Verkeersinformatieketen op zijn kop. Adviesopdracht voor de verkeersinformatieketen rondom Drips in Oost-Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verkeersinformatieketen op zijn kop. Adviesopdracht voor de verkeersinformatieketen rondom Drips in Oost-Nederland"

Transcriptie

1 Verkeersinformatieketen op zijn kop Adviesopdracht voor de verkeersinformatieketen rondom Drips in Oost-Nederland 30 Juni 2003

2

3 Verkeersinformatieketen op zijn kop Adviesopdracht voor de verkeersinformatieketen rondom Drips in Oost-Nederland 30 Juni 2003 Ministerium für Verkehr, Wasserwirtschaft und Öffentliche Arbeiten Generaldirektorat Wasserwirtschaft und Öffentliche Arbeiten Beratungsdienst Verkehr und Transport (AVV) 1 Hoofdtitel veranderen op stramienpagina

4 Colofon Uitgegeven door: Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Adviesdienst Verkeer en Vervoer Boompjes 200 Postbus BA Rotterdam Uitgevoerd door: Het Expertise Centrumconsultants voor overheidsinformatisering Postbus EP Den Haag Tel mw. B.J. Glashouwer RE RI CISA mw. Drs. Y.M. Brandon In opdracht van: Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Directie Oost-Nederland Arnhem Informatie: Afdeling Beheer Intelligente Transportsystemen (AVV/IBB) dhr. Drs. S. Abdoelkhan CISA Telefoon Telefax Kenmerk: AV juni 2003 Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 2003 All rights reserved. No part of this document may be reproduced, in any form or by any means, without written permission of the publisher 2 Verkeersinformatieketen op zijn kop

5 Inhoudsopgave Proloog 5 Samenvatting 7 1 Inleiding Aanleiding tot de opdracht Opdrachtformulering Uitvoering van de opdracht Leeswijzer 12 2 Verkeersinformatieketen Dynamisch Verkeersmanagement Wat is de verkeersinformatieketen? DRIPS in Oost-Nederland 18 3 Betrouwbaarheid en Beschikbaarheid Het ideaal-proces Bevindingen betrouwbaarheid/beschikbaarheid Conclusies 23 4 Rollen en Verantwoordelijkheden De ideaal-situatie Bevindingen rollen en verantwoordelijkheden Conclusies 28 5 Veranderingen en Toekomst Toekomstige verzelfstandiging RWS Bevindingen ten aanzien van de verzelfstandiging Conclusies 33 6 Oordeel 35 7 Aanbevelingen Tijd om in te grijpen Sturing en verantwoording Rollen en verantwoordelijkheden Veranderingen en toekomst 40 Bijlage A Cobit 43 A.1 Planning en organisatie 44 A.2 Verwerven 44 A.3 Dienstverlening en ondersteuning 44 A.4 Monitoring 45 Bijlage B INK-Model 47 Bijlage C Gebruikte bronnen & referenties 49 3 Verkeersinformatieketen op zijn kop

6 Bijlage D Interviews & vragenlijst najaar D.1 Geïnterviewden 51 D.2 Vragenlijst november/december Bijlage E Beschikbaarheidsrapportage 53 Bijlage F Gideonsbende model 55 Bijlage G Monica Processen 57 G.1 Verwerking 57 G.2 Verstrekking 57 G.3 Gebruik 58 Bijlage H Landelijk en regionaal beheer DVM 59 H.1 Technisch beheer (MD/SPITS) 59 H.2 Applicatiebeheer (AVV/IBB) 60 H.3 Functioneel beheer (AVV/IB) 60 H.4 Lokaal operationeel Beheer (Regio/Verkeerscentrale) 60 Bijlage I Gebruikte afkortingen 61 Bijlage J Vergelijking COBIT en INK-model 63 4 Verkeersinformatieketen op zijn kop

7 Proloog De Keten is zo sterk als de zwakste schakel Foto Mierennest in Monitoring WegKantStation Tekst: mierennest zoveel mogelijk verwijderd, niet helemaal gelukt, nog lokdozen plaatsen Ter illustratie van bovengenoemde stelling is op onderstaande figuur en foto een Monitoring WegKantStation (samen met lussen op de weg het begin van de keten) in Oost-Nederland bij het Knooppunt Ressen ter hoogte van de A325 HTMP 13,5L afgebeeld. Het mierenzuur is oorzaak van een aantal aangetaste aansluitingen, wat van invloed kan zijn op de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van dit MWKS. Hieruit blijkt nogmaals dat de verkeersinformatieketen zo sterk is als de zwakste schakel. In dit rapport vindt u meer informatie over verschillende aspecten van de Verkeersinformatieketen Figuur Knooppunt Ressen in Oost-Nederland 5 Verkeersinformatieketen op zijn kop

8 6 Verkeersinformatieketen op zijn kop

9 Samenvatting De Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV) is een specialistische dienst van Rijkswaterstaat (RWS), onderdeel van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W). Deze dienst ondersteunt het ontwikkelen van het verkeer- en vervoerbeleid. De dienst houdt zich onder andere bezig met verkeers- en vervoerstechniek, verkeersveiligheid en dynamisch verkeersmanagement. In april 2002 is door AVV een onderzoek gestart naar de Verkeersinformatieketen rondom Dynamische route-informatiepanelen (DRIPS) in Oost-Nederland (DON). Het Expertise Centrum heeft na een onderbreking in de zomer van 2002 voor AVV in de maanden november 2002 tot en met juni 2003 de volgende opdracht uitgevoerd: Voltooi de reeds gestarte audit naar het functioneren van de Verkeersinformatieketen rondom Dynamische route-informatiepanelen in Oost-Nederland en leg de bevindingen en het oordeel vast in een rapport. Onderzoeksvragen die hierbij aan de orde kwamen waren: 1. In hoeverre zijn de voor de verkeersinformatieketen benodigde systemen en bijbehorende informatie betrouwbaar (dat wil zeggen, juist, volledig, tijdig) en beschikbaar? 2. Hoe zijn de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden ten aanzien van dit proces ingericht? 3. Brengt de op handen zijnde verzelfstandiging van RWS ten aanzien van dit proces nog veranderingen met zich mee ten aanzien van de benutting van de bestaande infrastructuur en de wensen van weggebruikers. Voor dit onderzoek was sprake van een gedeeld opdrachtgeverschap tussen AVV, de heer ir. P.A. Blokland en DON, de heer H.M.J.C. van den Hoogen. De opdracht is uitgevoerd door mw. B.J. Glashouwer RE RI CISA (opdrachtverantwoordelijke), mw. Drs. Y.M. Brandon, beiden werkzaam bij Het Expertise Centrum en de heer drs. S. Abdoelkhan CISA, werkzaam bij de Adviesdienst Verkeer en Vervoer. De interne kwaliteitsborging van het onderzoek is verzorgd door de heer Prof. Drs. H.C. Kocks RA, hoogleraar Inrichtingsleer en voormalig hoogleraar ITauditing aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De resultaten van het onderzoek (audit) zijn op 20 februari 2003 voorgelegd aan de Directie Oost-Nederland van Rijkswaterstaat. Hierop volgend zijn de aanbevelingen op 15 april 2003 voorgelegd en besproken. 7 Verkeersinformatieketen op zijn kop

