IBD EN VOEDING. 13 november Crohn- en Colitis ulcerosa Vereniging v.z.w. Daniëlle Staes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IBD EN VOEDING. 13 november Crohn- en Colitis ulcerosa Vereniging v.z.w. Daniëlle Staes"

Transcriptie

1 IBD EN VOEDING 13 november 2008 Crohn- en Colitis ulcerosa Vereniging v.z.w. Daniëlle Staes

2 IBD Inflammatory Bowel Disease IBD, de verzamelnaam voor darmziekten als de ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa. Darmziekten waarbij ontstekingsproces gekend zijn: Ziekte van Crohn: dunne darm + dikke darm dieper dan mucosa, ook fistels en abcessen. Colitis ulcerosa: eerder dikke darm, enkel mucosa.

3 Oorzakelijk verband met voeding Ontstekingen in de darmen worden veroorzaakt door een systematisch overdreven reactie van de darmen op stoffen in de darm. Kunnen de darminhoud en dus de voeding de aanzet zijn voor het mogelijke ontstaan van IBD en tevens acute opstoten?

4 Verscheidene onderzoeken Geraffineerde suikers (snoep, zuivere enkelvoudige KH). Ook cornflakes Enkelvoudige en meervoudige vetzuren (fast food, veel vleesverbruik). Vit. B6. Melkproducten, bakkersgist, Echter geen enkel van deze onderzoeken kunnen bewijzen dat het ontstaan van IBD voedingsgerelateerd is, m.a.w. we hoeven ons geen zorgen te maken over het al dan niet zelf uitgelokt hebben van IBD door voor het uitbreken van de ziekte verkeerde voeding tot zich genomen te hebben.

5 Wat echter wel duidelijk is De juiste voeding vanaf het vaststellen van IBD is belangrijk om opstoten of recidieven te voorkomen. Er zijn enkele algemene richtlijnen op voedingsvlak, echter een individuele aanpak, en zelf experimenteren is nodig. Vandaar is het ook moeilijk om een algemeen dieet op te stellen, een IBD dieet verschilt van persoon tot persoon. Een diëtiste kan wel helpen in de zoektocht naar welke voedingsmiddelen best verdragen worden.

6 Eerste voedingsrichtlijnen bij IBD Algemene voedingsadviezen bij IBD In de niet acute fase Geen specifiek dieet wel gevarieerde, smaakvolle voeding eiwitrijk, energierijk en vetarm. Uitlokkers van ontsteking: - noten - rauw fruit - groene groenten en tomaten - gluten melk - bepaalde pijnstillers: ibuprofen, diclofenac,

7 Acute fase Streven naar calorierijk dieet om te voldoen aan caloriebehoefte per dag. Zo nodig: parenterale voeding (advies arts).

8 Dieet (orale voeding) Mijden van fruit en rauwe groenten bij een opstoot, ontsteking (diarree, krampen) neem dan eerder gestoofde of gestoomde groenten. Mijden van gasvormers zoals : koolzuurhoudende dranken, koolsoorten (behalve bloemkool en broccoli), prei, ui, knoflook, peulvruchten en spruiten. Geen pikante gerechten, mosterd, pickles, augurken en ui.

9 Wees matig met koffie, zwarte thee, cafeïnehoudende frisdranken Vermijd alcohol Geen vetrijke maaltijden welke zwaar verteerbaar zijn, wel essentiële vetzuren; vetstoffen van goede kwaliteit : (minarine, olijfolie, vloeibaar bak- en braadproduct, )

10 Voedingsstatus bij IBD Bepalen van voedingsstatus door middel van opmeting van vetmassa, vochtmassa, vetvrije massa, botmassa, is van belang. Een bepaling alleen op basis van gewicht zegt uiteraard weinig. Verder dienen bepaalde vitamines en mineralen, spoorelementen in het bloed op regelmatige basis te worden gecontroleerd.

