Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie?"

Transcriptie

1 Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie? Marcel Boogers * 1 Inleiding Politicologische beschouwingen over de aanstaande decentralisaties richten zich vooral op de gevolgen van deze operatie voor de verhoudingen tussen de rijksoverheid en gemeenten. Daarbij gaat het enerzijds om het vermogen van gemeenten om de gedecentraliseerde taken af te stemmen op lokale wensen en behoeften, en anderzijds om de mate waarin gemeenten hiervoor de ruimte krijgen van parlement en departementen. Toch verandert er meer met de decentralisaties. De nieuwe gemeentelijke taken op het gebied van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en sociale zekerheid vragen immers om de inzet en betrokkenheid van maatschappelijke organisaties, clubs, verenigingen en vrijwilligers die zich juist op sublokaal niveau georganiseerd hebben. Dat verandert de verhoudingen tussen gemeenten en hun buurten, wijken en dorpskernen. Tot slot verschuift de balans tussen gemeenten en regionale samenwerkingsverbanden. Om bedrijfseconomische en financiële redenen worden de gedecentraliseerde taken op regionaal niveau voorbereid en uitgevoerd. Want zelfs steden zijn te klein om de benodigde specialistische expertise aan te trekken, contracten met zorgaanbieders goedkoop aan te besteden en de financiële risico s van de nieuwe taken zelfstandig op te vangen. Al deze veranderende verhoudingen tussen rijk, gemeenten, buurten en regio s kennen een eigen dynamiek en zijn op verschillende manieren met elkaar verbonden, waardoor de gevolgen van de decentralisaties lastig te voorspellen zijn. Niet in het minst omdat de zorgaanbieders, verzekeraars, patiëntenorganisaties, werknemers en werkgevers grote belangen hebben bij het bestendigen of veranderen van bestaande verhoudingen. De verdeling van taken en bevoegdheden over rijk, gemeenten, buurten en regio s is dus niet alleen de uitkomst van efficiencyoverwegingen, maar ook (en misschien: vooral) het gevolg van een machtsstrijd tussen belanghebbenden. De uitkomsten hiervan roepen allerlei vragen op over de democratische verankering van de nieuwe zorg- en socialezekerheidsarrangementen die met de nieuwe decentralisaties gaan ontstaan. Daarbij gaat het niet alleen om de positie van gemeenteraden, maar ook om de zeggenschap van zorgbehoevenden of werkzoekenden. * Prof. dr. Marcel Boogers is bijzonder hoogleraar innovatie en regionaal bestuur aan de Universiteit Twente en senior adviseur bij BMC-advies Beleid en Maatschappij 2014 (41) 2

2 Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie? 2 Politisering op de juiste schaal Om de belangen van alle betrokkenen beter te kunnen begrijpen en hun machtspositie te kunnen duiden is het relevant om terug te grijpen op het klassieke mobilisation of bias- leerstuk van de Amerikaanse politicoloog Eric Elmer Schattschneider (Schattschneider, 1960). Volgens deze benadering heeft de schaal waarop vraagstukken worden gepolitiseerd een grote invloed op de uitkomst van politieke besluitvormingsprocessen, waardoor politieke machtsuitoefening zich vaak hierop richt. Dat is ook aan de hand bij de decentralisaties. Decentralisaties veranderen immers de schaal waarop conflicten over zorg en sociale zekerheid tot ontwikkeling komen, en daarmee de machtsbalansen tussen belanghebbende partijen. Wie op nationaal niveau een sterke machtspositie heeft, hoeft dat niet op lokaal niveau te hebben; wie in de buurt zwak vertegenwoordigd is, kan regionaal misschien veel beter zijn stem laten gelden. Om een indruk te krijgen van de manier waarop decentralisaties het politieke debat over de betreffende taken verandert is het eerst van belang te weten hoe deze taken nu worden gepolitiseerd. Hierna is het de vraag hoe dat gaat veranderen als de besluitvorming over deze taken op lokaal, buurt- of wijkniveau komt te liggen. Wat wordt onderwerp van politieke discussies, wat niet, en wat betekent dat voor de machtspositie van betrokkenen? Aan de hand van de antwoorden op deze vragen kan tot slot worden nagegaan hoe deze nieuwe machtsconstellatie democratisch kan worden verankerd. Daarbij beperken we ons voornamelijk tot de decentralisatie van zorgtaken. 3 De politisering en depolitisering van zorg Gezondheidszorg laat niet veel ruimte voor politisering (Gunning, 2014). Met uitzondering van enkele medisch-ethische kwesties is zorg geen onderwerp waar scherpe politieke discussies over worden gevoerd. Waar dat wel het geval is, betreft het steeds stelseldiscussies, waarbij het de laatste tijd vooral ging over de negatieve uitwassen van schaalvergroting of privatisering. Over de inhoud van zorg gaat het nooit: die moet gewoon goed zijn. Iedereen is het erover eens dat we daarvoor moeten kunnen vertrouwen op de expertise van professionals. De inhoud van de zorg is dus gedepolitiseerd, de inrichting van de zorg is politiek. Met de decentralisaties van zorgtaken gaat dat op verschillende manieren veranderen. Allereerst moeten belangrijke besluiten worden genomen over de inrichting van decentrale zorgstelsels. Daarbij gaat het om afspraken over prijs, kwaliteit en toegang tot de zorg, en de wijze waarop nieuwe zorgarrangementen met verzekeraars, zorgaanbieders, mantelzorgorganisaties en vrijwilligers deze afspraken kunnen uitvoeren. Dit debat wordt vooral op regionaal niveau gevoerd tussen de wethouders van de samenwerkende gemeenten, de zorgverzekeraars en de zorgaanbieders. De belangen van zorgbehoevenden zijn hier niet vertegenwoordigd; niet door gemeenteraden, niet door patiëntenorganisaties en ook niet door cliëntenraden. Wat volgens Dahls plumbers law geldt voor de vertegenwoordiging van beroepsgroepen (Dahl, 1989), geldt ook voor patiëntenorganisaties: landelijk heb- Beleid en Maatschappij 2014 (41) 2 147

