De stamboom!!!!!!! voor de docent! Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De stamboom!!!!!!! voor de docent! Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd?"

Transcriptie

1 De stamboom voor de docent Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd? Vooraf.. Je hebt twee ouders. Beiden hebben ze ook twee ouders: je opa en oma. Ook zij hebben weer ouders: je overgrootouders. Als je nou teruggaat in de tijd; hoeveel voorouders heb je dan? In deze les maken de leerlingen kennis met exponentiële groei en maken ze gebruik van het wiskundig model hierachter om te achterhalen hoe groot hun stamboom is. Door het getal van hun directe voorouders te verdubbelen met elke generatie, vinden ze bij benadering het aantal voorouders dat staat voor de gehele wereldbevolking. Vervolgens komt er een discussie op gang over de implicaties hiervan: betekent dit dat iedereen familie is van elkaar, of is er misschien iets verkeerds aan dit wiskundig model? Bij dit project hoort ook een hands-on activiteit waarbij de leerlingen een stamboom gaan maken van hun eigen familieleden en zichzelf. Onderwijsdoelen Het vermenigvuldigen gebruiken om het aantal directe voorouders in elke voorafgaande generatie te berekenen; Achterhalen hoe ver je terug moet gaan in de tijd om een bepaald aantal directe voorouders te krijgen; Het gebruiken van schattingen voor de lengte van een generatie, achterhalen hoeveel directe voorouders je hebt wanneer je terug zou gaan naar een bepaald tijdstip in de geschiedenis, discussiëren over de waarde van het wiskundig model van exponentiële groei in relatie tot stamboomonderzoek; Nadenken over en visualiseren van hun eigen kenmerken in relatie tot de familieleden: welke plaats nemen zij binnen dit geheel in? Voordat je begint.. Leerlingen moeten goed kunnen vermenigvuldigen en zijn ook in staat om punten te zetten in een grafiek. Activeren van voorkennis Breng een gesprek met de groep op gang aan de hand van de volgende vragen: wat is een voorouder? noem eens voorbeelden van mensen die jouw voorouders zijn? noem eens voorbeelden van mensen die niet jouw voorouders zijn? wat is het verschil tussen een voorouder en een familielid?

2 Korte inhoud les 1 en les 2 Leerlingen gaan binnen hun eigen familie een drietal generaties terug en gaan na hoeveel voorouders ze hebben bij elke stap die ze nemen. Omdat elk mens twee ouders heeft, komen ze erachter dat het getal van voorouders verdubbelt bij elke oudere generatie. Deze regel gaan ze gebruiken om te achterhalen hoeveel voorouders ze zouden hebben gehad wanneer ze vele generaties terug zelf leefden. Uiteindelijk zullen de leerlingen ontdekken dat ze ongeveer een miljard voorouders nodig hebben om 30 generaties terug te gaan in de tijd. Maar een miljard voorouders is een enorm getal. Waren er 30 generaties terug überhaupt al zoveel mensen op de aarde? Deze spanning tussen het model en de werkelijkheid wordt verder besproken in les 2. Het tellen van generaties is eenvoudig, maar we zijn eigenlijk geïnteresseerd in het tellen van jaren. Neem aan dat een generatie 20 jaar duurt, dan gaan leerlingen nu berekenen hoeveel voorouders ze hadden gehad in bepaalde periodes uit de geschiedenis. Vervolgens vergelijken ze deze getallen met het aantal wereldburgers op dat desbetreffende punt in de geschiedenis. Hun wiskundig model suggereert dat ze maar liefst 4 miljard voorouders hadden rond het jaar 1200, terwijl er minder dan 400 miljoen mensen leefden toen Deze les wordt dan ook afgesloten met een discussie over de waarde en het nut van het wiskundig model van exponentiële groei met betrekken tot het berekeningen van de stamboom. Les 1: Terug in de tijd.. 1. Je directe voorouders zijn mensen uit wie jij direct of indirect voortkomt: je ouders, de ouders van je ouders, de ouders van je opa en oma, enz.. Als jij in onderstaand schema generatie 0 voorstelt, laat dan in dit schema zien hoeveel voorouders je hebt in elke voorafgaande generatie. En als je dan teruggaat in de tijd, hoe verandert die getal telkens? Elke keer dat je een generatie teruggaat, verdubbelt het aantal voorouders.

3 Bij opdracht 1: uitwerking en suggesties Je directe voorouders zijn mensen uit wie jij direct of indirect voortkomt: je ouders, de ouders van je ouders, de ouders van je opa en oma, enzovoort.. Als jij generatie 0 voorstelt, laat dan in dit schema zien hoeveel voorouders je hebt in elke voorafgaande generatie. Als je teruggaat in de tijd, hoe verandert dan dit getal telkens? Suggesties voor docent: Bij het maken van opdracht 1 kunnen de volgende vragen gesteld worden voor een beter begrip: noem iemand binnen je familie die een directe voorouder is. En wie is dat niet? in welke rij sta jij in dit schema? wie zijn de directe voorouders in de generatie boven jou? En daarboven? als je kijkt naar de grafiek, verandert dan het aantal voorouders met hetzelfde getal bij elke generatie? hoeveel verandert het getal precies bij elke generatie? Bij het maken van opdracht 1 kunnen de volgende vragen gesteld worden aan de vaardigere leerling: waarom verdubbelt het getal van voorouders per generatie? hoe verandert het totale aantal voorouders wanneer je teruggaat in de stamboom? wanneer je jou in de stamboom niet meetelt, kun je dan ook een oneven getal verwachten als je je voorouders bij elkaar optelt? 2. Hoeveel directe voorouders had je vijf generaties terug? En tien generaties? En twintig? Generatie Aantal voorouders

