Lectoraat Cybersafety. NHL Hogeschool. Politie Academie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lectoraat Cybersafety. NHL Hogeschool. Politie Academie"

Transcriptie

1 Lectoraat Cybersafety NHL Hogeschool & Politie Academie Jaarverslag 2011 Prof. dr. W.Ph. Stol november 2012

2 Inhoud: 1. Inleiding Missie, ambitie en doelen Missie en ambitie Doelen Directe bijdrage aan onderwijs Vertrekpunten Geleverde directe bijdrage aan het onderwijs Professionalisering van docenten Vertrekpunten Bijdrage aan professionalisering van docenten Kennisdiensten voor het beroepenveld Vertrekpunten Realisatie van kennisdiensten voor het beroepenveld Kenniscirculatie Vertrekpunten Realisatie aangaande kenniscirculatie Positionering van de NHL als kennisinstituut Vertrekpunten Bijdrage aan positionering van NHL als kennisinstituut Pers en Politiek Begroting Vertrekpunten Realisatie begroting Conclusies en aandachtspunten Bijlage 1: staat van baten en lasten 2011 (realisatie)... 15

3 1. Inleiding Op 1 september 2008 startte aan de NHL Hogeschool (NHL) het lectoraat Cybersafety. Het lectoraat bestond aan het einde van dit verslagjaar (2011) dus drie jaar en vier maanden. Het lectoraat Cybersafety is deels een doorontwikkeling van het lectoraat Integrale Veiligheid ( ). In dat lectoraat was Veiligheid en technologie één van de hoofdlijnen met daarbinnen weer bijzondere aandacht voor het thema veiligheid in cyberspace (cybersafety). Signalen uit het werkveld wezen op een groot kennistekort aangaande dit thema, tegelijk maakte een marktverkenning duidelijk dat er bijzonder weinig onderzoekers waren die zich op dit thema toelegden. In 2008 koos de NHL er voor zich te profileren op de speerpunten livability & creative technologies. In het thema Cybersafety komen beide speerpunten tot uitdrukking. Immers, veiligheid in de digitale wereld heeft zowel te maken met leefbaarheid als met nieuwe technologietoepassingen. Ook gezien vanuit NHL-beleid was Cybersafety derhalve een goede keuze voor een nieuw lectoraat. In dit jaarverslag komen aan de orde: bijdrage van het lectoraat Cybersafety aan het onderwijs (paragraaf 3), bijdrage aan de professionalisering van docenten (4), uitvoering van kennisdiensten voor het beroepenveld (5), kenniscirculatie (6), de positionering van de NHL als kennisinstituut (7), en de begroting 2010 (8). Eerst echter, bij wijze van achtergrondschets, een paragraaf over de doelen zoals vastgelegd bij de start van het lectoraat. 2. Missie, ambitie en doelen 2.1 Missie en ambitie Het lectoraat Cybersafety heeft als maatschappelijke missie bij te dragen aan de veiligheid in cyberspace, in het bijzonder in de Nederlandse context. Het lectoraat verzorgt haar bijdrage middels hoogwaardig, onafhankelijk en praktijkgericht veiligheidskundig onderzoek ten gunste van het veiligheidsonderwijs en de veiligheidspraktijk. Veiligheidskunde is de wetenschap die zich bezig houdt met het beschrijven en begrijpen van veiligheidsproblemen en van het functioneren van verbanden waarin mensen samenwerken aan veiligheid. Het onderzoek is onafhankelijk in die zin dat conclusies uit onderzoek uitsluitend gebaseerd zijn op onderzoeksbevindingen verkregen aan de hand van wetenschappelijke criteria. Het lectoraat wil aan het einde van de lectoraatsperiode in Nederland op het gebied van cybersafety een toonaangevend veiligheidskundig kennisnetwerk zijn en mede daardoor de NHL een sleutelpositie laten innemen in het netwerk van veiligheidskundige kennisinstituten. In de loop van de lectoraatsperiode verwerft het lectoraat zich een solide positie in het netwerk van internationale instituten, hetgeen blijkt uit een internationaal relatienetwerk, samenwerking en publicaties. 2.2 Doelen Het lectoraat Cybersafety werkt aan haar missie aan de hand van vier hoofddoelen: 1. Invulling geven aan een consistent onderzoeksprogramma Cybersafety. 2. Realiseren van een structurele, substantiële bijdrage aan het NHL-onderwijs, ten gunste van het onderwijsniveau en de praktijkgerichtheid ervan. 3. Realiseren van een kennisbijdrage aan de beroepspraktijk. 4. Positioneren van de NHL als kennisinstituut voor veiligheid in nationale en internationale relatienetwerken van kennisinstituten en in het praktijkveld. 1

4 3. Directe bijdrage aan onderwijs 3.1 Vertrekpunten Bij de start van het lectoraat is over het leveren van een bijdrage aan het onderwijs vastgelegd: Het lectoraat moet bijdragen aan de kwaliteit van het NHL-onderwijs. Middels toegepast onderzoek van wetenschappelijke kwaliteit werkt het lectoraat aan kennisvermeerdering in het vakgebied Veiligheidskunde, zodanig dat studenten direct zelf die kennis opdoen of dat de opgedane kennis toegankelijk is voor overdracht aan studenten: a. Studenten participeren in het onderzoeksprogramma van het lectoraat. b. Docenten die aan de NHL onderwijs verzorgen, participeren in het onderzoeksprogramma van het lectoraat (professionalisering). c. Het lectoraat initieert de ontwikkeling van veiligheidsonderwijs. Zo ontwikkelde het lectoraat de minor Cybersafety en kwam de afstudeerrichting Cybersafety tot stand. d. Het lectoraat publiceert onderzoeksbevindingen of overzichtsstudies in artikelen en boeken. Er wordt gewerkt aan een boek Cybersafety: an Introduction, behorend bij de minor Cybersafety, volgens een vergelijkbaar concept als het door het lectoraat IV reeds gepubliceerde Basisboek Integrale Veiligheid en het boek Inleiding Criminaliteit en Opsporing (Stol e.a. 2006; Stol en Van Wijk 2008). Het lectoraat werkt aan de kwaliteit van het onderwijs door daaraan zelf een directe bijdrage te leveren (onderwijs geven, studenten begeleiden bij stage en/of afstuderen, en ontwikkelen van onderwijsprogramma s) en op twee manieren langs indirecte weg: professionalisering van docenten en het schrijven van onderwijsmateriaal (kenniscirculatie). Deze paragraaf gaat verder over de directe bijdrage. De professionalisering komt aan bod in paragraaf 4, de kenniscirculatie in paragraaf Geleverde directe bijdrage aan het onderwijs De door het lectoraat Cybersafety in 2011 geleverde bijdrage aan het NHL-onderwijs bestaat uit: het begeleiden van studenten bij stage en/of afstuderen; het meewerken van NHL-studenten aan onderzoek van het lectoraat; het geven van gastcolleges tijdens NHL-onderwijsprogramma s die worden verzorgd door docenten; het ontwikkelen en/of verzorgen van NHL-onderwijsprogramma s. In 2011 begeleidde het lectoraat de volgende studenten bij hun stage en/of afstudeeropdracht: Roosma, H., student Integrale Veiligheid Onderzoek naar informatiebeveiliging bij de Gemeente Groningen. Carbo, J. (2011). De inzet van sociale media bij de opsporing van loverboys en handel in drugs en illegale medicijnen. Haarlem: Politie Kennemerland (afstudeerscriptie). Das, M. (2011). Afstudeerscriptie Integrale Veiligheid. Openbaar Ministerie: verhogen van het veiligheidsbewustzijn om de risico s op informatiebeveiligingsincidenten te beperken. Leeuwarden: NHL (afstudeerscriptie) Dijk, van T. (2011). Kommer en kwel in het hotel? De veiligheidsrisico s voor en veroorzaakt door jongeren in Habbo. Leeuwarden: NHL (afstudeerscriptie). Hoekstra, W. (2011). Een veilige internetomgeving voor jongeren uit de behandelgroepen van Jeugdhulp Friesland. Leeuwarden: NHL (stageverslag). Hoorn, van der R.S. (2011). Verspreiding kinderporno - Kinderspel. Leeuwarden: 2