3 Marcel Boogers ben ze voldoende leden om hun stem te laten horen, maar lokaal en regionaal kunnen ze niet voldoende gewicht in de schaal leggen. Cliëntenraden zijn er alleen nog maar op lokaal niveau, en gemeenteraden kunnen alleen indirect via hun wethouders invloed uitoefenen. Door de dominantie van zorginkopers (wethouders en zorgverzekeraars) en zorgaanbieders (de zorgverlenende instanties) bestaat de neiging om het onderwerp waarover zij onderhandelen de globale inrichting van het zorgstelsel als een apolitieke zakelijke overeenkomst te presenteren. Dat is het natuurlijk niet: de afwegingen die worden gemaakt tussen kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid hebben ook een politiek karakter. Verder gaat het hier ook om de verdeling van zeggenschap tussen de samenwerkende gemeenten. Ook dat is politiek, maar wel bureaupolitiek. Binnen de gestelde financiële en organisatorische kaders moet vervolgens worden besloten over de inzet van vrijwilligers en mantelzorgorganisaties. Dat gebeurt vooral op lokaal niveau, waarbij partijpolitieke verschillen meer de ruimte krijgen. Christendemocraten hebben van oudsher andere opvattingen over de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de zorgverlening dan bijvoorbeeld liberalen of sociaaldemocraten. Maar ook hier ligt depolitisering op de loer: kengetallen uit gemeentelijke wijkmonitors over maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid spelen eveneens een belangrijke rol bij de besluitvorming over de lokale invulling van het regionale zorgstelsel. De inrichting van de zorg, die eerst onderwerp was van politiek debat, lijkt nu te worden gedepolitiseerd. Ook het hoge tempo waarin gemeenten zich moeten voorbereiden op de nieuwe zorgtaken draagt niet bij aan de mogelijkheid om politieke afwegingen te maken (Boogers e.a., 2009; Munneke, 2013). De inhoud van zorg die altijd is gedepolitiseerd tot een onderwerp van (para)medische afwegingen wordt daarentegen juist politiek gemaakt door decentralisaties. Twee mechanismen dragen hieraan bij. Het eerste mechanisme is dat zorginhoud en zorgstelsel steeds meer met elkaar verknoopt raken door de inzet van vrijwilligers en mantelzorgorganisaties. Dat laatste is namelijk niet alleen een aspect van het zorgstelsel, maar bepaalt ook in belangrijke mate de zorginhoud. Of zorg alleen verleend wordt door professionals of ook door vrijwilligers, is van invloed op de inhoud van de zorg en de zorgkwaliteit. Of dit een positieve of negatieve invloed is, doet niet ter zake; dat de politieke opvattingen hierover verschillen des te meer. De veranderde systematiek van de gedecentraliseerde zorg versterkt dit mechanisme. Waar eerst het recht op zorg centraal stond (gebaseerd op medische zorgindicaties), is nu de zorgbehoefte het uitgangspunt van handelen. Bij het bepalen van die zorgbehoeften en het vinden van een manier om in die behoeften te voorzien bestaat een grotere keuzeruimte, die door het tweede mechanisme gemakkelijk politiek kan worden gemaakt. Dat tweede mechanisme is de korte afstand tussen zorgverlening en politieke besluitvorming die met de decentralisaties ontstaat. Gemeenteraadsleden kunnen gemakkelijk een rol gaan spelen bij het articuleren van individuele en collectieve zorgbehoeften en het opeisen van een zorgaanbod. Zorgprofessionals, waarover in eerdere stelseldiscussies steeds werd gezegd dat ze meer handelingsvrijheid moeten krijgen (Van den Brink, Pessers & Jansen, 2005), zullen nu waarschijnlijk kritisch worden gevolgd door gemeenteraadsleden. Zeker in situaties waar het misgaat of 148 Beleid en Maatschappij 2014 (41) 2

