IBD DEEL 2. Marleen Genetello Diëtiste Dienst gastro-enterologie Volwassenen en kinderen UZ Gent.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IBD DEEL 2. Marleen Genetello Diëtiste Dienst gastro-enterologie Volwassenen en kinderen UZ Gent. marleen.genetello@uzgent.be"

Transcriptie

1 IBD DEEL 2 Marleen Genetello Diëtiste Dienst gastro-enterologie Volwassenen en kinderen UZ Gent

2 CASUS 3

3 CASUS 3: Medische voorgeschiedenis Man, 65 jaar 1970: diagnose Ziekte van Crohn Verblijft meestal in Malaga Verschillende opnames (Gent en Spanje) omwille van stenosen: 14 ingrepen owv abcessen, stenosen, (sub)obstructies/briden, uitgebreide dunne darmresecties en partiële colectomie 2004: laatste Crohn opstoot 2005: start azathioprine 2007: laatste ingreep Short bowel syndroom? 2014: nieuwe opname: nausea, hevige krampachtige buikpijn, opgezet abdomen gekende subobstructie arts vraagt diëtiste in consult

4 CASUS 3: Dieetconsult L: 174 cm, G: 61 kg, BMI 20,1 Patiënt heeft het moeilijk om gewicht op peil te houden screening op ondervoeding: NRS-2002 > 3 vnl owv lage inname/bmi Voedingsanamnese: Zeer moeilijk om beeld te krijgen van voedingsinname: geen vast maaltijdenpatroon Echte levensgenieter: vaak aperitiefjes, wijn, tapas, Drinkt dagelijks 3 energierijke drinkvoedingen Ontbijt: laat, eerder brunch, vaak havermout, vers sinaasappelsap Vanaf 18u: aperitieven, tapas, op restaurant: Vaak nootjes Veel groenten, veel rauwkost, soms aardappelen/rijst Meestal gegrilde vis Gedroogd fruit, vijgen, dadels

5 Voedingsadviezen bij subobstructie Bij geringe vernauwing: de darminhoud zo soepel mogelijk houden door: veel te drinken (water, koffie, thee, bouillon) alles fijn te snijden goed te kauwen gebruik te maken van een voeding rijk aan zachte vezels voedingsmiddelen te vermijden die door hun structuur obstructie bevorderen Bron: Dieetbehandelingsrichtlijnen Elsevier nr 31 Inflammatoire darmziekten, oktober 2012

6 Voedingsadviezen bij subobstructie Voeding rijk aan zachte vezels door inschakelen van oplosbare voedingsvezels met een fijne structuur: binden vocht in de darm zonder de hoeveelheid ontlasting veel groter te maken bv in bepaalde groente- en fruitsoorten OPM: Onoplosbare voedingsvezels (vnl graanproducten): zorgen bij opname van water voor een volumevergroting en kunnen daardoor een (sub)obstructie veroorzaken wanneer hier grote porties worden van gegeten. Bron: Dieetbehandelingsrichtlijnen Elsevier nr 31 Inflammatoire darmziekten, oktober 2012

7 Voedingsadviezen bij subobstructie Volgende producten met fijne voedingsvezels mogen wel gebruikt worden: Fijn gesneden gekookte groente en zeer fijn gesneden rauwkost: andijvie, aspergepunten, aubergines (geschild), avocado, bietjes, bloemkool, broccoliroosjes, courgettes (geschild), komkommer, postelein, peultjes, raapstelen, sla (zonder nerven), snijbiet, tomaat (zonder vel), venkel, witlof, worteltjes, geschild en ontpit fruit, vruchtensap (eventueel gezeefd) Aardappelen Zilvervliesrijst (goed gaar gekookt) Volkorenpasta Bruinbrood Fijn volkorenbrood Volkorenmeel Volkoren beschuit Volkoren biscuit Volkoren ontbijtkoek Volkoren cornflakes Havermout Tarwegriesmeel Pindakaas zónder stukjes noot Fijngemalen noten Bron: Dieetbehandelingsrichtlijnen Elsevier nr 31 Inflammatoire darmziekten, oktober 2012

8 Voedingsadviezen bij subobstructie Voedingsmiddelen die door hun structuur obstructie bevorderen, vermijden: Voedingsmiddelen die grove voedingsvezels bevatten: Vezelige groenten en fruit ananas nerven van andijvie asperges bleekselderij champignons citrusfruit dadels grove doperwten gedroogd fruit kokosproducten maïs, ook popcorn peulvruchten rabarber rozijnen nerven van sla snijbonen draderige sperziebonen taugé vijgen zuurkool Groenten en fruit met pit en schil, rauwkost Grove volkorenproducten zoals donker roggebrood muesli grof volkorenbrood volkoren knäckebröd brood met rozijnen, noten, zaden of pitten Draderig en taai vlees met botjes en pezen, vis met graten Overige voedingsmiddelen: noten pinda s Bron: Dieetbehandelingsrichtlijnen Elsevier nr 31 Inflammatoire darmziekten, oktober 2012