11 Kook- & Voedingswijzer

12 Kook- & Voedingswijzer In dit boek werd bij een aantal recepten een codering opgenomen die specifieke aspecten van het gerecht aangeeft. V : Hoeveelheid vezels D : Verteerbaarheid L : Laxerend C : Constiperend G : Gasvormend R : Geurvormend Het aantal herhaalde symbooltjes geeft de intensiteit aan.

13 Kook- & Voedingswijzer Voedingsadviezen bij stoma Een stomapatiënt met de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa krijgt geen specifiek dieet voorgeschreven. De patiënt dient zelf te ondervinden welke voedingsmiddelen goed verdragen worden, en welke problemen geven. Toch kunnen er bijkomende voedingsadviezen gegeven worden afhankelijk van het type stoma: een ileostomie (= stoma op de dunne darm) of een colostomie (=stoma op de dikke darm). Indien men reeds een dieet volgde omwille van een andere reden, dan blijft men dit dieet natuurlijk wel volgen. We willen er nogmaals op wijzen steeds het advies van de arts op te volgen. De Kook- & Voedingswijzer is gratis voor leden van de Crohn- en Colitis ulcerosa Vereniging v.z.w.

14 Facilitair document

15 Besluit Er is geen specifiek dieet voor IBD Het dieet dient steeds individueel en situatieafhankelijk aangepast te worden Doch, voeding speelt een erg belangrijke rol: - vermijden en verzachten van opstoten - zorgen voor nutritioneel goede doorvoeding

16 Literatuur Leven met langdurige darmziekten Dr. G. D Haens & Prof. Dr. P. Rutgeerts 101 vragen over langdurige darmziekten Dr. G. D Haens & Prof. Dr. P. Rutgeerts Voeding bij IBD Voordracht voor CCV v.z.w. door Mevr. Suzy Michiels Kook- & Voedingswijzer Crohn- en Colitis ulcerosa Vereniging, v.z.w.

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Deze ziekten kenmerken

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een colostoma

Voedingsadvies bij een colostoma Voedingsadvies bij een colostoma Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2013 pavo 1099 Inleiding U heeft een colostoma gekregen. U hoeft hiervoor geen speciaal dieet te gebruiken. Wel kan de voeding die

Nadere informatie

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Deze ziekten kenmerken

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een maagresectie

Voedingsadviezen na een maagresectie Voedingsadviezen na een maagresectie Afdeling diëtetiek U heeft een maagoperatie ondergaan. Hierbij is (een gedeelte van) uw maag weggenomen. Door deze ingreep is uw spijsverteringskanaal veranderd. Deze

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma

Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een colostoma. Een colostoma is een kunstmatige uitgang van de dikke darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis IBD en voeding MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 4 3. Ondervoeding 7 4. Overgewicht 7 5. Stoma 8 6. Aanvullende informatie en patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN?

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN? Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN? Inhoud Klachten Beïnvloeding van Darmen Leefadviezen Voedingsadviezen, vezels, vocht Feiten en fabels Gasvorming Vezels: 30-40

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Inleiding Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want

Nadere informatie

VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS

VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze informatie is bestemd voor patiënten die bekend zijn met chronische darmontstekingen. De meest bekende zijn: de ziekte van Crohn

Nadere informatie

BUIKPIJN, DARMKRAMPEN EN DIARREE na radiotherapie

BUIKPIJN, DARMKRAMPEN EN DIARREE na radiotherapie BUIKPIJN, DARMKRAMPEN EN DIARREE na radiotherapie BUIKPIJN, DARMKRAMPEN EN DIARREE na radiotherapie Uw darmen zijn erg gevoelig voor straling en ze raken gemakkelijk geïrriteerd. Daardoor kunt u last krijgen

Nadere informatie

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl IBD en voeding Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 6 3. Ondervoeding 8 4. Overgewicht

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

H. 278374.0115. Ademtest

H. 278374.0115. Ademtest H. 278374.0115 Ademtest Inleiding U bent bij uw arts geweest met maag- en/of darmklachten. Het kan zijn dat deze klachten veroorzaakt worden door een moeizame vertering van bepaalde suikers in uw darmen.