10 Ons oordeel is puntsgewijs als volgt: Er bestaat onvoldoende duidelijkheid over de betrouwbaarheid van informatie en, in mindere mate, de beschikbaarheid van de verkeersinformatieketen. Gebleken is dat er nauwelijks sturings- en verantwoordingsinformatie beschikbaar is. Daar waar die informatie wel voorhanden is, wordt ze doorgaans niet gebruikt. De diverse taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn niet duidelijk en eenduidig belegd. Dit geldt voor de functies van eigenaar, beheer en ontwikkeling. De op handen zijnde verzelfstandiging van de RWS heeft naar onze mening geen invloed op de verkeersinformatieketen zolang de doelstelling ervan, een betere benutting en veilige doorstroming van de weg door de weggebruiker, geen wijziging ondergaat. Wel kunnen interne en externe factoren er de oorzaak van zijn dat de bestaande organisatiestructuur, bijvoorbeeld uit oogpunt van efficiency of een effectiever beheer, moet worden aangepast. De agentschapsvorming zal daarbij meer eisen stellen op het gebied van verantwoording. Wat ons in dit verband is opgevallen is dat een periodieke evaluatie van de feitelijke situatie, noch op landelijk, noch op regionaal niveau, plaats vindt. Door het niet uitvoeren van de periodieke evaluatie blijven noodzakelijke dan wel gewenste aanpassingen volledig buiten beschouwing en is er geen natuurlijke aandacht is voor ontwikkelingen en veranderingen binnen (en buiten) V&W. Onze aanbevelingen zijn dan ook als volgt: Creëer meet- en regelmechanismen opdat er inzicht bestaat in de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de verkeersinformatie in de volledige keten. Bepaal welke sturingsinformatie (strategisch, tactisch en operationeel) noodzakelijk is. Zorg dat de informatie verkregen wordt en benut deze voor de sturing. Beleg taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden eenduidig ten aanzien van de functies eigenaar, beheer en ontwikkeling, zowel op landelijk als regionaal niveau. Richt een innovatieve functie in, die een open oog heeft voor trends en veranderingen binnen en buiten V&W die van invloed kunnen zijn op de verkeersinformatieketen. Creëer de evaluerende (audit)functie en de benut de uitkomsten van de audits voor verbetering van de verkeersinformatieketen. Betrek hierbij ook de gesignaleerde trends en veranderingen. Bij de bespreking van de aanbevelingen op 15 april 2003 kwam aan de orde wanneer en op welke wijze een aanvang zou moeten worden gemaakt met de verbeteringen. Van essentieel belang voor het welslagen is daarbij het bewust worden en het creëren van draagvlak voor de verbeteracties bij het hoger management. Een slotbespreking met de opdrachtgevers, waarin onder meer dit onderwerp aan de orde kwam, heeft plaatsgevonden op 2 september Verkeersinformatieketen op zijn kop

11 1. Inleiding Aanleiding tot de opdracht De Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV) is een specialistische dienst van Rijkswaterstaat (RWS), onderdeel van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W). Deze dienst ondersteunt het ontwikkelen van het verkeer- en vervoerbeleid. De dienst houdt zich onder andere bezig met verkeers- en vervoerstechniek, verkeersveiligheid en dynamisch verkeersmanagement. In april 2002 is door AVV een onderzoek gestart naar de Verkeersinformatieketen rondom Dynamische route-informatiepanelen (DRIPS) in Oost-Nederland (DON). De aanleiding voor het onderzoek waren de volgende aandachtspunten: De regionale directies en de collectieve beheerorganisaties hadden nog geen goed inzicht in de beschikbaarheid en de betrouwbaarheid van de Dynamisch Verkeersmanagement (DVM)- systemen en de informatievoorziening; Binnen de gehele keten waren de rollen en taken van deelnemers niet helder genoeg vastgelegd; De RWS-organisatie zit in een verzelfstandigingstraject. Zou dit invloed hebben op de vraag hoe AVV nu en in de toekomst moet omgaan met de benutting van de bestaande infrastructuur en de wensen van weggebruikers? De insteek van het onderzoek bij de regio Oost-Nederland was op basis van lessons learned. Het resultaat van dit onderzoek was derhalve niet alleen bedoeld om de zwakke plekken te onthullen, maar ook om er voor te zorgen dat er concreet iets aan gedaan kan worden. Het onderzoek is in april 2002 gestart, maar door onvoorziene omstandigheden tijdelijk onderbroken. Het Expertise Centrum is verzocht de audit af te ronden en een daaruit voortvloeiend advies betreffende de oplossing van mogelijk geconstateerde aandachtspunten te geven. 1.2 Opdrachtformulering Voor dit onderzoek was sprake van een gedeeld opdrachtgeverschap tussen AVV, de heer ir. P.A. Blokland en DON, de heer E. van den Hoogen. Contactpersoon en teamlid voor de uitvoering van de opdracht is de heer drs. S. Abdoelkhan CISA. 9 Verkeersinformatieketen op zijn kop

12 Na de indiening van een onderzoeksofferte d.d. 11 oktober 2002, kenmerk PM/02/061 BdR, vond een presentatie van de onderzoeksaanpak plaats op 29 oktober Na gunning is de opdracht contractueel vastgelegd op 15 november 2002, nr. AV De opdracht aan het Expertise Centrum is als volgt verwoord: 1. Voltooi de reeds gestarte audit naar het functioneren van de Verkeersinformatieketen rondom Dynamische routeinformatiepanelen (DRIPS) in Oost-Nederland (DON) en leg de bevindingen en het oordeel vast in een rapport. Onderzoeksvragen die hierbij aan de orde komen zijn: a) In hoeverre zijn de voor de verkeersinformatieketen benodigde systemen en bijbehorende informatie betrouwbaar (dat wil zeggen, juist, volledig, tijdig) en beschikbaar? b) Hoe zijn de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden ten aanzien van dit proces ingericht? c) Brengt de op handen zijnde verzelfstandiging van RWS ten aanzien van dit proces nog veranderingen met zich mee ten aanzien van de benutting van de bestaande infrastructuur en de wensen van weggebruikers. 2. Analyseer de auditresultaten en doe voor de Directie Oost- Nederland en waar mogelijk RWS-brede aanbevelingen. Leg het advies vast in een rapport. De huidige rapportage betreft de afronding van de audit én het advies door de beantwoording van de onderzoeksvragen 1 a t/m c en Uitvoering van de opdracht De audit is in de maanden november 2002 tot en met februari 2003 uitgevoerd door mw. B.J. Glashouwer RE RI CISA (opdrachtverantwoordelijke), mw. Drs. Y.M. Brandon, beiden werkzaam bij Het Expertise Centrum en de heer drs. S. Abdoelkhan CISA, werkzaam bij de Adviesdienst Verkeer en Vervoer. De adviesfase volgde van maart tot en met juni De interne kwaliteitsborging van het onderzoek is verzorgd door de heer Prof. Drs. H.C. Kocks RA, hoogleraar Inrichtingsleer en voormalig hoogleraar IT-auditing aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Door de opdrachtgevers werd overwogen ook Prof. Dr. Ir. M. Looijen, emeritus hoogleraar Informatiestrategie en Beheer van Informatiesystemen van de Technische Universiteit Delft in te zetten bij het uitdragen van de geformuleerde adviezen. Hier is voorlopig van afgezien. De resultaten van het onderzoek zijn op 20 februari 2003 voorgelegd aan de Directie Oost-Nederland van Rijkswaterstaat. De resultaten van het advies zijn op 15 april 2003 voorgelegd. 10 Verkeersinformatieketen op zijn kop