4 Bij opdracht 2: uitwerking en suggesties Het aantal voorouders van vijf generaties terug berekenen vraag een verdubbeling van het getal dat de leerllingen bij de vorige vraag gevonden hebben. Als we eenmaal beginnen met het afstrepen van generaties, dan wordt het lastig. Als we gaan van vijf naar tien generaties, zullen veel leerlingen blijven verdubbelen: 32 x 2 = 64, 64 x 2 = 128, enzovoort.. Deze rekenstrategie is niet ideaal omdat het veel stappen vraagt en op deze wijze is het makkelijk de tel kwijt te raken hoeveel generaties er nu terug geteld is. Moedig daarom leerlingen aan een eenvoudigere manier te vinden om dit uit te rekenen. Ze zullen waarschijnlijk opmerken dat bij elke deelvraag het aantal generaties verdubbeld. Als we dan kijken naar het aantal voorouders als we de verdubbeling van generaties toepassen, dan volgt onderstaand patroon. Met andere woorden: wanneer we een gegeven aantal generaties verdubbelen, dan verviervoudigd het aantal voorouders Deze regel maakt het veel eenvoudiger om het aantal voorouders te vinden: 10 generaties terug zouden er dus 32 x 32 = 1024 voorouders, en 20 generaties terug zouden er 1024 x 1024 = voorouders geweest zijn. Een andere aanpak impliceert aandacht schenken aan de wijze waarop we exponenten noteren. In plaats van '2 x 2 x... x 2' te schrijven, kun je de notatie van exponenten introduceren en een begin maken met de toepassing daarvan. Suggesties voor de docent: Bij het maken van opdracht 2 kunnen de volgende vragen gesteld worden voor een beter begrip: hoeveel voorouders had je vier generaties terug? kun je een snellere manier bedenken om te achterhalen hoeveel voorouders je 10 generaties terug had? wat zal je opmerken als het gaat om het aantal generaties in de vraag? wat gebeurt er met het aantal voorouders als je het aantal voorouders verdubbeld? wat zouden we 2 x 2 x 2 x 2 x 2 makkelijker op kunnen schrijven? wat betekent hier 'tot de vijfde macht' dan? Wat zou dan het getal 2 tot de tiende macht kunnen aangeven? Bij het maken van opdracht 2 kunnen de volgende vragen gesteld worden aan de vaardigere leerling: hoeveel voorouders heb je bij een n-aantal generaties? wat gebeurt er als we het aantal voorouders zouden verdrievoudigen met het aantal generaties?

5 3. Als je kijkt waarop je nu het aantal voorouders berekend hebt, hoeveel generaties terug was je dan direct gerelateerd aan 10 miljoen mensen? En aan 1 miljard mensen? Lijkt jou dit een redelijk getal? Leg je antwoord uit. 20 generaties terug had een mens ongeveer 1 miljoen voorouders. Om er 10 miljoen te krijgen, hebben vier verdubbelingen meer nodig, dus 24 generaties terug had een mens meer dan 10 miljoen directe voorouders. Drie generaties verder terug brengt ons op een getal van 16 x 2 tot de derde macht is 128 miljoen, en weer drie generaties verder brengt ons tot meer dan 1 miljard voorouders. Dit betekent dat een mens 30 generaties terug moet om 1 miljard voorouders te hebben. Dit lijkt nogal vreemd, want leefden er 30 generaties terug al 1 miljard mensen op deze aarde? Bij opdracht 3: uitwerking en suggesties Nu begint het werken met precieze getallen een beetje omslachtig te worden; moedig daarom de leerlingen aan minder precies te zijn in het weergeven van getallen. Ze weten nu al dat ze 20 generaties terug voorouders hadden, dus laten we het afronden naar 1 miljoen. Dit getal wordt vervolgens hun startpunt. Om van 1 miljoen voorouders te gaan naar 10 miljoen, is niet zo moeilijk. Een generatie terug geeft 2 miljoen.. dan 4 miljoen.. dan 8 miljoen.. en uiteindelijk 16 miljoen. Dus technisch gesproken moeten we vier generaties terug, zelfs wanneer ons dit tot meer dan 10 miljoen voorouders brengt. Sommige leerlingen zullen uitkomen op 23 generaties in plaats van 24 omdat 8 miljoen dichter bij 10 miljoen ligt. Door dit rekenproces een aantal keer te herhalen, komen de leerlingen erachter hoe ver terug ze in de tijd moeten gaan om tot 1 miljard voorouders te komen. Hun antwoorden zouden uiteindelijk komen te liggen tussen de 29 en 32 generaties, maar 30 generaties is het juiste antwoord (2 tot de 30e macht = ). Les 2: De wereld waarin ik leef.. In de tabel en de grafiek hieronder zie je hoe de populatie (wereldbevolking) over de tijd is veranderd. Wanneer we ervan uitgaan dat een generatie 25 jaar duurt, kun je het model gebruiken om het aantal directe voorouders te schatten In verschillende periodes in de tijd. 4. Als je kijkt naar wat hierboven geschreven staat, vind je dan dat jouw model goed aangeeft hoeveel voorouders je hebt als je teruggaat in de tijd? Waarom? En wanneer dit niet het geval is, Hoeven het dan dat er zoveel verschil zit tussen jouw en dit model? Historische gebeurtenis Jaar Wereldbevolking Generaties terug Voorouders Tweede Wereldoorlog ,5 miljard 3 8