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een colostoma. Diëtetiek

Voedingsadvies bij een colostoma. Diëtetiek Voedingsadvies bij een colostoma Diëtetiek 1 2 Inleiding Een colostoma is een kunstmatige uitgang van de dikke darm (colon). Na het aanleggen van een colostoma is het volgen van een speciaal dieet niet

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij darmklachten

Voedingsadviezen bij darmklachten Voedingsadviezen bij darmklachten Algemene leefregels: Zorg voor een volwaardige voeding met voldoende variatie Volg hierbij de Richtlijnen Goede Voeding. Eet regelmatig Sla geen maaltijden over maar gebruik

Nadere informatie

Leefregels na een buikoperatie

Leefregels na een buikoperatie Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Leefregels na een buikoperatie 1 Leefregels na een buikoperatie Inleiding In deze folder vindt u informatie over leefregels na een buikoperatie. De verpleegkundige kruist

Nadere informatie

voedingsadviezen na gastric bypass

voedingsadviezen na gastric bypass voedingsadviezen na gastric bypass 1 2 VOEDINGSADVIEZEN NA GASTRIC BYPASS Inleiding Na de gastric bypass operatie ontstaat er een kleine maag. De hoeveelheid voedsel die men daarna per maaltijd kan innemen

Nadere informatie

P.S.M.F. (protein sparing modified fasting)

P.S.M.F. (protein sparing modified fasting) P.S.M.F. (protein sparing modified fasting) informatie voor patiënten INLEIDING 3 HET DIEET 4 Modifast Intensive Groenten Drank VERLOOP VAN HET DIEET 6 CONTACT 7 BIJLAGE: RECEPTEN 7 2 Inleiding Uw behandelende

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een maagverkleining

Voedingsadviezen bij een maagverkleining Voedingsadviezen bij een maagverkleining 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding.... 3 2. Enkele aandachtspunten.. 3 3. Wat mag ik eten en drinken?... 4 Week 1. 4 Week 2. 4 Week 3. 5 Mag ik snacks eten?.. 5 4. Welke

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een maagoperatie

Voedingsadviezen na een maagoperatie Dietetiek Voedingsadviezen na een maagoperatie Inleiding De maag is een belangrijk orgaan. Hier wordt het voedsel opgeslagen, gemalen en vermengd met maagzuur. Vervolgens zorgt de maag ervoor dat de voeding

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2013 pavo 1098 Inleiding U heeft een ileostoma gekregen. Een ileostoma is een stoma aangesloten op de dunne darm. De dikke darm zorgt

Nadere informatie

Voeding bij pancreatitis

Voeding bij pancreatitis UMC St Radboud Voeding bij pancreatitis (alvleesklierontsteking) Patiënteninformatie Deze brochure geeft u algemene informatie over de voeding bij pancreatitis. Heeft u na het lezen van deze brochure nog

Nadere informatie

Kaliumbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum

Kaliumbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Kaliumbeperkt dieet U heeft het advies gekregen om een kaliumbeperkt dieet te volgen. Deze brochure geeft u algemene informatie en voedingsadviezen over een kaliumbeperkt dieet. Heeft u na het lezen van

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Voorbereiding darmonderzoek

Voorbereiding darmonderzoek Voorbereiding darmonderzoek Laxeren met Moviprep en Bisacodyl Waarom deze folder? U krijgt in overleg met uw arts binnenkort een darmonderzoek. Uw darmen moeten voor dit onderzoek helemaal schoon zijn.