4 Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie? waar er anderszins vragen zijn bij de kwaliteit van de geleverde zorg zal de verantwoordelijke wethouder indringend ter verantwoording worden geroepen, met alle gevolgen van dien voor professionals. De wijze waarop dit gebeurt, zal afhangen van de politieke cultuur in een gemeente, maar het gevaar van cliëntelisme en een onproductieve overpolitisering is niet ondenkbeeldig. In Italië was dit een reden om de gedecentraliseerde gezondheidszorg in de jaren negentig van de vorige eeuw weer te re-centraliseren (Marcon & Panozzo, 1998). In Nederland ziet het er naar uit dat de gemeenteraad op enige afstand van de uitvoering van de zorg wordt geplaatst door deze onder te brengen in sociale wijkteams, maar of dit de bemoeienis van de raad zal verminderen is nog niet duidelijk. 4 Decentralisaties en democratische verankering De nieuwe verhoudingen die met de decentralisaties gaan ontstaan en de veranderde wijze waarop zorgtaken zullen worden gepolitiseerd, roepen een aantal vragen op over de democratische verankering van het nieuwe zorgstelsel. Als het gaat om de rol van de gemeenteraad, kan worden geconcludeerd dat deze te sterk is op lokaal niveau en te zwak op regionaal niveau. Op het lokale niveau bestaat het gevaar van een overpolitisering van de daar geboden zorginhoud. De verstrekking van steunkousen aan een bejaarde of een hulpprogramma voor een adolescent met anorexia wordt dan onderwerp van politieke discussies, voor of achter de schermen. Een manier om dit gevaar te bezweren is door de hulpbehoevenden een stevige rol te geven in de beoordeling van en besluitvorming over de zorginhoud. Daarbij kan gemakkelijk worden voortgebouwd op de ervaring met Wmocliëntenraden (Wet maatschappelijke ondersteuning). Op het regionale niveau, waar politiek belangrijke afspraken worden gemaakt over de bekostiging en budgettering van de zorg, is de invloed van de gemeenteraad juist geringer. Die kan op verschillende manieren worden versterkt, niet alleen met vormen van politieke of bestuurlijke schaalvergroting (de instelling van regioraden of de vorming van regiogemeenten), maar ook door andere democratische innovaties (Boogers, 2013). Daarbij kan worden gedacht aan manieren om ook zorgbehoevenden een rol te geven in de beleidsvoorbereiding en besluitvorming. Op die manier kunnen de regionale zorgstelsels sterker worden gepolitiseerd en gedemocratiseerd. Literatuur Boogers, M.J.G.J.A., Schaap, L., Collignon, E.D., & Karsten, N. (2009). Decentralisatie als opgave. Bestuurswetenschappen, 63 (1), Boogers, M.J.G.J.A. (2013). Het raadsel van de regio: waarom regionale samenwerking soms succes heeft (oratie). Enschede: Universiteit Twente. Brink, G. van den, Pessers, D., & Jansen, Th. (2005). Beroepszeer: waarom Nederland niet goed werkt. Den Haag: Boom Lemma uitgevers. Dahl, R.A. (1989). Democracy And Its Critics. New York: Yale University Press. Gunning, L. (2014). Politieke retoriek, de markt en de angst voor de dood - tiende Rob-lezing. Den Haag: Raad voor het openbaar bestuur. Beleid en Maatschappij 2014 (41) 2 149

5 Marcel Boogers Marcon, G., & Panozzo, F. (1998). Reforming the reform: changing roles for accounting and management in the Italian health care sector. European Accounting Review, 7 (2), Munneke, S. (2013). De staatsrechtelijke rol van de gemeenteraad bij decentralisaties. In: H. Bosselaar & G. Vonk (red.), Bouwplaats lokale verzorgingsstaat: wetenschappelijke reflecties op de decentralisaties in de sociale zekerheid en zorg. Den Haag: Boom Juridische uitgevers, Schattschneider, E.E. (1960). The Semisovereign People: A Realist s View of Democracy in America. New York: Holt, Rinehart and Winston. 150 Beleid en Maatschappij 2014 (41) 2

Collegereeks DYNAMISCH

Collegereeks DYNAMISCH Professional Learning & Development Executive Education Collegereeks DYNAMISCH EN STRATEGISCH TRANSFORMEREN in het Sociale Domein Locatie: Amersfoort Collegereeks DYNAMISCH EN STRATEGISCH TRANSFORMEREN

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Drie decentralisaties voor gemeenten

Drie decentralisaties voor gemeenten Drie decentralisaties voor gemeenten Onze visie en aanpak Pim Masselink Joost van der Kolk Amersfoort 24 april 2014 Inhoud 1. Inleiding 2. Veranderende rol van de gemeente 3. Veranderopgave: richten, inrichten

Nadere informatie

Reimerswaal VERKIEZINGSPROGRAMMA RAADSPERIODE HET KAN ANDERS! STEM GEWOON CDA!

Reimerswaal VERKIEZINGSPROGRAMMA RAADSPERIODE HET KAN ANDERS! STEM GEWOON CDA! Reimerswaal VERKIEZINGSPROGRAMMA RAADSPERIODE 2014-2018 HET KAN ANDERS! STEM GEWOON CDA! Reimerswaal Het kan anders Ons land verandert snel. Niet alleen kennen we op dit moment in Nederland financieel

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Inbreng Kadernota Jeugd

Inbreng Kadernota Jeugd Inbreng Kadernota Jeugd Commissie: Cie Samenleving Datum: 8 oktober 2014 Voorzitter, Vandaag trappen we af met de bespreking van de eerste decentralisatie, namelijk die van de jeugdzorg. Wij staan als

Nadere informatie

Zelfregie en eigen kracht in de praktijk

Zelfregie en eigen kracht in de praktijk Zelfregie en eigen kracht in de praktijk 1 Lelystad 4 november 2013 Het sociale domein : wie wordt waar eigenlijk beter van en waarom? 2 Waar Lelystad voor staat (1) meer participatie en zelfredzaamheid

Nadere informatie

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47 Voorwoord Wie wil begrijpen hoe het Nederlandse zorgstelsel functioneert en op zoek gaat naar informatie, dreigt er al snel in te verdrinken. Waar te beginnen? Dat geldt ook voor de regels die op de zorg

Nadere informatie

JGZ in het sociaal domein Een agenda van verbinden

JGZ in het sociaal domein Een agenda van verbinden JGZ in het sociaal domein Een agenda van verbinden Prof.dr. Kim Putters Directeur Sociaal en Cultureel Planbureau Hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg Trends: Nederland, participatiesamenleving? Lange

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding rv 321 RIS 79718_001019 Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding Op het terrein van het lokaal onderwijsbeleid is in de afgelopen jaren veel veranderd. De

Nadere informatie

Gezondheiden Zorg in Overijssel

Gezondheiden Zorg in Overijssel Gezondheiden Zorg in Overijssel Ontwikkelingen en Perspectieven Hans Peter Benschop Gemeente Hof van Twente Goor, 1 juni 2016 Hof van Twente Gezond Gemiddelde leeftijd hoger dan Nederlandse gemiddelde

