Decentralisatie Revisited. Door roel in t veld. Hoogleraar bestuurskunde

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Decentralisatie Revisited. Door roel in t veld. Hoogleraar bestuurskunde"

Transcriptie

1 DecentralisatieRevisited Doorroelin tveld Hoogleraarbestuurskunde 35jaargeledenschreefikindittijdschrifteenartikeloverdecentralisatieonderdetitel Decentralisatievanonderafbezien (1979,blz ).Daarinconstateerdeikdatgeen uitgewerktedecentralisatietheoriebeschikbaarwas.hetartikelbehelsdeeenpogingomvanuit bestuurskundigeoptiekverstandigoverdecentralisatietesprekenennietalleenteverwijlenbijde juridischeconcentratieopoverdrachtvanbevoegdheden. Sedertdienontwikkeldeikdenotievansturingsnetwerkwaarindedecentralisatiegraadvan besluitvorming,aangrijpingspuntenvoorsturingenbestuurlijkinstrumentariuminonderlingverband zijngeordend.veelanderebestuurskundigenconcentreerdenzichopnetwerktheorie.wewetennu datbevoegdhedeneninvloednieteenopeenmetelkaarcorresponderen,datdominantieen afhankelijkheidbegrippendieiktoenookhanteerdenietalleenmultidimensionaalzijn,maarook eeninternespecifiekedynamiekvertonen,endatreflexiviteitallesturingspretentiessterk relativeert. Decentralisatieisinmiddelseenversletenbegrip.Alleswatzichwegvaneencentrumbeweegtisals decentralisatiegetypeerd.detaalkundigevormgevingduidtopeenproces.willenwedetoestand beschrijven,dansprekenweoverdecentraalofgedecentraliseerd.voorgenomendecentralisatiesin hetsociaaldomeinhoudenonsbezig.hierwilikgraagaandachtschenkenaanhetontwerpvaneen adequaatbegrippenapparaatomzinvoloverdittypevandecentralisatietespreken. Watisdittypedecentralisaties?Zichtbaarishetvoornementotoverhevelingvanaanzienlijke budgettennadatdaaropisgekort.begeleidendewetgevingregeltdeovergangnaareenmeer decentralebevoegdhedenstructuur.aandeoperatieligteenaantaloverwegingentengrondslag: Eenmeergeïntegreerdebehandelingvancliënten/patiëntenkantotkwaliteitsverhogingen totdoelmatigheidsvergrotingleiden Degemeenteheefteenbeterzichtopdecliënt/patiëntdanhetrijk Eenmeergevarieerdeaanpakvancasuïstiekopgrondvanspecifiekeomstandighedenineen bepaaldgebiedisgewenst Devoorkeurenvaneenlokalebevolkingmetbetrekkingtotzorgaaneigenmedeburgerszijn relevanterdanrijksvoorkeuren,endaaromdienenlokalevoorkeurentedomineren Degemeenteisgeschikteromdezelfredzaamheidvanburgerstestimuleren Degemeentekandoeltreffendertoezichthoudenopuitvoering. Degeloofwaardigheidvanelkvandezeoverwegingenhangtinsterkemateafvandebrildiemen opzet.depolitiekedialoogisgedomineerddooraansprekendeschrikverhalenovermulti probleemgezinnendieoverdehulpverlenersmetonderlingtegenstrijdigeaanbevelingenstruikelen. Maarhetuitleggenvandefysiekenabijheidvandegemeentealssuperieurwaarnemingsvermogen isnatuurlijkdeelstebetwisten.debelastingdienstbijvoorbeeldkentdefinanciëleomstandigheden vaninwonersechtbeterdandegemeente.waarnemenvergtcompetentiesdienietoneindig deelbaarzijn;daarombestaateenvoortdurendvraagstukaangaandehetarrangerenvan schaalverschillen.