6 Historische gebeurtenis Eerste stoommachine Uitvinding boekdrukkunst Jaar Wereldbevolking Generaties terug Voorouders miljoen miljoen 23 8 miljoen 4e kruistocht miljoen 32 4 miljard Bij opdracht 4: uitwerking en suggesties Wanneer we nu het aantal voorouders gaan berekenen, hebben we een extra stap nodig: het vertalen van jaren naar generaties. Om de leerlingen hierbij te helpen, kun je ze vragen hoeveel jaar geleden een bepaalde belangrijke gebeurtenis/periode plaatsvond in de moderne geschiedenis, bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog. Deze begon ongeveer 75 jaar geleden, en dit komt overeen met ruwweg 3 generaties. Door deze stap toe te voegen, worden de leerlingen geholpen hun antwoorden in een zinvolle context te plaatsen. Wanneer de leerlingen klaar zijn, zullen ze met een grote vraag komen: hoe konden ze immers 4 miljard voorouders hebben in 1215?? De schattingen zijn blijkbaar veel te hoog. Een reden hiervoor is dat we een aantal mensen meer dan een keer hebben geteld. Stel dat Dirk en Merel getrouwd zijn en kinderen krijgen. Jaren en jaren later gaan hun achter- achter- achter- achterkleinkinderen Tom en Fleur met elkaar trouwen, niet wetende dat ze in de verte familie zijn van elkaar. Wanneer vervolgens hun kinderen de stamboom bekijken, zien zij geen 128 voorouders maar 126 voorouders, omdat Dirk en Merel twee keer zullen verschijnen. Als je dit bekijkt over zo'n duidend jaar, dan gaat dit aardig meetellen. Vervolgens kan een gesprek/discussie op gang gebracht worden wat deze wetenschap ons brengt: is iedereen uiteindelijk familie van elkaar?

7 Handige stamboom zeg Een stamboom is een afbeelding waarin al je familieleden staan: vaak met een foto en een stukje tekst erbij over die persoon. Maak nu je eigen stamboom Wat heb je nodig? een groot stuk papier of karton gekleurd papier een schaar potloden of stiften plakband of lijm Instructies Trek je rechter- en je linkerhand over op gekleurd papier Knip nu de handvormen uit..

8 Handige stamboom zeg Op elke vinger van je linkerhand schrijf je wat je van je familieleden geërfd hebt, zoals: kleur van je ogen haarkleur vorm van je gezicht haarlijn lengte oorlelletje (vast of los aan je huid) Op elke vinger van je rechterhand schrijf eigenschappen van jezelf over je karakter, je hobby's,... Teken een boomstam op een groot stuk papier of karton. Plak de handen van jou en van je familieleden die mee hebben gedaan, aan de bovenkant van de stam, op de manier zoals je die op de afbeelding ziet. De jongste deelnemer plaats je bovenaan.

9 De stamboom naam: Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd? klas: Les 1: Terug in de tijd.. 1. Je directe voorouders zijn mensen uit wie jij direct of indirect voortkomt: je ouders, de ouders van je ouders, de ouders van je opa en oma, enz.. Als jij in onderstaand schema generatie 0 voorstelt, laat dan in dit schema zien hoeveel voorouders je hebt in elke voorafgaande generatie. En als je dan teruggaat in de tijd, hoe verandert die getal telkens? 2. Hoeveel directe voorouders had je vijf generaties terug? En tien generaties? En twintig? 3. Als je kijkt waarop je nu het aantal voorouders berekend hebt, hoeveel generaties terug was je dan direct gerelateerd aan 10 miljoen mensen? En aan 1 miljard mensen? Lijkt jou dit een redelijk getal? Leg je antwoord uit.

10 Les 2: De wereld waarin ik leef.. In de tabel en de grafiek hieronder zie je hoe de populatie (wereldbevolking) over de tijd is veranderd. Wanneer we ervan uitgaan dat een generatie 25 jaar duurt, kun je het model gebruiken om het aantal directe voorouders te schatten In verschillende periodes in de tijd. 4. Als je kijkt naar wat hierboven geschreven staat, vind je dan dat jouw model goed aangeeft hoeveel voorouders je hebt als je teruggaat in de tijd? Waarom? En wanneer dit niet het geval is, Hoeven het dan dat er zoveel verschil zit tussen jouw en dit model? Historische gebeurtenis Tweede Wereldoorlog Eerste stoommachine Uitvinding boekdrukkunst Jaar Wereldbevolking Generaties terug Voorouders ,5 miljard miljoen miljoen 4e kruistocht miljoen

Transformaties van grafieken HAVO wiskunde B deel 1

Transformaties van grafieken HAVO wiskunde B deel 1 Transformaties van grafieken HAVO wiskunde B deel Willem van Ravenstein 500765005 Haags Montessori Lyceum (c) 06 Inleiding In de leerroute transformaties van grafieken gaat het om de karakteristieke eigenschappen

Nadere informatie

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi...

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi... Veelvlakken De perfecte vorm Plato was een grote denker in de tijd van de Oude Grieken. Hij was een van de eerste die de regelmatige veelvlakken heel bijzonder vond. Hij hield ervan omdat ze zulke mooie,

Nadere informatie

REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS

REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS Schooljaar 008/009 Inhoud Uitleg bij het boekje Weektaak voor e week: optellen en aftrekken Weektaak voor e week: vermenigvuldigen Weektaak voor e week: delen en de staartdeling

Nadere informatie

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Microsoft Excel is een rekenprogramma. Je kan het echter ook heel goed gebruiken voor het maken van overzichten, grafieken, planningen, lijsten en scenario's.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 : REKENEN

Hoofdstuk 1 : REKENEN 1 / 6 H1 Rekenen Hoofdstuk 1 : REKENEN 1. Wat moet ik leren? (handboek p.3-34) 1.1 Het decimaal stelsel In verband met het decimaal stelsel: a) het grondtal van ons decimaal stelsel geven. b) benamingen

Nadere informatie

Elementaire rekenvaardigheden

Elementaire rekenvaardigheden Hoofdstuk 1 Elementaire rekenvaardigheden De dingen die je niet durft te vragen, maar toch echt moet weten Je moet kunnen optellen en aftrekken om de gegevens van de patiënt nauwkeurig bij te kunnen houden.

Nadere informatie

Thema: de mosasaurus. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen

Thema: de mosasaurus. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A1 Thema: de mosasaurus Benodigd materiaal - Voor alle leerlingen een exemplaar van Opgavenblad A1 (zie pagina 6) - Voor alle leerlingen drie exemplaren van Werkblad Stappenplan

Nadere informatie

1 Binaire plaatjes en Japanse puzzels

1 Binaire plaatjes en Japanse puzzels Samenvatting Deze samenvatting is voor iedereen die graag wil weten waar mijn proefschrift over gaat, maar de wiskundige notatie in de andere hoofdstukken wat te veel van het goede vindt. Ga er even voor

Nadere informatie

Opdracht 2.1 a t/m c. Er zijn veel mogelijkheden. De vorm hoeft dus niet gelijk te zijn om toch een vierkant van dezelfde grootte te krijgen.