Nadere informatie

Introductie van voeding na pancreatitis

Introductie van voeding na pancreatitis Introductie van voeding na pancreatitis Deze brochure is bedoeld voor patiënten die herstellende zijn van een alvleesklierontsteking (= pancreatitis). In deze brochure wordt uitgelegd hoe u het beste kunt

Nadere informatie

Divertikels. Afdeling Diëtetiek

Divertikels. Afdeling Diëtetiek Divertikels Afdeling Diëtetiek Voedingsadvies bij divertikels Deze informatie is bedoeld als ondersteuning van het consult door een diëtist. De informatie in deze folder kan een persoonlijk dieetadvies

Nadere informatie

De valkuilen na bariatrische heelkunde. Inleiding

De valkuilen na bariatrische heelkunde. Inleiding De valkuilen na bariatrische heelkunde Hannelore Declercq Annick De Vriese Goussey Julie Inleiding De gastricbypass is geen wondermiddel in de strijd tegen obesitas maar een hulpmiddel dat samen met gezonde

Nadere informatie

H2-ademtest. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

H2-ademtest. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl H2-ademtest Informatie voor patiënten F0793-3105 juni 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH

Nadere informatie

Voeding en Dieet Stomazorg Symposium De Naakte Waarheid

Voeding en Dieet Stomazorg Symposium De Naakte Waarheid Voeding en Dieet Stomazorg Symposium De Naakte Waarheid Hoeveelheden per dag volwassenen 19-50 jaar 5 opscheplepels groente (250 gram) 2 porties fruit (200 gram) vrouw: 4-5 snee bruin- of volkoren brood

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want het geeft

Nadere informatie

Voeding bij diabetes mellitus

Voeding bij diabetes mellitus Voeding bij diabetes mellitus Inleiding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn nauwelijks anders dan adviezen voor een goede voeding. De gedachte dat iemand met diabetes helemaal geen suiker mag eten

Nadere informatie

Farmaceutische zorg: verwachtingen van de patiënt versus de huidige praktijk

Farmaceutische zorg: verwachtingen van de patiënt versus de huidige praktijk Farmaceutische zorg: verwachtingen van de patiënt versus de huidige praktijk Focus op patiënten met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Promotor: Prof. Dr. G. De Meyer Departement Farmaceutische Wetenschappen

Nadere informatie

Voedingsadvies bij hartfalen voor senioren

Voedingsadvies bij hartfalen voor senioren Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 28 91 11 Voedingsadvies bij hartfalen voor senioren Jessa Ziekenhuis

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Advies bestemd voor:.. Datum:.. Heeft u vragen over deze folder of het dieetvoorschrift, neem dan gerust

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Informatie Patiënteninformatie 1175798PR/1-2011 - Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa 1 Inleiding Bij u is kort geleden geconstateerd dat u mogelijk een chronische darmontsteking

Nadere informatie

Voeding bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Ginette van Lienen, diëtist

Voeding bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Ginette van Lienen, diëtist Voeding bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Ginette van Lienen, diëtist De diagnose en dan? Nog niet wetenschappelijk aangetoond dat voeding een rol speelt bij ontstaan IBD Er is géén specifiek

Nadere informatie

Voeding en een stoma. Vergeet niet dat eten een genot moet zijn!

Voeding en een stoma. Vergeet niet dat eten een genot moet zijn! Voeding en een stoma Vergeet niet dat eten een genot moet zijn! Inleiding U leest nu de brochure voeding en een stoma van Dansac. Het doel van deze brochure is om u te informeren en te adviseren over voeding

Nadere informatie

Voorbereiding darmonderzoek

Voorbereiding darmonderzoek Voorbereiding darmonderzoek Laxeren met Moviprep en Bisacodyl Waarom deze folder? U krijgt in overleg met uw arts binnenkort een darmonderzoek. Uw darmen moeten voor dit onderzoek helemaal schoon zijn.