5 NHL (afstudeerscriptie). Kuilder, E. (2011). De inzet van sociale media bij de opsporing van loverboys en handel in drugs en illegale medicijnen. Haarlem: Politie Kennemerland (stageverslag). Vos, B.J. de & Doorn, A.G. (2011). Watching trends to see the future: Het verzamelen, borgen en verspreiden van trendinformatie. Leeuwarden: ING (stageverslag). In 2011 werkten de volgende studenten mee aan onderzoek dat het lectoraat uitvoerde voor opdrachtgevers uit het werkveld: Wendy Hoekstra, student masteropleiding Pedagogiek, project mediawijsheid bibliotheken ZO-Fryslân Tanya van Dijk, student IV, studeerde af op een onderzoek naar de onveiligheid in het Habbo hotel een virtuele wereld voor jongeren. Remco van den Hoorn, student IV, studeerde af op een onderzoek naar de werkwijze van politie en justitie bij minderjarige verdachten van kinderporno. In het kader van de minor Cybersafety begeleidde het lectoraat de volgende groepjes studenten die werkten aan de volgende onderwerpen: Loverboys. Drie studenten, Eline Kuilder (Integrale Veiligheid), Ilona van der Leer en Marijke van Lunteren (beide van de Politie Academie) deden onderzoek naar loverboys en social media en de mate van voorlichting daarin. Cyberpesten (1). Twee studenten, Nathalie de Wit (Integrale Veiligheid) en Marjolein van Koelen (Integrale Veiligheidskunde), deden onderzoek naar de mogelijkheden en bereidheid van jongeren om melding te doen van cyberpesten. Cyberpesten (2). Vier Integrale Veiligheid studenten, Jeroen Veenstra, Jorrit Siderius, Thomina de Vries en Emiel Woortman, deden onderzoek naar de integrale aanpak van cyberpesten. Cyber Warfare. Een deeltijdstudent Integrale Veiligheid, Jasper van Haren, deed een verkennend onderzoek naar de wijze waarop de VS, de NAVO en Nederland omgaan bij cyber warfare conflicten in het verleden, heden en de toekomst. Twitterende Politie. Vijf Forensic Science studenten, Robin Holtrop, Marijke Damsma, Martin Baar, Marjon van Slageren en Bart Driessen, deden onderzoek naar het twittergebruik van de politie en de mogelijke noodzaak voor richtlijnen. Exotische dieren. Vier Forensic Science studenten, Marloes Velsma, Feyke Stadt, Melanie Coenraadts en Stephanie van Zoelen, deden onderzoek naar de illegale handel in exotische dieren op internet. Digitale Winkeldief. Twee deeltijdstudenten Integrale Veiligheid, Dick Dreves en Ina van der Wal, deden onderzoek naar de mogelijkheden van het tonen van beelden van winkeldieven op social media. Haatzaaien (1). Vijf studenten, Dennis Vellinga, Rianne Hummel, Lisette Bel, Anke van der Kooi (allen Integrale Veiligheid) en Quintijn de Boer (Informatica) deden onderzoek naar rechts-extremistisch haatzaaien middels social media. Haatzaaien (2). Twee deeltijdstudenten Integrale Veiligheid, Tamara Nieuwenburg en Melani Boumans, deden onderzoek naar de rol van social media in de voorlichting van haatzaaien door gemeente en politie. 3

6 Politieopleiding. Vijf studenten Integrale Veiligheid, Marlous Haasnoot, Dennis Flisijn, Ernst Sprenger, Jorrit Lepstra en John van der Molen, deden onderzoek naar de kennis die bij de politie nodig is om social media in te kunnen zetten voor opsporingsdoeleinden. In het kader van de minor Cybersafety hebben de volgende studenten (begeleidt door het lectoraat) de volgende rapportages opgeleverd: Arends, G. & Stoker, A. (2011). Samenwerking tegen de verspreiding van kinderpornografie via het internet. Leeuwarden: NHL (minor Cybersafety). Boer, P., Bolhuis, C., Arndt, J., Roest, F. & Monsma, J. (2011). Politie en de opsporing online. Leeuwarden: NHL (minor Cyebrsafety). Dijk, T. van, Reitsma, T., Roosma, H., Schaap, G. & Wanders, M. (2011). Ik surfte, ik kocht, en werd geflest: een onderzoek naar de werkwijze van veilingfraudeurs en het veiligheidsbeleid van Nederlands grootste advertentiesites. Leeuwarden: NHL (minor cybersafety). Harteveld, N., Sluis, M. van der & Wal, M. van der (2011). Jongeren en profielsites: Het plaatsen van seksueel getinte foto s. Leeuwarden: NHL (minor cybersafety). Kuilman, T., Vegt, J. van der, Veen, P. van der & Drent, J. (2011). Transacties via webwinkels (on)veilig? Leeuwarden: NHL (minor cybersafety). Meijerman, B., Scholte, R., Slatina, D., Spoor, W. & Velde, J. van der (2011). Verkennend onderzoek naar beleid inzake internetveiligheid op middelbare scholen in Noord-Nederland: Ondernemen middelbare scholen in Noord-Nederland het een en ander in het kader van veilig internetten? Leeuwarden: NHL (minor cybersafety). Vries, S. de, Zwieten, F. van, Bakker, H., Louissen, A. & Stomp, M. (2011). Aard en omvang cybercrime 2010: Onderzoek naar de aard en omvang van cybercrime onder midden en klein bedrijf uit Groningen. Leeuwarden: NHL (minor cybersafety). In 2011 werkten aldus 65 NHL-studenten mee aan onderzoek dat als kennisdienst of vooronderzoek voor opdrachtgevers uit het werkveld werd uitgevoerd. In 2011 verzorgde het lectoraat de volgende gastcolleges tijdens NHLonderwijsprogramma s die werden verzorgd door NHL-docenten: Bij de opleiding Bedrijfskundige Informatica. Titel gastcollege: Een inleiding in cybercrime Bij de opleiding Marketing Management. Titel gastcolege: Een inleiding in cybercrime De projectleider van het project Jongeren en Cybersafety verzorgde op 28 maart 2011 een gastcollege aan alle vierdejaarsstudenten van de opleidingen MER (Management, Economie en Recht) en P&A (Personeel en Arbeid). De projectleider van het project Jongeren en Cybersafety opende op 22 juni 2011 met een presentatie het NHL debat over Jongeren en Sociale Media geopend. Colleges in het kader van de minor Cybersafety (3e en 4e jaars studenten): Startbijeenkomst Inleiding Cybercrime Uitleg onderzoeksopdracht 4

7 Jeugd & Cybersafety (1): seksualiteit, gaming en virtuele diefstal Jeugd & Cybersafety (2): cyberpesten Het schrijven van een essay Inleiding Recht & ICT Techniekfilosofie & Gedragsregulering Politie & Bestrijding van cybercrime Internet & Criminologische theorieën Beschermende maatregelen Diverse gastcolleges/lezingen verzorgd door de lector, o.a.: : bij de Politie Academie, een gastcollege over Cybersafety voor de opleiding recherchekundige (niveau 5) met afstudeerrichting Forensische of Digitale Opsporing (DO) : bij UT een gastcollege over politie en cybercrime, ihb de bestrijding van kinderpornografie : lezing over Cybersafety bij de opleiding Informatica (NHL) : bij Platform Cybercrime (Intensiveringsprogramma Cybercrime Openbaar Ministerie) een presentatie over Cybercrime : bij TNO Delft een lunchlezing over het filteren en blokkeren van kinderporno op het internet : gastspreker bij Denktank Internetstrategie van het KLPD : gastspreker bij Denktankdag politie Amsterdam-Amstelland over informatiebeleid : college 1 e jaarsstudenten van de opleidingen Technische Bedrijfskunde en Bedrijfskundige Informatica van de NHL over Cybersafety en Innovatie : college Technologie bij de minor Cybersfety (NHL) : lezing in Gimborn (D) voor International Police Association (IPA) over politie en cybercrime : Presentatie Kennisdag Opsporing van regiopolitie Noord-en Oost Gelderland : lezing bij NGI-jaarcongres (Platform voor ICT Professionals) : gastcollege voor de moldule Community Safety van de opleiding Integrale Veiligheid (NHL). De directe bijdrage aan het onderwijs omvat in 2011 ook het ontwikkelen en het in de ontwikkelfase verzorgen van onderwijs. In 2011: ontwikkelde en verzorgde het lectoraat de minor cybersafety 2011/2012; startte het lectoraat in samenwerking met de Donau Universität Krems (Oostenrijk) de ontwikkeling van een Masterpogramma met als werktitel: MSc. Social Media Practice & Cybersafety. 4. Professionalisering van docenten 4.1 Vertrekpunten Bij de start van het lectoraat is over het leveren van een bijdrage aan de professionalisering van docenten vastgelegd: Docenten die aan de NHL onderwijs verzorgen, participeren in het onderzoeksprogramma van het lectoraat (professionalisering), zie ook par