13 Een slotbespreking met de opdrachtgevers heeft plaatsgevonden op 2 september Uitgegaan werd van het volgende referentiekader: De COBIT-beheersingsmethodiek, derde editie. Voor AVV van toepassing zijnde regelgeving, zoals bijvoorbeeld het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst Door AVV beschikbaar gestelde auditresultaten tot nu toe (interviews en nadere analyses). Als eerste is, ter beantwoording van de onderzoeksvragen, de scope van het onderzoek vastgesteld. HEC concentreerde zich daarbij op de huidige organisatie met de hierbij behorende aansturing en verantwoordingsinformatie over de vier deelprocessen en hun onderlinge samenhang: Inwinning van de gegevens Verwerking Verstrekking Gebruik (door derden o.a. in de DRIPS). Op grond hiervan is een passende selectie van COBIT-objectives samengesteld. Zie voor een nadere uitleg van COBIT bijlage A. Vertaald per onderzoeksvraag is op basis daarvan een ideaalplaatje (toekomstige of soll-situatie) gemaakt van respectievelijk de sturing en beheersing, de rollen en verantwoordelijkheden en de verbeter- of beleidscyclus in de verkeers-informatieketen waartegen de vraagstelling (een beeld van de huidige of IST-situatie) is afgezet. Hiervoor is gebruik gemaakt van het kwaliteitsmodel van het Instituut Nederlandse Kwaliteit (zie bijlage B). Zie voor een beknopte analyse van de verschillen en overeenkomsten tussen beide kaders bijlage J. Vervolgens is een selectie gemaakt van de ter beschikking gestelde stukken, die zijn bestudeerd. Zie hiervoor bijlage C. Voor de interviews bij de start van het onderzoek in het voorjaar van 2002 waren nog geen expliciete vragenlijsten, gericht op de beantwoording van onderzoeksvragen, opgesteld. Gezocht is naar een praktische weg hier mee om te gaan. Door middel van het invullen van een vergelijkende matrix werd echter duidelijk dat de beschikbare onderzoeksinformatie nog onvoldoende concreet ter onderbouwing van de aan HEC voorgelegde onderzoeksvragen kon dienen. Derhalve zijn, aan de hand van een aangescherpte en meer toegesneden vragenlijst, aanvullende gesprekken gevoerd in november en december Een volledige lijst met alle gehouden interviews is te vinden in Bijlage D. De aangetroffen situatie (IST) is tenslotte geconfronteerd met de gewenste normsituatie (SOLL). Dat alles heeft geleid tot de beantwoording van de drie onderzoeksvragen en het hieropvolgende advies. 11 Verkeersinformatieketen op zijn kop

14 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 worden de verkeersinformatieketen en de daarbij bijbehorende processen en actoren op hoofdlijnen uitgelegd. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de systemen die de verkeersinformatieketen ondersteunen. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de veranderingen ten aanzien van de benutting van de bestaande infrastructuur en de wensen van weggebruikers. Hoofdstuk 6 bevat het oordeel op basis van de bevindingen. Hoofdstuk 7 gaat in op de adviezen ter verbetering van de situatie. Bijlage A gaat in op de COBIT 3-methodiek, dat als uitgangspunt heeft gediend. Bijlage B bevat een korte uitleg van de hoofdpunten van het INKmodel. Bijlage C geeft een overzicht van de in het onderzoek betrokken documenten. Bijlage D geeft een overzicht van interviews en de vragenlijst van het najaar Bijlage E geeft de beschikbaarheidsrapportage van waarnemingspunten van april 2002 tot januari Bijlage F geeft een uitleg over de Gideonsbende Model. Bijlage G gaat nader in op de Monica processen. Bijlage H geeft een beeld hoe landelijk regionaal beheer van DVMsystemen conform ITIL geregeld is. Bijlage I bevat een overzicht van de meest gebruikte afkortingen. Bijlage in gaat beknopt in op overeenkomsten en verschillen tussen COBIT en INK. 12 Verkeersinformatieketen op zijn kop

15 2. Verkeersinformatieketen Wat vroeger 'automatische verkeerslichtsignalen' werd genoemd en later 'verkeersregelingen' heette, wordt tegenwoordig aangeduid als Dynamisch Verkeersmanagement (DVM). In het Algemeen Handelsblad van april 1936 zegt de burgemeester van Amsterdam: "Thans staat het aan de gebruikers van den weg de signalen te eerbiedigen en volgens de aanwijzingen van deze te handelen. Dit eischt eenige zelfdiscipline. Er is verschil, of een agent dan wel een mechanisme het verkeer regelt. Het valt uiteraard gemakkelijker, aan een mensch dan aan een automaat te gehoorzamen. Maar men dient te bedenken, dat achter het automatische verkeerssignaal het scheppende vernuft van velen staat, dat de signalen dienen, niet om op willekeurige wijze het verkeer te doen stilhouden, doch om te verzekeren, dat een geregeld en veilig verkeer is gewaarborgd. Daarom, eerbiedigt de signalen en gehoorzaamt eraan." 2.1 Dynamisch Verkeersmanagement 1 Verkeersbeheersing richt zich primair op het beter en veiliger benutten van de bestaande infrastructuur 2 (tevens business case voor de hele verkeersinformatieketen). Daarmee kan het belangrijk bijdragen aan het verminderen van congestie, bijvoorbeeld door een snellere ongevaldetectie, het aanbieden van alternatieve routes, of het homogener later doorstromen van het verkeer. Ontwikkelingen in de elektronica, de informatietechniek en de telecommunicatie maken het de wegbeheerder mogelijk maatregelen te treffen die zijn toegesneden op de actuele verkeerssituatie. Verkeersbeheersing bevordert daarmee een betere doorstroming, een grotere verkeersveiligheid en een betrouwbaarder te voorspellen reistijd. Files zullen door verkeersbeheersing niet worden uitgebannen, noch wordt de capaciteit van het hoofdwegennet substantieel vergroot. Het gaat vooral om een betere benutting van de bestaande capaciteit (zie onderstaande figuur 1). 1 Bron 30: Dynamisch Verkeersmanagement,F. Middelham, 3/6/ Bron 37: De doelstellingen van verkeersmanagement op het hoofdwegennet (HWN) staan beschreven in het document: Meer benutting, minder files [MBMF94], nota Verkeersbeheersing Hoofdwegennet", van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, gedateerd april Verkeersinformatieketen op zijn kop