Nadere informatie

FODMAP arm dieet basisboek

FODMAP arm dieet basisboek FODMAP arm dieet basisboek Voedingsadvies voor mensen met prikkelbare darm syndroom 1 Inhoudsopgave Woord vooraf pagina 4 Hfst 1 Het FODMAP arme dieet pagina 6 Hfst 2 De verschilldende FODMAPs pagina 10

Nadere informatie

Darmreiniging. 2 onderzoeken op 1 dag

Darmreiniging. 2 onderzoeken op 1 dag Darmreiniging 2 onderzoeken op 1 dag 2 U krijgt dit advies omdat het van belang is dat uw darmen schoon zijn. Alleen dan kan de arts het onderzoek goed uitvoeren. Vezelbeperkt dieet Drie dagen voor het

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht Afdeling Diëtetiek Algemeen U heeft jicht. In deze folder vindt u een aantal algemene adviezen die eventuele klachten kunnen voorkomen of verminderen. Wat is jicht? Jicht is een aandoening die behoort

Nadere informatie

en de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

en de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Voeding en de ziekte van 12 Crohn en colitis ulcerosa Editie 2011 Colofon Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland, Woerden Geen enkel onderdeel van deze brochure, noch de gehele uitgave mag op welke

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Galstenen U bent bij Rijnstate onder behandeling voor galstenen. In deze folder vindt u meer informatie over galstenen en de voedingsadviezen die hierbij gelden. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Inleiding U heeft onlangs een slokdarmoperatie ondergaan. Deze operatie heeft gevolgen voor uw manier van eten. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes. diabetes gravidarum

Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes. diabetes gravidarum Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes diabetes gravidarum 2 Deze brochure is bedoeld voor vrouwen met diabetes gravidarum. In deze brochure wordt informatie gegeven over o.a. de richtlijnen voor de

Nadere informatie

Vernauwing in de darm bij dikke darmkanker Dieetadviezen.

Vernauwing in de darm bij dikke darmkanker Dieetadviezen. Vernauwing in de darm bij dikke darmkanker Dieetadviezen www.nwz.nl Inhoud Dieetadviezen 3 Wat kunt u wél gewoon eten en drinken? 6 Uw vragen 6 2 Bij dikke darmkanker kan een vernauwing in de dikke darm

Nadere informatie

Voedingsadviezen na bariatrische heelkunde

Voedingsadviezen na bariatrische heelkunde Abdominale en algemene heelkunde Obesitascentrum Voedingsadviezen na bariatrische heelkunde Inhoudsopgave 1 Aanpassing voeding en drank... 3 2 Aanpassing eetgewoonten... 4 3 Aanpassing drinkgewoonten...

Nadere informatie

Meloen Abrikozen. Blauwe bessen Bramen. Perziken Cranberries. Nectarines Zwarte bessen. Frambozen

Meloen Abrikozen. Blauwe bessen Bramen. Perziken Cranberries. Nectarines Zwarte bessen. Frambozen LEEF PUUR NATUUR 1 Hieronder vind je de hele lijst van alle koolhydraatarme producten die je mag eten. Print de lijst uit en hang hem op je koelkast. Zo kun je altijd even snel kijken of dat wat je wilt

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij een ileostoma. Inleiding

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij een ileostoma. Inleiding Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij een ileostoma Inleiding U heeft een ileostoma. Dit is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Bij een ileostoma is de dikke darm of dit deel wordt tijdelijk

Nadere informatie

Bobbie is net vier geworden, o, wat is hij alweer groot. Hij mag nu naar de basisschool. met schooltas, fruit en brood.

Bobbie is net vier geworden, o, wat is hij alweer groot. Hij mag nu naar de basisschool. met schooltas, fruit en brood. Bobbie is net vier geworden, o, wat is hij alweer groot. Hij mag nu naar de basisschool met schooltas, fruit en brood. Zijn ontbijtje staat al klaar: een boterham of bordje pap, met daarbij een glaasje

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij verhoogde bloedglucose in de zwangerschap

Voedingsadviezen bij verhoogde bloedglucose in de zwangerschap Voedingsadviezen bij verhoogde bloedglucose in de zwangerschap Dit document bevat vertrouwelijke informatie van JijWij. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorgaand schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Eet, drink en. beweeg!