Nadere informatie

Innovatie Wmo versus kleur gemeentelijke colleges B&W

Innovatie Wmo versus kleur gemeentelijke colleges B&W Innovatie Wmo versus kleur gemeentelijke colleges B&W Prof.dr. Jan Telgen 1, Niels Uenk MSc 2 De Universiteit Twente en het Public Procurement Research Centre 3 (PPRC) hebben de mate van innovatie in recente

Nadere informatie

POSITION PAPER. Krachtige partner in de transformatie naar wijk- en populatiegericht werken. Onze route naar 2018 REGIONALE ONDERSTEUNINGS STRUCTUREN

POSITION PAPER. Krachtige partner in de transformatie naar wijk- en populatiegericht werken. Onze route naar 2018 REGIONALE ONDERSTEUNINGS STRUCTUREN POSITION PAPER REGIONALE ONDERSTEUNINGS STRUCTUREN Krachtige partner in de transformatie naar wijk- en populatiegericht werken Onze route naar 2018 Context en ontwikkelingen De gezondheidszorg staat op

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : Agendanummer : Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : E.J. (Eric) van Tatenhove Voorstel aan de raad Onderwerp : Gefaseerde

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

High trust High penalty. Inzicht en externe oriëntatie

High trust High penalty. Inzicht en externe oriëntatie High trust High penalty Inzicht en externe oriëntatie Presentatie Hans Niemeijer, Strategisch Businesscontroller Antoine Nikkessen, Senior auditor / Risicomanager 1 Nu wordt een steeds groter deel van

Nadere informatie

Gefaseerde invulling congruent samenwerkingsverband 3 decentralisaties sociaal domein

Gefaseerde invulling congruent samenwerkingsverband 3 decentralisaties sociaal domein Gefaseerde invulling congruent samenwerkingsverband 3 decentralisaties sociaal domein Inleiding Op 1 januari 2015 krijgen gemeenten de verantwoordelijkheid voor een aantal nieuwe taken in het sociale domein

Nadere informatie

Het organiseren van een Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK)

Het organiseren van een Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK) Vragenlijst Inhoud: 1. In hoeverre is er een gedeelde visie in de regio over wat er op lokaal, regionaal en bovenregionaal niveau dient te worden ingekocht en georganiseerd? Er vindt al goede samenwerking

Nadere informatie

Samen sterk in het sociaal domein

Samen sterk in het sociaal domein Samen sterk in het sociaal domein Duurzaam organiseren van het sociaal domein door intergemeentelijke samenwerking In dit artikel gaan we in op de meerwaarde van samenwerking tussen gemeenten in het sociaal

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT:

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Op weg naar een Kamer Mondzorg Josef Bruers LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Quality for the future 4 oktober 2013 Kamer Mondzorg Werktitel voor een initiatief om in Nederland te komen

Nadere informatie

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Marktwerking in de zorg Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Inhoud Wat is marktwerking? Gezondheidszorg: een imperfecte markt Privatisering van de zorg Zorgen over de markt What

Nadere informatie

Beknopte rapportage. Pilot Informatie voor de informele zorg

Beknopte rapportage. Pilot Informatie voor de informele zorg Beknopte rapportage van de Pilot Informatie voor de informele zorg Gemeente Enschede en Ministerie van VWS Juni december 2012 Pagina 1 Inhoud Inleiding... 3 Grotere rol van mantelzorgers en vrijwilligers...

Nadere informatie

Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht?

Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht? NVTZ Lokaliteit en toezicht houden Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht? Rian van de Schoot -Vilans Programma Hervorming Langdurende Zorg en de opkomst van wijkteams Wat weten

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

Toelichting Gemeenschappelijke regeling samenwerking decentralisaties sociale domein.

Toelichting Gemeenschappelijke regeling samenwerking decentralisaties sociale domein. Toelichting Gemeenschappelijke regeling samenwerking decentralisaties sociale domein. Algemeen. Gemeenschappelijke regeling zonder meer. Onder een gemeenschappelijke regeling wordt verstaan: een meerzijdige

Nadere informatie

Decentralisaties als kans en noodzaak voor de publieke gezondheid. Bijeenkomst Publieke Gezondheid & het Sociale Domein

Decentralisaties als kans en noodzaak voor de publieke gezondheid. Bijeenkomst Publieke Gezondheid & het Sociale Domein Bijeenkomst Publieke Gezondheid & het Sociale Domein 10 september 2015 Decentralisaties als kans en noodzaak voor de publieke gezondheid Onno de Zwart Directeur Welzijn, Zorg & Jeugdhulp 1 De decentralisaties

Nadere informatie

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa. Het gesproken woord geldt Speech VNG-voorzitter Jorritsma Rob, 25 november 2013 Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

Profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Commissarissen en zijn leden

Profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Commissarissen en zijn leden Bijlage a Profielschets van de omvang en samenstelling van de Raad van Commissarissen en zijn leden De functie van de Raad van Commissarissen. In deze profielschets wordt eerst ingegaan op de achtergronden

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014 Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie 22 september 2014 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding 2. Strategische outline 3. De markt en de vereniging 4. Strategische domeinen 5. Beweging 1. Inleiding en

Nadere informatie

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1 Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1.1 De Zorgbalans beschrijft de prestaties van de gezondheidszorg In de Zorgbalans geven we een overzicht van de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg

Nadere informatie

De Wmo Bob van der Meijden 17 mei 2014 VNG

De Wmo Bob van der Meijden 17 mei 2014 VNG De Wmo 2015 Bob van der Meijden 17 mei 2014 VNG Programma De huidige Wmo De veranderingen per 2015 Kansen en bedreigingen Het sociale domein Rol van de raad De huidige Wmo: achtergrond en praktijk 1. Uitgangspunten