Opdracht 2.1 a t/m c. Er zijn veel mogelijkheden. De vorm hoeft dus niet gelijk te zijn om toch een vierkant van dezelfde grootte te krijgen. Uitwerkingen hoofdstuk Gebroken getallen. Kennismaken met breuken.. Deel van geheel Opdracht. a t/m c. Er zijn veel mogelijkheden. De vorm hoeft dus niet gelijk te zijn om toch een vierkant van dezelfde

Nadere informatie

Rekenen met verhoudingen

Rekenen met verhoudingen Rekenen met verhoudingen Groep 6, 7 Achtergrond Leerlingen moeten niet alleen met de verhoudingstabel kunnen werken wanneer die al klaar staat in het rekenboek, ze moeten ook zelf een verhoudingstabel

Nadere informatie

WISKUNDE B -DAG 2002 1+ 1 = 2. maar en hoe nu verder? 29 november 2002

WISKUNDE B -DAG 2002 1+ 1 = 2. maar en hoe nu verder? 29 november 2002 - 0 - WISKUNDE B -DAG 2002 1+ 1 = 2 maar en hoe nu verder? 29 november 2002 De Wiskunde B-dag wordt gesponsord door Texas Instruments - 1 - Inleiding Snel machtverheffen Stel je voor dat je 7 25 moet uitrekenen.

Nadere informatie

Feest in de Boeskoolstad

Feest in de Boeskoolstad Opdracht 1 Nodig: vragenlijst voor jezelf Hoe beleef jij carnaval? In deze opdracht ga je jezelf interviewen over het carnaval. Van je juf of meester krijg je een vragenlijst. Vul deze lijst in. Bewaar

Nadere informatie

Syllabus Leren Modelleren

Syllabus Leren Modelleren Syllabus Leren Modelleren Januari / februari 2014 Hervormd Lyceum Zuid Klas B1B SCHRIJF HIER JE NAAM: LES 1 Syllabus Modelleren; Les 1: Zoekproblemen Klas B1B Inleiding In de lessen voor de kerstvakantie

Nadere informatie

Het Land van Oct. Marte Koning Frans Ballering. Vierkant voor Wiskunde Wiskundeclubs

Het Land van Oct. Marte Koning Frans Ballering. Vierkant voor Wiskunde Wiskundeclubs Het Land van Oct Marte Koning Frans Ballering Vierkant voor Wiskunde Wiskundeclubs Hoofdstuk 1 Inleiding Hoi, ik ben de Vertellende Teller, en die naam heb ik gekregen na mijn meest bekende reis, de reis

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Krulgetallen en een heel langzaam stijgende rij. D. C. Gijswijt

Krulgetallen en een heel langzaam stijgende rij. D. C. Gijswijt krulgetal.tex 11 oktober 2015 ²J1 Krulgetallen en een heel langzaam stijgende rij. D. C. Gijswijt Krulgetallen Bekijk eens het volgende rijtje: 2, 1, 2, 3, 2, 3, 1, 2, 3, 2, 3, 1, 2, 3, 2, 3. Dit rijtje

Nadere informatie

Activiteiten introductiefase

Activiteiten introductiefase Activiteiten introductiefase Activiteit 1: Iedereen is uniek Doel: De eerste activiteit is een inleidende opdracht waarmee de uniekheid van ieder mens geïllustreerd wordt. Wat heb je nodig? - Ruimte waarin

Nadere informatie

1 Hele getallen. Rekenen en wiskunde uitgelegd Kennisbasis voor leerkrachten basisonderwijs. Uitwerkingen van de opgaven bij de basisvaardigheden

1 Hele getallen. Rekenen en wiskunde uitgelegd Kennisbasis voor leerkrachten basisonderwijs. Uitwerkingen van de opgaven bij de basisvaardigheden Rekenen en wiskunde uitgelegd Kennisbasis voor leerkrachten basisonderwijs Uitwerkingen van de opgaven bij de basisvaardigheden 1 Hele getallen Peter Ale Martine van Schaik u i t g e v e r ij c o u t i

Nadere informatie

1 Delers 1. 3 Grootste gemene deler en kleinste gemene veelvoud 12

1 Delers 1. 3 Grootste gemene deler en kleinste gemene veelvoud 12 Katern 2 Getaltheorie Inhoudsopgave 1 Delers 1 2 Deelbaarheid door 2, 3, 5, 9 en 11 6 3 Grootste gemene deler en kleinste gemene veelvoud 12 1 Delers In Katern 1 heb je geleerd wat een deler van een getal

Nadere informatie

Rekenen aan wortels Werkblad =

Rekenen aan wortels Werkblad = Rekenen aan wortels Werkblad 546121 = Vooraf De vragen en opdrachten in dit werkblad die vooraf gegaan worden door, moeten schriftelijk worden beantwoord. Daarbij moet altijd duidelijk zijn hoe de antwoorden

Nadere informatie

Spinners. Veel plezier! Juf Els en juf Anke

Spinners. Veel plezier! Juf Els en juf Anke Spinners Een nieuwe rage: spinners! Heb jij ze al gespot in jouw klas? Vervelend, al dat speelgoed op school, of handig! spinners in de klas, daar kun je leuke, leerzame activiteiten mee doen! Wij bedachten

Nadere informatie

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze

Nadere informatie

Taak Wie ben ik? Groep Zwaarte Vakgebied Voorbereiding Rol leerkracht Kerndoelen Code ariq,

Taak Wie ben ik? Groep Zwaarte Vakgebied Voorbereiding Rol leerkracht Kerndoelen Code ariq, Taak Wie ben ik? Groep 7 Zwaarte Vakgebied - Sociaal emotionele ontwikkeling - Creatieve ontwikkeling - Taalvaardigheid Voorbereiding - Computer met internet - Papier, verf en kwasten Rol leerkracht -

Nadere informatie

Populaties beschrijven met kansmodellen

Populaties beschrijven met kansmodellen Populaties beschrijven met kansmodellen Prof. dr. Herman Callaert Deze tekst probeert, met voorbeelden, inzicht te geven in de manier waarop je in de statistiek populaties bestudeert. Dat doe je met kansmodellen.