Eet, drink en. beweeg! Eet, drink en. beweeg! WAAROM? Gezond eten en regelmatig bewegen gaan hand in hand. Door een gevarieerde voeding te combineren met voldoende lichaamsbeweging zorgen we ervoor dat we het risico op allerlei

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Om dagelijks een goede darmwerking en een gezonde ontlasting te hebben, neemt u best volgende punten in acht:

Om dagelijks een goede darmwerking en een gezonde ontlasting te hebben, neemt u best volgende punten in acht: Inhoud 1. Gebruik voeding rijk aan vezels... 2 2. Vermijd levensmiddelen die een stoppende werking hebben... 2 3. Voldoende drinken... 3 4. Voldoende lichaamsbeweging... 3 5. Neem nooit laxeer- of purgeermiddelen...

Nadere informatie

De rol van voeding bij darmkanker

De rol van voeding bij darmkanker De rol van voeding bij darmkanker Stefanie Mortier Oncologisch centrum 26 maart 2015 Inhoud 1. Oorzaken 2. Preventie 3. De nog niet behandelde patiënt 4. Radio- en chemotherapie 5. Chirurgie 6. Herstel,

Nadere informatie

WATERSTOF- na een hernia-operatie. bacteriele overgroei. ZorgSaam

WATERSTOF- na een hernia-operatie. bacteriele overgroei. ZorgSaam WATERSTOF- ADEMTEST adviezen na een hernia-operatie bacteriele overgroei ZorgSaam 1 2 Waterstof-ademtest bacteriele overgroei Het vermoeden bestaat dat de oorzaak van uw klachten te wijten is aan een overgroei

Nadere informatie

Voedingsadvies na gastric bypass. Beperking volume. Aanwijzingen dat u teveel hebt gegeten

Voedingsadvies na gastric bypass. Beperking volume. Aanwijzingen dat u teveel hebt gegeten Voedingsadvies na gastric bypass Bij de gastric bypass operatie ontstaat er een kleine maag. De hoeveelheid voedsel die men daarna per maaltijd kan innemen is daardoor sterk beperkt. Tevens wordt het voedsel

Nadere informatie

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes Inhoud 1. Inleiding 3 2. Diabetes bij CF 4 3. Behandeling 4 3.1. Doel van de behandeling

Nadere informatie

CEMA-Antwerpen 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE... 3

CEMA-Antwerpen 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE... 3 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE... 3 2.1. TANDEN POETSEN... 3 2.2. MEDICATIE... 3 2.3. WAT BIJ DIARREE... 4 2.4. BIJ BRAKEN EN VOEDSEL WEIGERING: NOODREGIME AANGEPAST OP LEEFTIJD EN GEWICHT. 4

Nadere informatie

Voedingsvezelverrijkt dieet

Voedingsvezelverrijkt dieet Voedingsvezelverrijkt dieet Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. Waarom deze brochure?...3 Wat zijn

Nadere informatie

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Workshop ileostoma en pouch Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Inhoud Hoe werkt de darm? Verschillende soorten ileostoma / pouch Wat verandert er met een ileostoma/pouch? Voeding Tips&Trics

Nadere informatie

RÖNTGENONDERZOEK VAN DE DIKKE DARM (COLON) FRANCISCUS VLIETLAND. Dhr./mevr.:...

RÖNTGENONDERZOEK VAN DE DIKKE DARM (COLON) FRANCISCUS VLIETLAND. Dhr./mevr.:... RÖNTGENONDERZOEK VAN DE DIKKE DARM (COLON) FRANCISCUS VLIETLAND Dhr./mevr.:... U wordt verwacht op :.. tijd:.. Inleiding Dit onderzoek duurt ongeveer 30 minuten en vindt plaats op de afdeling Radiologie,

Nadere informatie

Koolhydraatadviezen in de praktijk

Koolhydraatadviezen in de praktijk Wie en wanneer adviseer je wat? Mariëlle van Veen Diëtist Leids Universitair Medisch Centrum Koolhydraten zijn hot Te verwachten effecten Verbeteren glucoseregulatie Verminderen medicatiegebruik Verbeteren

Nadere informatie

Dieet bij chronische nierschade oktober Gine Hassink Diëtist Gelre Ziekenhuis Apeldoorn