Nadere informatie

ons kenmerk BB/U Lbr. 13/109

ons kenmerk BB/U Lbr. 13/109 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Overlegresultaat decentralisatie langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning Samenvatting uw kenmerk

Nadere informatie

Strategische agenda pag. 3 Onze missie pag. 3 Onze koers pag. 5 Onze speerpunten pag. 6 Onze kerntaken

Strategische agenda pag. 3 Onze missie pag. 3 Onze koers pag. 5 Onze speerpunten pag. 6 Onze kerntaken Strategische agenda 2018-2020 pag. 3 Onze missie pag. 3 Onze koers pag. 5 Onze speerpunten pag. 6 Onze kerntaken Onze missie Wij staan voor goede en betaalbare zorg voor alle inwoners van Nederland. Onze

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Aandacht voor iedereen

Aandacht voor iedereen Aandacht voor iedereen Veranderingen in de zorg Klankbordgroep belangenbehartiging Aalsmeer 12 mei 2014 Esther Anker Adviseur versterking Wmo In deze presentatie 1. Landelijke ontwikkelingen 2. Hoe is

Nadere informatie

REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR

REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR 1. De bestuurstaak 1.1 Ingevolge de statuten bestuurt de Raad van Bestuur de stichting onder toezicht van de Raad van Toezicht. 1.2 De Raad van Bestuur dient het belang van de

Nadere informatie

OMGAAN MET ALS MEER- SCHALIG- HEID GEMEENTEN OPDRACHT- GEVER ESSAY

OMGAAN MET ALS MEER- SCHALIG- HEID GEMEENTEN OPDRACHT- GEVER ESSAY GEMEENTEN OMGAAN MET ALS MEER- OPDRACHT- SCHALIG- GEVER HEID Straks zijn gemeenten verantwoordelijk voor een groot deel van de zorg en het welzijn van haar inwoners. Zij moeten dan diensten voor begeleiding,

Nadere informatie

ons kenmerk ECSD/U201501509

ons kenmerk ECSD/U201501509 Transitiecommissie Sociaal Domein Postbus 20011 2500 EA 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8463 betreft VNG reactie 3 e rapportage uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201501509 bijlage(n) datum 15 september

Nadere informatie

Kennisdag Nieuwe Democratie! Nieuwe Bedrijfsvoering? Subtitel van het document. Wat betekent de veranderende democratie voor uw organisatie?

Kennisdag Nieuwe Democratie! Nieuwe Bedrijfsvoering? Subtitel van het document. Wat betekent de veranderende democratie voor uw organisatie? Nieuwe Democratie! Nieuwe Bedrijfsvoering? Kennisdag 2017 Wat betekent de veranderende democratie voor uw organisatie? Thijs Jagersma Govert Schermers Subtitel van het document Welkom! Ons Verhaal 3. Nieuwe

Nadere informatie

Decentralisatie Revisited. Door roel in t veld. Hoogleraar bestuurskunde

Decentralisatie Revisited. Door roel in t veld. Hoogleraar bestuurskunde DecentralisatieRevisited Doorroelin tveld Hoogleraarbestuurskunde 35jaargeledenschreefikindittijdschrifteenartikeloverdecentralisatieonderdetitel Decentralisatievanonderafbezien (1979,blz.123134).Daarinconstateerdeikdatgeen

Nadere informatie

Kennis van de Overheid. Maatschappelijk. Zorg voor. zorgen dat

Kennis van de Overheid. Maatschappelijk. Zorg voor. zorgen dat Kennis van de Overheid Maatschappelijk Zorg voor zorgen dat De decentralisaties voor elkaar In het maatschappelijk domein krijgt de gemeente forse extra verantwoordelijkheden voor jeugd, mensen met een

Nadere informatie

Decentralisaties als machtsvraagstuk

Decentralisaties als machtsvraagstuk Decentralisaties als machtsvraagstuk Jos van der Lans Van der Wielen-lezing 2016 Opsterland 8 april 2016 @josvanderlans Wanneer zijn we in Nederland gaan praten over decentraliseren? Was dat: a. In 2012

Nadere informatie

Reglement Raad van Bestuur Stichting Koninklijke Visio. 1 De bestuurstaak. 2 Verantwoording en verantwoordelijkheid

Reglement Raad van Bestuur Stichting Koninklijke Visio. 1 De bestuurstaak. 2 Verantwoording en verantwoordelijkheid Reglement Raad van Bestuur Stichting Koninklijke Visio 1 De bestuurstaak 1.1 Ingevolge de statuten bestuurt de Raad van Bestuur de stichting onder toezicht van de Raad van Toezicht. 1.2 De Raad van Bestuur

Nadere informatie

Inspiratiediner Wij in de Wijk. Bora Avric, Senior Adviseur Movisie

Inspiratiediner Wij in de Wijk. Bora Avric, Senior Adviseur Movisie Inspiratiediner Wij in de Wijk Bora Avric, Senior Adviseur Movisie 6/23/2014 Sportquiz Vraag 1: Hoeveel procent van de Nederlanders sport minimaal 1 x per maand? 64% of 75 % Sportquiz Vraag 1: Hoeveel

Nadere informatie

DECENTRALISATIES EN DE GEVOLGEN VOOR ZORGVERLENERS PROF. DR. JAN TELGEN INTRAKOOP JAARCONGRES DEN BOSCH, 17 JUNI 2014

DECENTRALISATIES EN DE GEVOLGEN VOOR ZORGVERLENERS PROF. DR. JAN TELGEN INTRAKOOP JAARCONGRES DEN BOSCH, 17 JUNI 2014 DECENTRALISATIES EN DE GEVOLGEN VOOR ZORGVERLENERS PROF. DR. JAN TELGEN INTRAKOOP JAARCONGRES DEN BOSCH, 17 JUNI 2014 AGENDA De veranderende situatie voor gemeenten Attentiepunt: substitutie Inkopen van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

In de Haagse Context

In de Haagse Context Duurzame Zorg en Ondersteuning in de Buurt In de Haagse Context 10 december 2013 Loes Hulsebosch en Karen Duys Thematafel Haagse Context, programma Wat is de Haagse Context? Inhoudelijk, organisaties,

Nadere informatie

ons kenmerk BB/U Lbr. 13/035

ons kenmerk BB/U Lbr. 13/035 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Sociaal Akkoord Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk BB/U201300598 Lbr. 13/035 bijlage(n) datum 19 april 2013

Nadere informatie

We lichten de onderwerpen uit de kwaliteitsagenda hieronder verder toe.