8 4.2 Bijdrage aan professionalisering van docenten In 2011 namen zes NHL-docenten structureel deel aan de minor Cybersafety: Tanya van Dijk, Sander Hupkes, Jurjen Jansen, Rutger Leukfeldt, Mark Ros, Wouter Stol, Sander Veenstra, Marika Toutenhoofd. Na toekenning van de RAAK-subsidie voor het onderzoek Jeugd en Cybersafety in 2009 is Joyce Kerstens voor haar volledige werktijd benoemd tot projectleider van dat onderzoek, tevens haar promotieonderzoek. Daarmee draagt het lectoraat bij aan de NHL-doelstelling om te komen tot een hoger percentage gepromoveerde medewerkers. Deze benoeming impliceert wel dat Joyce Kerstens niet meer als docent beschikbaar is voor de reguliere onderwijsplanning. Wel blijft ze haar aandeel leveren aan het onderwijs in de vorm van het begeleiden van studenten (stage, afstuderen) en het verzorgen van colleges in het kader van de minor Cybersafety en het deeltijdprogramma Cybersafety. Verder is de lector in 2011 lid van het dagelijks bestuur van het landelijk Netwerk van Samenwerkende Kennisinstellingen voor Veiligheid, het SKV-netwerk (www.skvnetwerk.nl). Het in het SKV-convenant vastgelegde doel van het SKV-netwerk is de verdere professionalisering van veiligheid als vakgebied. Daartoe initieert en faciliteert het SKV-netwerk verschillende activiteiten, waar onder: Landelijk Overleg Onderwijs Integrale Veiligheid (LOO-IV); Tijdschrift voor Veiligheid (TvV, Nederlandse Vereniging voor Integrale Veiligheid (www.nviv.nl); Basisboek Integrale Veiligheid (www.coutinho.nl); digitaal studielandschap behorend bij het basisboek IV (in ontwikkeling); Publicatiereeks Veiligheidsstudies (www.bju.nl); meetings (symposia / conferenties); een bundel voor onderwijs met hoofdstukken over onderzoek door docenten van lectoraten op veiligheidsgebied (in voorbereiding). Langs deze weg draagt het lectoraat bij aan de (landelijke) professionalisering van docenten op het vakgebied van veiligheid. Docenten van verschillende hogescholen worden met elkaar in contact gebracht en onderlinge kennisuitwisseling wordt gestimuleerd (bv. LOO-IV, meetings, redactiewerk voor TvV, publicatiereeks en studielandschap); kennis over het vakgebied wordt gebundeld en komt zo ter beschikking voor de docenten (TvV, Basisboek IV, publicatiereeks) en docenten worden gestimuleerd tot zelf publiceren (TvV, Basisboek, bundel). Los van het SKV-netwerk startte het lectoraat het Cybersafety Research and Education Network (CyREN; Dit netwerk is primair een ontmoetingsplaats voor docenten en professionals op het gebied van Cybersafety. Docenten en onderzoekers van kennisinstellingen vinden elkaar en het beroepenveld vindt hier de experts op Cybersafety-gebied. CyREN biedt een website met een overzicht van deelnemende kennisinstellingen op het vlak van Cybersafety. Ook in 2011 onderhield het lectoraat dit netwerk. In het kader van het onderzoeksprogramma Jongeren & Cybersafety is een daarop aanvullend kennisnetwerk opgebouwd: CyREN-Jeugd. CyREN- Jeugd is een netwerkorganisatie van allerlei mensen die zich beroepsmatig bezighouden met het bevorderen van de veiligheid voor kinderen en jongeren in cyberspace. De kennispartners van CyREN komen uit verschillende organisaties, uit verschillende beroepsgroepen en uit verschillende wetenschappelijke disciplines (www.cyren-jeugd.nl). Onder CyREN-vlag organiseert het lectoraat mini-symposia rond verschillende 6

9 thema s. In 2011 organiseerde het lectoraat op 13 oktober 2011 een CyRENnetwerkbijeenkomst over trends in cybersafety met presentaties over actuele ontwikkelingen in cybersafety onderzoek: Joyce Kerstens (senior onderzoeker lectoraat Cybersafety) presenteerde de eerste resultaten van een vierjarig onderzoeksprogramma naar de (on)veiligheid van jongeren op internet. Miranda Domenie (onderzoeker lectoraat Cybersafety) presenteerde de resultaten van het eerste landelijke slachtofferonderzoek naar cybercrime in Nederland. Naast het bovengenoemde omvat professionalisering ook diverse activiteiten die lectoraatsleden ondernemen in hun rol als onderzoeker. Te denken valt aan het bezoeken van congressen en netwerkbijeenkomsten, aan werkbezoeken en natuurlijk het opdoen van ervaring met onderzoek. 5. Kennisdiensten voor het beroepenveld 5.1 Vertrekpunten Bij aanvang van het lectoraat is over het leveren van kennisdiensten aan het beroepenveld opgenomen dat het lectoraat invulling geeft aan een consistent onderzoeksprogramma Cybersafety en dat zij een kennisbijdrage levert aan de beroepspraktijk. Het begrip kennisbijdrage is wat breder dan kennisdiensten, want dat laatste begrip verwijst enkel naar onderzoek in opdracht van (betaald door) het werkveld. Het begrip kennisbijdrage omvat ook onbetaalde activiteiten, zoals bijvoorbeeld een expertmeeting onder CyREN-vlag. In de financiële paragraaf van de startnotitie staan drie geldstromen onderscheiden voor de financiering van het lectoraat: een eerste geldstroom welke bestaat uit een bijdrage vanuit het NHL-budget; een tweede geldstroom welke bestaat uit (bijvoorbeeld RAAK) subsidies die het lectoraat verwerft voor onderzoek in de lijn van haar onderzoeksprogramma; en een derde geldstroom welke bestaat uit inkomsten die het lectoraat verwerft middels opdrachtonderzoek. De eerste geldstroom wordt niet gebruikt voor het financieren van een compleet onderzoek. Wel wordt de eerste geldstroom gebruikt voor acquisitie van tweede en derde geldstroom, en wordt de eerste geldstroom gebruikt voor het realiseren van vooronderzoek (bv. op het gebied van Jeugd en Cybersafety) en het cofinancieren van onderzoek (bv. het onderzoek De E-fraudeur). De derde geldstroom gaat steeds zoveel mogelijk om onderzoek in de lijn van het onderzoeksprogramma. Het onderzoeksprogramma van het lectoraat Cybersafety kent drie lijnen: trends en patronen in cybercrime; jeugd en cybersafety; bedrijf en cybersafety. 5.2 Realisatie van kennisdiensten voor het beroepenveld Binnen de eerste onderzoekslijn voerde het lectoraat in 2011 verschillende opdrachtonderzoeken uit (derde geldstroom onderzoek): Onderzoek naar online handel in (il)legale cultuurgoederen. In opdracht van Ministerie van OC&W. Onderzoek naar gebruik social media voor opsporing van loverboys en van handel in geneesmiddelen en drugs. In opdracht van Regiopolitie Kennemerland. Evaluatie e-learning cybercrime en ontwikkeling naslagwerk Intake. In opdracht van Programma Aanpak Cybercrime. 7

10 Slachtofferonderzoek Cybercrime. (Van welke cybercrimes worden burgers in Nederland slachtoffer en welke factoren spelen een rol bij slachtofferschap?) In opdracht van het KLPD en het PAC samen. Resulteert in een tussen- en eindrapportage. Afhandeling van aangiften cybercrime in de strafrechtketen. (Wat gebeurt er met dergelijke aangiften nadat de politie ze heeft opgenomen?) In opdracht van het landelijke parket van het OM en het PAC. Resulteert in een rapport. De tweede onderzoekslijn bestaat uit het (tweede geldstroom) RAAK-project Jeugd en Cybersafety. De partners in het consortium investeren in het onderzoek in de vorm van hun inbreng in uren. Dat kan worden beschouwd als een derde geldstroom in natura. Binnen de derde onderzoekslijn zijn in 2011 activiteiten ontplooid om daaraan invulling te geven middels opdrachtonderzoek. Er was overleg: (1) met de Regionale Platforms Criminaliteitsbeheersing (RPC s) over een onderzoek naar MKB en slachtofferschap cybercrime en (2) met de bancaire sector over onderzoek naar de veiligheid van het digitale betalingsverkeer. 6. Kenniscirculatie 6.1 Vertrekpunten Twee manieren om kennis te circuleren is het verzorgen van lezingen en het publiceren van artikelen in vakbladen en wetenschappelijke tijdschriften alsmede het publiceren van boeken of hoofdstukken daarin. 6.2 Realisatie aangaande kenniscirculatie Het lectoraat verzorgde in 2011 verschillende lezingen voor het werkveld: - 20 januaro 2011: lezing voor studenten aan de Politieacademie januari 2011: lezing voor netwerkpartners uit politiekorpsen, van het politie Programma Aanpan Cybercrime (Almere); - 05 april 2011: lezing voor het platform Cybercrime van het Openbaar Ministerie (te Utrecht) april 2011: lunchlezing voor medewerkers van TNO Delft, over politie en cybercrime (te Delft) april 2011: lezing voor de denktank internetstrategie van het Korps Landelijke Politiediensten (te Driebergen) mei 2011: Digitale Expertise dag van regiokorps Amsterdam Amstelland. Titel presentatie: Cybercrime: stand van zaken en 17 juni: Jaarlijks congres van de Nederlandse Vereniging voor Kriminologie (NVK). Het lectoraat verzorgde twee sessies met elk twee presentaties. Sessie 1 ging over Cybercrime en sessie 2 ging over Jongeren en digitale veiligheid juni 2011: lezing CEPOL conferentie (politie) over politie en cybercrime (te Madrid) oktober 2011: lezing voor het Nederlands Genootschap voor Informatiebeveiliging (NGI), te Hilversum oktober 2011: lezing over politie en cybercrime tijdens korpsbijeenkomst Politie Gelderland Midden (te Schaarsbergen) - 13 oktober 2011: Presentatie op het CyREN-symposium te Utrecht Trends in Cybersafety. Titel presentatie: Slachtofferschap van cybercrime onder burgers in 8