16 Figuur 1 Congestieprobleem als balans tussen verkeersaanbod en capaciteit probleem verkeersaanbod congestie capaciteit balans speciale gevallen dag/week normaal ritme (maximum) reguliere situatie geplande beperking ongeplande beperking verstoring vakantie evenementen piek tunnel onderhoud werk in uitvoering acties niet-reguliere situatie ongevallen incidenten slecht weer brug ingreep 2.2 Wat is de verkeersinformatieketen? Met de Verkeersinformatieketen wordt bedoeld de gegevensstroom van voertuigen gemeten via weglussen tot en met visualisatie op onder andere dynamische route-informatiepanelen (DRIP). In onderstaande paragrafen wordt een aantal begrippen toegelicht die nodig zijn om bovenstaande definitie van de verkeersinformatieketen te kunnen beschrijven. Allereerst beschrijven we de benuttingsmaatregelen en daarna lichten we één van de benuttingsmaatregelen namelijk de Dynamische Route informatiepanelen (DRIPs) toe. Vervolgens maken we een uitstap naar de monitoring van het hoofdwegennet met behulp van de Monicaprocessen. Benuttingsmaatregelen Dit zijn al die verkeersmanagement instrumenten welke zich fysiek op, onder, boven of naast de weg bevinden. Kenmerk is dat ze beheerd worden door een overheidsinstantie en een collectieve functie hebben naar de weggebruiker. Voorbeelden zijn: wegkantsystemen, verkeerssignalering, trajectcontrole, toeritdosering, bufferruimten, herindeling dwarsprofiel, wisselrijstrook of wisselrijbaan, gebruik vluchtstrook in de spits, drips, wisselbewegwijzering, etc. In ons onderzoek zoomen we in op de DRIPs. Dynamische Route Informatie Panelen (algemeen) Dynamische route-informatiepanelen zijn panelen boven de weg waarop informatie wordt gegeven over filelengtes of reistijden over alternatieve routes. Er zijn ook voorbeelden waarbij wordt geïnformeerd over de verkeerssituatie (gladheid, calamiteit), over de beschikbaarheid van parkeerplaatsen of het gebruik van het openbaar vervoer. De informatie is met name bedoeld om de routekeuze van de weggebruiker te beïnvloeden. Hierdoor wordt de doorstroming verbeterd en een betere benutting van het hoofdwegennet bereikt, omdat restcapaciteit op minder drukke routes gebruikt wordt. Monitoring is een belangrijk onderdeel van een DRIP-systeem en gericht op het inwinnen van verkeersdata. 14 Verkeersinformatieketen op zijn kop

17 Monitoring van het hoofdwegennet Voor het monitoren van het verkeer op het hoofdwegennet in Nederland wordt gebruik gemaakt van een Monitoring casco systeem (Monica, zie ook bijlage G). Dit systeem is operationeel en wordt collectief voor Rijkswaterstaat beheerd door de Adviesdienst Verkeer en Vervoer. De wijze waarop deze beheerwerkzaamheden worden verricht is gebaseerd op de ITIL-methodiek. De voor Monitoring benodigde landelijk datacommunicatie infrastructuur is in beheer bij de Meetkundige Dienst van Rijkswaterstaat. 15 Verkeersinformatieketen op zijn kop

18 Monica-processen & Verkeersinformatieketen De functies in de verkeersinformatieketen zijn inwinning, verwerking, verstrekking en gebruik. Deze functies vormen tezamen de gegevensstroom van weglussen tot en met visualisatie op o.a. de DRIPs. De verschillende functies of processen, hun onderlinge relaties en onderdelen worden in de onderstaande figuur weergegeven: Figuur 2 Processen in de (Monitoring) Verkeersinformatieketen RSW MRBW Inwinning Verwerking Verstrekking Gebruik Dynamisch Statistisch ADY verstrekking AST afname DVM gebruik DVA SGA GBE RPL SRT Status Derden Derden Waarnemingspunten Dyana Monica Centrale Sita Gerda applicatie platform Boven in de figuur staan de verschillende functionele processen gescheiden door een stippellijn. Tot het gebruik door derden wordt ook de DRIP gerekend. In het middelste gedeelte staan de onderdelen van de Monica-processen en hun onderlinge relaties. Links de inwinning via de weglussen, de wegkantstations en MTM. Onder in het figuur staan de systemen waarop de faciliteiten geïmplementeerd zijn. Figuur 5 zoemt dieper in op de infrastructuur rond de DRIPs. Voor de afkortingen zie bijlage I. 16 Verkeersinformatieketen op zijn kop

19 In te n s Figuur 3 Technische infrastructuur monitoring per 10/2002 Monica technische infrastructuur De technische infrastructuur van het Monica-systeem is in onderstaande figuur weergegeven. Inw inning Verwerking Verstrekking Gebruik Monibas DRIPstuursysteem DRIPstuursysteem DRIP DRIP BOSS BOSS DS DS MWKS MWKS NH NH UT UT ADY-proxy ADY-proxy Jam ie DS DS MTM-OS MTM-OS + VIM + VIM VICnet ZH ZH MONICAcentrales ADY AST Gerda Gerda Astrid Astrid X-station DVA SGA GBE SRT ON ON NB NB Intens DS MTM-OS MTM CENTRALE MORE/ MOMO R Rosita osita beheersysteem beheersysteem De monitoring technische infrastructuur begint bij de detectielussen in het hoofdwegennet van Nederland. De detectielussen zijn via een aantal verschillende typen wegkant systemen via het VICnet of de MORE/MOMO koppeling verbonden met Monica. Monica bestaat uit een LAN/WAN infrastructuur met een 7-tal Monica centrales in de RWS regio s van Nederland. Aan Monica zijn vervolgens de gebruikers gekoppeld. Hiertoe behoren de DRIP s, het TIC, de Gerda (applicatie) platformen en statistische afname (ASTRID). Voor uitleg van de gebruikte termen zie bijlage I. Verscheidene actoren spelen een rol in het beheer. Dit kan worden weergegeven in de volgende tabel (zie tabel 1) Tabel 1 Actoren in de keten Proces Inwinning Verwerking Verstrekking Gebruik Definitie / Doel Positie Keten Het inwinnen van minuutgegevens op autosnelwegen omtrent intensiteit en snelheid van voertuigen ingedeeld naar 3 voertuigcategorieën Het verwerken van verkeersgegevens. Dit kan op 2 manieren: (a) DYNAMISCH op basis van iedere minuut ingewonnen verkeersgegeven; (b) STATISTISCH door plaatsing in een relationele DBMS. Het verstrekken van gegevens aan gebruikers. Dit gaat volgens: (a) AST afname van statistische gevens op basis van SQL (b) ADY verstrekking op basis van ASCII files Begin Midden Midden Eind Eigenaar Regio AVV AVV Regio Tech. Beh. MD MD MD RWS Het gebruik van verkeersgegevens. Verschillende applicaties maken gebruik zoals: (a) CDMS (b) BOSS (c) ADY Proxy (d) Gerda (e) Astrid (f) Rosita Func. Beh. AVV AVV AVV MD / Regio Oper. Beh. Regio/ANBW MD MD MD / Regio 17 Verkeersinformatieketen op zijn kop