Dieet bij chronische nierschade oktober Gine Hassink Diëtist Gelre Ziekenhuis Apeldoorn Dieet bij chronische nierschade oktober 2016 Gine Hassink Diëtist Gelre Ziekenhuis Apeldoorn Inhoud Stellingen Waarom een dieet Eiwitten Zout Kalium Fosfaat Vocht Carambola Stellingen Ruimte voor vragen

Nadere informatie

Vloeibare voeding bij mond- en kaakaandoeningen

Vloeibare voeding bij mond- en kaakaandoeningen Vloeibare voeding bij mond- en kaakaandoeningen inhoud Waarom deze brochure? 4 Hoe komt u aan vloeibaar voedsel? 4 Algemene richtlijnen 5 Samenstelling van de maaltijden 6 Praktische tips 8 Uw vragen 10

Nadere informatie

Prednison voor de behandeling van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

Prednison voor de behandeling van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Patiënteninformatie Prednison voor de behandeling van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa rkz.nl Uw MDL-arts (maag-,darm-,leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Diëtetiek. Patiënteninformatie. Kaliumbeperkt dieet. Slingeland Ziekenhuis

Diëtetiek. Patiënteninformatie. Kaliumbeperkt dieet. Slingeland Ziekenhuis Diëtetiek Kaliumbeperkt dieet i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft een te hoog kaliumgehalte in het bloed. Uw arts heeft u daarom geadviseerd om een kaliumbeperkt dieet te volgen.

Nadere informatie

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent Voeding na transplantatie 1 Algemene voedingsrichtlijnen Jemina Van Loo 24/06/2013 2 Inleiding Optimale gezondheid bereiken of bewaren 1) Medicatie 2) Gezonde voeding gezond gewicht gezonde voedingskeuzes

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens uw behandeling

Risico op ondervoeding tijdens uw behandeling Risico op ondervoeding tijdens uw behandeling Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is een veelvoorkomend probleem in het ziekenhuis. Ongeveer één op de drie patiënten loopt risico

Nadere informatie

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels Hoofdstuk 2 Voedingsadviezen voor mensen met diabetes mellitus 2.1. Samenstelling van de voeding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn niet anders dan adviezen voor een goede voeding. De basis van een

Nadere informatie

Wel of geen. multivitamine? PILLEN ZIJN GEEN WONDER- MIDDEL. 18 CONSUMENTENBOND minigids vitaminen

Wel of geen. multivitamine? PILLEN ZIJN GEEN WONDER- MIDDEL. 18 CONSUMENTENBOND minigids vitaminen Wel of geen multivitamine? PILLEN ZIJN GEEN WONDER- MIDDEL 18 CONSUMENTENBOND minigids vitaminen AAN DE PILLEN? Volgens de supplementenindustrie krijgen we via onze gewone voeding te weinig vitaminen en

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

daghospitaal volwassenen informatiebrochure Lactoseblaastest

daghospitaal volwassenen informatiebrochure Lactoseblaastest daghospitaal volwassenen informatiebrochure Lactoseblaastest Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is een lactoseblaastest? 4 3. Werkwijze 5 4. Contactgegevens bij vragen 7 5. Persoonlijke notities 7 3 1.

Nadere informatie

HET LEVERSPAREND DIEET

HET LEVERSPAREND DIEET HET LEVERSPAREND DIEET Jan Yperman Ziekenhuis Briekestraat 12 8900 Ieper 40.031N 20170720 www.yperman.net 057 35 35 35 info@yperman.net Diensthoofd keuken Veel vet en moeilijk verteerbaar voedsel prikkelt

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel en darmfalen

Voedingsadvies bij short bowel en darmfalen Voedingsadvies bij short bowel en darmfalen Diëtetiek Beter voor elkaar Voedingsadvies bij short bowel De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE COPD EN VOEDING