9 Voedingsadviezen bij subobstructie Bij geringe vernauwing: de darminhoud zo soepel mogelijk houden Bij ernstige vernauwing: zachte, gemalen of gemixte voeding tot vloeibare voeding variëren qua warm/koud, zoet/hartig, zoet/zuur, in geur en kleur. eventueel energierijke drinkvoedingen of sondevoeding Bij volledige obstructie: NPO TPN OPM: verschillende voedingsadviezen terug te vinden ivm stenosen Bron: Dieetbehandelingsrichtlijnen Elsevier nr 31 Inflammatoire darmziekten, oktober 2012

10 CASUS 3: Dieetconsult: Voedingsadvies bij ontslag L: 174 cm, G: 61 kg, BMI 20,1 Patiënt heeft het moeilijk om gewicht op peil te houden screening op ondervoeding Voedingsanamnese: NRS-2002 > 3 vnl owv lage inname/bmi ENR Zeer moeilijk om beeld te krijgen van voedingsinname: geen vast maaltijdenpatroon ENR: 3 hoofdmaaltijden + 3 tussendoortjes Echte levensgenieter: vaak aperitiefjes, wijn, tapas, Drinkt dagelijks 3 energierijke drinkvoedingen ENR: behouden Ontbijt: laat, eerder brunch, vaak havermout, vers sinaasappelsap Vanaf 18u: aperitieven, tapas, op restaurant: Vaak nootjes Veel groenten, veel rauwkost, soms aardappelen/rijst Meestal gegrilde vis Gedroogd fruit, vijgen, dadels

11 SUPPLEMENTEN ZIN OF ONZIN?

12 Dieetspreekuur in Nederland van CCUVN Evaluatie vragen: 30% via telefoon 70% via mail Indeling naar ziekte van beller: ZvC: 27% CU: 48% onbekend/overig: 25%

13 Resultaten van Dieetspreekuur in Nederland Grootste deel van de vragen gaat over: Moet ik echt geen specifiek dieet volgen? Ondergewicht/ondervoeding, hoe kan ik aankomen? Zin/onzin van: aloë vera, sapkuren, kefir, paardenmelk, kamelenmelk, broccoli, visolie,? Is toegestaan? Bv gluten, kurkuma, creatine, glucosamine, etc SC-dieet (specifiek koolhydraten dieet) Probiotica? Diarree, winderigheid/gasvorming Lichtverteerbare voeding Vitaminen- en mineralensupplementen Lactosevrije voeding Overgewicht, bloedgroependieet, glutenvrij, oervoeding 15% doorverwezen naar diëtist: (dreigend) ondergewicht en sporters

14 Omega 3-vetzuren De evidentie

15 Omega 3-vetzuren De evidentie Cochrane meta analyse

16 Omega 3-vetzuren Besluit Supplementeren met omega 3-vetzuren/visolie bij IBD: Hype Verschillende (grote) studies, soms tegenstrijdige resultaten Omega 3-vetzuren zijn veilig in gebruik Geen evidentie om omega 3-vetzuren te gebruiken voor therapeutische doeleinden bij Crohn of Colitis Ulcerosa

17 Probiotica De evidentie

18 Probiotica Besluit Supplementeren met probiotica bij IBD: Bij Crohn: onvoldoende evidentie om effectiviteit van prebiotica, probiotica of symbiotica te bevestigen Bij Colitis Ulcerosa: Gebruik van probiotica is beloftevoller bij CU dan bij Crohn VSL#3 zou kunnen helpen bij recidieven van pouchitis Meer studies nodig Gezien grote (commerciële) interesse zal in toekomst nog veel nieuw onderzoek opgestart worden

19 En ook nog Aloë Vera Google: inflammatory bowel disease AND aloë vera: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND aloë vera : 13 hits in humans: 9 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD

20 En ook nog Ananas Bromelaine Bestanddeel van de ananasboomstam Google: inflammatory bowel disease AND pineapple: hits inflammatory bowel disease AND bromelain: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND bromelain: 8 hits in humans: 5 hits ( ) Nog geen gecontroleerde studies bij IBD Mangosteen Garcinia mangostana Een Oosterse vrucht: zou ontstekingswerende eigenschappen hebben Google: inflammatory bowel disease AND mangosteen: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND mangosteen: 0 hits Pubmed: mangosteen: 269 hits in humans: 86 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD

21 En ook nog Paarden- of kamelenmelk Zou oa immuniteitssysteem beïnvloeden Google: inflammatory bowel disease AND horse milk: hits Google: inflammatory bowel disease AND camel s milk: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND horse milk: 1 hit Pubmed: inflammatory bowel disease AND camel s milk: 106 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD Kefir Google: inflammatory bowel disease AND kefir milk: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND kefir: 19 hits (vaak probiotica) in humans: 16 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD

22 En ook nog Glucosamine Vnl bij osteoartritis Google: inflammatory bowel disease AND glucosamine: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND glucosamine: 106 hits in humans: 101 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD Creatine Google: inflammatory bowel disease AND glucosamine: hits Pubmed: inflammatory bowel disease AND glucosamine: 37 hits in humans: 31 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD

23 En ook nog Curcumin: geel pigment van de kurkumaplant, gekend bestanddeel van curry zou ontstekingswerende werking hebben Google: inflammatory bowel disease AND curcumin: hits Pubmed: inflammatory bowel disease and curcumin: 73 hits in humans: 48 hits Nog geen gecontroleerde studies bij IBD VELE ANDERE: Chinese kruiden, oral wheat grass juice (tarwegras), bepaalde bestanddelen van wierook, eieren van de parasiet Trichuris suis (de zweepworm bij het varken), Bovien colostrum (de eerste moedermelk bij een koe na het kalveren), ahornsiroop/maple syrup, melasse, promising results Maar zonder evidentie