2 Inveelbeschikbaretekstendwarrelendezeoverwegingendoorelkaarheen.Uiteraardontstaanbij realisatiespanningenmetcriteriaals(rechts)gelijkheidenrechtszekerheid,diegeldenvooreen nationalesamenlevingalsgeheel.dezepolitiekeafwegingmoetallereerstophetcentraleniveau plaatsvinden:welkebandbreedtevanverschillenachthetrijkaanvaardbaar?deparlementaire discussiehieroverheeftgeenhelderheidgebracht.inhetdebatoverdejeugdwetop90ktober2013 bijvoorbeeldissprakevaneenwensnaarnationaleoutcomeindicatoren!gevraagdnaarzo n indicatorantwoordteenvandewoordvoerdersvanuitdecoalitiebanken: Daar gaat de outcome aan hangen dat kinderen op een liefdevolle manier worden opgevangen in een gezin. Er dient zich een klein meetprobleem aan, zou ik zeggen, en bovendien lijkt mij hier van een outcome geen sprake. De invloed van toezichthouders komt in voornoemd debat nauwelijks ter sprake. Veelzeggend is de ophef die ontstond toen een wethouder in Deventer aanstalten maakte om inderdaad enig specifiek beleid te gaan voeren. De staatsecretaris was er als de kippen bij om de geest weer in de fles te krijgen. Wellicht is het vermoeden gewettigd dat vaagheid over de aard en omvang van de decentrale ruimte enerzijds onontkoombaar is, omdat er geen spoor van consensus hieromtrent is te vinden, en anderzijds een gezaghebbende uitlating omtrent de daadwerkelijk toe te kennen ruimte de weerstand vanuit de gemeenten tegen de hele operatie snel zou laten stijgen. Een schitterende toepassing dus van Politics of Ambiguity. Veelaliseentweetalkenmerkenvandesituatiewaarinzorgverleningplaatsvindtverwaarloosd: Demeesteprofessionalsdieinhetsociaaldomeinzorgverlenenzijnnietondergeschiktaan eenoverheid,enopererenineenkrachtenvelddatslechtstendeleistebeïnvloedendoor territorialeoverheden. Deorganisatieswaaraanveelprofessionalszijnverbondenhebbeneengrootaantalexterne bindingenwaaronderdiemetverzekeraarsentoezichthouders,naasteventuelecontractuele bandenmeteenofmeergemeenten. Alsweopdewerkelijkesituatieinzoomen,valtopdatinveelspecialisatiesdeprofessionaliteitzich sterkheeftontwikkeldinderichtingvanstandaardisatievanhetwerkdoorprotocollering.de argumentatietengunstehiervanluidtdatopdezewijzebestpracticesalgemeengoedworden,en datzodekwaliteitvandeberoepsuitoefeningtoeneemt.toezichtrichtzichdanookinaanzienlijke mateopdevraagofhetprotocolisgevolgd.ditbetekentdatindealledaagsesituatie samenwerkendeprofessionalsuitverschillendedisciplinesinhetalgemeennietoverderuimte beschikkenomeenneuekombinationteontwikkelen.naarmateditstringenterhetgevalis,kaner dusineenbepaaldgevalwelassemblagevanbepaaldebestaandepraktijkenplaatsvinden,maar blijvenverantwoordelijkhedengescheidenenisgeenopdecasustoegespitsteintegratievande inhoudvanzorgmogelijk.eenaanzienlijkdeelvandebetrokkenorganisatiesenprofessionalsisook quafinancieringnietafhankelijkvandegemeente,maarvanverzekeraarsen/ofconsumenten. Kortom,deonderlingerelatiesvanallebetrokkeninstantieszijnveelsoortig,endegemeenteis daarinvaaknietdekrachtigstepartnerenineenaantalgevallentotophedenzelfsinhetgeheel geenpartner. Indienhetambitieniveauvaneengemeentezichuitstrekttotwerkelijkgeïntegreerdezorgverlening doorprofessionalsuitverschillendedisciplines,zalereenbeschermderuimtemoetenbestaanvoor leerervaringenenexperimentenwaartoedeafzonderlijketoezichthoudersgeentoeganghebben, zodatzijafwijkingenvanprotocollenooknietkunnensanctioneren.hetisnieteenvoudigdaarvande karakteristiekentebeschrijven.ontwikkelenzichspecifiekepraktijken,danzaldetoezichthouder nietlangerkunnenvolstaanmetuniformekwaliteitsmaatstavenomdatdeeigenwaardeoriëntatie

3 vandegemeentezaldoorklinkeninwatisontwikkeldendusookeenspecifiekkwaliteitsbegripzal gelden.inditlichtishetvoornemenvooruniformelandelijkeprestatieindicatorentamelijkomineus. Binnendekennisdemocratiewaarinwijlevenzijnveelspecifiekeuitingenvanverstrengelingvan mediaenpolitiek,enwetenschapenpolitiekwaartenemen,dieiniederbeleidsdomeinaparte gedaantenaannemen:inhetmedischecomplexandersdaninhetbinnenlandsbestuur. Gemeenschappelijkisdehype,alscumulatievanmediapolitiekeennietzeldenook mediawetenschappelijkeinteractieeenfenomeen,datvaakkenteringinluidt:uitdescandaleuze casusontwikkeltzicheenalgemenebeleidswijziging.bijdeonderhavigedecentralisatiesbotsenzeer uiteenlopendebeleidstheorieënopelkaar.dedisciplinaireopdelingenindewetenschapen professiesoverhetbredesociaaldomeinverhinderenookdetotstandkomingvanconsensus omtrenteengemeenschappelijkebeleidstheorie,waarvaneengemeenschappelijkgezichtspuntop decentralisatiedeelzoukunnenuitmaken.indedoorditkabinetgeslotenakkoordenzijndie botsingenbijvergelijkingookglashelder.inbelendendedomeinenzoalsonderwijsleidtdehype meestaltot(re)centralisatie.hetismijopvoorhandnietduidelijkwaaromdithiernietzougelden.zo isde(hoogstensvergulde)kooigeconstrueerd:decentralisatieisalleendanzinvolindienvariëteitkan toenemen,maaralsdevariëteittoeneemt,zaleenonwelgevalligepraktijksneltotrecentralisatie leidendievervolgensdevariëteitinhetalgemeendwangmatiglaatdalen. Indevoorafgaandealinea siservanuitgegaan,datdecentralisatieiniedergevalruimtemoet creërenvoordehonoreringvanlokalepolitiekevoorkeurenomtrentvoorzieningenniveauen bejegening.ditzoutochmoetenbetekenendathetbestuurvaneengemeentetenminstetendele definieertwaaropburgersmogenrekenen,inaanvullingopdevoorvolksverzekeringenopnationaal niveaubepaaldepolis.vervolgenszaldegemeenteerzorgvoordragendatdetoegezegde voorzieningenookdaadwerkelijktotstandkomen,endaartoehaareigenorganisatieinzettenin samenwerkingmeteengrootaantalopenigerleiwijzeverbondenpartijen.deaardvandezebinding kansterkuiteenlopen,evenalsdediscretionaireruimtedievoordeuitvoerderaanwezigis. Voorhetverplaatsenvanwerkzonderdiscretionaireruimtenaareenandereoverheidgebruikenwe anderetermenzoalsdeconcentratieofgebondenmedebewind.maarisdeoperatieooklegitiem indienhetdaaropneerzoukomen?indebegripsvormingbinnenhetdomeinisveelalsprakevan ketens,geschakeldereeksenvanopelkaarafgestemdeactiviteiten,diebestuurdwordendoor netwerken,groepenvansemiautonomeactorendiezichbewustzijnvancomplementariteiten voldoendeempathieontwikkelentenbehoevevaneffectiviteit.wieherinnertzichnietde Suwiketen?Eennetwerkheeftgeenbaasnodig,welprocesarchitectuur. Uitketenennetwerktheorieisookbekenddatdedecentralenetwerkengrootgevaarlopenindien deafzonderlijkeactorennaasthunnetwerkbindingookanderesterkebindingenkennenomdatdan hetgevaarvoordoublebindsendaarmeevoorschizoïdeontwikkelingenontstaat.wiehetsociaal domeinoverziet,struikeltovergevarenvandezeaard.exanteanalysesoveronbedoeldeeffecten zijndanookbroodnodig.indetransitietheorieiseenkrachtigeaanbevelinggeformuleerdvoordit typeontwikkelingen,tewetendeoproeptotreflexivemonitoring(grin2010).degemeenteisniet demeestreflexievebestuurslaagdiewijkennen,maarhetvolgenvanvoornoemdeaanbevelingzou hierweleenslijfsbehoudkunnenzijn. Voordegemeentelijkeorganisatiehoudendedecentralisatieseenbelangrijkeuitdagingin.Het verbindenvanuitkeringen,zorgenarbeidsmarktbeleidvergtovereenbreedfronteensluidend