Nadere informatie

Thema: Weekblad Donald Duck 60 jaar. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen

Thema: Weekblad Donald Duck 60 jaar. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A1 Thema: Weekblad Donald Duck 60 jaar Benodigd materiaal - Voor alle leerlingen een exemplaar van Opgavenblad A1 (zie pagina 6) - Voor alle leerlingen drie exemplaren van

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven

Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven Activiteit 2 Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven Samenvatting Computers slaan tekeningen, foto s en andere afbeeldingen op door het gebruik van getallen. De volgende opdracht laat zien hoe. Kerndoelen

Nadere informatie

kommagetallen en verhoudingen

kommagetallen en verhoudingen DC 8Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen 1 Inleiding Dit thema gaat over rekenen en rekendidactiek voor het oudere schoolkind en voor het voortgezet onderwijs. Beroepscontext: als onderwijsassistent

Nadere informatie

exponentiële en logaritmische functies

exponentiële en logaritmische functies CAMPUS BRUSSEL Opfriscursus Wiskunde exponentiële en logaritmische functies Exponentiële en logaritmische functies Machten van getallen 000 euro wordt belegd aan een samengestelde interest van % per jaar

Nadere informatie

1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden

1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden BO 6 Tijdsinvestering: Bomen meten Tijdstip: lente, zomer of herfst 1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden Nodig: Materiaal hoogtemeter Meetlint werkbladen potloden

Nadere informatie

Ga het nieuwe jaar in met een VTech verjaardagskalender!

Ga het nieuwe jaar in met een VTech verjaardagskalender! Deze jaarkalender is van: Fleur Hier is ruimte voor je zelfportret In dit nieuwe jaar hopen we weer op een hoop spannende avonturen en leuke momenten. Die willen we natuurlijk ook vastleggen! We hebben

Nadere informatie

DIT BEN IK. Thema: Verhalen

DIT BEN IK. Thema: Verhalen Het thema verhalen begint bij de kleuters heel dichtbij: ze kijken aan de hand van een foto naar zichzelf en naar het gezin waaruit ze komen. Wie staan er op de foto? Waar is deze foto gemaakt? En wat

Nadere informatie

Thema: Wat gebeurt er in 2014? Handleiding en opgaven niveau AA. Opgave 1: Samen

Thema: Wat gebeurt er in 2014? Handleiding en opgaven niveau AA. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau AA Thema: Wat gebeurt er in 2014? Een uitgebreide uitgeschreven aanpak vindt u in de Instapmodules: www.nieuwsbegrip.nl Download & prints Instapmodules Nieuwsrekenen. Benodigd

Nadere informatie

Significante cijfers en meetonzekerheid

Significante cijfers en meetonzekerheid Inhoud Significante cijfers en meetonzekerheid... 2 Significante cijfers... 2 Wetenschappelijke notatie... 3 Meetonzekerheid... 3 Significante cijfers en meetonzekerheid... 4 Opgaven... 5 Opgave 1... 5

Nadere informatie

Ga eens even bij jezelf na waarom je dit programma bent gaan volgen: wil je weg van iets of wil je ergens naartoe?

Ga eens even bij jezelf na waarom je dit programma bent gaan volgen: wil je weg van iets of wil je ergens naartoe? Je bent waarschijnlijk begonnen met Het VoedingsKompas vanuit het verlangen om iets te veranderen in je leven. Misschien wil je alleen maar méér energie, misschien wil je af van enkele lichamelijke klachten

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

(ont)wikkelen. Aantal keer gevouwen Aantal lagen papier

(ont)wikkelen. Aantal keer gevouwen Aantal lagen papier (ont)wikkelen versie 0.5 [4--008] pagina (ont)wikkelen vouwen Wist je dat je een blad papier niet meer dan zeven (misschien acht) keer kunt dubbelvouwen? Om dit te controleren kun je met een stuk papier

Nadere informatie

Tijd. een tijdlijn met daarop verschillende gebeurtenissen sinds het ontstaan van het heelal tot nu. 60 minuten

Tijd. een tijdlijn met daarop verschillende gebeurtenissen sinds het ontstaan van het heelal tot nu. 60 minuten Tijd GROEP 7-8 70 60 minuten 1, 51 en 54 De leerling: leert dat het heelal heel erg oud is ontdekt dat de aarde relatief kort geleden is ontstaan leert dat de mens relatief kort op de aarde is oefent de

Nadere informatie

ACTIVITEITEN GROEP 3 en 4

ACTIVITEITEN GROEP 3 en 4 ACTIVITEITEN GROEP 3 en 4 Wat zegt die grafiek? De indeling van de ochtend is als volgt: Schoolbrede start (15 minuten) Zie hoofdstuk Schoolbrede start. Deel 1 Tellen in een plaatje (20 minuten) De kinderen

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Procenten als standaardbreuken

Procenten als standaardbreuken Procenten als standaardbreuken Groep Achtergrond De lessen zijn bedoeld om leerlingen te laten ontdekken dat het handig is om met standaardbreuken te werken als je gegevens wilt vergelijken. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Computationeel denken

Computationeel denken U UNPLUGGED Computationeel denken Lestijd: 25 minuten Deze basisles omvat alleen oefeningen. Er kunnen inleidende en afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten. Handleiding Groep Les Thema Wat zie je en wat vind je ervan? Weet wat je ziet Welkom bij de eerste les van het Nationaal Media paspoort voor uw groep! De kinderen (en u als leerkracht) worden zich in deze

Nadere informatie

Deel A. Breuken vergelijken

Deel A. Breuken vergelijken Deel A Breuken vergelijken - - 0 Breuken en brokken (). Kleur van elke figuur deel. Doe het zo nauwkeurig mogelijk.. Kleur van elke figuur deel. Doe het telkens anders.. Kleur steeds het deel dat is aangegeven.