20 2.3 DRIPS in Oost-Nederland Het object van onderzoek in deze audit is de verkeersinformatieketen zoals die begint bij de detectielussen op de weg tot aan de presentatie op een DRIP. De scope is beperkt tot DRIPs in Oost-Nederland. In het bijzonder richten we ons op de ruit rondom Arnhem (zie onderstaande figuur 4) Figuur 4 Ruit rondom Arnhem Om een indruk te krijgen van de infrastructuur rondom Drips is figuur 5 van belang: Figuur 5 Technische Infrastructuur Verkeersinformatieketen tot Drips in Oost-Nederland Inwinning voor MWKS en Monitoring onder MTM-2 gelijk VIM MWKS Centrale Vicnet Ruimte VIM TBMS Klok Access Router 3600 Telfort Netwerk DCF lus lus VIM = VICNet Interface Module (modem) TBMS= Token Bus Master Slave Router DCF= Atoomklok Verkeerscentrale Oost -Nederland Rijstrook info/min/voertuigcat. DRIP RVMC Router PL= Partylijn ( modem voldoet niet aan V of X standaarden) Conversie : Desaggregatie van Rijbaan naar Rijstrook Dyana Modem PL MTM OS PLIU FEP TOP MOMO Conversie CDMS Access Router 3600 Modem glas of koper lus Rijbaan info/min lus PLIU= Partylijn interface unit FEP=front end processor TOP=transaction oriented processor CDMS=Centraal DRIP Management Systeem Beheer AVV Beheer MD Beheer DON De technische infrastructuur ondersteunt taken op terrein van de keten (van inwining tot gebruik). Voor het uitvoeren van deze taken zijn netwerken (waarnemingspunten en de technische infrastructuur die dit 18 Verkeersinformatieketen op zijn kop

21 ondersteunt) en werkstations nodig, alsmede de bijbehorende besturingssystemen. Voor de functie van inwinning zijn verschillende systemen in gebruik: A. Inwinning onder MWKS (Monitoring onder WegKantStations) waarbij rijstrook info/min/voertuigcategorie ingewonnen wordt; B. Inwinning onder MTM OS (Verkeerssignalering OnderStation), waarbij rijbaan info/min ingewonnen wordt. Bij inwinning onder MTM OS wordt in de verkeerscentrale een desaggregatie van rijbaan naar rijstroken gedaan met een bepaalde onnauwkeurigheid. De situatie wordt nog complexer wanneer ook nog eens blijkt dat de CDMS applicatie direct uit de TOP-applicatie gegevens geconverteerd gebruikt, ook met een bepaalde onnauwkeurigheid. Deze oude inwinning onder verkeerssignalering is oorspronkelijk niet bedoeld voor de combinatie van snelheden, intensiteit en voertuiginformatie, maar slechts bedoeld om congestie te geleiden (de snelheidsborden op de rijkswegen). De wegkantstations alsmede de regionale bekabeling zijn in beheer bij DON, terwijl AVV en MD specifieke componenten in de keten in beheer hebben. Binnen Oost-Nederland zijn er twee routes die afzonderlijke aandacht behoeven namelijk de Pleyroute en de Betuweroute. De Pleijroute Het hoofdwegennet rond Arnhem bestaat ten Noorden, Zuiden en Westen van de stad uit snelwegen. Aan de zuidoostelijke zijde is er geen snelweg en vormt de N325, beter bekend als de Pleijroute, de verbinding tussen de snelwegen A325 in het Zuiden en A12 in het Noorden. De N325 bestaat uit twee rijbanen met elk twee rijstroken, gescheiden door een middenberm. Op vier kruispunten op de Pleijroute wordt de verkeersstroom geregeld door verkeerslichten. Het project aanpassing DRIPs Pleyroute loopt al enkele jaren. Door een aantal problemen o.a. door het gebruik van het algoritme uit het programma ASTRIDRT (bedoeld voor rijkswegen en niet voor provinciale wegen met verkeerslichten) heeft het project vertraging opgelopen. In februari 2003 is de FLIP algoritme File Lengte Informatie op de Pleijroute, ontwikkeld door TNO Inro. Basis voor FLIP is de file algoritme dat op de Vaanweg in Rotterdam in gebruik is. Bij de calibratie en validatie van FLIP is de Pleijroute verdeeld over deeltrajecten en wachtrijen. De uitkomsten van nagenoeg alle deeltrajecten geven goede schattingen. Echter is er van één deeltraject geen of te weinig verkeersinformatie (te weinig lusdetectiepunten) beschikbaar. De Betuweroute Op de A15 zijn Monitoring meetpunten/drips/verkeerssignalering aangelegd. In verband met de aanleg van de Betuweroute moesten deze systemen na een jaar worden verwijderd. Derhalve ontbreekt op deze route tot aan de afronding van de Betuweroute de gedeeltelijke monitoring. 19 Verkeersinformatieketen op zijn kop

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Vraagspecificatie Deel A: Algemeen

Vraagspecificatie Deel A: Algemeen BRAVISSIMO Vraagspecificatie Deel A: Algemeen Het inwinnen en presenteren van reistijden en intensiteiten op geselecteerde provinciale wegen en Rijkswegen in de provincie Noord-Brabant 18 december 2006

Nadere informatie

De auto als actuator

De auto als actuator De auto als actuator Martie van der Vlist Goudappel Coffeng BV mvdvlist@goudappel.nl Rolf Krikke Quest-TC rolf@quest-tc.nl Samenvatting De auto als actuator Communicatiemiddelen in de auto worden gebruikt

Nadere informatie

Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Directoraat-Ceneraal Rijkswaterstaat. Directie Oost-Nederland. Bibliotheek. Nr.

Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Directoraat-Ceneraal Rijkswaterstaat. Directie Oost-Nederland. Bibliotheek. Nr. Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Ceneraal Rijkswaterstaat Directie Oost-Nederland Bibliotheek Nr.WE1410-131/VII ON PI : ig NOTA betr. Aannames m.b.t. de ontwikkeling van de verkeersveiligheid

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Nieuwe rolverdeling: Uitvoerende taken Wegbeheerder-Markt. Giovanni Huisken & Wim Broeders, MAPtm

Nieuwe rolverdeling: Uitvoerende taken Wegbeheerder-Markt. Giovanni Huisken & Wim Broeders, MAPtm Nieuwe rolverdeling: Uitvoerende taken Wegbeheerder-Markt Giovanni Huisken & Wim Broeders, MAPtm Primaire processen 1 Ontwikkelen beleid Openbaar vervoer Reinigingsdiensten Verkeer Vergunning verstrekken

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen Bijdragenr. 32 Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen ****** Erna Schol (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart, Groene Golf Team) Emile Oostenbrink (CROW) Samenvatting

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

B48 Regelscenario s Corridor A15 en Ruit Rotterdam

B48 Regelscenario s Corridor A15 en Ruit Rotterdam B48 Regelscenario s Corridor A15 en Ruit Rotterdam Gerben Quirijns (ARCADIS Nederland BV) In opdracht van Stadsregio Rotterdam Samenvatting Netwerkorganisatie Bereik! is in het kader van DVM Zuidvleugel

