinderen geboren en er gaan mensen dood. Ook kunnen

Nadere informatie

D66: Help Starters de Woningmarkt op Tien concrete maatregelen die nieuwe huurders en kopers een kans geven

D66: Help Starters de Woningmarkt op Tien concrete maatregelen die nieuwe huurders en kopers een kans geven D66: Help Starters de Woningmarkt op Tien concrete maatregelen die nieuwe huurders en kopers een kans geven Samenvatting De woningmarkt zit op slot. Vooral starters komen momenteel moeilijk aan een passend

Nadere informatie

Amsterdam. Groei en krimp Demografie als motor. Van leegloop naar magneet Dubbele aantrekkingskracht van Amsterdam

Amsterdam. Groei en krimp Demografie als motor. Van leegloop naar magneet Dubbele aantrekkingskracht van Amsterdam PLAN 05 2011 Amsterdam Van leegloop naar magneet Dubbele aantrekkingskracht van Amsterdam De roltrap Voordelen van wonen in een metropool Internationaal perspectief De kracht van stad en land 04 16 22

Nadere informatie

Dichter bij de klant. Strategisch zorginkoopbeleid. 2014-2016 Op weg naar toekomstbestendige zorg

Dichter bij de klant. Strategisch zorginkoopbeleid. 2014-2016 Op weg naar toekomstbestendige zorg Dichter bij de klant Strategisch zorginkoopbeleid 2014-2016 Op weg naar toekomstbestendige zorg juli.2014 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Ontwikkelingen en trends 3. Speerpunten voor de zorginkoop 2014-2016

Nadere informatie

Hart voor goed wonen. Ondernemingsplan. Huis & Erf

Hart voor goed wonen. Ondernemingsplan. Huis & Erf Hart voor goed wonen Ondernemingsplan 2014 2017 Huis & Erf Inhoud einddoel Einddoel 3 Inleiding 4 Breed inzetbaar 1. Hart voor de omgeving 6 Flexibele omvang Aanspreekbaar Multidisciplinair Proactief 2.

Nadere informatie

Eerst zaaien dan oogsten Ondernemingsplan 2012-2016

Eerst zaaien dan oogsten Ondernemingsplan 2012-2016 Stichting Woonpartners Kasteel Traverse 1, Helmond Postbus 6006, 5700 ES Helmond telefoonnummer: 0492-508 800 fax: 0492-508 820 e-mail: info@woonpartners.nl www.woonpartners.nl Anticiperen op klantwaarde

Nadere informatie

Ouderen over ondersteuning en zorg

Ouderen over ondersteuning en zorg Ouderen over ondersteuning en zorg Kwaliteitscriteria voor ondersteuning en zorg vanuit ouderenperspectief met extra aandacht voor kwetsbare ouderen, waaronder migrantenouderen CSO Zorgbelang Nederland

Nadere informatie

Analyse gebruik individuele WMO-voorzieningen

Analyse gebruik individuele WMO-voorzieningen Analyse gebruik individuele WMO-voorzieningen Gemeente Nijmegen Bureau Onderzoek en Statistiek Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 2 2 Inleiding: opdrachtstelling en uitwerking... 4 3 Ontwikkeling tot en met

Nadere informatie

De toekomst vormen we samen Coalitieakkoord 2014-2018

De toekomst vormen we samen Coalitieakkoord 2014-2018 De toekomst vormen we samen Coalitieakkoord 2014-2018 Gemeente Nieuwegein INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 1 2. Samenwerkingsagenda 3 3. Sociale agenda 5 4. Economische agenda 8 5. Samenlevingsagenda 11 6.

Nadere informatie

Duurzame toegankelijkheid van de Amsterdamse woningmarkt voor starters

Duurzame toegankelijkheid van de Amsterdamse woningmarkt voor starters Duurzame toegankelijkheid van de Amsterdamse woningmarkt voor starters Universiteit van Amsterdam Centre for Urban Studies September 2013 Willem Boterman Cody Hochstenbach Richard Ronald Marijn Sleurink

Nadere informatie

Zaken die niet meer zo zeker zijn

Zaken die niet meer zo zeker zijn Een goed gesprek over Zaken die niet meer zo zeker zijn Met u praten wij vaak over zekerheid. Dat is namelijk ons vak: het organiseren van uw zekerheid. Dat kan op vele manieren. Bijvoorbeeld door verstandig

Nadere informatie

Optimaal verbinden van leren en werken Alexander Rinnooy Kan, voorzitter SER. Wat is de stand van zaken van de Nederlandse arbeidsmarkt?

Optimaal verbinden van leren en werken Alexander Rinnooy Kan, voorzitter SER. Wat is de stand van zaken van de Nederlandse arbeidsmarkt? Optimaal verbinden van leren en werken Alexander Rinnooy Kan, voorzitter SER Wat is de stand van zaken van de Nederlandse arbeidsmarkt? Rinnooy Kan start met de melding dat de aansluiting van het onderwijs

Nadere informatie

Rapport. Stijging ziekteverzuim in het primair onderwijs. Onderzoek naar oorzaken en maatregelen

Rapport. Stijging ziekteverzuim in het primair onderwijs. Onderzoek naar oorzaken en maatregelen Rapport Stijging ziekteverzuim in het primair onderwijs Onderzoek naar oorzaken en maatregelen Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum op het gebied van arbeidszaken en arbeidsmarktvraagstukken in het

Nadere informatie

De toekomstige arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel tot 2015

De toekomstige arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel tot 2015 De toekomstige arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel tot 2015 Arbeidsmarktprognoses voor primair onderwijs, voortgezet onderwijs en bve-sector Hoofdrapport Opdrachtgever: Ministerie van Onderwijs, Cultuur

Nadere informatie

Bureau-DNA als basis voor de toekomst

Bureau-DNA als basis voor de toekomst Bureau-DNA als basis voor de toekomst Een competentiematrix voor architectenbureaus TiasNimbas Executive Master of Real Estate Masterthesis Haarlem mei 2013 Auteur ing. J.M. van Tienhoven Begeleiders dr.

Nadere informatie

Goed openbaar bestuur in stad & stedelijke regio. Impressie symposium, essays en onderzoeksrapport

Goed openbaar bestuur in stad & stedelijke regio. Impressie symposium, essays en onderzoeksrapport Goed openbaar bestuur in stad & stedelijke regio Impressie symposium, essays en onderzoeksrapport VOORWOORD Impressie symposium rapport 1. Essay UvA 2. Essay BMC 3. Essay BCG 4. Essay UvT Voorwoord Het

Nadere informatie