24 SUPPLEMENTEN: ZIN OF ONZIN? BESLUIT Patiënten met IBD hebben veel voedingsvragen Ongeveer 50% vd IBD-patiënten maakt ooit gebruik van alternatieve geneeswijzen (bv via internet) Absoluut gebrek aan betrouwbare gegevens over efficiëntie en veiligheid van de meeste behandelingen (commerciële belangen?) Nood aan objectivering van werkzaamheid en veiligheid Nood aan regularisatie van productie en gebruik Als diëtist ook meer kennis verwerven over deze producten om patiënten voldoende te kunnen inlichten

25 Een extraatje: CASUS 4

26 CASUS 4 Dame van 36 jaar Diagnose van ziekte van Crohn: 12 jaar terug Ziekte is onder controle met medicatie (laag CRP) Klachten van opgeblazen gevoel, winderigheid en soms diarree Eet sinds een jaar geen gluten meer en geen lactose: klachten zijn verminderd, maar onvoldoende Lactoseademtest was negatief; serologie voor coeliakie normaal, biopsie normaal Denkt ook last te hebben van appels en champignons

27 CASUS 4 E: iets anders? low FODMAP? Allereerste publicatie over low FODMAP: 2005 Hierin werd gesuggereerd dat een low Fodmap dieet kon helpen bij ziekte van Crohn (Gibson en Shepherd): Personal view: food for thought--western lifestyle and susceptibility to Crohn's disease. The FODMAP hypothesis. Aliment Pharmacol Ther Jun 15;21(12):

28

29 Figure 1 Klachten vóór de interventie Journal of Crohn's and Colitis , 8-14DOI: ( /j.crohns )

30 Journal of Crohn's and Colitis , 8-14DOI: ( /j.crohns )

31 CASUS 4 BESLUIT E: iets anders? low FODMAP? Nog beperkte evidentie Low FODMAP zou de moeite waard kunnen zijn om te proberen bij Crohn in remissie bij functionele klachten meer onderzoek nodig vaak overlap tussen IBD en IBS klachten: niet steeds makkelijk om onderscheid te maken gedetailleerde voedingsanamnese afnemen, met extra aandacht voor FODMAP-rijke voedingsmiddelen luisteren naar patiënt

32

Advies bij vezelverrijkte voeding

Advies bij vezelverrijkte voeding Advies bij vezelverrijkte voeding Informatie voor patiënten F0180-1011 maart 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een colostoma. Diëtetiek

Voedingsadvies bij een colostoma. Diëtetiek Voedingsadvies bij een colostoma Diëtetiek 1 2 Inleiding Een colostoma is een kunstmatige uitgang van de dikke darm (colon). Na het aanleggen van een colostoma is het volgen van een speciaal dieet niet

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Inleiding Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want

Nadere informatie

Voeding bij divertikels en diverticulitis

Voeding bij divertikels en diverticulitis Voeding bij divertikels en diverticulitis Overzicht gegevens Naam Geboortedatum Datum Diëtist Behandelend arts Telefonisch spreekuur 0492 59 55 60 maandag tot en met vrijdag van 08.15 10.00 uur Divertikels

Nadere informatie

VOEDINGSVEZELVERRIJKTE VOEDING

VOEDINGSVEZELVERRIJKTE VOEDING VOEDINGSVEZELVERRIJKTE VOEDING 1056 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de rol van voeding en leefstijl in de behandeling van obstipatie, diverticulosis (uitstulpingen in de darm) of van een

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij passageklachten. in de slokdarm

Voedingsadviezen bij passageklachten. in de slokdarm Voedingsadviezen bij passageklachten in de slokdarm 1 2 Wanneer er in de slokdarm een vernauwing bestaat, kan passage van voedsel moeilijk plaatsvinden. Om obstructie (= verstopping) van de slokdarm te

Nadere informatie

Het residubeperkte dieet

Het residubeperkte dieet VOEDING & DIEET Het residubeperkte dieet ADVIES Het residubeperkte dieet De voeding die we eten, wordt in de maag en in de darmen verwerkt. De waardevolle stoffen worden in het bloed opgenomen en de resten

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma

Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang van de dunne darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

Voorbereiding darmonderzoek

Voorbereiding darmonderzoek Voorbereiding darmonderzoek Laxeren met Moviprep en Bisacodyl Waarom deze folder? U krijgt in overleg met uw arts binnenkort een darmonderzoek. Uw darmen moeten voor dit onderzoek helemaal schoon zijn.

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij darmklachten

Voedingsadviezen bij darmklachten Voedingsadviezen bij darmklachten Algemene leefregels: Zorg voor een volwaardige voeding met voldoende variatie Volg hierbij de Richtlijnen Goede Voeding. Eet regelmatig Sla geen maaltijden over maar gebruik

Nadere informatie

CT-colonografie met vezelarm dieetvoorbereiding

CT-colonografie met vezelarm dieetvoorbereiding Radiologie CT-colonografie met vezelarm dieetvoorbereiding www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een CT-colonografie... 3 Belangrijk vóór het onderzoek... 3 Voorbereiding thuis... 4 Het onderzoek...