11 Nederland oktober 2011: Workshop barrieres op Skimming (Programma Aanpak Cybercrime). - 7 december 2011: Workshop tijdens de Kerckebosch studiedag te Amersfoort: Internet Surveillance, Onderzoek en Opsporing. Titel workshop: Cybercrime: Waar hebben we het over (bij de politie) oktober 2011: Onderwijsseminar Breda: Nationale Veiligheid & Cyber. Een onderzoeker was aanwezig als lid van de Virtuele Veiligheidsraad (VVR). I.h.k.v. het project Jongeren en Cybersafety: - De projectleider was op 16 maart 2011 als extern deskundige aanwezig bij een bijeenkomst over Jeugd & Cybersafety voor de korpschefs van de Nederlandse politie in Warnsveld. - Onderzoekers van dit project hebben twee presentaties gegeven tijdens de Landelijke Studiedag voor docenten in de Communicatiewetenschappen (LOCO) te Zwolle op 5 april De eerste presentatie ging over Cyberpesten: Een kritische analyse van wetenschappelijke literatuur en de tweede presentatie ging over Jongeren in cyberspace: Online risico s van sociale media. - De projectleider heeft op 10 mei 2011 tijdens een bijeenkomst van de GGD Friesland een presentatie gegeven aan schoolartsen, verpleegkundigen en orthopedagogen over de risico s van online seksuele activiteiten door jongeren. - De projectleider heeft 11 mei 2011 een gastcollege verzorgd voor studenten van de opleiding Forensic Sciences van het Van Hall Instituut voor de module Inleiding Criminaliteit en Opsporing. - De projectleider was op 18 mei 2011 gastspreker op het Medilex congres te Utrecht met als onderwerp Pesten De projectleider was op 26 mei 2011 gastspreker op het congres over Internetsurveillance (Studiecentrum Kerkebosch) te Bunnik. - Onderzoekers van dit project hebben tijdens de consortiumbijeenkomst in juni te Leeuwarden, de voorlopige resultaten gepresenteerd aan de betrokkenen in het project. - Onderzoekers van dit project hebben tijdens het jaarlijkse Criminologencongres (universiteit Leiden), op juni 2011 een workshop georganiseerd en uitgevoerd met daarin drie presentaties over online risico s op seksueel gebied, over cyberpesten en over cybercriminaliteit. - Onderzoekers van het project hebben in september 2011 de E-Youth Conference in Londen bezocht. Tijdens dit congres hebben zij twee presentaties gehouden en nieuwe contacten gelegd met collega-onderzoekers van diverse universiteiten. - De projectleider heeft op een lezing gegeven over jongeren en Cybersafety aan de leden van het Platform Jongeren en Seksualiteit. In dit Platform zitten vertegenwoordigers van de GGD, het COC, Verslavingszorg Noord- Nederland en Fier Fryslân. - Onderzoekers hebben twee lezingen verzorgd over cyberpesten tijdens een landelijk congres Pesten 2.0 te Utrecht. 9

12 Lector en kenniskringleden realiseerden in 2011: vier publicaties: - Kerstens, J., Veenstra, S. & Jansen, J. (In Press). Youth and Sexually Explicit Internet Material: Exposure and Effects. In: W. Ph. Stol & E.R. Leukfeldt (Eds.) Cybersafety: An Introduction. Den Haag: Boom Juridische Uitgeverij. - Kerstens, J., Jansen, J. & Veenstra, S. (In Press). Risk and Harm of Adolescents Online Contacts. In: W. Ph. Stol & E.R. Leukfeldt (Eds.) Cybersafety: An Introduction. Bussum: Coutinho. - Kerstens, J., Veenstra, S. & Stol, W. Ph. (te verschijnen). Risico s van online seksuele activiteiten voor jongeren: een literatuuronderzoek. In: Timmer, J. & Schoorel B. (Eds.) Onderzoek aan hogescholen: een impressie van veiligheidsonderzoek bij lectoraten. Den Haag: Boom Juridische Uitgevers. - Veenstra, S., Vandebosch, H. en Walrave, M. (in review). Cyberbullying: Defining, understanding and intervening. Insights from empirical research. In: W. Ph. Stol & E.R. Leukfeldt (Eds.) Cybersafety: An Introduction. Den Haag: Boom Juridische Uitgeverij. vijf artikelen: - Stol, W.Ph., E.R. Leukfeldt & M.M.L. Domenie (2011) Internet, Crime and the Police. Journal of Police Studies. 20 (3) Leukfeldt, E.R. & W.Ph. Stol (2011) De marktplaatsfraudeur ontmaskerd. Internetfraudeurs vergeleken met klassieke fraudeurs. In: Secondant 25 (5) Leukfeldt, E.R., M.M.L. Domenie en W.Ph. Stol (2011) Cybercrime is van het volk. Onderzoeksconsequenties voor de beleidsvorming. Secondant. 25 (1) Leukfeldt, E.R., E. de Pauw, M.M.L. Domenie en W.Ph. Stol (2011) Oude wijn in nieuwe zakken? De aard van cybercrime en de implicaties voor de opsporingspraktijk. Panopticon 32 (2) Leukfeldt, E.R., Jansen, J. Domenie, M. & Stol, W.Ph. (article in review). Child pornography, the Internet and juvenile offenders: A study into child pornography offenders, some unexpected findings and their implications. vier onderzoeksrapporten: - Ham, T. van, E.R. Leukfeldt, B. Bremmers, W. Ph. Stol en A. van Wijk (2011) De kunst van het internet. Een onderzoek naar de online illegale handel in cultuurgoederen. De Haag: BJU. - Deze publicatie is tevens in het Engels veschenen: Ham, T. van, E.R. Leukfeldt, B. Bremmers, W. Ph. Stol en A. van Wijk (2011) The art of the Internet. A study into the online illegal trade of cultural goods. De Haag: Boom Lemma Uitgevers. - Leukfeldt, E.R. & W.Ph. Stol (2011) Internetoplichters uitgelicht. E-fraudeurs en klassieke fraudeurs vergeleken. De Bilt / Leeuwarden: Programma Aanpak Cybercrime / NHL Hogeschool. - Kersten, J., Jansen, J. & Veenstra, S. (2011). Jeugd & Cybersafety: [44 schoolspecifieke rapportages voor deelnemende scholen aan het onderzoek]. Leeuwarden: Lectoraat Cybersafety. - Veenstra, S. (2011) Cyberbullying: an explanatory analysis (thesis). Leicester: University of Leicester. Hoofdstuk in boek: - Stol, W.Ph., E.R. Leukfeldt & J.W.M. Kerstens (2011) Cybersafety, in: W.Ph. Stol, C.T. Tielenberg, W.K.F. Rodenhuis, S. Pleysier en J.S. Timmer (red.) Basisboek Integrale Veiligheid. Den Haag: Boom Lemma Uitgevers. 10

13 Verder droeg het lectoraat nog bij aan de circulatie van kennis middels: - Onderzoeker lectoraat nam zitting in de, door de Atlantische Onderwijscommissie georganiseerde, Virtuele Veiligheidsraad aangaande het onderwijsseminar Nationale Veiligheid & Cyber. Breda: Koninklijke Militaire Academie (12 oktober 2011); - Rutger Leukfeldt nam deel aan de redactie e-banking fraude van politiekennisnet; - Rutger Leukfeldt was betrokken bij de implementatie van de handreiking voor het opnemen van aangiften van delicten met een digitale component binnen Politie Nederland; - reviewen van een artikel voor het Tijdschrift voor Veiligheid; - reviewen van een artikel voor het Tijdschrift voor Criminologie; - lidmaatschap redactieraad van het Tijdschrift voor Veiligheid; - lidmaatschap redactie van Panopticon (B); - lidmaatschap redactie van de reeks Veiligheidsstudies. 7. Positionering van de NHL als kennisinstituut 7.1 Vertrekpunten In de startnotitie van het lectoraat staat: Het lectoraat wil over uiterlijk twee jaar in Nederland op het gebied van cybersafety een toonaangevend veiligheidskundig kennisnetwerk zijn en mede daardoor de NHL een sleutelpositie laten innemen in het netwerk van veiligheidskundige kennisinstituten. In de loop van de lectoraatsperiode verwerft het lectoraat zich een solide positie in het netwerk van internationale instituten, hetgeen blijkt uit een internationaal relatienetwerk, samenwerking en publicaties. Een indicatie voor de positie van de NHL als kennisinstituut is hoe vaak mensen uit het land naar de NHL (i.c. het lectoraat) komen om daar kennis op te doen of relaties te leggen, en hoe vaak de NHL (i.c. het lectoraat) gevraagd wordt om een bijdrage te leveren aan activiteiten van anderen (bv. bijdragen aan boeken, tijdschriften, onderwijs, symposia of expertmeetings). Een andere indicatie is hoe vaak anderen een bijdrage leveren aan dergelijke activiteiten van de NHL. 7.2 Bijdrage aan positionering van NHL als kennisinstituut Aan de positionering van de NHL in het werkveld en in het veld van kennisinstituten dragen alle eerder genoemde activiteiten bij, maar in het bijzonder het realiseren van een onderzoeksprogramma en dan speciaal het publiceren daarover. Daarnaast maakt het lectoraat gebruik van gerichte netwerkactiviteiten: a. Het lectoraat Cybersafety maakt gebruik van en bouwt voort op eerder door het lectoraat IV tot stand gebrachte netwerken: de Nederlandse Vereniging voor Integrale Veiligheid (www.nviv.nl), het netwerk van Samenwerkende Kennisinstellingen voor Veiligheid (SKV-netwerk) en de daarmee verbonden subnetwerken, en het Tijdschrift voor Veiligheid (TvV; b. In het Cybersafety Research and Education Network (CyREN) zijn verschillende voor Cybersafety relevante partners bijeengebracht, zowel nationaal als internationaal. c. Het lectoraat verzorgde twee workshops ( sessies ) tijdens het jaarlijkse congres van de Nederlandse Vereniging voor Kriminologie (NVK) op 16 en 17 juni Sessie 1 ging over Cybercrime en sessie 2 ging over Jongeren en digitale veiligheid. Het lectoraat verzorgde in elke sessie twee presentaties. 11