4 optredenmeteenintensiteitdiehetrijknooitheeftwaarkunnenmaken.bovendienzijnook belendendepercelenzoalsdeverstrekkingvanurgentieverklaringenvoorwoonruimteinhetgeding. Zodoendeishetcoördinerendvermogenweleencrucialevariabele,terwijlvoortsdeorganisatievan onderafwordtaangesprokenvanuitwijkteamsofeenovereenkomstigconstruct,enregelsvaakniet helpenomineenspecifiekecasusadequaatoptetreden.dusopnieuwspanning,ditmaaltussende opbestuurlijkniveauvastgestelderandvoorwaardenendebehoefteaanspecifiekebenaderingvan afzonderlijkecasus. Decomplexiteitdiedeonderhavigedecentralisatiesoproepenuitzichdusinspanningentussen professionelestandaardenenprotocolleringtegenoverdebehoefteomprofessionelecompetenties teherschikkeningeïntegreerdenieuwezorgverlening,indeverhoudingtussenbestuurlijke besluitvormingenruimteterwillevanadequatebenaderingvancasus ongelijkebehandelingvan ongelijkegevallen,enindeverhoudingtussenalgemenebeginselenalsrechtsgelijkheiden rechtszekerheidendebehoefteaanvariëteitindeuitvoering. Opbasisvandeplausibeleveronderstellingdatdeelsafhankelijkeactorenzichinhunfeitelijkgedrag zullenlatenleidendoordemeestgezaghebbendeactor,kanmenzichzorgenmakenoverde uitkomstvankwestieswaarindegemeentezorgverlenersaanspoorttotandergedragdande toezichthoudersofnationaleprincipaleninhetalgemeenwenselijkachten.voorafgaandeanalyse vankrachtenveldenverschafteenmeerrealistischperspectiefopdevermoedelijkeuitkomstenvan dekomendedecentralisatiesdaneengeloofsovertuigingalleen. Literatuur Grin, J., Rotmans, J. & Schot, J.,(2010) Transitions to Sustainable Development. New York: Routledge. Veld, R.J. in t, (2010). Kennisdemocratie, Opkomend Stormtij. Den Haag, SDU. (2010),(ed.), Knowledge Democracy, Consequences for Science, Politics and Media. Heidelberg, Springer (2013) and Daal, R.A.J.H. van, Overheid in transitie. Openbaar Bestuur, 2, (2013) Macht en verantwoordelijkheid in de kennisdemocratie. Christen Democratische Verkenningen, 3,

5 (2013), De Rob als producent van politieke utopie. Bestuurskunde, 3,

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212 Inhoudsopgave Diagnostic Test: English Language... 6 Apollo en Dionysus incl. Inleiding in de... 8 Portfolio-Mentoraat, jaar 1... 10 Academische Vaardigheden...

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces op lokaal en regionaal niveau

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces op lokaal en regionaal niveau Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces op lokaal en regionaal niveau Vrijdagen 1, 15 & 29 November 2013 Utrecht (Hotel NH Utrecht)

Nadere informatie

Nico de Boer Jos van der Lans. decentraal. De stad als sociaal laboratorium. Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen

Nico de Boer Jos van der Lans. decentraal. De stad als sociaal laboratorium. Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen Nico de Boer Jos van der Lans decentraal De stad als sociaal laboratorium Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen Inhoud Vooraf 7 [1] De verzorgingsstaat voorbij 11 [2] Geef ons de sleutels 33 [3]

Nadere informatie

Beursdagboek 18 September 2013.