Nadere informatie

N237 Provincie Utrecht: MBO Systeem

N237 Provincie Utrecht: MBO Systeem (Bijdragenr. 54) N237 Provincie Utrecht: MBO Systeem ir. Mark Snoek IT&T Samenvatting Het MBO Systeem van IT&T geeft tijdens de uitgebreide werkzaamheden aan de A28 de Provincie Utrecht inzicht in de realtime

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Document D-2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Versie 1.0 Datum 15 juli 2014 Status Definitief Colofon Versie 1.0 Contactpersoon Paul Leunissen M 06-5250 6691 Paul.Leunissen@minienm.nl

Nadere informatie

ORGANISEREN BINNEN FM

ORGANISEREN BINNEN FM Marjon Klootwijk KWALITEITSDOCUMENTEN ORGANISEREN BINNEN FM De hoeveelheid documenten neemt alsmaar toe en het overzicht in het aantal en soorten documenten verdwijnt geleidelijk. De relaties of de interdependentie

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

Nationale Databank Wegverkeersgegevens. NDW één nationaal loket voor verkeersgegevens

Nationale Databank Wegverkeersgegevens. NDW één nationaal loket voor verkeersgegevens Nationale Databank Wegverkeersgegevens NDW één nationaal loket voor verkeersgegevens Minder files, minder uitstoot, meer veiligheid NDW, de Nationale Databank Wegverkeersgegevens, is het meest bekend

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

Plan van aanpak Onderzoek Kwaliteit Brandweerzorg 2015

Plan van aanpak Onderzoek Kwaliteit Brandweerzorg 2015 Plan van aanpak Onderzoek Kwaliteit Brandweerzorg 2015 Februari 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding en aanleiding onderzoek... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Aanleiding... 3 1.3 Scope van het onderzoek... 4 2 Doel-

Nadere informatie

Doel. Context VSNU UFO/INDELINGSINSTRUMENT FUNCTIEFAMILIE ICT FUNCTIONEEL (INFORMATIE) BEHEERDER VERSIE 1 MEI 2012

Doel. Context VSNU UFO/INDELINGSINSTRUMENT FUNCTIEFAMILIE ICT FUNCTIONEEL (INFORMATIE) BEHEERDER VERSIE 1 MEI 2012 Functioneel (informatie) beheerder Doel Zorgdragen voor het inrichten, aanpassen, vernieuwen en onderhouden van de informatievoorziening (processen, procedures en/of systemen), passend binnen het informatiebeleid

Nadere informatie

Pagina 1 13 juni 2013 Connekt

Pagina 1 13 juni 2013 Connekt Pagina 1 13 juni 2013 Connekt Marktversnelling Mobiliteits Informatie (MMI) 13 juni 2013 - Connekt Mark Olivierse Verkeersmanager MAPtm Pagina 2 13 juni 2013 Connekt Verkeersmanagement 2.0: Marktwerking,

Nadere informatie

Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik!

Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik! Actuele informatie over wegwerkzaamheden binnen handbereik! Helène van der Poel Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW) Sharon Schoppema Provincie Noord-Holland Wim Smittenaar Nationale Databank Wegverkeersgegevens

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Gebouw en Techniek Functiecode: 0702

Functieprofiel: Medewerker Gebouw en Techniek Functiecode: 0702 Functieprofiel: Techniek Functiecode: 0702 Doel Uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden, het doen van aanpassingen, alsmede bedienen van installaties/machines, binnen geldende werkprocessen en afspraken

Nadere informatie

Beheer en verkeerscentrales provincies en (kleine) gemeentes

Beheer en verkeerscentrales provincies en (kleine) gemeentes 15 februari 2012, Studiedag verkeerslichten Beheer en verkeerscentrales provincies en (kleine) gemeentes Albert van Leeuwen 1 Inhoud presentatie: Geschiedenis beheercentrales Welk beleid zit er achter

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Stop met procesgericht ICT-beheer. Betere resultaten door eigen verantwoordelijkheid

Stop met procesgericht ICT-beheer. Betere resultaten door eigen verantwoordelijkheid Stop met procesgericht ICT-beheer Betere resultaten door eigen verantwoordelijkheid Wie is Leo Ruijs? Leo Ruijs, Service 8-2 - Ontwikkelingen vakgebied 1950-1970 Beheer als specialisatie 1970-1990 ICT

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. Clusius College te Alkmaar

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. Clusius College te Alkmaar ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU Clusius College te Alkmaar Natuur en groene ruimte 3 (Vakbekwaam medewerker groenvoorziening) 97252 Bloemendetailhandel (Medewerker bloembinden)

Nadere informatie

WAB*info. Op schema! Inhoud. Colofon. Op schema! Beheer en gebruikersondersteuning. WAB*info en Uniformering Primaire Processen (UPP)

WAB*info. Op schema! Inhoud. Colofon. Op schema! Beheer en gebruikersondersteuning. WAB*info en Uniformering Primaire Processen (UPP) WAB*info Inhoud Op schema! Beheer en gebruikersondersteuning WAB*info WAB*info en Uniformering Primaire Processen (UPP) Activiteitenkalender WAB*info Colofon Dit is een uitgave van Rijkswaterstaat (januari

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 200 VIII Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2014 Nr. 11 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

MobiMaestro /verkeersmanagement in steden en provinciën

MobiMaestro /verkeersmanagement in steden en provinciën MobiMaestro /verkeersmanagement in steden en provinciën >the right development >nederlands MobiMaestro /hoe creëer je doorstroming? Het wegverkeer groeit; steden en provinciale wegen krijgen steeds vaker

Nadere informatie

Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat.

Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat. Water. Wegen. Werken.. Workshop "Privacy en geo-informatie: een onmogelijke combinatie!? Gebruik van Geo-informatie bij in Verkeersmanagement ir Jose A. Hernandez Procesmanager Verkeerscentrum Nederland

Nadere informatie

Remote Toegang Policy VICnet/SPITS

Remote Toegang Policy VICnet/SPITS Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Rijkswaterstaat Remote Toegang Policy VICnet/SPITS 16 Februari 2005 Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd Naam Datum Paraaf Security Manager SPITS E.A. van Buuren

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Doel Bijdragen aan de formulering van het strategische en tactische (financieel-)economische beleid van de instelling of onderdelen daarvan, alsmede vorm en

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN MINISTER HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN MOBILITEIT EN OPENBARE WERKEN 19 november 2009

PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN MINISTER HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN MOBILITEIT EN OPENBARE WERKEN 19 november 2009 PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN MINISTER HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN MOBILITEIT EN OPENBARE WERKEN 19 november 2009 Start dynamisch verkeersmanagement op het knooppunt Gent Met het oog op een

Nadere informatie

Verkeersplan werk in uitvoering Kempenbaan-Midden

Verkeersplan werk in uitvoering Kempenbaan-Midden Verkeersplan werk in uitvoering Kempenbaan-Midden Inhoud Achtergrondinformatie project Kempenbaan (gedeelte beter benutten) Proces Verkeersplan Werk in Uitvoering Verkeersrelaties: autogebruik, fietsgebruik

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

Norm 1.3 Beveiligingsplan

Norm 1.3 Beveiligingsplan Beantwoording vragen zelftest Suwinet oktober 2014 Norm 1.3 Beveiligingsplan De Inspectie SZW beschrijft norm 1.3 als volgt: De gemeente heeft een formeel vastgesteld beveiligingsbeleid en -plan. Het Beveiligingsplan

Nadere informatie

TEN effecten in Den Haag, Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement door integrale afweging van Traffic, Emissie en Noise (TEN) bij inzet van scenario s

TEN effecten in Den Haag, Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement door integrale afweging van Traffic, Emissie en Noise (TEN) bij inzet van scenario s TEN effecten in Den Haag, Duurzaam Dynamisch Verkeersmanagement door integrale afweging van Traffic, Emissie en Noise (TEN) bij inzet van scenario s Tanja Vonk (TNO) Arjen Reijneveld (Gemeente Den Haag)

Nadere informatie

Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling

Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling Versie 1.3 Datum 26 mei 2015 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl

Nadere informatie

Betere dienstverlening door eigen verantwoordelijkheid. Stop met procesgericht ICT-beheer!