PATIËNTENINFORMATIE COPD EN VOEDING PATIËNTENINFORMATIE COPD EN VOEDING 2 COPD EN VOEDING Algemeen Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informatie geven over de rol van voeding bij COPD. Indien u specifieke

Nadere informatie

Voedingsadvies bij galklachten

Voedingsadvies bij galklachten Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek 1 Wat is gal? De lever maakt galvloeistof aan, die nodig is bij de vertering van vetten. Deze galvloeistof wordt opgeslagen in de galblaas. Zodra er vet voedsel in de darm

Nadere informatie

Hier toch enkele nuttige inlichtingen over voedsel: Geurverwekkend voedsel - ajuin - look - vis - sommige specerijen - paprika

Hier toch enkele nuttige inlichtingen over voedsel: Geurverwekkend voedsel - ajuin - look - vis - sommige specerijen - paprika Na de heelkundige ingreep moet u geen speciaal dieet volgen, want een stoma hebben is geen ziekte. Alleen diegenen die om de een of andere reden reeds voor de operatie op dieet stonden (bvb. diabetes,

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Dieetadvies bij onderbuikbestraling

Patiënteninformatie. Dieetadvies bij onderbuikbestraling Patiënteninformatie Dieetadvies bij onderbuikbestraling Inhoud Inleiding... 4 Algemeen advies... 4 Voedingsadvies... 4 Algemene richtlijnen... 4 Groenten... 5 Fruit... 6 Suggesties voor de maaltijden

Nadere informatie

Radiologie. CT-onderzoek dikke darm

Radiologie. CT-onderzoek dikke darm Radiologie CT-onderzoek dikke darm Inhoudsopgave CT-onderzoek...4 Werking multislice CT-scan...5 CT-onderzoek dikke darm...5 Het dieet...7 Het contrastmiddel... 10 Voorbereidingsschema in het kort...

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding

Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding Wat zijn de nieuwe voedingsaanbevelingen vanuit de wetenschap? Prof. Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Inhoud Voedingsonderzoek is moeilijk! Hoe komen Richtlijnen tot

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

Dieetadvies bij een trage maag

Dieetadvies bij een trage maag VOEDING & DIEET Dieetadvies bij een trage maag ADVIES Dieetadvies bij een trage maag Als de maagspier te weinig of te onregelmatig samentrekt, blijft het voedsel langer in de maag dan normaal. We spreken

Nadere informatie

ProFitt: Diëtetiek & Lifestyle coaching. Voeding & Kanker

ProFitt: Diëtetiek & Lifestyle coaching. Voeding & Kanker : Diëtetiek & Lifestyle coaching Voeding & Kanker Voorstellen Marloes van Dommelen, diëtist sinds 2013 Werkzaam bij : diëtistenpraktijk in Nijmegen 16 locaties in Nijmegen Voorbeelden van vragen uit de

Nadere informatie

Voeding in de Sport. 1. Het belang van voeding in sport. 2. De basis. a Macro-nutriënten. b Micro-nutriënten. 4. Drinken

Voeding in de Sport. 1. Het belang van voeding in sport. 2. De basis. a Macro-nutriënten. b Micro-nutriënten. 4. Drinken Voeding in de Sport 1. Het belang van voeding in sport 2. De basis a Macro-nutriënten Koolhydraten Eiwitten Vetten b Micro-nutriënten Vitamines en Mineralen 4. Drinken 5. Tijdstip inname voedingsmiddelen

Nadere informatie

CT ONDERZOEK VAN DE DIKKE DARM (COLONOGRAFIE) FRANCISCUS VLIETLAND

CT ONDERZOEK VAN DE DIKKE DARM (COLONOGRAFIE) FRANCISCUS VLIETLAND CT ONDERZOEK VAN DE DIKKE DARM (COLONOGRAFIE) FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding U heeft een afspraak gemaakt voor een CT-colonografie. CT is de afkorting van computertomograaf. Dit is een apparaat dat met

Nadere informatie

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA 927 Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is weggenomen of niet wordt gebruikt. In de dikke darm vindt

Nadere informatie