Nadere informatie

Infobrochure. Laxerende voeding. Dienst: pediatrie Tel: 011 826 341. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Laxerende voeding. Dienst: pediatrie Tel: 011 826 341. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Laxerende voeding Dienst: pediatrie Tel: 011 826 341 mensen zorgen voor mensen Contactgegevens dieetafdeling: Sarah Timmers: 011 826 043 Evelien Truijen: 011 826 057 2 Titel Laxerende voeding:

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor mensen met een ileostoma

Voedingsadviezen voor mensen met een ileostoma Voedingsadviezen voor mensen met een ileostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang van de dunne darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

Voedingsadvies bij obstipatie bij kinderen

Voedingsadvies bij obstipatie bij kinderen Kindergeneeskunde Voedingsadvies bij obstipatie bij kinderen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Drink- en voedingsadviezen... 3 Vezels... 3 Vocht... 4 Gasvorming... 5 Tips... 6 Wat heeft uw kind dagelijks

Nadere informatie

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Bronvermelding Deze folder is gemaakt door de afdeling diëtetiek van het UMC Utrecht: Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vocht verrijkt

Nadere informatie

Voedingsadvies bij. een ileostoma

Voedingsadvies bij. een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma 1 2 Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang van de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is verwijderd of (tijdelijk) niet wordt gebruikt. In de

Nadere informatie

Dag na de coloscopie en voorbereiding met een vezelarm dieet

Dag na de coloscopie en voorbereiding met een vezelarm dieet Radiologie Dag na de coloscopie en voorbereiding met een vezelarm dieet www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Voorbereiding op het onderzoek... 3 Let op: belangrijke informatie over Telebrix... 4 Verloop van

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want het geeft

Nadere informatie

Adviezen voor vezelrijke voeding

Adviezen voor vezelrijke voeding Adviezen voor vezelrijke voeding Afdeling diëtetiek Bij problemen met de stoelgang wordt een vezelrijke voeding geadviseerd. De problemen kunnen worden veroorzaakt door: Obstipatie (= verstopping) Dit

Nadere informatie

CT-COLONOGRAFIE VIRTUELE COLOSCOPIE

CT-COLONOGRAFIE VIRTUELE COLOSCOPIE CT-COLONOGRAFIE VIRTUELE COLOSCOPIE 584 Afspraak Mevrouw/meneer Dag Datum Tijdstip onderzoek U kunt zich melden bij de Röntgenafdeling op de eerste verdieping, bij balie 105. Denkt u eraan uw gegevens

Nadere informatie

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Deze ziekten kenmerken

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een colostoma

Voedingsadvies bij een colostoma Voedingsadvies bij een colostoma Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2013 pavo 1099 Inleiding U heeft een colostoma gekregen. U hoeft hiervoor geen speciaal dieet te gebruiken. Wel kan de voeding die

Nadere informatie

Voedingsvezelverrijkt dieet

Voedingsvezelverrijkt dieet Voedingsvezelverrijkt dieet Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. Waarom deze brochure?...3 Wat zijn

Nadere informatie

Dieetadvies na een maagresectie. Diëtetiek

Dieetadvies na een maagresectie. Diëtetiek Dieetadvies na een maagresectie Diëtetiek Inleiding U bent door de arts naar de diëtist doorverwezen, omdat u een maagoperatie hebt ondergaan. Afhankelijk van het type maagoperatie dat is verricht, kunnen

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek Vezelrijke voeding

Afdeling Diëtetiek Vezelrijke voeding Afdeling Diëtetiek Vezelrijke voeding Telefoonnummer: 0344 674285 De arts heeft een vezelrijke voeding geadviseerd in verband met obstipatie of andere darmklachten. Van belang voor een goede darmfunctie

Nadere informatie

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA 927 Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is weggenomen of niet wordt gebruikt. In de dikke darm vindt

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij Stent

Voedingsadviezen bij Stent Patiënteninformatie Voedingsadviezen bij Stent 1234567890-terTER_ Voedingsadviezen bij Stent Om de passage van voedsel in de slokdarm of in de dunne darm te verbeteren, is bij u een stent geplaatst. Een

Nadere informatie

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

voedingsvezel verrijkt dieet

voedingsvezel verrijkt dieet voedingsvezel verrijkt dieet inhoudsopgave Waarom deze brochure Wat zijn voedingsvezels? Algemene adviezen Wat zijn vezelrijke voedingsmiddelen? Hoeveel voedingsvezel is per dag nodig? Vochtadvies Werken

Nadere informatie

Wat zijn divertikels? Wat is diverticulitis en wat zijn de klachten?

Wat zijn divertikels? Wat is diverticulitis en wat zijn de klachten? Diverticulitis 2 Wat zijn divertikels? Divertikels zijn ballonachtige uitstulpingen van de wand van het maagdarmkanaal. Divertikels stulpen naar buiten uit, door de spierlaag heen. Je kunt ze vergelijken

Nadere informatie

Dieetadviezen bij een ileostoma

Dieetadviezen bij een ileostoma Dieetadviezen bij een ileostoma Overzicht gegevens Naam Geboortedatum Datum Diëtist Behandelend arts Telefonisch spreekuur 0492 59 55 60 maandag tot en met vrijdag van 08.15 10.00 uur Inleiding In deze

Nadere informatie

In de folder 'Goede voeding bij kanker' van de Nederlandse Kankerbestrijding/KWF vindt u ook tips bij ongewenste vermagering en eet problemen.