Nadere informatie

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders Sociaal netwerk Handleiding voor begeleiders Algemene tips voor begeleider Het beste uit jezelf! Philadelphia vindt het belangrijk dat cliënten zich net als ieder ander mens kunnen ontwikkelen. Hierbij

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R EEN ADEMBENEMEND INSTRUMENT Een liedje fluiten is niet zo makkelijk. Je lippen en je tong moet je in allerlei bochten wringen. Met een muziekinstrument gaat het al een stukje makkelijker. Even blazen en

Nadere informatie

Rekentijger - Groep 5 Tips bij werkboekje A

Rekentijger - Groep 5 Tips bij werkboekje A Rekentijger - Groep 5 Tips bij werkboekje A Sprinten of sjokken? Werkblad 1 Zijn er handige getallenparen? Bijvoorbeeld 1 en 10 samen. Neem dat dan 5 keer. Dobbelstenen Werkblad 2 Hoeveel sprongen? Werkblad

Nadere informatie

Gebruiksvriendelijkheid: Gebruiksaanwijzing:

Gebruiksvriendelijkheid: Gebruiksaanwijzing: Gebruiksvriendelijkheid: Elon Education is een tool waarmee online woordjes geleerd kunnen worden voor de vreemde talen. Ook is het mogelijk om met Elon Education de tafels te oefenen, werkwoorden enz.

Nadere informatie

Thema: de mosasaurus. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen

Thema: de mosasaurus. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A2 Thema: de mosasaurus Benodigd materiaal - Voor alle leerlingen een exemplaar van Opgavenblad A2 (zie pagina 6) - Voor alle leerlingen drie exemplaren van Werkblad Stappenplan

Nadere informatie

wiskunde CSE GL en TL

wiskunde CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd voor is.

afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd voor is. U UNPLUGGED Liedjes schrijven Lestijd: 20 minuten Deze basisles omvat alleen oefeningen. Er kunnen inleidende en afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd

Nadere informatie

naam WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden.

naam WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden. WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden. Ga het vragen. Zoek in boeken en op internet. Schrijf de antwoorden op. Zoek er plaatjes bij.

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

Opdracht 1 Hoe werden mensen vroeger begraven? Je krijgt een fotoblad met oude grafmonumenten, zoals een piramide en een hunebed.

Opdracht 1 Hoe werden mensen vroeger begraven? Je krijgt een fotoblad met oude grafmonumenten, zoals een piramide en een hunebed. D S T R K C N T Opdracht 1 Hoe werden mensen vroeger begraven? Je krijgt een fotoblad met oude grafmonumenten, zoals een piramide en een hunebed. 1. Welk grafmonument staat op welke foto? Schrijf de goede

Nadere informatie

Thema: De watersnoodramp. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen

Thema: De watersnoodramp. Handleiding en opgaven niveau A1. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A1 Thema: De watersnoodramp Benodigd materiaal - Voor alle leerlingen een exemplaar van Opgavenblad A1 (zie pagina 6) - Voor alle leerlingen drie exemplaren van Werkblad Stappenplan

Nadere informatie

TOELICHTING REKENEN MET BREUKEN

TOELICHTING REKENEN MET BREUKEN TOELICHTING REKENEN MET BREUKEN 1 2 3 11628_rv_wb_breuken_bw.indd 2 13-11-12 23:2611628_rv_wb_breuken_bw.indd 3 13-11-12 23:27 4 5 6 Rekenvlinder Rekenen met breuken Toelichting Uitgeverij Zwijsen B.V.,

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Instapmodule Niveau AA

Instapmodule Niveau AA Instapmodule Niveau AA Instapmodule ter voorbereiding op Nieuwsrekenen in het S(B)O: Geleid probleemoplossen augustus 2012 www. nieuwsrekenen.nl Inhoudsopgave Gebruikswijzer... 3 Deel 1: Samen... 4 Deel

Nadere informatie

worden per stap telkens met 10 vermenigvuldigd. Die as is zo gekozen omdat de getallen erg sterk stijgen en anders wordt de grafiek te hoog.

worden per stap telkens met 10 vermenigvuldigd. Die as is zo gekozen omdat de getallen erg sterk stijgen en anders wordt de grafiek te hoog. 1a b c Verdieping - Verdubbelingstijd De getallen zijn geschreven met komma s zoals dat in Engelse boeken gebeurt. In Nederlandse boeken schijf je bijvoorbeeld 1 miljoen als 1.000.000, maar in Engelse

Nadere informatie

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Thema: Zelfrijdende vrachtwagens. Handleiding en opgaven niveau AA. Opgave 1: Samen

Thema: Zelfrijdende vrachtwagens. Handleiding en opgaven niveau AA. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau AA Thema: Zelfrijdende vrachtwagens Een uitgebreide uitgeschreven aanpak vindt u in de Instapmodules: www.nieuwsbegrip.nl Download & prints Instapmodules Nieuwsrekenen. Benodigd

Nadere informatie

2.5!"FAMILIETREKJES. # basistaak DOEL MATERIAAL ORGANISATIE VERLOOP

2.5!FAMILIETREKJES. # basistaak DOEL MATERIAAL ORGANISATIE VERLOOP 2.5!"FAMILIETREKJES # basistaak DOEL MATERIAAL ORGANISATIE VERLOOP - luisteren: begrijpen van instructies voor een zoekopdracht, in dit geval een stamboom samenstellen van een denkbeeldige familie - begrijpen

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

Afbeelding 12-1: Een voorbeeld van een schaakbord met een zwart paard op a4 en een wit paard op e6.