Beursdagboek 18 September 2013. Beursdagboek 18 September 2013. Volgens Zero Hedge is de consensus 9 miljard tapering. Tijd 08:50 uur. De Bloomberg consensus voor vanavond ziet er zo uit. De markt verwacht dat de Fed haar maandelijkse

Nadere informatie

Voorstelling derde boek. Alternatieven voor zittenblijven. Inspiratieboek 2

Voorstelling derde boek. Alternatieven voor zittenblijven. Inspiratieboek 2 Voorstelling derde boek Alternatieven voor zittenblijven Inspiratieboek 2 Twee uitzonderlijke schoolloopbanen? Een interview met Bram en Anouar Waarom een 3 de boek? Samen tot aan de meet in constante

Nadere informatie

UNESCO Masterclass Waarom deze masterclass? 2. Samenwerking 3. Aandacht voor actie tegen armoede en honger en voor duurzame ontwikkeling

UNESCO Masterclass Waarom deze masterclass? 2. Samenwerking 3. Aandacht voor actie tegen armoede en honger en voor duurzame ontwikkeling UNESCO Masterclass 2016 1. Waarom deze masterclass? 2. Samenwerking 3. Aandacht voor actie tegen armoede en honger en voor duurzame ontwikkeling UNESCO Masterclass 2016 - inhoud 1. De SDG s: een vernieuwde

Nadere informatie

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson Meld seksueel misbruik aan de commissie-samson Help ons Mijn naam is Rieke Samson en ik wil je vragen om ons te helpen bij het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen en jongeren. Zelf ben ik voorzitter

Nadere informatie

SCHOTELANTENNES. Wettelijk kader

SCHOTELANTENNES. Wettelijk kader SCHOTELANTENNES Ondanks de technologische ontwikkelingen met betrekking tot de ontvangst van televisiesignalen blijven schotelantennes populair om televisie mee te kijken. Ook VvE s worden geconfronteerd

Nadere informatie

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014 >Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 DEN HAAG. Geachte mevrouw Arib,

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 DEN HAAG. Geachte mevrouw Arib, Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 DEN HAAG Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070-342 43 44 E voorlichting@rekenkamer.nl W www.rekenkamer.nl D A T U M 20 december

Nadere informatie

Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011

Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011 Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011 Opening expositie Spring Load zaterdag 11 december 2010 12.00-16.00 uur Geopend: woensdag t/m zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Gesloten: 25 & 26 december

Nadere informatie

ThematischePartijcommissieDuurzaamheidvan ChristenUnie

ThematischePartijcommissieDuurzaamheidvan ChristenUnie ThematischePartijcommissieDuurzaamheidvan ChristenUnie Jaarplan 2015 Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Doelstellingen subgroepen... 2 2.1 Subgroep Landbouw, Voeding & Natuur... 2 2.2 Subgroep Lokale Initiatieven...

Nadere informatie

2016 HOOFDDOEL LEZEN

2016 HOOFDDOEL LEZEN 46 2016 HOOFDDOEL LEZEN Je leert in deze les meer over het onderwerp schepen en scheepswrakken. Een leesstrategie die je hierbij kan helpen is het stellen van vragen over het onderwerp. NEDERLANDS Schitterend

Nadere informatie

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus EA Den Haag

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag Raad voor het openbaar bestuur Korte Voorhout 7

Nadere informatie

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren,

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren, Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016 Dames en heren, Allereerst hartelijk dank aan de Rob voor dit lezenswaardige rapport. Het doet me deugd dat de Rob zo veel punten heeft

Nadere informatie

DE HELAASHEID DER DINGEN: Henk van der Kolk Universiteit Twente INHOUDSOPGAVE BEZORGDE OUDERS VAN DE KLOOF TUSSEN BURGER EN OVERHEID

DE HELAASHEID DER DINGEN: Henk van der Kolk Universiteit Twente INHOUDSOPGAVE BEZORGDE OUDERS VAN DE KLOOF TUSSEN BURGER EN OVERHEID DE HELAASHEID DER DINGEN: OVER BEELDEN, FEITEN EN CONSEQUENTIES VAN DE KLOOF TUSSEN BURGER EN OVERHEID Henk van der Kolk Universiteit Twente INHOUDSOPGAVE 1. Bezorgde Ouders (Gerard Reve) 2. Daantje de

Nadere informatie

Reflectieverslag. Gastcolleges periode 2

Reflectieverslag. Gastcolleges periode 2 Reflectieverslag Gastcolleges periode 2 Naam: Lisanne Schapendonk Studentennummer: 2078571 Klas: 48BK1BV Opleiding: Bestuurskunde Fase: Jaar 1, propedeuse, periode 2 Plaats: s-hertogenbosch Datum: 23 december

Nadere informatie

www.survio.com Familiedagen

www.survio.com Familiedagen www.survio.com Familiedagen Inhoudstafel 1 Algemeen 3 2 Vragenlijst voorbeeld 4 3 Enquête bezoeken 6 4 Enquête antwoorden 7 1. Vraag 1. Heeft u wel eens een familiedag bezocht?................................

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie

Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie Jan Rotmans 9 november 2012 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Kantelperiode periode

Nadere informatie

Een eskimo op het dak

Een eskimo op het dak LESBRIEF LITERATUUR EEN ESKIMO OP HET DAK UITWERKINGEN APRIL 2011 Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase Een eskimo op het dak Opmerking vooraf Je vindt hier voorbeelduitwerkingen. Dat betekent

Nadere informatie

Verschuiving van lasten op arbeid naar btw is beste scenario

Verschuiving van lasten op arbeid naar btw is beste scenario De Standaard 13 november 2013 Opinies Verschuiving van lasten op arbeid naar btw is beste scenario 1. 15.000 jobs, gratis en voor niks Dat de relancediscussie nu nog niet beslecht is, Gert Peersman en

Nadere informatie

Opgave 1 Agressie op het sportveld

Opgave 1 Agressie op het sportveld Opgave 1 Agressie op het sportveld Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 12 raakte een grensrechter na afloop van een amateurvoetbalwedstrijd ernstig gewond

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Gelijkstroomnetten: wanneer wel en wanneer niet? Experts

Gelijkstroomnetten: wanneer wel en wanneer niet? Experts Gelijkstroomnetten: wanneer wel en wanneer niet? Presentatrice: Minke Goes, TU/e Experts Voorstander: Tegenstander: Henry Lootens Peter Coppes Wie ben ik? Master: Sustainable Energy Technology, TU/e Specialization:

Nadere informatie

Waarom duurzame ontwikkeling niet lukt en hoe het anders kan

Waarom duurzame ontwikkeling niet lukt en hoe het anders kan Waarom duurzame ontwikkeling niet lukt en hoe het anders kan Ons duurzaamheidsbeleid faalt, en iedereen (dus niemand) is daar verantwoordelijk voor. Achter de duurzame ontwikkeling in Nederland zit geen

Nadere informatie

En de winnaar is. Babs Broekema & Joop van Holsteyn Instituut voor Politieke Wetenschap Universiteit Leiden

En de winnaar is. Babs Broekema & Joop van Holsteyn Instituut voor Politieke Wetenschap Universiteit Leiden En de winnaar is Babs Broekema & Joop van Holsteyn Instituut voor Politieke Wetenschap Universiteit Leiden Nederlandstalig Platform voor Survey Onderzoek (NPSO) Den Haag, 19 mei 2015 EenVandaag Politicus

Nadere informatie

Als ontslag dreigt of al realiteit is.. Crisis en transitie in de levensloop

Als ontslag dreigt of al realiteit is.. Crisis en transitie in de levensloop Als ontslag dreigt of al realiteit is.. Crisis en transitie in de levensloop Het leven is. CRISIS BEDREIGING of KANS? Crisis 危 机 Gevaar 危 险 会 Kans 机 CRISIS EN TRANSITIE Hoe daarmee om te gaan? Crisis

Nadere informatie

Rapportage enquête Leidse winkeliers over openstelling op zondag

Rapportage enquête Leidse winkeliers over openstelling op zondag Rapportage enquête Leidse winkeliers over openstelling op zondag Strategie en Onderzoek, september 2013 Inleiding Begin september 2013 is onder Leidse winkeliers een enquête gehouden over de openstelling

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Ontwaken in universeel bewustzijn

Ontwaken in universeel bewustzijn Ontwaken in universeel bewustzijn De 'New Paradigm' in entertainment en onderwijs is er! Zoals vele anderen, heb ik lang gewacht op het verschijnen van zinvolle thema's in entertainment en onderwijs, die

Nadere informatie

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa. Het gesproken woord geldt Speech VNG-voorzitter Jorritsma Rob, 25 november 2013 Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Nadere informatie

Energiewende vs Energietransitie

Energiewende vs Energietransitie Energiewende vs Energietransitie Jan Rotmans Amsterdam, 23-09-2013 www.twitter.com/janrotmans Cijfermatige Trends Energiemix Duitsland versus Nederland Duitsland Nederland kolen 25% 7% olie 34% 56% aardgas

Nadere informatie

Praat mee over de nieuwe Millennium doelen!

Praat mee over de nieuwe Millennium doelen! Praat mee over de nieuwe Millennium doelen! Millennium Gemeente Langedijk 9 november 2015 Programma Presentatie Workshop Toelichten resultaten uit de workshop Borrel en napraten Inleiding In 1999 stelt

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN C107 BUI7 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 21 januari 2003 HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN Vraag om uitleg van de heer Jan Loones tot mevrouw

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de klas

Kijktip: Nieuwsuur in de klas Kijktip: Nieuwsuur in de klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen leren over de gemeentepolitiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren over belangrijke

Nadere informatie

Over de auteur. Colofon

Over de auteur. Colofon NO NEEW TTAXXEESS Joost Smits De Staat van het Lokaal Bestuur en het Lot van Lansingerland www.politiekactief.net Over de auteur Bestuurskundige en software-ontwikkelaar. Politiek actief sinds 1989, schaduwfractie,

Nadere informatie

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Het Huis voor democratie en rechtsstaat is een nog op te richten instelling. Het Huis wil kennis van burgers over onze

Nadere informatie

GEBIEDSONTWIKKELIG NIEUWE STIJL VERANDERMANAGEMENT

GEBIEDSONTWIKKELIG NIEUWE STIJL VERANDERMANAGEMENT GEBIEDSONTWIKKELIG NIEUWE STIJL VERANDERMANAGEMENT GEURT VAN RANDERAAT 12 MAART 2014 SITE urban development VRAAGSTELLING IK WIL VERANDERINGEN DOORVOEREN, IK WEET OOK WAT ER NODIG IS, MAAR MIJN ORGANISATIE

Nadere informatie

30 mei 2016. Onderzoek: Racisme in Nederland?

30 mei 2016. Onderzoek: Racisme in Nederland? 30 mei 2016 Onderzoek: Racisme in Nederland? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

De Bijbel Open (23-02)

De Bijbel Open (23-02) 1 De Bijbel Open 2013 8 (23-02) Zoals u wellicht weet vieren veel christenen dit jaar het feit dat de Heidelbergse Catechismus (HC) 450 jaar geleden werd gepubliceerd. Ik denk dat er nauwelijks een ander

Nadere informatie

Politieke legitimiteit

Politieke legitimiteit Politieke legitimiteit Op het snijvlak van wetenschap en samenleving Geerten Waling De Responsieve Rechtsstaat, 22 september 2016 Bij ons leer je de wereld kennen 1 Routeplanner Even voorstellen Wat is

Nadere informatie

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Ineke van den Berg, Magda Ritzen & Albert Pilot Universiteit

Nadere informatie

Onderzoek De 32-urige werkweek invoeren?

Onderzoek De 32-urige werkweek invoeren? Onderzoek De 32-urige werkweek invoeren? Rapportage 3 maart 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek deden 23.727 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 25 februari tot

Nadere informatie

Twitter en de Tweede Kamer

Twitter en de Tweede Kamer Twitter en de Tweede Kamer Wat is de invloed van social media op de dagelijkse werkzaamheden van Kamerleden? Waarom is Twitter zo belangrijk voor Kamerleden? Is er sprake van een Twitter-kloof tussen politiek

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

Report. Living Technology. nr.