In de folder 'Goede voeding bij kanker' van de Nederlandse Kankerbestrijding/KWF vindt u ook tips bij ongewenste vermagering en eet problemen. Verminderde eetlust door misselijkheid en braken Het kan zijn dat u door de bestraling minder trek hebt in eten, misselijk bent en soms moet braken. Als u deze klachten hebt bespreek ze dan met uw radiotherapeut.

Nadere informatie

CT scan van de dikke darm

CT scan van de dikke darm CT scan van de dikke darm Voor u is een CT-scan onderzoek van de dikke darm afgesproken. Het onderzoek vindt plaats op de afdeling radiologie van VUmc, op de tweede etage in het ziekenhuis. De letters

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Inleiding U heeft onlangs een slokdarmoperatie ondergaan. Deze operatie heeft gevolgen voor uw manier van eten. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Voedingsvezelverrijkt dieet. Algemene richtlijnen

Voedingsvezelverrijkt dieet. Algemene richtlijnen Voedingsvezelverrijkt dieet Algemene richtlijnen 2 Waarom een voedingsvezelverrijkte voeding? Bij bepaalde darmaandoeningen zoals bijvoorbeeld bij obstipatie (verstopping, trage stoelgang), aambeien, divertikels

Nadere informatie

H. 278374.0115. Ademtest

H. 278374.0115. Ademtest H. 278374.0115 Ademtest Inleiding U bent bij uw arts geweest met maag- en/of darmklachten. Het kan zijn dat deze klachten veroorzaakt worden door een moeizame vertering van bepaalde suikers in uw darmen.

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een stent in slokdarm of dunne darm

Voedingsadviezen bij een stent in slokdarm of dunne darm Voedingsadviezen bij een stent in slokdarm of dunne darm Inleiding Bij u is sprake van een vernauwing in de slokdarm of dunne darm. Hierdoor heeft u problemen met eten en drinken. De arts heeft in overleg

Nadere informatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij diarree / obstipatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij diarree / obstipatie Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij diarree / obstipatie Inleiding U heeft darmklachten, waarbij voeding een rol kan spelen. Uw diëtist heeft u al voedingsadviezen gegeven. In deze brochure kunt

Nadere informatie

Hier toch enkele nuttige inlichtingen over voedsel: Geurverwekkend voedsel - ajuin - look - vis - sommige specerijen - paprika

Hier toch enkele nuttige inlichtingen over voedsel: Geurverwekkend voedsel - ajuin - look - vis - sommige specerijen - paprika Na de heelkundige ingreep moet u geen speciaal dieet volgen, want een stoma hebben is geen ziekte. Alleen diegenen die om de een of andere reden reeds voor de operatie op dieet stonden (bvb. diabetes,

Nadere informatie

Bij plaatsing stent in slokdarm of dunne darm

Bij plaatsing stent in slokdarm of dunne darm Maag Darm Leverziekten (MDL) Voedingsadvies Bij plaatsing stent in slokdarm of dunne darm Inleiding U heeft problemen met eten en drinken, omdat er een vernauwing is in de slokdarm of dunne darm. Om ervoor

Nadere informatie

Vezelrijke voeding bij darmklachten

Vezelrijke voeding bij darmklachten Vezelrijke voeding bij darmklachten Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0018 Inhoud blz. 1. Inleiding 2 2. Hoe werkt de spijsvertering 2 Diarree en verstoppingen 3 3. Voedingsvezels 3 Wat zijn

Nadere informatie

Richtlijnen voor een vocht- en vezelrijke voeding. Diëtetiek

Richtlijnen voor een vocht- en vezelrijke voeding. Diëtetiek Richtlijnen voor een vocht- en vezelrijke voeding Diëtetiek 1 Voeding en vochtinname Voldoende vocht en een vezelrijke voeding is belangrijk voor een goede spijsvertering en werking van nieren en blaas.

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Tekst: Nicole Broekman, diëtist Datum: FEBRUARI 2010 Heeft u wijzigingen of aanvullingen op deze folder? Dan kunt u contact opnemen met de

Nadere informatie

Voedingsvezelverrijkt dieet voor uw kind

Voedingsvezelverrijkt dieet voor uw kind Voedingsvezelverrijkt dieet voor uw kind Afdeling dietetiek mca.nl Inhoudsopgave Hoe werkt de spijsvertering? 3 Wat is obstipatie? 4 Welke klachten ontstaan er bij obstipatie? 4 Wat zijn vezels? 4 Voorbeelddagmenu

Nadere informatie

Door het vrijkomen van waterstof kunnen klachten ontstaan zoals diarree, een opgeblazen gevoel, winderigheid en krampen.