Afbeelding 12-1: Een voorbeeld van een schaakbord met een zwart paard op a4 en een wit paard op e6. Hoofdstuk 12 Cartesische coördinaten 157 Hoofdstuk 12 CARTESISCHE COÖRDINATEN In dit hoofdstuk behandelen we: Het Cartesisch coördinatenstelsel De X-as en de Y-as De commutatieve eigenschap van optellen

Nadere informatie

Thema: Zomertijd. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen

Thema: Zomertijd. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen Thema: Zomertijd Handleiding en opgaven niveau A2 De lesbeschrijving is korter dan voorheen. Een uitgebreide uitgeschreven aanpak vindt u in de Instapmodules (zie www.nieuwsrekenen.nl bij Basismateriaal

Nadere informatie

Thema: Nieuw biljet van vijf euro. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen

Thema: Nieuw biljet van vijf euro. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A2 Thema: Nieuw biljet van vijf euro Benodigd materiaal - Voor alle leerlingen een exemplaar van Opgavenblad A2 (zie pagina 6) - Voor alle leerlingen drie exemplaren van Werkblad

Nadere informatie

Aanvullende tekst bij hoofdstuk 1

Aanvullende tekst bij hoofdstuk 1 Aanvullende tekst bij hoofdstuk 1 Wortels uit willekeurige getallen In paragraaf 1.3.5 hebben we het worteltrekalgoritme besproken. Dat deden we aan de hand van de relatie tussen de (van tevoren gegeven)

Nadere informatie

H9 Exponentiële verbanden

H9 Exponentiële verbanden H9 Exponentiële verbanden Havo 5 wiskunde A Getal & Ruimte deel 3 PTA 1 Oefenmateriaal examens 2 Voorkennis Rekenen met procenten Formule van procentuele verandering Vermenigvuldigingsfactor Procent op

Nadere informatie

Wanneer je de opdracht klaar hebt, stop je het werkblad in je werkmap of vraag je je docent. Noteer jouw score in je Elektronisch Logboek.

Wanneer je de opdracht klaar hebt, stop je het werkblad in je werkmap of vraag je je docent. Noteer jouw score in je Elektronisch Logboek. Dag 1 Opdracht 1 Geef jezelf een cijfer Je kunt op verschillende manieren over jezelf denken. Het beeld dat je van jezelf hebt, noemen we het zelfbeeld. Het zelfbeeld heeft te maken met hoe je jezelf ziet

Nadere informatie

Een spoedcursus python

Een spoedcursus python Een spoedcursus python Zoals je in de titel misschien al gezien hebt, geven wij een spoedcursus Python. Door deze cursus leer je alle basics, zoals het rekenen met Python en het gebruik van strings. Het

Nadere informatie

Rekentijger - Groep 7 Tips bij werkboekje A

Rekentijger - Groep 7 Tips bij werkboekje A Rekentijger - Groep 7 Tips bij werkboekje A Omtrek en oppervlakte (1) Werkblad 1 Van een rechthoek die mooi in het rooster past zijn lengte en breedte hele getallen. Lengte en breedte zijn samen gelijk

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni uur

Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni uur Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 7 punten

Nadere informatie

MACHINES. ... en kralenkettingen. Onderzoeksprogramma Vierkant voor Wiskunde. Wiskundeclubs. Tristan Cranendonk & Joost Langeveld

MACHINES. ... en kralenkettingen. Onderzoeksprogramma Vierkant voor Wiskunde. Wiskundeclubs. Tristan Cranendonk & Joost Langeveld MACHINES... en kralenkettingen. Onderzoeksprogramma Vierkant voor Wiskunde Wiskundeclubs Tristan Cranendonk & Joost Langeveld Kralenketting machines 1 Uitleg van de gebruikte symbolen: In de kantlijn staan

Nadere informatie

Variabelen in enveloppen

Variabelen in enveloppen U UNPLUGGED Variabelen in enveloppen Lestijd: 20 minuten Deze basisles omvat alleen oefeningen. Er kunnen inleidende en afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar

Nadere informatie

Archeologen logboek Namen:....

Archeologen logboek Namen:.... Archeologen logboek Namen:... Bladzijde 1 De antwoorden op deze vragen kun je vinden bij de internetsites die bij opdracht 1 op de WebQuest staan. Vul de antwoorden in de piramide in. De letters in de

Nadere informatie

afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd voor is.

afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd voor is. U UNPLUGGED Binaire polsbandjes Lestijd: 15 minuten Deze basisles omvat alleen oefeningen. Er kunnen inleidende en afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd

Nadere informatie

Leren als een expert!

Leren als een expert! Leren als een expert! Welk vak vind jij lastig? Wiskunde, of juist Frans? Ken je iemand die heel goed is in dat vak? En heb je wel eens aan diegene gevraagd hoe hij/zij voor dat vak leert? Als je dat weet,

Nadere informatie

Deel C. Breuken. vermenigvuldigen en delen

Deel C. Breuken. vermenigvuldigen en delen Deel C Breuken vermenigvuldigen en delen - 0 Sprongen op de getallenlijn. De sprongen op de getallenlijn zijn even groot. Schrijf passende breuken of helen bij de deelstreepjes. 0 Welk eindpunt wordt bereikt

Nadere informatie

HANDREIKINGEN VANUIT WISKUNDIG- DIDACTISCH ONDERZOEK: LOGARITMEN EN HET INPRODUCT TOM COENEN EN MARK TIMMER

HANDREIKINGEN VANUIT WISKUNDIG- DIDACTISCH ONDERZOEK: LOGARITMEN EN HET INPRODUCT TOM COENEN EN MARK TIMMER HANDREIKINGEN VANUIT WISKUNDIG- DIDACTISCH ONDERZOEK: LOGARITMEN EN HET INPRODUCT TOM COENEN EN MARK TIMMER INHOUDSOPGAVE WAT GAAN WE VANDAAG ALLEMAAL DOEN? Logaritmen De setting Geschiedenis van de logaritme