We lichten de onderwerpen uit de kwaliteitsagenda hieronder verder toe. Kwaliteitsagenda Zorg Thuis 2016 Mensen met een kwetsbare gezondheid blijven langer zelfstandig thuis wonen. Dat kan alleen als zorg thuis goed geregeld is. Mensen hebben recht op maatwerk van goede kwaliteit

Nadere informatie

Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Kamervragen 19 februari 2008

Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Kamervragen 19 februari 2008 De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 0018 00 EA Den Haag Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Kamervragen 19 februari 008 Hierbij

Nadere informatie

Opdrachtgeverschap en transformatie in het sociaal domein

Opdrachtgeverschap en transformatie in het sociaal domein Aanbestedingsrecht Cursussen & Opleidingen UU Opdrachtgeverschap en transformatie in het sociaal domein Hoe contracteren gemeenten succesvol zorgverleners in het sociaal domein? Welke mogelijkheden hebben

Nadere informatie

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk met lokale en regionale cliëntenraden, patiëntenverenigingen en belangengroepen De burger als adviseur van gemeenten 7 oktober 2015 Den Haag

Nadere informatie

Samengesteld op 30 maart 2016

Samengesteld op 30 maart 2016 Samengesteld op 30 maart 2016 Zorginkoopbeleid 2017 Zorginkoopbeleid Zorg en Zekerheid 2017 In dit stuk vindt u de missie en visie van Zorg en Zekerheid op de inkoop van zorg. Het inkoopbeleid voor de

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Datum B&W-vergadering : 9-9-2014 Openbaar Onderwerp : Beleidskader Sociaal Domein

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Datum B&W-vergadering : 9-9-2014 Openbaar Onderwerp : Beleidskader Sociaal Domein ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Datum B&W-vergadering : 9-9-2014 Openbaar Onderwerp : Beleidskader Sociaal Domein Portefeuillehouder(s) : P.J.M. Fens, K. van Waaijen Afdelingshoofd : Paraaf : Paraaf

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I Opgave 3 Meer onrust over minder sociale zekerheid (mens en werk en politieke besluitvorming) Maximumscore 5 15 Voorbeelden van een juiste omschrijving van de verzorgingsstaat (één van de volgende): 3

Nadere informatie

Raad en inwoners naar nieuwe verhoudingen. Samenvatting. Christa van Oorsouw juni 2007

Raad en inwoners naar nieuwe verhoudingen. Samenvatting. Christa van Oorsouw juni 2007 Raad en inwoners naar nieuwe verhoudingen Samenvatting Christa van Oorsouw juni 2007 Thesis in het kader van de opleiding Public Management en Policy Open Universiteit Nederland Engelse titel: City Council

Nadere informatie

Lezing dr. Joyce Sylvester, substituut ombudsman. Over de geest van de decentralisatie-wetten

Lezing dr. Joyce Sylvester, substituut ombudsman. Over de geest van de decentralisatie-wetten Congres 1 april 2016 "Zeg, ken jij de (Nationale) ombudsman?" georganiseerd door de Nationale ombudsman, de Gemeente Den Haag en het Montesquieu Instituut Lezing dr. Joyce Sylvester, substituut ombudsman

Nadere informatie

& RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: A. de Leeuw Tel,nr,: 06-35113543 Geraadpleegd consulent Nummer: 14A.00133 Datum: 04-03-2014

& RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: A. de Leeuw Tel,nr,: 06-35113543 Geraadpleegd consulent Nummer: 14A.00133 Datum: 04-03-2014 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & RAADSINFORMATIEBRIEF Van: A. de Leeuw Tel,nr,: 06-35113543 Geraadpleegd consulent Nummer: 14A.00133 Datum: 04-03-2014 Team: Jeugd, Leefbaarheid en Veiligheid Tekenstukken:

Nadere informatie

PRESTATIES IN ZORGINKOOP DR ERIK M. VAN RAAIJ ERAAIJ@RSM.NL

PRESTATIES IN ZORGINKOOP DR ERIK M. VAN RAAIJ ERAAIJ@RSM.NL PRESTATIES IN ZORGINKOOP DR ERIK M. VAN RAAIJ ERAAIJ@RSM.NL ZORGINKOOP: DE KERN VAN HET NIEUWE STELSEL Met de invoering van Zvw en Wmg in 2006 is in Nederland de omvorming van een centraal gestuurd naar

Nadere informatie

Regionale visie op welzijn. Brabant Noordoost-oost

Regionale visie op welzijn. Brabant Noordoost-oost Regionale visie op welzijn Brabant Noordoost-oost Inleiding Als gemeenten willen we samen met burgers, organisaties en instellingen inspelen op de wensen en behoeften van de steeds veranderende samenleving.