Door het vrijkomen van waterstof kunnen klachten ontstaan zoals diarree, een opgeblazen gevoel, winderigheid en krampen. Waterstofademtest In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten een waterstofademtest (H2-ademtest) te laten doen. Dit onderzoek vindt plaats op de polikliniek Bloedafname. Aan de hand van deze waterstofademtest

Nadere informatie

Dieetadvies na een antirefluxoperatie Heller-myotomie

Dieetadvies na een antirefluxoperatie Heller-myotomie VOEDING & DIEET Dieetadvies na een antirefluxoperatie en na een Heller-myotomie ADVIES Dieetadvies na een anti-refluxoperatie en na een Heller-myotomie U hebt een anti-reflux operatie of een Heller-myotomie

Nadere informatie

Endoscopie afdeling. Het plaatsen van een slokdarmstent

Endoscopie afdeling. Het plaatsen van een slokdarmstent Endoscopie afdeling Het plaatsen van een slokdarmstent 1 Het plaatsen van een slokdarmstent U hebt met uw specialist afgesproken dat er een slokdarmstent wordt geplaatst. Dit is nodig wanneer er geen of

Nadere informatie

Endoscopische Mucosale Resectie (EMR) dikke darm Informatie voor de klinische patiënt MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis

Endoscopische Mucosale Resectie (EMR) dikke darm Informatie voor de klinische patiënt MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis Endoscopische Mucosale Resectie (EMR) dikke darm Informatie voor de klinische patiënt MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis Datum behandeling:.. www.mdlcentrum.nl Wat is een EMR? Op advies van uw behandelend

Nadere informatie

Voedingsadviezen. voor patiënten met een ileostoma. Dietetiek

Voedingsadviezen. voor patiënten met een ileostoma. Dietetiek Dietetiek Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma Inleiding In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. De arts

Nadere informatie

Kaliumverrijkt voedingsadvies

Kaliumverrijkt voedingsadvies Kaliumverrijkt voedingsadvies Wat doet kalium in het lichaam? Kalium heeft een belangrijke rol bij de bloeddruk en het doorgeven van prikkels naar het zenuwstelsel. Het zorgt tevens voor het samentrekken

Nadere informatie

aardbeien-115, bosbessen-95, frambozen-85, grapefruit-85, nectarine-90, netmeloen-115, perzik-75, papaja-85, watermeloen-75.

aardbeien-115, bosbessen-95, frambozen-85, grapefruit-85, nectarine-90, netmeloen-115, perzik-75, papaja-85, watermeloen-75. Vervangende voedingsmiddelentabel Fruit per 75 gram Abrikoos Ananas Appel Banaan Kiwi Mandarijn Peer Sinaasappel aardbeien-115, bosbessen-95, frambozen-85, grapefruit-85, nectarine-90, netmeloen-115, perzik-75,

Nadere informatie

Onderzoek CT-colonografie (CT-scan van de dikke darm)

Onderzoek CT-colonografie (CT-scan van de dikke darm) Onderzoek CT-colonografie (CT-scan van de dikke darm) Radiologie Telefoon 020 510 8898 Route 15 Openingstijden: 8.00-16.30 Dinsdag en donderdag ook van 17.30-21.00 (behalve tijdens schoolvakanties) Bent

Nadere informatie

Dieetadviezen. voor mensen met een. ileostoma

Dieetadviezen. voor mensen met een. ileostoma 892 Dieetadviezen voor mensen met een ileostoma Inleiding In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd

Nadere informatie

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis IBD en voeding MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 4 3. Ondervoeding 7 4. Overgewicht 7 5. Stoma 8 6. Aanvullende informatie en patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Vezelverrijkt Voedingsadvies bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

Afdeling Diëtetiek. Vezelverrijkt Voedingsadvies bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Afdeling Diëtetiek Vezelverrijkt Voedingsadvies bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Algemeen U heeft het advies gekregen om een vezelverrijkte voeding te gaan gebruiken. U kunt deze folder onder

Nadere informatie

Voedingsadviezen. voor kinderen met verstopping (obstipatie) Dietetiek

Voedingsadviezen. voor kinderen met verstopping (obstipatie) Dietetiek Dietetiek Voedingsadviezen voor kinderen met verstopping (obstipatie) Inleiding De voedingsgewoonten in de Westerse wereld zijn de laatste eeuw duidelijk veranderd. Het suikergebruik is verdubbeld, we

Nadere informatie

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN?

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN? Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN? Inhoud Klachten Beïnvloeding van Darmen Leefadviezen Voedingsadviezen, vezels, vocht Feiten en fabels Gasvorming Vezels: 30-40

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij IBD de praktijk

Voedingsadviezen bij IBD de praktijk Vedingsadviezen bij IBD de praktijk Niclette Wierdsma Petra Tap He zit het met veding en IBD? Met dat? Waarm niet? Dat bepaal ik zelf wel! Vedingsinterventies: de praktijk Mijn zn (20) heeft al 6 jaar

Nadere informatie

H2-ademtest. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

H2-ademtest. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl H2-ademtest Informatie voor patiënten F0793-3105 juni 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH

Nadere informatie

Voeding bij mitochondriële ziekten

Voeding bij mitochondriële ziekten Voeding bij mitochondriële ziekten Inleiding Mitochondriën zijn de energiecentrales van ons lichaam. Mitochondriën zitten in alle lichaamscellen en zorgen voor de aanmaak van energie door de verbranding

Nadere informatie

Indien u te laat komt voor uw afspraak kan het zijn dat u een nieuwe afspraak moet maken.