Report. Living Technology. nr. Januari 2016 5 Living Technology nr. Report Dennis onderzoekt de duurzame zoutstrooier Data gemeente gebruikt voor praktische toepassingen Internationale modewereld gelooft in SaXcell saxion.nl/livingtechnology

Nadere informatie

Reflectie & Reflexen Bent u als raadslid toekomstbestendig? Rinske Evers, Cor Klein Heerenbrink, Jolanda Wouters

Reflectie & Reflexen Bent u als raadslid toekomstbestendig? Rinske Evers, Cor Klein Heerenbrink, Jolanda Wouters Reflectie & Reflexen Bent u als raadslid toekomstbestendig? Rinske Evers, Cor Klein Heerenbrink, Jolanda Wouters Doen we de juiste dingen? Geen Tijdperk van Veranderingen, Maar een Verandering van Tijdperken

Nadere informatie

De Balans van de Leefomgeving: Rollen van wetenschap in evaluatie

De Balans van de Leefomgeving: Rollen van wetenschap in evaluatie De Balans van de Leefomgeving: Rollen van wetenschap in evaluatie Esther Turnhout Associate Professor, Forest and Nature Conservation Policy Group Wageningen University, esther.turnhout@wur.nl Evaluatiestijlen

Nadere informatie

Mijn dochter; boulimia en borderline

Mijn dochter; boulimia en borderline Mijn dochter; boulimia en borderline Mijn dochter; boulimia en borderline E.M. van der Linden Schrijver: E.M. van der Linden Coverontwerp: via Brave New Books ISBN: 9789402130331 E.M. van der Linden Dit

Nadere informatie

Dames en heren, Toen ik mei 2012 ten overstaan van de commissaris van de koningin de belofte deed Haren te zullen dienen als uw burgemeester, deed ik

Dames en heren, Toen ik mei 2012 ten overstaan van de commissaris van de koningin de belofte deed Haren te zullen dienen als uw burgemeester, deed ik Dames en heren, Toen ik mei 2012 ten overstaan van de commissaris van de koningin de belofte deed Haren te zullen dienen als uw burgemeester, deed ik dat in het volle besef dat Haren politiek turbulent

Nadere informatie

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 De eerste gedachten die in mij opkomen bij Toyin Loye zijn: warm, sympathiek, hoffelijk, bescheiden en trots. Een Nigeriaanse kunstenaar met een aristocratische

Nadere informatie

Startbijeenkomst Zorginstituut Nederland. Een impressie 2 april 2014

Startbijeenkomst Zorginstituut Nederland. Een impressie 2 april 2014 Startbijeenkomst Zorginstituut Nederland Een impressie 2 april 2014 Arnold Moerkamp Voorzitter Raad van Bestuur Zorginstituut Nederland De relatie tussen patiënt en professional krijgt steeds meer aandacht

Nadere informatie

Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te stimuleren

Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te stimuleren Inspiratie voor hbo zorg en welzijn Informele zorg & Pedagogiek aan de Hogeschool Utrecht Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te stimuleren Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te

Nadere informatie

Hoeveel bewegings ruimte gunt het kabinet het po?

Hoeveel bewegings ruimte gunt het kabinet het po? Hoeveel bewegings ruimte gunt het kabinet het po? Tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie van OCW is er relatief weinig gesproken over het primair onderwijs. Wel kwamen voor het po belangrijke

Nadere informatie

Turn around: verdraaide organisaties VERKENNING VAN NIEUWE SPOREN WORKSHOP VERENGING VAN GRIFFIERS DORDRECHT 13 FEBRUARI 2015

Turn around: verdraaide organisaties VERKENNING VAN NIEUWE SPOREN WORKSHOP VERENGING VAN GRIFFIERS DORDRECHT 13 FEBRUARI 2015 Turn around: verdraaide organisaties VERKENNING VAN NIEUWE SPOREN WORKSHOP VERENGING VAN GRIFFIERS DORDRECHT 13 FEBRUARI 2015 JEAN EIGEMAN WWW.EIGEMAN-ID.NL Turn around: kantelen, de draai maken ONDERWEG

Nadere informatie

28 juni 2001 Toestemming voor een commercieel radioprogramma voor algemene omroep Uw kenmerk Ons Kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer

28 juni 2001 Toestemming voor een commercieel radioprogramma voor algemene omroep Uw kenmerk Ons Kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer Van Mens en Wisselink Advocaten t.a.v. mevrouw G.G.A.J.M. van Poppel Postbus 85450 3508 AL UTRECHT Hilversum Onderwerp 28 juni 2001 Toestemming voor een commercieel radioprogramma voor algemene omroep

Nadere informatie

Jij bent een andere ik

Jij bent een andere ik 10xRAAK Jij bent een andere ik (de oude Maya s) En op het oogstfeest van de wijk zagen we allerlei moois enthousiasme eenheid kunst en bloemen pratende buren de kinderen waren op vakantie of aan het spelen

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum Verzoek van Tweede Kamer omtrent twee huwelijksportretten

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum Verzoek van Tweede Kamer omtrent twee huwelijksportretten >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Media en Creatieve Industrie Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Het aantal eerste en tweede generatie immigranten in Nederland is hoger dan ooit tevoren. Momenteel wonen er 3,2 miljoen immigranten in Nederland, dat is 19.7% van de totale

Nadere informatie

Nieuwe netwerken. Met meer diversiteit in je netwerk sta je sterker. Bouwen op. Een Intercultureel Fundament

Nieuwe netwerken. Met meer diversiteit in je netwerk sta je sterker. Bouwen op. Een Intercultureel Fundament Nieuwe netwerken Met meer diversiteit in je netwerk sta je sterker Bouwen op Een Intercultureel Fundament Diverse netwerken staan sterker Inderdaad. Diverse netwerken staan sterker. Vandaar dat ActiZ en

Nadere informatie

Een Europese democratie: utopie of noodzaak?