14 d. Binnen Nederland ontwikkelde het lectoraat onder meer samenwerking met de Open Universiteit Nederland en vestigde de leerstoel Politiestudies welke leerstoel speciale aandacht geeft aan cybersafety. De leerstoel vergroot de zichtbaarheid van het lectoraat en genereert meer aandacht voor het thema cybersafety, hetgeen blijkt uit vragen en verzoeken die het lectoraat bereiken vanwege het hoogleraarschap. Ook verstevigde het lectoraat de samenwerking met de Politieacademie met als doelstelling het realiseren van een gezamenlijk lectoraat Cybersafety. Herhaaldelijk namen mensen contact op met het lectoraat vanwege de daar aanwezige expertise op het gebied van cybersafety. Dat leidde tot verschillende lezingen en netwerkcontacten (zie hierboven). Diverse keren droegen mensen uit het werkveld en andere onderzoekers bij aan activiteiten vanuit het lectoraat (bv. in de vorm van gastcollege, lezing of hoofdstuk) Pers en Politiek In 2010 is er veel aandacht geweest voor het lectoraat vanuit zowel de pers als de politiek. Het is ondoenlijk om elk krantenartikel, alle weblogs, alle interviews voor o.a. tijdschriften, alle radio- en tv programma s waarin aandacht was voor het lectoraat te benoemen. Hier volgt een aantal voorbeelden: Radio, TV, Kranten, tijdschriften en internet: : Leeuwarder Courant Burger vaker dupe internetfaude : Telegraaf Alarm om ID-fraude : Algemeen Dagblad. Kamervragen Heijnen en Recourt over alarmerende stijging van identiteitsfraude : Politie weet te weinig van cybercrime : Cybercrime kennis politie schiet tekort : Aanpak cybercrime beter overlaten aan burgers : Volkskrant Gegevens gamers op straat : interview op Radio Fryslân. Het onderwerp: cybersafety in het algemeen. Aanleiding is het nieuws dat 28 maart 2011 verscheen over het eenvoudig kunnen afluisteren van voic berichten van politici. - Tijdschrift voor Veiligheid: Boekbespreking Verkenning Cybercrime door dhr. Rudie J.M. Neve (KLPD) - September 2011: Interview Radio Fryslan n.a.v. de hack van DigiNotar en de ellende met de beveiligingscertificaten van overheidswebsites; - September 2011: Radio 1 n.a.v. de in beslagname van kinderpornobeelden/films in de zaak Robert M.; - September 2011: BNR Nieuwsradio n.a.v. het Norton rapport over de omvang van de schade door cybercrime : Op SBS6 n.a.v. het verschijnsel dreigtweets : Onderzoek De Kunst van het internet, aangeboden aan de Tweede Kamer. Bijlage bij Kamerstuk nr : Phishing nog gevaarlijker. Nederlands Dagblad : Dagblad Trouw Fraudeurs op internet zijn veel jonger, dossier Media en Technologie. 12

15 Onderzoeksbevindingen van het lectoraat speelden in 2011 een rol in het landelijke politieke debat: : in landelijk debat over digi-veiligheid. Deze keer maakt Bits of Freedom (BoF) ruim gebruik van de VCN2009 in haar brief aan de zgn Voortouwcommissie Veiligheid en Justitie van de Tweede Kamer. Aanleiding voor de brief is het debat over de National Cyber Security Strategy. https://www.bof.nl/live/wp- content/uploads/bits_of_freedom_-_kamerbriefing_nationale- Cybersecurity_Strategie_ pdf Aandacht in de media voor het Raak Pro Project Jeugd en Cybersafety : : Friesch Dagblad Ouders zijn te huiverig voor het internet : Leeuwarder Courant Het nieuwe pesten gebeurt online : Jongeren vinden maken van seksuele beelden leuk en spannend : Het nieuwe pesten gebeurt online. Leeuwarder Courant. - Kinderen leveren onbedoeld kinderporno voor het internet : NRC Weekend Pornosterretjes tegen wil en dank : Een onderzoeker is geïnterviewd over de risico s van online seksuele activiteiten van jongeren voor het tv-programma Hjoed van Omrop Fryslân : Leeuwarder Courant Jongeren onvoorzichtig op internet. 8. Begroting 8.1 Vertrekpunten Er zijn, zoals reeds gememoreerd in paragraaf 5.1, drie geldstromen: een eerste geldstroom welke bestaat uit een bijdrage vanuit het NHL-budget; een tweede geldstroom welke bestaat uit (bijvoorbeeld RAAK) subsidies die het lectoraat verwerft voor onderzoek in de lijn van haar onderzoeksprogramma; en een derde geldstroom welke bestaat uit inkomsten die het lectoraat verwerft middels opdrachtonderzoek. 8.2 Realisatie begroting 2011 Het lectoraat is in 2011 gefinancierd op basis van een mix van de drie geldstromen. Doelstelling van het lectoraat is om minstens 50 procent van de omzet te behalen uit 2e en 3e geldstroom. De totale omzet bedroeg euro, waarvan zo n 74 procent uit 2e en 3e geldstroom. Tabel 1 geeft een nadere uitsplitsing naar geldstromen. Tevens bevat de tabel de vergelijkbare gegevens uit De omzet 2e en 3e geldstroom is t.o.v met toegenomen Euro % vd omzet Euro % vd omzet Euro % vd omzet 1e -stroom , , ,4 2e -stroom , , ,0 3e -stroom , , ,6 Totaal , , ,0 13

16 De exploitatie over 2011 laat een negatief saldo zien van euro (bijlage 1), wat met name wordt veroorzaakt door de eigen bijdrage op het project Raak Pro Jongeren in Cyberspace. De eerste geldstroom bestaat uit de bijdrage vanuit de NHL, welke is onderverdeeld naar de reguliere bijdrage, de bijdrage leerstoel OU en de plasterkgelden. 9. Conclusies en aandachtspunten Het lectoraat Cybersafety is volop in ontwikkeling en heeft een duidelijk aanwijsbare bijdrage aan het onderwijs en het beroepenveld. Studenten weten het lectoraat goed te vinden, organisaties uit de beroepspraktijk (zoals het ministerie van Justitie, politiekorpsen en landelijke politieprojecten) weten eveneens de weg naar het lectoraat, net zoals andere kennisinstituten die een beroep willen doen op de expertise van het lectoraat. Het gebeurde ook dat regiopolitie Fryslan het lectoraat vroeg om ondersteuning bij een groot opsporingsonderzoek. In 2009 is de basis gelegd voor een NHL-afstudeerrichting Cybersafety, er is een post-hbo cursus Cybersafety ontwikkeld en gegeven. De lector bekleedt sinds juni 2009 aan de OUNL de leerstoel Politiestudies met bijzondere aandacht voor vraagstukken van cybersafety hetgeen de zichtbaarheid van het lectoraat heeft verhoogd. Er is een sluitende begroting. Kortom, op veel punten zijn de ontwikkelingen ronduit positief. Hoewel er geen negatieve ontwikkelingen zijn te melden, zijn er wel drie aandachtspunten: - er zijn bij de opleiding Integrale Veiligheid weinig docenten die de materie inhoudelijk beheersen, zodat het aanbieden van de programma s inzake cybersafety afhankelijk blijft van de inzet van het lectoraat; initiatieven tot kennisoverdracht zijn wel genomen maar hebben wel enig maar nog niet het gewenste effect gehad; uiteraard houdt dit punt ook in 2012 de aandacht; - op twee van de drie onderzoekslijnen (trends en cybercrime; jeugd en cybersafety) zijn substantiële activiteiten ontplooid, op de derde lijn (bedrijf en cybersafety) zijn wel initiatieven genomen maar is nog geen lopend onderzoek; in 2012 dienen dan ook in die richting verdere inspanningen te worden geleverd; - op nationaal gebied heeft de NHL via het lectoraat al erkenning verworven als kennisinstituut inzake cybersafety; er zijn ook internationale samenwerkingsverbanden aangegaan maar juist omdat cybersafety bij uitstek een grensoverschrijdend fenomeen is (en potentiële opdrachtgevers steevast vragen naar kennis over de situatie in het buitenland), dient het internationale netwerk de komende jaren verder te worden verstevigd. 14