Indien u te laat komt voor uw afspraak kan het zijn dat u een nieuwe afspraak moet maken. CT Colonografie U heeft een afspraak op: om. uur. Bij de afdeling Radiologie voor bovenstaand onderzoek. De voorbereiding dient u één dag van te voren te starten Voor de voorbereiding zie de instructies

Nadere informatie

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Voeding

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Voeding Parkinsonismen Vereniging Parkinson en Voeding Inhoudsopgave Inleiding 4 Gezonde voeding 5 Voeding en gebruik van Levodopa 5 Volle maag 5 Obstipatie 5 Eten van eiwitten 6 Adviezen bij het innemen van Levodopa

Nadere informatie

FORMAT BEHANDELPLAN MW, DE JONG (CASUS 1)

FORMAT BEHANDELPLAN MW, DE JONG (CASUS 1) FORMAT BEHANDELPLAN MW, DE JONG (CASUS ) Namen studenten + studentnrs: Groep: Lisanne Revenberg (23668) Jet Oude Reimer (2655) 2VD F2 Patiëntengegevens: Naam patiënt: Geboortedatum: Afdeling: Naam behandelend(e)

Nadere informatie

Dieetadviezen voor patiënten met een ileostoma

Dieetadviezen voor patiënten met een ileostoma Dieetadviezen voor patiënten met een ileostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

Coloscopie. Informatie voor de poliklinische patiënt Voorbereidingen thuis met MoviPrep

Coloscopie. Informatie voor de poliklinische patiënt Voorbereidingen thuis met MoviPrep Coloscopie Informatie voor de poliklinische patiënt Voorbereidingen thuis met MoviPrep MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis Datum onderzoek:.... Onderzoek in de ochtend middag www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij obstipatie

Voedingsadviezen bij obstipatie Voedingsadviezen bij obstipatie In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en behandeling van obstipatie. Verder leest u hoe dit toe te passen is in het dagelijks leven. Inhoud Wat is obstipatie?

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma

Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een colostoma. Een colostoma is een kunstmatige uitgang van de dikke darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten:

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten: Naam: GEZOND ETEN Gezonde voeding zorgt voor een gezond lichaam. Als je daarbij genoeg beweegt blijf je op een gezond gewicht. Daardoor word je minder snel ziek. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf

Nadere informatie

voedingsvezel- ZorgSaam

voedingsvezel- ZorgSaam voedingsvezel- bij verrijkte diabetes voeding mellitus ZorgSaam 1 Inleiding Voedingsvezels zijn onverteerbare bestanddelen, die alleen in plantaardige producten voorkomen. Graanproducten, groente, fruit,

Nadere informatie

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl IBD en voeding Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 6 3. Ondervoeding 8 4. Overgewicht

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Dieetadvies bij onderbuikbestraling

Patiënteninformatie. Dieetadvies bij onderbuikbestraling Patiënteninformatie Dieetadvies bij onderbuikbestraling Inhoud Inleiding... 4 Algemeen advies... 4 Voedingsadvies... 4 Algemene richtlijnen... 4 Groenten... 5 Fruit... 6 Suggesties voor de maaltijden

Nadere informatie

VOEDING EN KANKER INFORMATIEFOLDER VOOR PATIËNTEN

VOEDING EN KANKER INFORMATIEFOLDER VOOR PATIËNTEN VOEDING EN KANKER INFORMATIEFOLDER VOOR PATIËNTEN 1123 Inhoudsopgave Inleiding...3 Diëtist...3 Gewichtsverlies...4 Gewichtstoename...5 Voeding bij misselijkheid en/of braken...6 Voeding bij diarree...7

Nadere informatie

De bestraling van de volle blaas. Cone beam CT-scan

De bestraling van de volle blaas. Cone beam CT-scan De bestraling van de volle blaas. Vóór iedere bestraling meldt u zich bij de receptie. Bij de eerste bestraling legt de radiotherapeutisch laborant uit wat er gaat gebeuren. Als u het prettig vindt, kunt

Nadere informatie

Enteroscopie enkel-ballonscopie via de DIKKE DARM

Enteroscopie enkel-ballonscopie via de DIKKE DARM Enteroscopie enkel-ballonscopie via de DIKKE DARM Informatie voor de poliklinische patiënt Voorbereidingen thuis met MoviPrep MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis Datum onderzoek:.... Onderzoek in de ochtend

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een ileostoma

Voedingsadviezen bij een ileostoma 1/5 Diëtetiek Voedingsadviezen bij een ileostoma Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is verwijderd of (tijdelijk) niet wordt gebruikt.

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Na een maagoperatie. Inleiding. De maag

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Na een maagoperatie. Inleiding. De maag Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Na een maagoperatie Inleiding U heeft een maagoperatie gehad. U heeft van uw arts of diëtist al adviezen gekregen over voeding na de operatie. In deze folder kunt

Nadere informatie

Afdeling: Diëtetiek. Onderwerp: Voedingsadvies bij inflammatoire darmziekten

Afdeling: Diëtetiek. Onderwerp: Voedingsadvies bij inflammatoire darmziekten Afdeling: Diëtetiek Onderwerp: Voedingsadvies bij inflammatoire darmziekten Inhoudsopgave 1. IBD 3 1.1. Colitis Ulcerosa 3 1.2. Ziekte van Crohn 3 1.3. Verschillen tussen de ziekte van Crohn en Colitis

Nadere informatie

Voeding bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Ginette van Lienen, diëtist

Voeding bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Ginette van Lienen, diëtist Voeding bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Ginette van Lienen, diëtist De diagnose en dan? Nog niet wetenschappelijk aangetoond dat voeding een rol speelt bij ontstaan IBD Er is géén specifiek

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij colostoma

Voedingsadviezen bij colostoma Voedingsadviezen bij colostoma afdeling diëtetiek U bent geopereerd en er is een colostoma (kunstmatige darmuitgang) aangelegd. Door deze ingreep is er in uw spijsverteringskanaal het een en ander veranderd.