Betere dienstverlening door eigen verantwoordelijkheid. Stop met procesgericht ICT-beheer! Betere dienstverlening door eigen verantwoordelijkheid Stop met procesgericht ICT-beheer! Agenda 19.00 Welkom 19.05 Terugblik op presentatie Service managersdag 2011 19.30 Gelaagdheid in dienstverlening

Nadere informatie

Partnercertificering Be Informed 2013

Partnercertificering Be Informed 2013 Partnercertificering Be Informed 2013 - Implementatie & Support partner - Be Informed Copyright 2013 by Be Informed. All rights reserved. Nothing in this publication may be duplicated, published or transmitted,

Nadere informatie

Functieprofiel: Beheerder ICT Functiecode: 0403

Functieprofiel: Beheerder ICT Functiecode: 0403 Functieprofiel: Beheerder ICT Functiecode: 0403 Doel Zorgdragen voor het doen functioneren van ICT-producten en de ICTinfrastructuur en het instandhouden van de kwaliteit daarvan, passend binnen het beleid

Nadere informatie

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling Voorbeelden generieke inrichting Versie 1.1 Datum 19/12/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl Documentbeheer

Nadere informatie

Kwaliteitskosten onderzoek. Aanpak. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Kwaliteitskosten onderzoek. Aanpak. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Kwaliteitskosten onderzoek Aanpak Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 KWALITEITSKOSTEN...

Nadere informatie

Landelijke levering snelle beeldstanden en verkeersgegevens HWN

Landelijke levering snelle beeldstanden en verkeersgegevens HWN Landelijke levering snelle beeldstanden en verkeersgegevens HWN Vanaf augustus 2015 levert Rijkswaterstaat de actuele verkeersdata en actuele beeldstanden van alle rijkswegen in Nederland waar autosnelweg-signalering

Nadere informatie

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015 Bedrijfsvoering De gemeenteraad van Bloemendaal Datum : 19 augustus 2015 Uw kenmerk : Ons kenmerk : 2015056815 Behandeld door : J. van der Hulst Doorkiesnummer : 023-522 5592 Onderwerp : Rapportage informatiebeveiliging

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie 10 juni 2010 A.W. Siebenga MBA Directeur van ICT Samenwerking Zuidwest Fryslân De andere overheid werkt samen! ICT shared services

Nadere informatie

Facilitair accountmanager

Facilitair accountmanager Facilitair accountmanager Doel Inventariseren en analyseren van de wensen en ervaringen van klanten van de dienst ten aanzien van de dienstverlening en het uitzetten van daaruit voorvloeiende activiteiten,

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Doel Ontwerpen, ontwikkelen en (doen) vervaardigen van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT-) systemen, binnen de doelstellingen van de dienst/afdeling

Nadere informatie

Factsheet Penetratietest Informatievoorziening

Factsheet Penetratietest Informatievoorziening Factsheet Penetratietest Informatievoorziening Since the proof of the pudding is in the eating DUIJNBORGH - FORTIVISION Stadionstraat 1a 4815NC Breda +31 (0) 88 16 1780 www.db-fortivision.nl info@db-fortivision.nl

Nadere informatie

Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers

Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers ass Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Adviesdienst Verkeer en Vervoer Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers Invoeringsmogelijkheden

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Beleidsmedewerker Onderwijs

Beleidsmedewerker Onderwijs Horizon College Beleidsmedewerker Onderwijs Sector BMO Alkmaar C70) Afdeling Communicatie en Onderwijs (C&O) Contract: Vervanging wegens zwangerschapsverlof Periode: 1 mei 2015 tot 1 oktober 2015 Omvang:

Nadere informatie

3 Witteveen & Bos Provincie Noord-Brabant

3 Witteveen & Bos Provincie Noord-Brabant 3 Witteveen & Bos Provincie Noord-Brabant Toedeling van het transport van gevaarlijke stoffen aan de N279 tussen Den Bosch en Asten Schoemakerstraat 97c 2628 VK Delft Postbus 5044 2600 GA Delft T (088)

Nadere informatie

B73a CAR in de provincie Zuid-Holland: verkeersmanagement op alle niveaus

B73a CAR in de provincie Zuid-Holland: verkeersmanagement op alle niveaus B73a CAR in de provincie Zuid-Holland: verkeersmanagement op alle niveaus John Steendijk Provincie Zuid-Holland Jan-Willem Grotenhuis XTNT Samenvatting Coördinatie van Alternatieve Routes (CAR) wordt toegepast

Nadere informatie

Inhoud. Dynamisch Verkeersmanagement Beleidskader Verkeerscentrum Dynamisch Verkeersmanagement Instrumenten

Inhoud. Dynamisch Verkeersmanagement Beleidskader Verkeerscentrum Dynamisch Verkeersmanagement Instrumenten Vlaams Verkeerscentrum Staten-Generaal Vlaanderen Geoland 2 december 2010 Inhoud Dynamisch Verkeersmanagement Beleidskader Verkeerscentrum Dynamisch Verkeersmanagement Instrumenten Mobiliteit op HWN Analyse:

Nadere informatie

Buzziburglaan. Advies voor de N225 ter hoogte van de Buzziburglaan in de gemeente Utrechtse Heuvelrug. 21 april 2008

Buzziburglaan. Advies voor de N225 ter hoogte van de Buzziburglaan in de gemeente Utrechtse Heuvelrug. 21 april 2008 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Buzziburglaan Advies voor de N225 ter hoogte van de Buzziburglaan in de gemeente Utrechtse Heuvelrug 21 april 2008 ........................................................................................

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

DMZ Policy. Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd. 16 Februari 2005. Geaccepteerd Manager SPITS. Security Manager SPITS E.A. van Buuren.