17 Bijlage 1: staat van baten en lasten 2011 (realisatie) Resultaat Lectoraat Cybersafety B A T E N Begroting Realisatie over/tekort t/m dec. t/m dec. t/m dec. Opbrengsten van derden Interne baten: Overige TOTAAL BATEN L A S T E N Netto loonkosten Caso Interne loonkosten Overige personele lasten Personeel niet in loondienst Ontvangen uitkeringen Personele lasten Huisvestingslasten Administratie Reis en verblijfkosten Leermiddelen Apparatuur en inventaris kosten Overige beheerslasten Inkopen Beheerslasten Afschrijvingen Interne lasten TOTAAL LASTEN RESULTAAT

NHL Hogeschool. Lectoraat Cybersafety. Jaarverslag 2010

NHL Hogeschool. Lectoraat Cybersafety. Jaarverslag 2010 NHL Hogeschool Lectoraat Cybersafety Jaarverslag 2010 Prof. dr. W.Ph. Stol 21 april 2011 Inhoud: 1. Inleiding... 1 2. Missie, ambitie en doelen... 1 2.1 Missie en ambitie... 1 2.2 Doelen... 1 3. Directe

Nadere informatie

Lectoraat Cybersafety. NHL Hogeschool. Politie Academie

Lectoraat Cybersafety. NHL Hogeschool. Politie Academie Lectoraat Cybersafety NHL Hogeschool & Politie Academie Jaarverslag 2012 Prof. dr. W.Ph. Stol November 2013 Inhoud: 1. Inleiding... 1 2. Missie, ambitie en doelen... 1 2.1 Missie en ambitie... 1 2.2 Doelen...

Nadere informatie

Lectoraat Cybersafety. NHL Hogeschool. Politie Academie

Lectoraat Cybersafety. NHL Hogeschool. Politie Academie Lectoraat Cybersafety NHL Hogeschool & Politie Academie Jaarverslag 2013 Prof. dr. W.Ph. Stol Mei 2014 Inhoud: 1. Inleiding... 1 2. Missie, ambitie en doelen... 1 2.1 Missie en ambitie... 1 2.2 Doelen...

Nadere informatie

NHL Kenniscentrum Computer Vision Lab

NHL Kenniscentrum Computer Vision Lab NHL Kenniscentrum Computer Vision Lab Computer Vision Computer Vision is het automatiseren van visuele inspecties. Met behulp van een computer worden beelden geïnterpreteerd die met een camera zijn vastgelegd.

Nadere informatie

Opsporingsbeleid vergt dat politie en justitie prioriteiten. Slachtofferschap van delicten met een digitale component en de rol van politie

Opsporingsbeleid vergt dat politie en justitie prioriteiten. Slachtofferschap van delicten met een digitale component en de rol van politie 30 Slachtofferschap bij cybercrime Slachtofferschap van delicten met een digitale component en de rol van politie Rutger Leukfeldt MSc is promovendus georganiseerde cybercrime aan de Open Universiteit

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Wijngaards G. Dr. Lector 1,0

Wijngaards G. Dr. Lector 1,0 Hogeschool INHOLLAND ASAR- Institute of Advanced Studies and Applied Research Jaarrapportage 2006-2007 Deze rapportage betreft een rapportage over het studiejaar 2006-2007. Om uniformiteit te verkrijgen

Nadere informatie

2011 EXOTISCHE DIEREN

2011 EXOTISCHE DIEREN 2011 EXOTISCHE DIEREN [Het in kaart brengen van illegale handel met behulp van sociale media] Versie 1.5 Minor Cybersafety Auteurs Coenraadts, M. Stadt, F. Velsma, M. Zoelen, S. van Begeleider Toutenhoofd,

Nadere informatie

Kenniscentrum Risicomanagement

Kenniscentrum Risicomanagement Deskundigheid op het gebied van veiligheid High Tech Human Touch Samenwerking Het is de ambitie van het om opdrachtgevers, zoals bedrijven, overheden, nationale en internationale organisaties, te ondersteunen

Nadere informatie

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind Lectoraat natuurbeleving & ontwikkeling kind 1 Aanleiding Als kinderen van vijf tot twaalf jaar hun speelplek mogen kiezen, gaat de voorkeur voornamelijk uit naar braakliggende terreinen. Daarbij kijken

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN STICHTING OPEN 1 1. INLEIDING Voor u ligt het beleidsplan

Nadere informatie

Van Kennisbrug naar KennisDC

Van Kennisbrug naar KennisDC Van Kennisbrug naar KennisDC Laat kennis stromen Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam HAN, Arnhem, 31 januari 2013 Kennis DC Breda Kennis DC Nijmegen Kennis DC Rotterdam Kennis DC Venlo

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

WERKNEMER. Verklaring van belangen. Algemeen. Melding van belangen op farmaceutisch gebied. Tussenvoegsels

WERKNEMER. Verklaring van belangen. Algemeen. Melding van belangen op farmaceutisch gebied. Tussenvoegsels Verklaring van belangen Algemeen Titel(s) Voornaam Prof. dr. Bert Tussenvoegsels Achternaam Afdeling (Voor externe experts, wilt u aangeven voor welke afdeling van het CBG u werkt) Functienaam Omschrijving

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Slachtofferschap in een gedigitaliseerde samenleving

Slachtofferschap in een gedigitaliseerde samenleving rugdikte 10mm 29 januari 2013 Dit onderzoek geeft voor het eerst een landelijk beeld van slachtofferschap van delicten met een digitale component, ook wel cybercrime genoemd. De resultaten zijn beschreven

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Communitymanagement 2 INHOUD 1. Community management

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Kennislink.nl. Reizende criminelen langer uit handen van de politie. Slechts kwart van misdrijven opgehelderd

Kennislink.nl. Reizende criminelen langer uit handen van de politie. Slechts kwart van misdrijven opgehelderd Kennislink.nl Discussieer mee: Allemaal de beste van de klas?! Onderwerpen Publicaties Over Kennislink Nieuwsbrief Zoek Leven, Aarde & Heelal Gezondheid, Hersenen & Gedrag Mens & Maatschappij Energie &

Nadere informatie

Samenwerken met bedrijven en hogescholen: we kunnen elkaar versterken. Guido Smets Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen Applied Science

Samenwerken met bedrijven en hogescholen: we kunnen elkaar versterken. Guido Smets Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen Applied Science Samenwerken met bedrijven en hogescholen: we kunnen elkaar versterken Guido Smets Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen Applied Science Inhoud presentatie Rode draad: samenwerking met studenten

Nadere informatie

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Professionalisering van docenten Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Opbouw presentatie Welke docenten hebben we nodig? Professionalisering binnen de HAN Resultaten onderzoek naar vier

Nadere informatie

Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Onderzoek Thema: Ronde 6: Titel: Projectnummer: AKC 27 1. Aanleiding 2. Context en hoofddoelen

Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Onderzoek Thema: Ronde 6: Titel: Projectnummer: AKC 27 1. Aanleiding 2. Context en hoofddoelen Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Professionalisering Arbeidsdeskundig Handelen Onderzoek Thema: Arbeidsparticipatie en Chronische Ziekte Ronde 6: AKC PAH 2015 Titel: Implementatie en verbreding

Nadere informatie

Slachtofferschap in een gedigitaliseerde samenleving

Slachtofferschap in een gedigitaliseerde samenleving Slachtofferschap in een gedigitaliseerde samenleving Veiligheidsstudies De reeks Veiligheidsstudies is een initiatief van het netwerk Samenwerkende Kennisinstellingen voor Veiligheid (SKV-netwerk), dat

Nadere informatie

Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners

Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners dr. Geert de Haan 1 drs. Wim Smit 2 dr. Jan Dirk Schagen

Nadere informatie

Beleidsaanbevelingen

Beleidsaanbevelingen Beleidsaanbevelingen Naar aanleiding van het praktijkonderzoek Morele thema s waar mantelzorgers mee te maken krijgen bij de zorg voor hun partner met hersenletsel in de thuissituatie Linn Cent 1527992