Nadere informatie

Adviezen na het plaatsen van een stent in uw maag of slokdarm

Adviezen na het plaatsen van een stent in uw maag of slokdarm Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Adviezen na het plaatsen van een stent in uw maag of slokdarm z Er is een stent (een buisje van metaalgaas) geplaatst in uw slokdarm

Nadere informatie

Diab-eten. Voeding en hartchirurgie. Jacobien Hiemstra Diëtist, St Antonius Ziekenhuis 9 april 2013

Diab-eten. Voeding en hartchirurgie. Jacobien Hiemstra Diëtist, St Antonius Ziekenhuis 9 april 2013 Diab-eten Voeding en hartchirurgie Jacobien Hiemstra Diëtist, St Antonius Ziekenhuis 9 april 2013 Inhoud Belang goede voedingstoestand De voedingstoestand van diabeten Risico s intake bij diabeten Gevolgen

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Wat is een ileostoma? Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm niet gebruikt wordt. In de dikke darm vindt indikking

Nadere informatie

1500 kcal-dieet voor 7 dagen

1500 kcal-dieet voor 7 dagen 1500 kcal-dieet voor 7 dagen Overzicht gegevens Naam Geboortedatum Datum Diëtist Behandelend arts Telefonisch spreekuur 0492 59 55 60 maandag tot en met vrijdag van 08.15 10.00 uur Inleiding In deze folder

Nadere informatie

Adviezen voor een vezelrijke voeding

Adviezen voor een vezelrijke voeding Adviezen voor een vezelrijke voeding U heeft het advies gekregen om een voedingsvezelrijke voeding te gebruiken. In deze folder staan algemene richtlijnen. Voedings worden ook wel kortweg genoemd. Voedingsvezel

Nadere informatie

Darmproblemen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Darmproblemen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Darmproblemen Uw stoelgang gaat niet zoals u wilt, bijvoorbeeld omdat u last hebt van obstipatie (verstopping) of diarree. Dit probleem kan worden veroorzaakt door problemen met uw darmen, zoals divertikels

Nadere informatie

Het plaatsen van een stent in de slokdarm

Het plaatsen van een stent in de slokdarm Maag-, Darm- en Leverziekten Het plaatsen van een stent in de slokdarm i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft met uw arts afgesproken om een slokdarmstent te laten plaatsen. Dit is

Nadere informatie

De poepfabriek Tips en adviezen bij verstopping

De poepfabriek Tips en adviezen bij verstopping De poepfabriek Tips en adviezen bij verstopping PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum Inleiding Uw kind heeft last van obstipatie (verstopping) en is daarvoor onder

Nadere informatie

Colonoscopie ten behoeve van het bevolkingsonderzoek darmkanker

Colonoscopie ten behoeve van het bevolkingsonderzoek darmkanker Het Erasmus MC werkt samen met het Havenziekenhuis. Het Havenziekenhuis is een dochteronderneming van het Erasmus MC. In deze folder wordt beschreven wat een colonoscopie is en leest u over de gang van

Nadere informatie

Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie

Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie VOEDING & DIEET Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie ADVIES Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie Als we een maaltijd gebruiken met veel koolhydraten (suikers en/of zetmelen), maakt onze alvleesklier

Nadere informatie

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Workshop ileostoma en pouch Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Inhoud Hoe werkt de darm? Verschillende soorten ileostoma / pouch Wat verandert er met een ileostoma/pouch? Voeding Tips&Trics

Nadere informatie

Adviezen na het plaatsen van een stent in uw maag of slokdarm

Adviezen na het plaatsen van een stent in uw maag of slokdarm Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Interne geneeskunde Adviezen na het plaatsen van een stent in uw maag of slokdarm 1 Adviezen na het plaatsen van een stent in

Nadere informatie

Voedingsadvies bij ijzertekort

Voedingsadvies bij ijzertekort Voedingsadvies bij ijzertekort Wat doet ijzer in het lichaam IJzer is een bestanddeel van het bloed. Het zit in de kleurstof van de rode bloedlichaampjes, het hemoglobine. Dit hemoglobine neemt de zuurstof

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Vezelverrijkt Voedingsadvies

Afdeling Diëtetiek. Vezelverrijkt Voedingsadvies Afdeling Diëtetiek Vezelverrijkt Voedingsadvies Diaconessenhuis Leiden Algemeen U heeft het advies gekregen om een vezelverrijkte voeding te gaan gebruiken. U kunt deze folder onder meer gebruiken als

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA HAVER APPELVEZEL CITRUS VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN APPEL HAVER WITLOF SOJA MAIS WAT ZIJN VEZELS? Als essentieel onderdeel van een evenwichtig dieet helpen vezels uw spijsverteringssysteem in goede

Nadere informatie