Een Europese democratie: utopie of noodzaak? Een Europese democratie: utopie of noodzaak? Prof. Stefan Rummens Hoger Instituut voor Wijsbegeerte 14 november 2016 Europa in crisis? Europa in crisis de EU verliest slagkracht de EU verliest legitimiteit

Nadere informatie

onderzoek in transitie?

onderzoek in transitie? Transitieonderzoek: onderzoek in transitie? Erik Paredis (UGent) Yves De Weerdt (VITO) Frank Nevens (VITO) Opstartworkshop INTRAP 31 mei 2012, Leuven www.steunpunttrado.be Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING. voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN

PRAKTISCHE HANDLEIDING. voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN PRAKTISCHE HANDLEIDING voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN TWEEDE KAMER 2012 1 INHOUDSOPGAVE Praktische voorbereiding pag. 3 De datum Schriftelijk stemmen Wie is stemgerechtigd? Hoeveel tijd

Nadere informatie

Het kind centraal. Pedagogisch beleidsplan van kinderdagverblijf Small

Het kind centraal. Pedagogisch beleidsplan van kinderdagverblijf Small Het kind centraal Het kind centraal 1 Kinderdagverblijf Small Apeldoornselaan 294-304, 2573 XL Den Haag E info@kinderdagverblijfsmall.nl I www.kinderdagverblijfsmall.nl 2 Het kind centraal 4 Inleiding

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

Of te wel: Van (de) wijken weten. THEMA, april 2014

Of te wel: Van (de) wijken weten. THEMA, april 2014 Of te wel: Van (de) wijken weten THEMA, april 2014 Consultant/Ondernemer/(Interim) Bestuurder Meer dan 30 jaar kruiswerk, thuiszorg Vanuit perspectief Thuiszorg, in algemene zin, kijken naar ontwikkelingen

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

De Gezichten van Denkkracht Utrecht 2013 Young Professionals

De Gezichten van Denkkracht Utrecht 2013 Young Professionals De Gezichten van Denkkracht Utrecht 2013 Young Professionals Bart Jonkers Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen, MA. Analist bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie Birte Nelen Algemene

Nadere informatie

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Enkele aandachtspunten

Nadere informatie

Drempelloze doorstroommogelijkheden in 3TU-verband in 2010

Drempelloze doorstroommogelijkheden in 3TU-verband in 2010 Drempelloze doorstroommogelijkheden in 3TU-verband in 2010 Toelichting: In het onderstaande overzicht is per technische masteropleiding aangegeven welke bacheloropleidingen drempelloos worden toegelaten.

Nadere informatie

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L LIJST PROGRAMMA S VOOR WERKSTUDENTEN* 2014-2015 Rectoraat Departement Onderwijsbeleid / Cel Curriculumbeheer (auteur E. Van Cromphout) finale versie 18.06.2014

Nadere informatie

Corporate & Public Governance: Perpetuum Mobile? Prof. Dr. L. Van den Berghe

Corporate & Public Governance: Perpetuum Mobile? Prof. Dr. L. Van den Berghe Corporate & Public Governance: Perpetuum Mobile? Prof. Dr. L. Van den Berghe 2 Overzicht Deugdelijk bestuur in de private en de publieke sector: een permanente kruisbestuiving Maar, publieke sector is

Nadere informatie

Samenwerkingsmogelijkheden binnen de driehoek worden onderbouwd vanuit actuele werkmodellen en methodieken en positieve ervaringen uit de praktijk.

Samenwerkingsmogelijkheden binnen de driehoek worden onderbouwd vanuit actuele werkmodellen en methodieken en positieve ervaringen uit de praktijk. Partnerschap in de driehoek. Onderwijs en Jeugdhulpverlening samen op de werkvloer Waarom? Hoe kun je extra ondersteuning en begeleiding aan kinderen en gezinnen zo dicht mogelijk bij huis en in de wijk

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 Wat moet je doen? 1. Maak een presentatie over hoe jouw buurt er omstreeks 1935 uitzag of over de mensen die in die tijd in jouw buurt leefden. Wat kun je te weten komen

Nadere informatie

LEREN VAN LOCHEM VERTROUWEN SCHENKEN AAN DE ENERGIEKE SAMENLEVING THOMAS HOPPE EN DONALD VAN DEN AKKER

LEREN VAN LOCHEM VERTROUWEN SCHENKEN AAN DE ENERGIEKE SAMENLEVING THOMAS HOPPE EN DONALD VAN DEN AKKER LEREN VAN LOCHEM VERTROUWEN SCHENKEN AAN DE ENERGIEKE SAMENLEVING THOMAS HOPPE EN DONALD VAN DEN AKKER TWENTE CENTRE FOR STUDIES OF TECHNOLOGY AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT. CSTM UNIVERSITY OF TWENTE. OPRIT

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1988-1989 Rijksbegroting voor het jaar 1989 20 800 Hoofdstuk VIII Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen Nr. 77 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS EN

Nadere informatie

Sociaal doe-het-zelven

Sociaal doe-het-zelven Pieter Hilhorst Jos van der Lans Sociaal doe-het-zelven De idealen en de politieke praktijk Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen Sociaal doe-het-zelven; Hilhorst & van der Lans [PS] 3e proef pag

Nadere informatie

Minister Ploumen spreekt met paus over klimaat

Minister Ploumen spreekt met paus over klimaat Politiek Minister Ploumen spreekt met paus over klimaat Gepubliceerd: 20-05-15 18:19 Laatste update: 20-05-15 18:21 Deel Minister Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) heeft

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Resultaten uit het onderzoek naar de opleidingsbehoefte van wethouders

Resultaten uit het onderzoek naar de opleidingsbehoefte van wethouders Resultaten uit het onderzoek naar de opleidingsbehoefte van wethouders 15 december 2010 Keuze van trainingen, opleidingen en cursussen Van de 275 respondent heeft 35% geen enkele scholingsactiviteit gevolgd.