DMZ Policy. Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd. 16 Februari 2005. Geaccepteerd Manager SPITS. Security Manager SPITS E.A. van Buuren. Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Rijkswaterstaat DMZ Policy 16 Februari 2005 Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd Naam Datum Paraaf Security Manager SPITS E.A. van Buuren Geaccepteerd Manager SPITS

Nadere informatie

SERVICECODE AMSTERDAM

SERVICECODE AMSTERDAM SERVICECODE AMSTERDAM Inleiding Stadsdeel Zuidoost heeft de ambitie om tot de top drie van stadsdelen met de beste publieke dienstverlening van Amsterdam te horen. Aan deze ambitie wil het stadsdeel vorm

Nadere informatie

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel Ontwikkelaar ICT Doel Ontwikkelen en ontwerpen van ICT-producten, binnen overeen te komen dan wel in een projectplan vastgelegde afspraken ten aanzien van tijd, budget en kwaliteit, opdat overeenkomstig

Nadere informatie

Nationaal verkeerskundecongres 2015

Nationaal verkeerskundecongres 2015 Nationaal verkeerskundecongres 2015 Meldsysteem wegwerkmeldingen en evenementen in een nieuw jasje Klaas Friso (DAT.Mobility) Samenvatting Het belang van meldsystemen van wegwerkzaamheden en evenementen

Nadere informatie

Met VRI-data real time inzicht in verkeersstromen

Met VRI-data real time inzicht in verkeersstromen Met VRI-data real time inzicht in verkeersstromen Luc Wismans DAT.Mobility/Utwente lwismans@dat.nl Jakob Henckel DAT.Mobility jhenckel@dat.nl Wierd Janse Gemeente Apeldoorn w.janse@apeldoorn.nl Bijdrage

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

Internetsoftware voor het opsporen en oplossen van knelpunten

Internetsoftware voor het opsporen en oplossen van knelpunten Inhoud: Wat is Regis t? 3 Regis t als basis voor de RI&E 4 De RI&E en uw organisatie 4 De RI&E applicatie bestaat uit de volgende onderdelen 5 Doorgroeien naar een volwaardig Risk-Managementsysteem? 6

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Zou het niet iedeaal zijn

Zou het niet iedeaal zijn Zou het niet iedeaal zijn ...als op de eerste werkdag van een nieuwe medewerker alles klaarstaat?! Er zal geen discussie over bestaan. Het zou ideaal zijn wanneer alle voorzieningen op de eerste werkdag

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

De historische databank van NDW. Nationale Databank Wegverkeersgegevens

De historische databank van NDW. Nationale Databank Wegverkeersgegevens De historische databank van NDW Nationale Databank Wegverkeersgegevens Een (groeiende) schat aan data voor verkeerskundige analyses NDW bewaart sinds medio 2009 verkeersgegevens over de belangrijkste Nederlandse

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Beheerder ICT. Context. Doel

Beheerder ICT. Context. Doel Beheerder ICT Doel Zorgdragen voor het doen functioneren van ICTproducten en het instandhouden van de kwaliteit daarvan, passend binnen het beleid van de afdeling, teneinde aan de eisen en wensen van de

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Marcel Spruit Wat is een SLA Een SLA (Service Level Agreement) is een schriftelijke overeenkomst tussen een aanbieder en een afnemer van bepaalde diensten. In een SLA staan,

Nadere informatie

Regiodesk Zuid-Holland: effectiviteit op simpele wijze getoetst

Regiodesk Zuid-Holland: effectiviteit op simpele wijze getoetst Regiodesk Zuid-Holland: effectiviteit op simpele wijze getoetst Henk Meurs MuConsult/Radboud Universiteit h.meurs@muconsult.nl Lieke Berghout Regionaal samenwerkingsverband Bereik! l.berghout@bereiknu.nl

Nadere informatie

Audit Centraal Informatiepunt Onderzoek Telecommunicatie (CIOT) Beheeronderzoek 2013

Audit Centraal Informatiepunt Onderzoek Telecommunicatie (CIOT) Beheeronderzoek 2013 Auditdienst Rijk Ministerie van Financiën Audit Centraal Informatiepunt Onderzoek Telecommunicatie (CIOT) Beheeronderzoek 2013 ADR/20 14/1087 Datum 16 september 2014 Status Definitief Pagina 1 van 14 MUOIt

Nadere informatie

Onderzoek naar termijnoverschrijding bij afhandeling WOZ-bezwaren

Onderzoek naar termijnoverschrijding bij afhandeling WOZ-bezwaren WAARDERINGSKAMER Onderzoek naar termijnoverschrijding bij afhandeling WOZ-bezwaren Een onderzoek naar overschrijding van de jaargrens bij de afhandeling van WOZ-bezwaarschriften 18 juli 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Beheersing van risico s en controls in ICT-ketens

Beheersing van risico s en controls in ICT-ketens Beheersing van risico s en controls in ICT-ketens Samenvatting Modellen voor beheersbaarheid en assurance zijn tot dusver intraorganisatorisch van aard. Doordat ICT zich niet beperkt tot de grenzen van

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

... SucCESvol implementeren. WPG Research. In zes stappen de Customer Effort Score inrichten om de metric op een goede manier te kunnen inzetten

... SucCESvol implementeren. WPG Research. In zes stappen de Customer Effort Score inrichten om de metric op een goede manier te kunnen inzetten SucCESvol implementeren In zes stappen de Customer Effort Score inrichten om de metric op een goede manier te kunnen inzetten Presentatie MIE Meyke Reitsma (Liander) Harm Wevers (WPG Research) Achtergrond

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd Administrateur Doel Realiseren van beheersmatige, adviserende en managementondersteunende administratieve werkzaamheden ten behoeve van de instelling, dan wel onderdelen daarvan, binnen vastgestelde procedures

Nadere informatie

Factsheet Penetratietest Infrastructuur

Factsheet Penetratietest Infrastructuur Factsheet Penetratietest Infrastructuur Since the proof of the pudding is in the eating DUIJNBORGH - FORTIVISION Stadionstraat 1a 4815NC Breda +31 (0) 88 16 1780 www.db-fortivision.nl info@db-fortivision.nl

Nadere informatie

Risicomanagement Transities

Risicomanagement Transities Risicomanagement Transities 1. Inleiding In deze rapportage worden de risico s en de mogelijke beheersmaatregelen benoemd die verband houden met de te realiseren transities rondom Jeugdzorg, Participatie

Nadere informatie

Procesmanagement Examennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur

Procesmanagement Examennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur Procesmanagement Eamennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur Dit eamen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het eamen is als volgt: - 40 meerkeuzevragen (maimaal 40 punten)

Nadere informatie

Prestatiecontracten, de toekomst? Ap Borsje 06-51398334 Koert Meuldijk 06-51398322 Senior consultants exploitatie

Prestatiecontracten, de toekomst? Ap Borsje 06-51398334 Koert Meuldijk 06-51398322 Senior consultants exploitatie Prestatiecontracten, de toekomst? Ap Borsje 06-51398334 Koert Meuldijk 06-51398322 Senior consultants exploitatie Quadrance Wat is Quadrance en wie zijn wij? Adviesbureau vastgoed exploitatie: 16 medewerkers,

Nadere informatie

24/7. Support. smart fms

24/7. Support. smart fms 24/7 Support Smart FMS vindt het van het grootste belang dat haar klanten helder inzicht hebben in de voorwaarden, zekerheid over gemaakte afspraken en het vertrouwen in haar als softwareaanbieder. Het

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer

Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer WHITEPaPER: BUSINESS SERVICE MANAGEMENT Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer IT SERVIcE PRoVIDER auteur: Herman Rensink WHITEPAPER: BUSINESS SERVICE MANAGEMENT 2 Met GENSYS levert

Nadere informatie