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Op donderdag 16 oktober organiseerde de gemeente Amersfoort een netwerkbijeenkomst communicatie over de beweging

Nadere informatie

Maatschappelijke aandeelhouders. Nijmegenaren als volwaardige gesprekspartners van corporaties, zorg- en onderwijsinstellingen

Maatschappelijke aandeelhouders. Nijmegenaren als volwaardige gesprekspartners van corporaties, zorg- en onderwijsinstellingen Maatschappelijke aandeelhouders Nijmegenaren als volwaardige gesprekspartners van corporaties, zorg- en onderwijsinstellingen Debatstuk GroenLinks Nijmegen Pepijn Boekhorst Juni 2014 Woningcorporaties,

Nadere informatie

Werken aan de zorg van morgen

Werken aan de zorg van morgen Werken aan de zorg van morgen Uitkomsten zorgdebat VNG Jaarcongres 2015 E-health, wonen en zorg Whitepaper Ruim baan voor initiatieven om langer gezond thuis te wonen Hoofdstuk 1: Uitdagingen Hoofdstuk

Nadere informatie

Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: II. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel;

Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: II. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; Gemeenteblad Jaar 2015 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum initiatiefvoorstel 02 juni 2015 Onderwerp ter instemming van het raadslid de heer Ernsting van GroenLinks, getiteld: Open aadsinformatie en open

Nadere informatie

Onderwerp: Beleidskader decentralisatie jeugdzorg Regio Alkmaar. Aan de raad,

Onderwerp: Beleidskader decentralisatie jeugdzorg Regio Alkmaar. Aan de raad, Agendapunt : 08. Voorstelnummer : 01-005 Raadsvergadering : 30 januari 2014 Naam opsteller : Martine Zweers Informatie op te vragen bij : M. Zweers Portefeuillehouders : Wethouder Mesu Registratienummer

Nadere informatie

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren,

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren, Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016 Dames en heren, Allereerst hartelijk dank aan de Rob voor dit lezenswaardige rapport. Het doet me deugd dat de Rob zo veel punten heeft

Nadere informatie

Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein

Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein Kennis van de Overheid Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein Sturing van (jeugd)zorg, welzijn en participatie Regisseren in het maatschappelijk domein In het maatschappelijk domein krijgt de gemeente

Nadere informatie

Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal. 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS

Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal. 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS 1 Armoede te lijf met Ommen Samen Sterk 2 Druk op de gemeenschap Burger is op zoek naar overzicht en grip Instituties

Nadere informatie

Toelichting BenW-adviesnota

Toelichting BenW-adviesnota Onderwerp: Toelichting BenW-adviesnota Afdeling/team : Welzijn Regionaal beleids- en afsprakenkader Wmo 2015 Afdelingshoofd : Bremmers, P.H.M. Auteur : Bankers, J. Datum vergadering : 08 december 2014

Nadere informatie

Samenwerken aan Ambitie

Samenwerken aan Ambitie Samenwerken aan Ambitie Wyco de Vries MHA Directeur Roset 31 mei 2016 Oproep huisartsen! Samenwerken aan de problemen die wij niet alleen kunnen oplossen! Symposium Vital Health 1 Leidende coalitie Symposium

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

VOORSTEL OPSCHRIFT AANHEF MOTIVERING. Vergadering van maart Onderwerp: Inzicht motie budgetoverzicht Sociaal Domein - Besluitvormend

VOORSTEL OPSCHRIFT AANHEF MOTIVERING. Vergadering van maart Onderwerp: Inzicht motie budgetoverzicht Sociaal Domein - Besluitvormend VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van maart 2016 Besluit nummer: 2016_Raad_00018 Onderwerp: Inzicht motie budgetoverzicht Sociaal Domein - Besluitvormend Beknopte samenvatting: Bij het behandelen van de begroting

Nadere informatie

Bestuurlijke scenario s: pro s en contra s. Linze Schaap

Bestuurlijke scenario s: pro s en contra s. Linze Schaap Bestuurlijke scenario s: pro s en contra s Linze Schaap Bestuurlijke scenario's: pro's en contra's Dr. Linze Schaap Universitair Hoofddocent Tilburgse School voor Politiek en Bestuur Tilburg Center for

Nadere informatie

Verslag: Wijkbijeenkomst Capelle aan den IJssel

Verslag: Wijkbijeenkomst Capelle aan den IJssel Verslag: Wijkbijeenkomst Capelle aan den IJssel Datum: dinsdag 3 juni 2014 Locatie: HSB de Vijverhof, Reigerlaan 251, Capelle aan den IJssel Thema: wijkgericht werken Georganiseerd door: Kirsten Kirschner

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over de decentralisatie van de jeugdzorg

Veelgestelde vragen over de decentralisatie van de jeugdzorg Veelgestelde vragen over de decentralisatie van de jeugdzorg Decentralisatie 1. Wat is de gedachte achter de decentralisatie van de jeugdzorg? De kerngedachte is het samenbrengen van alle zorg voor jeugd

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Nico de Boer Jos van der Lans. decentraal. De stad als sociaal laboratorium. Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen

Nico de Boer Jos van der Lans. decentraal. De stad als sociaal laboratorium. Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen Nico de Boer Jos van der Lans decentraal De stad als sociaal laboratorium Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen Inhoud Vooraf 7 [1] De verzorgingsstaat voorbij 11 [2] Geef ons de sleutels 33 [3]

Nadere informatie

Politieke legitimiteit

Politieke legitimiteit Politieke legitimiteit Op het snijvlak van wetenschap en samenleving Geerten Waling De Responsieve Rechtsstaat, 22 september 2016 Bij ons leer je de wereld kennen 1 Routeplanner Even voorstellen Wat is

Nadere informatie

Doetinchem, 18 juni Voorstel: Kennisnemen van de stand van zaken Financiële uitwerking RTA Jeugdzorg en de budgetverdeling voor 2015

Doetinchem, 18 juni Voorstel: Kennisnemen van de stand van zaken Financiële uitwerking RTA Jeugdzorg en de budgetverdeling voor 2015 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 8.2 Financiële uitwerking Regionaal transitiearrangement Jeugdzorg Achterhoek ALDUS VASTGESTELD 26 JUNI 2014 Voorstel: Kennisnemen van de stand van zaken Financiële uitwerking

Nadere informatie

Intentienotitie Regionale samenwerking Sociaal Domein 2015 e.v.