Nadere informatie

Reken zeker: leerlijn kommagetallen

Reken zeker: leerlijn kommagetallen Reken zeker: leerlijn kommagetallen De gebruikelijke didactische aanpak bij Reken Zeker is dat we eerst uitleg geven, vervolgens de leerlingen flink laten oefenen (automatiseren) en daarna het geleerde

Nadere informatie

De Melkweg groep 3-4. Lesbeschrijving De Melkweg. Inleiding 15 minuten. 1 Bron: www.ruimtevaartindeklas.nl

De Melkweg groep 3-4. Lesbeschrijving De Melkweg. Inleiding 15 minuten. 1 Bron: www.ruimtevaartindeklas.nl De Melkweg groep 3-4 Als je naar de sterren kijkt, komen als vanzelf veel vragen op. Hoeveel sterren zijn er? Waar bestaan al die sterren uit? Hoe ver weg zijn ze? De sterren die wij vanaf de aarde zien,

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. Eindverslag 86. Extra opdrachten 90. Tips voor op school 94

Inhoud. Inleiding 7. Eindverslag 86. Extra opdrachten 90. Tips voor op school 94 Inhoud Inleiding 7 deel 1 lees- en kijkbio Hoofdstuk 1 Verhalen vertellen 10 Hoofdstuk 2 Zelf verhalen vertellen 12 Hoofdstuk 3 Voorlezen 16 Hoofdstuk 4 Verhalen lezen 18 Hoofdstuk 5 Verhalen in boeken

Nadere informatie

1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto.

1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. R K C N T LS 1 Opdracht 1 Deze opdracht doe je in een groepje van vier. 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een andere foto. 3. Zoek samen nog

Nadere informatie

Genoeg ruimte? In de methodes

Genoeg ruimte? In de methodes Genoeg ruimte? Het berekenen van de oppervlakte van rechthoekige figuren komt in alle methoden voor. Vaak staat in de tekening aangegeven wat de te gebruiken eenheid is, bijvoorbeeld een vierkante meter.

Nadere informatie

Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding Lesmethode Groep 7 &8 Huiswerk Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 5 Verantwoording methodiek 6 Doorgaande lijn Po en Vo 7 Preventief en curatief 8 Organiseer je les 9 Praktische

Nadere informatie

P2 Exponentiële groei

P2 Exponentiële groei P2 Exponentiële groei Opgave 1 a. Zet in Excel in A1: Aantal jaar en in B1: Spaarbedrag. b. Zet in A2-A11 de getallen 1 t/m 10. Handig doen. Zie hulp bij Excel blad 6. c. Zorg met een formule dat er in

Nadere informatie

Verdiepingsmodule Getallen Tweede bijeenkomst maandag 8 april 2013 monica wijers en vincent jonker

Verdiepingsmodule Getallen Tweede bijeenkomst maandag 8 april 2013 monica wijers en vincent jonker Verdiepingsmodule Getallen Tweede bijeenkomst maandag 8 april 2013 monica wijers en vincent jonker Programma Breuken PPON Leerlijn Didactiek van bewerkingen Breuken en kommagetallen in het echt Kommagetallen

Nadere informatie

BLAD 6: KARWEITJES EN KOZIJNEN

BLAD 6: KARWEITJES EN KOZIJNEN BLAD 6: KARWEITJES EN KOZIJNEN 1. Samen een karweitje doen a. Vier vrienden hebben een karweitje gedaan. Samen hebben ze daarmee 60 euro verdiend. Hoeveel krijgt ieder?... b. Hoeveel zou iedereen krijgen

Nadere informatie

vwo: Het maken van een natuurkunde-verslag vs 21062011

vwo: Het maken van een natuurkunde-verslag vs 21062011 Het maken van een verslag voor natuurkunde, vwo versie Deze tekst vind je op www.agtijmensen.nl: Een voorbeeld van een verslag Daar vind je ook een po of pws verslag dat wat uitgebreider is. Gebruik volledige

Nadere informatie

blok 11 groep 4 Malmberg s-hertogenbosch

blok 11 groep 4 Malmberg s-hertogenbosch blok 11 groep 4 naam:... Malmberg s-hertogenbosch blok 11 les 6 0 Kleur de antwoorden van de tafel van 2 geel en de tafel van 5 rood. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Nadere informatie

Nu een leuk stukje wiskunde ter vermaak (hoop ik dan maar). Optellen van oneindig veel getallen

Nu een leuk stukje wiskunde ter vermaak (hoop ik dan maar). Optellen van oneindig veel getallen Nu een leuk stukje wiskunde ter vermaak (hoop ik dan maar). Optellen van oneindig veel getallen Ter inleiding: tellen Turven, maar: onhandig bij grote aantallen. Romeinse cijfers: speciale symbolen voor

Nadere informatie

id-o-matic fantasiekaarten wie woont hier? 1 Foto: Wikimedia Commons: Uberprutser

id-o-matic fantasiekaarten wie woont hier? 1 Foto: Wikimedia Commons: Uberprutser kinderboekenweek 2016 id-o-matic fantasiekaarten wie woont hier? 1 Foto: Wikimedia Commons: Uberprutser wie woont hier? 2 wat gebeurt hierna? 3 wat gebeurt hierna? 4 Wikimedia Commons: Karen Beate Nøsterud

Nadere informatie

Lesmateriaal bovenbouw

Lesmateriaal bovenbouw Lesmateriaal bovenbouw Workshopdag Satellieten 8 oktober 2008 Space Expo, Noordwijk Bouw je eigen telescoop Benieuwd naar het oppervlak van de maan? Of de ringen van Saturnus? Deze dingen staan te ver

Nadere informatie

Intakemiddag

Intakemiddag Intakemiddag 2017-2018 Welkom bij het IVKO, dé kunstschool van Amsterdam. Omdat kunst en creativiteit zo belangrijk zijn voor jou en voor ons, willen we graag uitgebreid met je kennismaken. Daar is dit

Nadere informatie