Nadere informatie

Letseldiagnostiek bij kinderen

Letseldiagnostiek bij kinderen Letseldiagnostiek bij kinderen Informatie voor verwijzers Letseldiagnostiek bij kinderen De Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) verricht letseldiagnostiek bij 0- tot 18-jarigen. Dit gebeurt

Nadere informatie

Letseldiagnostiek bij kinderen. Informatie voor verwijzers

Letseldiagnostiek bij kinderen. Informatie voor verwijzers Letseldiagnostiek bij kinderen Informatie voor verwijzers Letseldiagnostiek bij kinderen De Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) is een expertisecentrum voor letselonderzoek bij kinderen en

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 200018 2500 EA..DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 200018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 200018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 158 Vragen van het lid

Nadere informatie

4. Inhoud minor. Diplomasupplement

4. Inhoud minor. Diplomasupplement Minorregeling 2010-2011 Start september 2010 1. Naam minor: Recht 2. Engelse benaming: Law 3. Catalogusnummer: 7 4. Inhoud minor Het doel van de minor is dat je: 1. rekening houdt met juridische aspecten

Nadere informatie

JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID

JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID Joyce Kerstens 5 maart 2015 JONGEREN - INTERNET - MEDIA Meisje uit Pijnacker pleegt zelfmoord 'om bangalijst' De Oude Klapwijkseweg in Pijnacker. FOTO STREETVIEW. UPDATE

Nadere informatie

Als nieuw bestuurslid trad toe mevrouw ds. Erica Scheenstra, predikant van de Bossche Protestantse gemeente.

Als nieuw bestuurslid trad toe mevrouw ds. Erica Scheenstra, predikant van de Bossche Protestantse gemeente. Toelichting op de Jaarrekening Doel Een orgaan te zijn voor overleg en belangenbehartiging tussen en namens Protestantse gemeenten, andere kerkgenootschappen en organisaties omtrent binnen- en buitenkerkelijke

Nadere informatie

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren Katrien Struyven Ervaringen Wie heeft pogingen ondernomen of reeds een artikel geschreven? Hoe heb je dit ervaren? Wie heeft er reeds deelgenomen

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2012. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

JAARVERSLAG 2012. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG 2012 Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG STICHTING OPEN 2012 1 INHOUDSOPGAVE 1. VOORWOORD...

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag De Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

CURRICULUM VITEA DR. J. J. OMLO

CURRICULUM VITEA DR. J. J. OMLO CURRICULUM VITEA DR. J. J. OMLO PERSONALIA Naam J.J. Omlo Voornamen Jurriaan Johannes Adres Luzernevlinder 80 Postcode 3544 DK Woonplaats Utrecht Telefoon 06-2090 0172 Emailadres jurriaanomlo@hotmail.com

Nadere informatie

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Opleiding Studiejaar Start Comakership/praktijkopdracht Korte omschrijving Bedrijfseconomie Comakership

Nadere informatie

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu?

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu? In deze bijdrage geven de decanen van de drie afdelingen een indruk van de vervolgkeuzes van onze werkers. Die keuzes vertonen jaar in jaar uit natuurlijk fluctuaties, anderzijds geeft het beeld van één

Nadere informatie

NFI Academy. Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut

NFI Academy. Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut NFI Academy Sleutel tot de expertise van het Nederlands Forensisch Instituut NFI Academy Kennis voor een succesvolle forensische keten Forensisch onderzoek wordt steeds belangrijker voor de opsporing en

Nadere informatie

Wat houdt het in? HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten

Wat houdt het in? HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten De koppelstructuur De koppelstructuur: daar wordt iedereen beter van HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten en de

Nadere informatie

MAAK KENNIS MET CRIMINOLOGIE FACULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID PROF.DR.MR. WIM HUISMAN

MAAK KENNIS MET CRIMINOLOGIE FACULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID PROF.DR.MR. WIM HUISMAN MAAK KENNIS MET CRIMINOLOGIE FACULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID PROF.DR.MR. WIM HUISMAN LIQUIDATIE NIJMAN Waarom liquidaties? Vechtsport & georganiseerde misdaad Criminele inlichtingen Forenisische opsporing

Nadere informatie

Jeugdige daders van cybercrime in Nederland: Een empirische verkenning. Samenvatting

Jeugdige daders van cybercrime in Nederland: Een empirische verkenning. Samenvatting 1 Jeugdige daders van cybercrime in Nederland: Een empirische verkenning Samenvatting Sven Zebel 1 Peter de Vries 1 Ellen Giebels 1 Margôt Kuttschreuter 1 Wouter Stol 2 1 Universiteit Twente, vakgroep

Nadere informatie

Procesbeschrijving Virtuele Flexibele Netwerk Teams

Procesbeschrijving Virtuele Flexibele Netwerk Teams POLITIE. Konnemerbnd Procesbeschrijving Virtuele Flexibele Netwerk Teams versie 1.0 Pilot Virtuele Flexibele Netioerk Teams 10-t-E 26juni 2012 Dit rapport bevat 8 pagina's inclusief voorzijde. POLITIE.

Nadere informatie

CURSUS STRATEGISCH HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VOOR DOCENTEN HRM AAN NEDERLANDSE HOGESCHOLEN

CURSUS STRATEGISCH HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VOOR DOCENTEN HRM AAN NEDERLANDSE HOGESCHOLEN CURSUS STRATEGISCH HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VOOR DOCENTEN HRM AAN NEDERLANDSE HOGESCHOLEN Faculteit Recht, Economie, Bestuur & Organisatie (REBO) Departement Bestuurs- & Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

Regeling MVK-bijlage 2

Regeling MVK-bijlage 2 Onderhoud vakbekwaamheid voor gecertificeerde middelbaar veiligheidskundigen Inleiding In deze bijlage wordt de werkwijze van het systeem voor onderhoud van de vakbekwaamheid van gecertificeerde middelbaar-

Nadere informatie

De strafrechtketen in een gedigitaliseerde samenleving

De strafrechtketen in een gedigitaliseerde samenleving De strafrechtketen in een gedigitaliseerde samenleving Een onderzoek naar de strafrechtelijke afhandeling van cybercrime Rutger Leukfeldt Sander Veenstra Miranda Domenie Wouter Stol Lectoraat Cybersafety

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

Toespraak minister Hirsch Ballin bij oprichting Platform Internetveiligheid op 8 december 2009. Dames en heren,

Toespraak minister Hirsch Ballin bij oprichting Platform Internetveiligheid op 8 december 2009. Dames en heren, Toespraak minister Hirsch Ballin bij oprichting Platform Internetveiligheid op 8 december 2009 Dames en heren, Goed dat we hier bijeen zijn om het Platform Internetveiligheid op te richten. Ik ben blij

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo www.healthyageing.net Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo Symposium CoE HA Docenten mbo en hbo Assen, 3 februari 2016 Healthy Ageing Active and Healthy

Nadere informatie

Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW

Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW Datum: 20 februari 2012 Ons kenmerk: JK1.12.009 Begeleidingsmodel Werknemer in opleiding Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW Wout Schafrat Gijs van de Beek Preventie en duurzaamheid

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2013. Platform Mantelzorg Amsterdam

JAARVERSLAG 2013. Platform Mantelzorg Amsterdam JAARVERSLAG 2013 Het PMA behartigt op basis van een onafhankelijke positie de collectieve belangen van mantelzorgers in Amsterdam. Dit gebeurt onder andere door middel van gevraagde en ongevraagde adviezen

Nadere informatie

Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool

Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool Koen Lemmink (l) en Johan de Jong. Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool Een twaalftal studenten zit rond een grote tafel in één van

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst. René Wijffels

Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst. René Wijffels Een Groene Generatie met Energie voor de Toekomst René Wijffels Inhoud Wat is Biobased Economy? De bio-economy in de VS Behoefte aan professionals in bio-based economy Een groene generatie met energie

Nadere informatie

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Rapportage Politie in aanraking met veteranen Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Doorn 9 juni 2011 1 Aanleiding en opzet van het onderzoek In de uitvoering van haar taak komt de politie ook

Nadere informatie

SchouderNetwerk Nederland

SchouderNetwerk Nederland Schouder Netwerken Nederland SchouderNetwerk Nederland door Gerard Koel, FT / MT / MSc / docent INHOUD OntwikkelingSNT SNT; gevolgd door: SNA (1 jaar) > RSN >>> SNDS SNZ >> SNZ. Business Model Canvas voor

Nadere informatie

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011:

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Versie 1.0 Datum 29 maart 2011 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

2012 b 2013 b 2012 b 2013 b (% één of meer keer slachtoffer)

2012 b 2013 b 2012 b 2013 b (% één of meer keer slachtoffer) 338 Criminaliteit en rechtshandhaving 2013 Tabellen bij hoofdstuk 3 Tabel 3.5 Slachtofferschap en door burgers ondervonden delicten naar delictsoort, volgens de VM a 2012 b 2013 b 2012 b 2013 b (% één

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool. Kennismiddag BTO - 25 januari 2011

Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool. Kennismiddag BTO - 25 januari 2011 Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool Kennismiddag BTO - 25 januari 2011 Opzet presentatie 1. Positionering Offshore Windenergie 2. Onderwijsconcept en opzet afstudeerrichting 3. Kennis- en Windpartners

Nadere informatie

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Opleiding Studiejaar Start Comakership/praktijkopdracht Korte omschrijving 2 sept 2015 Comakership

Nadere informatie

RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES. M. Stevens. EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016

RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES. M. Stevens. EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016 RAAK PRO IMDEP INNOVATIE BOUWPROCES M. Stevens EINDSYMPOSIUM RAAK PRO IMDPEP / WP A1.3 & WP A3.2 Heerlen, 19 januari 2016 Emile Quanjel lector Innovatie Bouwproces & Techniek Tom Kretschmann coordinator

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Probleemomgeving Al geruime tijd daalt het aantal leden van de Nederlandse bibliotheken.