Intentienotitie Regionale samenwerking Sociaal Domein 2015 e.v. Intentienotitie Regionale samenwerking Sociaal Domein 2015 e.v. 1. Inleiding In september 2013 hebben de G12 gemeenten in de regio Arnhem een regionale visie op de drie decentralisaties vastgesteld. Dit

Nadere informatie

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD

Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD Publieke gezondheid en de toekomst van de GGD 10 april 2014 Nationaal Congres Volksgezondheid Aris van Veldhuisen Partner AEF Drie stellingen vooraf GGD s hebben de decentralisatieboot gemist. (Maar: het

Nadere informatie

2.2. miljoen verzekerden fte medewerkers. 5,9 miljard zorgkosten (inclusief Anderzorg) 2,7 miljard Wlz

2.2. miljoen verzekerden fte medewerkers. 5,9 miljard zorgkosten (inclusief Anderzorg) 2,7 miljard Wlz Wijkverpleging Introductie Menzis Menzis is sinds 1836 een coöperatie zonder winstoogmerk, een zorgverzekeraar met 2,2 miljoen klanten. De Ledenraad is ons hoogste orgaan. Bij Menzis is iedereen welkom.

Nadere informatie

STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN

STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN Professional Learning & Development MASTERCLASS STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN LOCATIE: UTRECHT MASTERCLASS STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN INSTRUMENTEN VOOR EEN

Nadere informatie

4-sporen-aanpak. Wijkverpleging. Verstand van Zorg

4-sporen-aanpak. Wijkverpleging. Verstand van Zorg 4-sporen-aanpak Wijkverpleging Verstand van Zorg Positionering, rolontwikkeling én instroom Vraagstukken wijkverpleging De komende jaren verandert de zorg ingrijpend, waardoor zorgorganisaties voor complexe

Nadere informatie

Thema 3 D s Zaanstreek Waterland. De lokale inrichtingskeuzes in het sociaal domein

Thema 3 D s Zaanstreek Waterland. De lokale inrichtingskeuzes in het sociaal domein Thema 3 D s Zaanstreek Waterland De lokale inrichtingskeuzes in het sociaal domein PGB hoogte Maar eerst: Wat delen we met elkaar? Uitgangspunten van de decentralisaties Versterken eigen kracht samenleving

Nadere informatie

Overlegresultaat langdurige zorg en ondersteuning: vragen & antwoorden

Overlegresultaat langdurige zorg en ondersteuning: vragen & antwoorden Overlegresultaat langdurige zorg en ondersteuning: vragen & antwoorden Onderhandelingen 1. De Algemene Ledenvergadering van de VNG heeft op 29 november een resolutie aangenomen waarin er stevig voor wordt

Nadere informatie

General management and leadership. Vijfdaags programma voor ervaren financiële professionals

General management and leadership. Vijfdaags programma voor ervaren financiële professionals General management and leadership Vijfdaags programma voor ervaren financiële professionals Details Cursusduur 5 dagen Datum en locatie 27, 28, 29, 30 november 2017, 1 december 2017 - Tilburg Tijd 10:30-19:30,

Nadere informatie

Verordening Clientenparticipatie Wet sociale werkvoorziening

Verordening Clientenparticipatie Wet sociale werkvoorziening Verordening Clientenparticipatie Wet sociale werkvoorziening Gemeente(n) Borne, Hof van Twente en Hengelo 2008/8254 1 De Raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel van Burgemeester en Wethouders

Nadere informatie

Vraagstelling fundamentele vragen

Vraagstelling fundamentele vragen Vraagstelling De roerige tijden van bezuinigingen op lokaal en Rijksniveau zorgen ervoor dat geldstromen kritisch onder de loep worden genomen. Zowel door de uitvoerende organisaties, als door de subsidieverstrekkers,

Nadere informatie

Convenant Samenwerking Zorgkantoor Coöperatie VGZ Gemeente Nijmegen

Convenant Samenwerking Zorgkantoor Coöperatie VGZ Gemeente Nijmegen Convenant Samenwerking Zorgkantoor Coöperatie VGZ Gemeente Nijmegen Partijen Het Zorgkantoor Nijmegen,( Coöperatie VGZ. hierna te noemen het Zorgkantoor, De Coöperatie VGZ Hierna te noemen VGZ, en het

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot)

maatschappijwetenschappen (pilot) Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

Legitimiteit onder de Loep

Legitimiteit onder de Loep Legitimiteit onder de Loep Brochure van het EXPERTISECENTRUM POLITIEKE LEGITIMITEIT Universiteit Leiden Mei 2017 Inhoud Legitimiteit: brandpunt van Leidse expertise... 3 Voorbeelden van wetenschappers

Nadere informatie

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Enkele aandachtspunten

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Registratienr.: Z/14/004375/13096_1 Agendapunt 7

Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Registratienr.: Z/14/004375/13096_1 Agendapunt 7 Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 25 november 2014 Onderwerp: RVS notitie en verordening Aan de raad. tegenprestatie Beslispunten *Z002849116 1. De notitie Tegenprestatie

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen AVI-activiteiten 2014-2015 Aanbod van programma Aandacht voor iedereen Januari 2014 Inhoudsopgave AVI-activiteiten 2014-2015... 3 Aandachtspunten... 4 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor

Nadere informatie