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Ontwikkelingen in de jeugdzorg g Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Presentatie ti Evaluatie Wet op de jeugdzorg (2009) Contouren nieuwe stelsel Marktanalyse in het kader

Nadere informatie

(N.B.: eerdere foto's zijn bij het vernieuwen van de website verloren gegaan). De meest recente foto staat geheel onderaan!

(N.B.: eerdere foto's zijn bij het vernieuwen van de website verloren gegaan). De meest recente foto staat geheel onderaan! Verslag restauratie veewagen NTM F63 (N.B.: eerdere foto's zijn bij het vernieuwen van de website verloren gegaan). De meest recente foto staat geheel onderaan! 10 april 2011 (links) en 13 september 2011

Nadere informatie

Factor C: Buitenste binnen weten wat er speelt

Factor C: Buitenste binnen weten wat er speelt Factor C: Buitenste binnen weten wat er speelt Factor C: Communicatie in het hart van het beleid Buitenste binnen weten wat er speelt 2 Programma Buitenste Binnen Centraal staat de omgevingsanalyse: welke

Nadere informatie

1. Gods eigendom. Op Toonhoogte 265

1. Gods eigendom. Op Toonhoogte 265 Jaarreeks 1: Jaarreeks 1: 1. Gods eigendom Abba, Vader, U alleen U behoor ik toe. U alleen doorgrondt mijn hart. U behoort het toe. Laat mijn hart steeds vurig zijn, U laat nooit alleen U behoor ik toe.

Nadere informatie

Kritisch denken over complexe politieke problemen. Margarita Jeliazkova Instituut ELAN, Universiteit Twente, Enschede

Kritisch denken over complexe politieke problemen. Margarita Jeliazkova Instituut ELAN, Universiteit Twente, Enschede Kritisch denken over complexe politieke problemen Margarita Jeliazkova Instituut ELAN, Universiteit Twente, Enschede Agenda Wat is kritisch denken en wat is het niet? Wat zijn complexe maatschappelijke

Nadere informatie

Binnenkort verwacht u een kindje of u bent wellicht inmiddels net bevallen. Gefeliciteerd!! Bij deze bevestig ik uw boeking.

Binnenkort verwacht u een kindje of u bent wellicht inmiddels net bevallen. Gefeliciteerd!! Bij deze bevestig ik uw boeking. Binnenkort verwacht u een kindje of u bent wellicht inmiddels net bevallen. Gefeliciteerd!! Bij deze bevestig ik uw boeking. Algemene informatie: Newborns slapen (in de eerste 15 dagen) nog best veel en

Nadere informatie

T3: Niet-competitieve en onvolkomen competitieve markten

T3: Niet-competitieve en onvolkomen competitieve markten Onvolkomen competitieve markten - 1 van 5 T3: Niet-competitieve en onvolkomen competitieve markten 1. Monopolie 1/ Wanneer spreken we van een monopolie? 2/ Geef enkel voorbeelden van ondernemingen met

Nadere informatie

Uitnodiging. Democratie in crisistijd: vernieuwing of verval? Donderdag 20 juni Slotcongres van het NWO-onderzoeksprogramma Omstreden Democratie

Uitnodiging. Democratie in crisistijd: vernieuwing of verval? Donderdag 20 juni Slotcongres van het NWO-onderzoeksprogramma Omstreden Democratie Uitnodiging Democratie in crisistijd: vernieuwing of verval? Donderdag 20 juni 2013 Slotcongres van het NWO-onderzoeksprogramma Omstreden Democratie Hoezo democratie?! Onze democratische rechtsstaat lijkt

Nadere informatie

Op weg naar de wijzere samenleving Van government naar (global) government, sustainable development en media (II)

Op weg naar de wijzere samenleving Van government naar (global) government, sustainable development en media (II) Op weg naar de wijzere samenleving Van government naar (global) government, sustainable development en media (II) Dr. Miguel Goede Het themanummer van het blad Bestuurskunde Klimaatneutrale of klimaatbestendigde

Nadere informatie

Wicked problems en nieuwe kennispraktijken. Dr. T. Metze DVdDT VB 2016

Wicked problems en nieuwe kennispraktijken. Dr. T. Metze DVdDT VB 2016 Wicked problems en nieuwe kennispraktijken Dr. T. Metze DVdDT VB 2016 Tijdschrift Bestuurskunde Metze en Turnhout, 2014 Duiveman, Grin, Hafkamp en Metze, 2015 Wicked Problems en Nieuwe Kennispraktijken

Nadere informatie

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl)

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 19 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

Er was eens.een anderstalig kind. Josée Coenen HCO

Er was eens.een anderstalig kind. Josée Coenen HCO Er was eens.een anderstalig kind Josée Coenen HCO Stijgen / Dalen 1. Eén persoon stelt een gesloten vraag 2. Is het antwoord op u van toepassing; dan gaat u staan. Is het niet op u van toepassing: dan

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie?

Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie? Decentralisaties in het sociale domein: meer politiek en minder democratie? Marcel Boogers * 1 Inleiding Politicologische beschouwingen over de aanstaande decentralisaties richten zich vooral op de gevolgen

Nadere informatie