Nadere informatie

DIGI-ZORG. Jaarplan 2007. Domein Zorg. Programmacoördinator: Wil de Groot-Bolluijt MScN. wil@grootbolwerk.nl. Penvoerende instelling:

DIGI-ZORG. Jaarplan 2007. Domein Zorg. Programmacoördinator: Wil de Groot-Bolluijt MScN. wil@grootbolwerk.nl. Penvoerende instelling: Jaarplan 2007 DIGI-ZORG Domein Zorg Programmacoördinator: Wil de Groot-Bolluijt MScN. wil@grootbolwerk.nl Penvoerende instelling: Hogeschool Rotterdam Directeur Instituut Verpleegkunde en Verloskunde:

Nadere informatie

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting 1 1. Inleiding In 2014 was het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. In 2014-2018 wordt wereldwijd stilgestaan bij de herdenking van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal

Nadere informatie

Duurzaamheid in een virtuele omgeving Toepassen van virtualisering in het ICT-onderwijs voor duurzaamheidsdoelstellingen

Duurzaamheid in een virtuele omgeving Toepassen van virtualisering in het ICT-onderwijs voor duurzaamheidsdoelstellingen Duurzaamheid in een virtuele omgeving Toepassen van virtualisering in het ICT-onderwijs voor duurzaamheidsdoelstellingen Agenda De Omslag : het duurzaamheidsprogramma van de Hogeschool Utrecht Duurzaamheid

Nadere informatie

Register Vaktherapie. Accreditatiereglement profilering

Register Vaktherapie. Accreditatiereglement profilering Register Vaktherapie reglement profilering Voor (her)registratie in zowel het register als het senior register kunnen maximaal 52 punten profilering worden behaald. We onderscheiden de volgende categoriën

Nadere informatie

Collectievormingsprofiel Engelse taal en cultuur

Collectievormingsprofiel Engelse taal en cultuur Collectievormingsprofiel Engelse taal en cultuur Actuele relatie met O&O (specifieke opleidingen etc.) De collectie Engelse taal en cultuur richt zich met name op de studenten, docenten en onderzoekers

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie

De Leerstoel Grondslagen van het Maatschappelijk Werk

De Leerstoel Grondslagen van het Maatschappelijk Werk De Leerstoel Grondslagen van het Maatschappelijk Werk Hans van Ewijk Bijzonder Hoogleraar Grondslagen van het Maatschaappelijk Werk Lector Sociaal Werk Theorie (Hogeschool Utrecht) Marie Kamphuis (1908

Nadere informatie

Beleidsplan 2012-2016. Op weg naar een zichtbaarder KNCV

Beleidsplan 2012-2016. Op weg naar een zichtbaarder KNCV Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging Beleidsplan 2012-2016 Op weg naar een zichtbaarder KNCV www.kncv.nl Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging Beleidsplan 2012-2016 algemene opzet KNCV missie

Nadere informatie

Datum 2 juli 2009 Onderwerp Kamervragen over de omvang van het probleem kinderontvoering

Datum 2 juli 2009 Onderwerp Kamervragen over de omvang van het probleem kinderontvoering > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.justitie.nl

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Probleemomgeving De exponentiële opkomst van smart phones, met als (voorlopige) koploper de iphone van

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

JAARVERSLAG 2014. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG 2014 Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG STICHTING OPEN 2014 1 INHOUDSOPGAVE 1. VOORWOORD...

Nadere informatie

Master of Psychological Research

Master of Psychological Research Master of Psychological Research Inleiding De master of psychological research is een speciale eenjarige master die voortbouwt op uw onderzoeksvaardigheden die u tijdens uw master of psychology scriptie

Nadere informatie

Opleidingen Duurzaam Vernieuwen

Opleidingen Duurzaam Vernieuwen Opleidingen Duurzaam Vernieuwen Inhoud Avans & Context Programma Avans Duurzaam Instrumenten AISHE Curriculum scan VESTIA+D Contact. Avans & Context Avans Hogeschool 29.000 studenten 2.500 medewerkers

Nadere informatie

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl De terugkomdagen Najaar 2014 van de Nationale Opleiding MediaCoach werden als goed en zelfs uitstekend beoordeeld,

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

Adriaan Visser, assitant lector

Adriaan Visser, assitant lector Adriaan Visser, assitant lector Kenniscentrum Zorginnovatie, Lectoraat transities in zorg, Hogeschool Rotterdam a.p.visser@hr.nl en adriaan.visser@planet.nl Daarover is onderzoek gedaan! Betreft m.n.

Nadere informatie

Eindrapport Stimulering beveiliging

Eindrapport Stimulering beveiliging indi-2009-12-024 Eindrapport Stimulering beveiliging Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

fr, Vere : Geachte mevrouw Bussemaker,

fr, Vere : Geachte mevrouw Bussemaker, t 0 4 fr, Vere : Hogeschoe1if Prinsessegracht 21 Postbus 123 2501 CC Den Haag t (070)31221 21 f(070)31221 00 Aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap - Mevrouw dr. M. Bussemaker Postbus 16375

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Bijlage bij agendapunt 5

Bijlage bij agendapunt 5 Bijlage bij agendapunt 5 Financiën 2015 Gevraagd besluit Goedkeuren van: a) Begroting 2015 b) Contributie 2015 c) Bandbreedte regionale contributies 2015 43 44 Bijlage bij agendapunt 5a Financiën: a) Begroting

Nadere informatie

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel Fractie SAM Stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Fractie SAM Aan de universiteitsraad 13 november

Nadere informatie

Nederland. Programmamanagement volgens PMI 21 maart 2006

Nederland. Programmamanagement volgens PMI 21 maart 2006 PMI Nederland Programmamanagement volgens PMI 21 maart 2006 Even voorstellen Betty Nieuwenburg (IPMA-B) project- en programmamanager IPMA-assessor Voorzitter PMI-programmagroep Programmamanagement Onderwerpen

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Praktijkgericht onderzoek door hogescholen. april 2010

Feiten en cijfers. Praktijkgericht onderzoek door hogescholen. april 2010 Feiten en cijfers Praktijkgericht onderzoek door hogescholen april 2010 Feiten en cijfers 1 Praktijkgericht onderzoek door hogescholen Inleiding Deze factsheet geeft informatie over praktijkgericht onderzoek

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Datum 3 maart 2014 Betreft Uitwerking Begrotingsafspraken 2014

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Datum 3 maart 2014 Betreft Uitwerking Begrotingsafspraken 2014 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Financieel-Economische Zaken IPC 5350 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

Jaarplan 2014. KNMG district Groningen. info@knmg- groningen.nl

Jaarplan 2014. KNMG district Groningen. info@knmg- groningen.nl Jaarplan 2014 KNMG district Groningen info@knmg- groningen.nl BESPREKING IN JAARVERGADERING 28 mei 2014 INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen... 3 Vernieuwing beleid... 3 Doelstellingen KNMG district Groningen...

Nadere informatie

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Saxion Security Management Apeldoorn Rob van Nuland MSec Ontwerp, kwaliteit, continuïteit Waarom Security? De overheid trekt zich steeds meer terug. Bedrijven

Nadere informatie

Kwantitatief en kwalitatief onderzoek voor toegepaste psychologie

Kwantitatief en kwalitatief onderzoek voor toegepaste psychologie Kwantitatief en kwalitatief onderzoek voor toegepaste psychologie Kwantitatief en kwalitatief onderzoek voor toegepaste psychologie Laurens Ekkel Tweede druk Boom Lemma uitgevers Amsterdam 2015 Voorwoord

Nadere informatie

10 jaar Lectoraat Rehabilitatie

10 jaar Lectoraat Rehabilitatie 10 jaar Lectoraat Rehabilitatie Overzicht Goede Tijden, Slechte Tijden Onderweg naar Morgen Goede Tijden Lectoraat Rehabilitatie, Hanzehogeschool Groningen Willem Marrie Jannie Ben Caroline Peter Hanny

Nadere informatie

B&W besluit Publicatie

B&W besluit Publicatie B&W besluit Publicatie Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst met opleiding Sport & Bewegen van Hogeschool Inholland Collegebesluit Besluitpunten college 1. Het college stelt de samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie