Programmabegroting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.rotterdam.nl Programmabegroting"

Transcriptie

1 Rotterdam 2015 Programmabegroting

2 2015 programmabegroting

3 Leeswijzer

4 Leeswijzer In deze begroting leggen wij voorstellen over het beleid in 2015 aan uw raad voor. Ook bevat de begroting de financiële vertaling van het beleid voor de periode 2015 tot en met Uw raad wordt gevraagd de 2015 te autoriseren; de begroting voor de overige jaren heeft het karakter van een raming. In de Kaderbrief 2014 hebben wij de beleidsmatige en budgettaire kaders geschetst van de Natuurlijk is deze begroting opgesteld volgens de eisen van het Besluit en Verantwoording (BBV) voor provincies en gemeenten. Daarnaast vormt het collegeprogramma #Kendoe een belangrijk uitgangspunt. Hoofdstuk 1 bevat een kort inzicht in onze inhoudelijke keuzes. Hoofdstuk 2 gaat in op de financiële positie van de gemeente. We presenteren de opbouw van de begroting en financiële kengetallen als het gemeentelijke weerstandsvermogen, de schuldpositie en het EMU- saldo. Verder worden in dit hoofdstuk de bijstellingen ten opzichte van de 2014, de reserves en voorzieningen uitgelicht. Tot slot wordt inzicht gegeven in de middelen die vanuit het Rijk worden toegekend voor invlechting van de drie decentralisaties in de gemeentelijke programma s. Hoofdstuk 3 staat in het teken van de investeringen. In dit hoofdstuk is de integrale meerjaren investeringsplanning opgenomen. Integraal houdt in dat we meerdere dekkingsbronnen hebben betrokken en dat het hele spectrum aan investeringen van alle programma s nader bekeken wordt. Bovendien geven we inzicht in de projecten die verder in de toekomst liggen. In hoofdstuk 4 worden de 14 programma s van de begroting inzichtelijk gemaakt. Uitgangspunt is dat de begroting een document is waarin - op hoofdlijnen- beleid en financiën bij elkaar komen. Daarvoor wordt voor elk programma zicht gegeven op de context en ontwikkelingen, daar waar mogelijk met kengetallen. Ook wordt voor elk programma zicht gegeven op de beleidsvoornemens, door het benoemen van kwalitatieve doelen en (een) eventuele collegetarget(s) voor de komende vier jaar. Voor de uitvoering van beleid wordt per product inzicht gegeven in de baten en lasten. Daarnaast komt per product voor het komende begrotingsjaar een set van key indicatoren (maximaal 5) welke zoveel mogelijk dekkend zijn voor het product. Tot slot wordt voor elk programma zicht gegeven in de beleidsrapportages en -monitors waarin meer verantwoordingsinformatie is opgenomen. Hoofdstuk 5 bevat de in de BBV verplicht gestelde paragrafen. In de 2015 opgenomen bedragen zijn weergegeven in 1.000, tenzij anders is vermeld. Vanwege het nieuwe begrotingssysteem is er nog sprake van afrondingsverschillen in de tabellen. We werken aan een oplossing hiervoor. Tot slot zijn er diverse bijlagen opgenomen, die een nadere detaillering geven van de informatie uit de hoofdstukken. Leeswijzer pagina 3

5 Inhoudsopgave

6 1. Algemene beschouwingen...pag 7 2. Financiële beschouwingen...pag Financiële positie van de gemeente Rotterdam...pag Opbouw van de begroting...pag Financiële kengetallen...pag Bezuinigingen, intensiveringen en ramingsbijstellingen pag Reserves en voorzieningen...pag Invlechting middelen decentralisaties...pag Overzicht baten en lasten...pag Investeringen...pag Gevoteerde investeringskredieten...pag Nieuwe kredietaanvragen pag Meerjaren investeringsplanning...pag Investeringsfonds Rotterdam (IFR)...pag Investeringen en financiering...pag Programmaoverzichten...pag Bestuur en dienstverlening...pag Openbare orde en veiligheid...pag Verkeer en vervoer...pag Economische zaken...pag Onderwijs...pag Cultuur, sport en recreatie...pag Volksgezondheid en zorg...pag Werk en inkomen...pag Maatschappelijke ondersteuning...pag Beheer van de stad...pag Stedelijke inrichting...pag Ruimtelijke ontwikkeling...pag Algemene middelen...pag Serviceorganisatie...pag Paragrafen...pag Lokale heffingen...pag Weerstandsvermogen...pag Onderhoud kapitaalgoederen...pag Verbonden partijen...pag Financiering...pag Grondbeleid...pag Paragraaf bedrijfsvoering...pag 198 Bijlagen...pag 202 Colofon...pag 240 Inhoudsopgave pagina 5

7 Hoofdstuk 1

8 Algemene beschouwingen Voor u ligt onze eerste begroting, de Programmabegroting 2015 van de Gemeente Rotterdam. Gelijktijdig met deze begroting presenteren wij u het collegeprogramma #Kendoe. De ambities die daarin zijn weergegeven zijn in deze begroting meerjarig financieel vertaald. In alles wat wij doen staan de zes ambities uit het coalitieakkoord centraal. Degelijke financiën zijn volgens ons daarbij vanzelfsprekend. Bij het opstellen van onze eerste programmabegroting hebben we vaak in de spiegel gekeken met de zes vragen zoals we die hebben opgeschreven in ons collegeprogramma: 1. Krijgen Rotterdammers meer te zeggen en nemen ze meer verantwoordelijkheid? 2. Experimenteren en vernieuwen we en geven we elkaar daar ruimte voor? 3. Neemt de veiligheid in de Rotterdamse buurten toe en worden ze gezelliger en groener, met meer duurzaam vervoer en een schonere lucht? 4. Draagt het bij aan de verbinding tussen stad en haven, groeit onze economie én levert dat banen op? 5. Ontstaan er voldoende kansen voor Rotterdammers en worden die ook gepakt? 6. En kijken we in onze omgeveing meer naar elkaar om Met deze programmabegroting en de bovenstaande vragen als leidraad gaan we nu concreet met Rotterdam en de Rotterdammers samen aan de slag. Daarbij is het een gegeven dat de financiële ruimte van de gemeente de komende jaren beperkt blijft. Bij onze eerste begroting staan we voor een forse financiele opgave. Een forse opgave doordat het college geconfronteerd is met tegenvallers. Voorbeelden hiervan zijn het nog altijd groeiend aantal bijstandsgerechtigden, stijgende loonkosten door een achterblijvende krimpopgave van de organisatie en het invlechten van de deelgemeenten waarvoor nu de lasten worden genomen, terwijl de efficiencymaatregelen pas later een gunstig effect hebben op de gemeentelijke financiën. We hebben dan ook keuzes moeten maken. Bij het maken van die keuzes zijn we niet over één nacht ijs gegaan. We zijn ons ervan bewust dat sommige keuzes pijnlijk en heel direct merkbaar zijn voor de Rotterdammers. Maar, we gaan ze niet uit de weg. We kunnen onze keuzes verantwoorden en we gaan ze ook toelichten in en aan de stad. Aan de slag met en voor Rotterdam en de Rotterdammers Rotterdam is een trotse moderne internationale stad met een wereldhaven. Met gezichtsbepalende iconen als De Rotterdam, Centraal Station, de Markthal en de Erasmusbrug met recht de skyline van Nederland. Daarmee heeft Rotterdam alles in zich om te groeien en de stad te zijn waar vernieuwing en innovatie de standaard zijn. Met haar jonge bevolking herbergt Rotterdam een enorm potentieel. Dat is de ene kant van de medaille. De andere kant van de medaille is dat Rotterdam ook een stad is met hardnekkige problemen. In Rotterdam hebben we meer sterke schouders nodig. Minder Rotterdammers op de bagagedrager, meer Rotterdammers op de trappers. Op dit moment zijn nog te veel buurten niet in balans. Ook staan te veel Rotterdammers nu langs de kant. En nog te vaak beginnen kinderen met een taalachterstand aan hun schoolcarrière en komen te veel jongeren zonder diploma op de arbeidsmarkt. Daar willen we de komende vier jaar samen met de Rotterdammers, het maatschappelijk middenveld, de kennisinstellingen en de Rotterdamse ondernemers verandering in brengen. Want Rotterdam is bovenal samenwerken en elkaar de ruimte geven om dingen uit te proberen. Hoofdstuk 1 Algemene beschouwingen pagina 7

9 Rotterdam gaat niet vanzelf. Rotterdam is mouwen opstropen. Met onze eerste begroting in de hand staan wij voor een stad waarin we elkaar verstaan. Waar we elkaar groeten én ook aanspreken op asociaal gedrag, waar we van elkaar verwachten dat je iets maakt van je leven. We staan voor een stad waar werken loont en waar voor iedereen dezelfde rechten en plichten gelden. Waar bewoners het initiatief nemen tegen vereenzaming en verloedering in hun straten en daarbij gehoor vinden bij de overheid. En een stad waar de overheid samen met de Rotterdammers er alles aan doet om de Rotterdammers een veilige leefomgeving te bieden waar het goed wonen en leven is. Solide gemeentefinanciën & een flexibele organisatie Degelijke en solide gemeentefinanciën zijn het fundament onder ons programma. Voor ons betekent dat naast het hebben van voldoende weerstandsvermogen ook werken aan meer flexibiliteit in de programmabegroting én het aanboren van andere dekkingsbronnen om ruimte te kunnen bieden aan initiatieven in de stad. In de meerjareninvesteringsbegroting hebben we de investeringen in beeld gebracht die de stad op de lange termijn aantrekkelijker en economisch sterker moet maken. De begroting biedt een helder en toegankelijk beeld in wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen, wat we laten en wat het mag kosten. Wij vinden het belangrijk dat informatie over ons werk steeds verder toegankelijk wordt voor burgers en partners in de stad, bijvoorbeeld informatie over wat iets kost, wat van ons als gemeente verwacht kan worden en hoe burgers en partners bij kunnen dragen en mee kunnen denken. Na het invoeren van één financiële administratie, gaan we door met de kwaliteitsverbetering van onze werkprocessen, uitmondend in een degelijker en steviger begrotings- en verantwoordingsproces. De professionalisering van de gemeentelijke organisatie zetten we door. Uitgangspunt is daarbij dat we nog meer sturen op resultaten en toegevoegde waarde voor de stad en de Rotterdammers. Daarbij houden we de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de publieke taken scherp in beeld. We doen een haalbaarheidsonderzoek naar de eventuele verzelfstandiging van vier gemeentelijke onderdelen. Gedurende deze collegeperiode stellen wij u regelmatig op de hoogte van de voortgang op beleid en financiën. Elk jaar ontvangt u zowel in het voorjaar als in het najaar een bestuursrapportage, waarin uitgebreid wordt stil gestaan bij de ontwikkelingen in het lopende jaar. pagina Gemeente Rotterdam

10 Hoofdstuk 1 Algemene beschouwingen pagina 9

11 Hoofdstuk 2

12 Financiële beschouwingen In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële positie van de gemeente Rotterdam, de opbouw en omvang van de begroting 2015, de knelpunten en ombuigingen ten opzichte van de vorige begroting en de financiële kengetallen. 2.1 Financiële positie van de gemeente Rotterdam Er zijn tekenen van economisch herstel. Gunstige effecten hiervan op de gemeentebegroting laten echter nog op zich wachten. De lage economische groei en de hoge werkloosheid hebben een negatief effect op de gemeentelijke opbrengsten uit vastgoed en grondexploitatie, en het beroep op gemeentelijke bijstand loopt nog altijd op. Solide gemeentefinanciën zijn belangrijk. Bij financiële tegenspoed moeten er voldoende vrij beschikbare middelen zijn om de klappen op te vangen. Daarom hebben we in het Coalitieakkoord alle structurele intensiveringen gecompenseerd met structurele bezuinigingen, en streven we na om het weerstandsvermogen aan het einde van de collegeperiode op een niveau van minimaal 160 mln te brengen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de algemene reserve, de financieringsreserve en de kredietrisicoreserve. Met het oog op dit doel, gelden er strenge spelregels voor het omgaan met eventuele nieuwe mee- en tegenvallers. Baten en lasten begroting 2015 Bedragen in Baten voor toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Lasten voor toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat vóór reserveringen Onttrekkingen aan bestemmingsreserves Toevoegingen aan bestemmingsreserves Onttrekkingen en toevoegingen weerstandsvermogen Resultaat na reserveringen Weerstandsvermogen Beginstand weerstandsvermogen Verwacht effect vanuit het resultaat Eindstand weerstandsvermogen Hoofdstuk 2 Financiële beschouwingen pagina 11

13 2.2 Opbouw van de begroting De begroting kent, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves, een totale omvang van 3,6 mld. In onderstaande figuren is een uitsplitsing gemaakt van de baten per inkomstenbron en de lasten per programma. Hoofdstuk 4 bevat een verdere uitwerking per programma en product. Overzicht baten Baten 2015 bedragen x 1 mln Bijdragen rijk en medeoverheden Opbrengsten derden Financieringsbaten Belastingen Dividenden Overige baten (inclusief interne baten) Onttrekking aan reserves Toelichting De belangrijkste inkomstenbron is de algemene uitkering uit het Gemeentefonds die de gemeente van het Rijk ontvangt. Daarnaast ontvangt de gemeente Rotterdam ook rijksmiddelen in de vorm van specifieke uitkeringen, decentralisatieuitkeringen en taakmutaties. In totaal wordt er in 2015 ca. 2,2 mld van rijk en mede-overheden ontvangen. De opbrengsten van derden hebben in 2015 een omvang van 588 mln. De grootste post hierin betreft de tarieven die de gemeente bij inwoners in rekening brengt. Voorbeelden zijn (grotendeels kostendekkende) tarieven voor de afgifte van een paspoort of een rijbewijs, opbrengsten uit parkeren, het ophalen van huisvuil of vervanging en onderhoud riolen. Daarnaast mag de gemeente op grond van de Gemeentewet van haar inwoners ook zelf belasting heffen. De belangrijkste gemeentelijke belasting is de onroerende zaakbelasting (OZB). Verder heft de gemeente ook andere belastingen als precario-, logies- en hondenbelasting. De belastinginkomsten bedragen in mln. De gemeente ontvangt ongeveer 99 mln aan dividendopbrengsten van verbonden partijen en inkomsten uit financiering. Naast deze externe inkomstenbronnen wordt er in 2015 voor 336 mln onttrokken aan de huidige reserves. Deze reserves zijn grotendeels direct verbonden aan een programma of project (bestemmingsreserves). In hoofdstuk 4 wordt per programma aangegeven aan welke reserves wordt onttrokken. pagina Gemeente Rotterdam

14 Overzicht lasten Lasten 2015 bedragen x 1 mln Bestuur en dienstverlening Verkeer en vervoer Onderwijs Volksgezondheid en zorg Maatschappelijke ondersteuning Stedelijke inrichting Algemene middelen Openbare orde en veiligheid Economische zaken Cultuur, sport en recreatie Werk en inkomen Beheer van de stad Ruimtelijke ontwikkeling Serviceorganisatie Toelichting Ongeveer 900 mln van de lasten zijn apparaatslasten, waarvan het merendeel personeelskosten. De programmalasten bedragen 2,7 mld. De programma s Werk en Inkomen, Volksgezondheid en Zorg, Beheer van de Stad en Ruimtelijke Ontwikkeling zijn samen verantwoordelijk voor 60% van de totale lasten. In hoofdstuk 4 worden de baten en lasten per programma uitgesplitst in verschillende categorieën. Hoofdstuk 2 Financiële beschouwingen pagina 13

15 2.3 Financiële kengetallen De raad heeft bij de Kaderbrief 2013 de raadsbrede ondersteunde motie Houdbare Rotterdamse Gemeentefinanciën aangenomen. Hierin wordt gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken om te komen tot nieuwe spelregels voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente Rotterdam in termen van houdbaarheid. We doen de motie in het laatste kwartaal van 2014 af. In deze begroting geven we al richting aan de verdere uitwerking door inzicht te geven in het huidige instrumentarium van ratio s. Voorheen stonden deze financiële kengetallen verspreid in de jaarrekening en begroting. Elke ratio werd besproken op zijn eigen merites, zonder deze in samenhang met de andere ratio s te zien. Een goede of slechte score op één ratio zegt alleen iets over die ene ratio, maar weinig over het totaalbeeld. Daarom presenteren we deze nu samen in één hoofdstuk Achtergrond houdbare gemeentefinanciën In onze optiek spreken we over houdbaar als een gemeente in het geval van slecht weer nog voldoende vrij beschikbare middelen heeft om de klappen op te kunnen vangen. Dit betekent dat de gemeente voldoende flexibel moet zijn en dus niet teveel verplichtingen (financieel, juridisch en bestuurlijk) moet hebben die meerjarig (langer dan 5 jaar) vastliggen. Deze verplichtingen zijn bijvoorbeeld onze schuldverplichtingen (rente en aflossing van opgenomen geldleningen), kapitaallasten, apparaatslasten en beheer- en onderhoudslasten.. De gemeente moet wendbaar zijn om snel te kunnen reageren. Enerzijds organisatorisch wendbaar om goed in te kunnen spelen op uitbreiding of inkrimping van het takenpakket. Anderzijds financieel wendbaar door de begroting op orde te hebben en een financiële buffer aan te houden. Flexibiliteit en weerbaarheid zijn in dit verband belangrijke termen en vormen de pijlers voor het spelregelkader Pijler weerbaarheid De eerste pijler gaat over de vraag of er voldoende buffers zijn om de geïnventariseerde risico s (zowel structureel als incidenteel) en/of andere onvoorziene tegenvallers op te vangen. Een exact sluitende begroting zonder financiële buffer betekent dat elke financiële tegenvaller dwingt tot direct ingrijpen in de begroting, en dus ook het gemeentelijke beleid. De begroting moet immers sluiten. Als indicator voor weerbaarheid gebruiken we het weerstandsvermogen en de weerstandsratio. Het weerstandsvermogen is het totaal van de algemene reserve, de financieringsreserve en de kredietrisicoreserve. De weerstandsratio drukt de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit uit, en geeft daarmee inzicht in de robuustheid van de begroting. De beschikbare weerstandscapaciteit is het geheel van middelen en mogelijkheden om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de risico s die de gemeente loopt. Het gaat hierbij om de risico s die niet goed kwantificeerbaar en niet regulier zijn. Voor de overige risico s worden beheersmaatregelen genomen, voorzieningen getroffen of verzekeringen afgesloten. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald op basis van een risicoanalyse. Weerstandvermogen Weerstandsvermogen (per 31/12) Totaal In het Coalitieakkoord Volle kracht vooruit is de norm voor het weerstandsvermogen gesteld op 160 mln ultimo Uit bovenstaande tabel blijkt dat aan deze norm wordt voldaan, doordat ultimo 2018 het weerstandsvermogen 160 mln. betreft. Weerstandsratio Weerstandscapaciteit, jaar ultimo Beschikbaar Benodigd Ratio 1,9 2,2 2,1 1,6 1,5 1,4 De norm voor de weerstandsratio is vastgesteld op 1,4. Uit bovenstaande tabel blijkt dat aan deze norm gedurende de collegeperiode wordt voldaan. pagina Gemeente Rotterdam

16 2.3.3 Pijler flexibiliteit De centrale vraag bij de pijler flexibiliteit is in hoeverre ombuigingen relatief snel en gemakkelijk kunnen plaatsvinden in het geval van een slecht weer scenario. De indicatoren van de pijler flexibiliteit delen we op in drie categorieën, te weten: A. Sluitende begroting B. Schuld (kasgeldlimiet en renterisiconorm) C. Investeringen (EMU-saldo) A Sluitende begroting Conform BBV zijn gemeenten gehouden aan de plicht om jaarlijks een minimaal sluitende begroting neer te leggen. De begroting moet niet alleen formeel boekhoudkundig, maar ook materieel in evenwicht zijn. Dit houdt in dat de structurele lasten en de daar tegenoverstaande structurele baten ten minste met elkaar in evenwicht zijn. Incidentele baten en lasten Totaal baten Structureel Incidenteel Winsten uit grondexploitaties Incidentele baten mutaties gemeentefonds Incidentele projecten/beleid Dividenden Totaal lasten Structureel Incidenteel Verliezen uit grondexploitaties Incidentele personeelslasten/ tijdelijke inhuur Incidentele lasten mutaties gemeentefonds Investeringen met maatschappelijk nut die ten laste van een reserve komen 5. Incidentele projecten/beleid Onttrekking aan reserves Structureel Incidenteel Toevoeging aan reserves Structureel Incidenteel Saldo na reserveringen Uit bovenstaande tabel blijkt dat de structurele baten en de structurele lasten nagenoeg in evenwicht zijn. Tegenover de incidentele lasten staan deels incidentele baten, deels onttrekkingen aan reserves. De incidentele onttrekkingen laten een aflopende reeks zien. B Schuld (kasgeldlimiet en renterisiconorm) Kasgeldlimiet We moeten voldoen aan de wettelijke vereisten die zijn vastgelegd in de Wet Financiering Decentrale overheden (Fido). Deze zijn bedoeld om een onverantwoord grote gevoeligheid voor rentefluctuaties met betrekking tot de financiering te voorkomen. De kasgeldlimiet betreft de kortlopende financiering, dit zijn de leningen met een looptijd tot een jaar. De kasgeldlimiet stelt dat de gemiddelde netto korte schuld (gemiddelde korte schuld -/- gemiddelde korte middelen) van een decentrale overheid (ofwel openbaar lichaam) in een bepaald kwartaal niet hoger mag zijn dan de wettelijk bepaalde 8,5% van het begrotingstotaal. Doordat de korte schuld niet structureel groter mag zijn dan de kasgeldlimiet, wordt het risico beperkt dat grote fluctuaties in de korte rente het begrotingsevenwicht in gevaar brengen. Aangezien we rekening houden met beschikbare planningen (kredietlijnen) en tijdelijke uitschieters in de behoefte aan kort geld (bijvoorbeeld door de betaling van salarissen of uitkeringen) houden we enige marge aan onder de kasgeldlimiet. Hoofdstuk 2 Financiële beschouwingen pagina 15

17 De kasgeldlimiet is gelijk aan een bepaald percentage (8,5%) van het begrotingstotaal en bedraagt in 2015 naar verwachting 308 mln. Doordat de kortlopende schuld niet structureel groter mag zijn dan de kasgeldlimiet, wordt het risico beperkt dat grote fluctuaties in de korte rente het begrotingsevenwicht in gevaar brengen. Aangezien we rekening houden met beschikbare kredietlijnen en tijdelijke uitschieters in de behoefte aan kort geld (bijvoorbeeld door de betaling van salarissen of uitkeringen) houden we enige marge aan onder de kasgeldlimiet en sturen we op een gemiddelde netto korte schuld van 275 mln. Hiermee blijven we dus binnen de norm van het kasgeldlimiet. bedragen x 1 mln Toets kasgeldlimiet Grondslag: omvang begroting Kasgeldlimiet (8,5% van grondslag) Gemiddelde netto korte schuld Ruimte (+) / overschrijding (-) Renterisiconorm Bij de structurering van de portefeuille opgenomen langlopende geldleningen moeten we voldoen aan de wettelijke vereisten die zijn vastgelegd in de Wet Fido. Bij het aantrekken van de langlopende geldleningen moet rekening worden gehouden met de renterisiconorm. Deze heeft als doel om het toekomstig renterisico op de lange financiering te beperken door spreiding in de aflossingen en renteherzieningen af te dwingen en kijkt daarom een aantal jaren vooruit. Voorkomen moet worden dat er in enig jaar een te grote concentratie plaatsvindt van aflossingen en renteherzieningen. Het renterisicobedrag wordt volgens de Wet Fido berekend als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. Hoewel de Wet Fido dit niet voorschrijft, wordt uit voorzichtigheidsoverwegingen onder de aflossingen ook de herfinancieringsbehoefte onder de renteswaps meegeteld. Hiermee wordt het gebruik van derivaten gelimiteerd. Het totale renterisicobedrag mag niet groter zijn dan 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm voor 2015 en verdere jaren komt uit op 725 mln. Zoals ook uit de onderstaande tabel blijkt, is het renterisico in de huidige leningenportefeuille goed gespreid en blijft er de komende jaren sprake van een aanzienlijke ruimte onder de renterisiconorm. bedragen x 1 mln Toets renterisiconorm Grondslag: omvang begroting Renterisiconorm (20% van grondslag) Renteherzieningen langlopende schuld Aflossingen Renterisicobedrag (Wet Fido) Ruimte (+) / overschrijding (-) C Investeringen (EMU-saldo) Het effect van de meerjarige investeringen op het EMU-saldo is belangrijk in het kader van de beoogde Wet Houdbare OverheidsFinanciën (Wet Hof). In dit wetsvoorstel is bepaald dat lokale overheden een gemaximeerd aandeel mogen hebben in het toegestane EMU-tekort, uitgedrukt in procenten van het BBP. Hiermee komt Nederland tegemoet aan de begrotingsregels die door Europa gesteld zijn. Het wetsvoorstel bepaalt dat niet alleen het Rijk maar ook het lokale bestuur zich moet houden aan de strengere begrotingsregels en sanctiemogelijkheden. Het aandeel van de lagere overheden in de norm van 3% van het BBP is op dit moment 0,5% van het BBP. Het aandeel van de gemeenten is 0,32% van het BBP. De referentiewaarde van Rotterdam voor 2015 is bekend gemaakt in de septembercirculaire en bedraagt mln. De referentiewaarden voor en verder zijn gebaseerd op die van 2015 in combinatie met het BBP en de maximaal toegestane emu-tekorten voor alle gemeenten tezamen, die op 18 januari 2013 in een bestuurlijk overleg tussen VNG en het ministerie zijn overeengekomen voor de kabinetsperiode. Omdat 2018 na deze kabinetsperiode valt, is onbekend wat het maximaal toegestane EMU-tekort voor 2018 zal zijn. Berekend EMU-saldo Individuele referentiewaarde pm Berekend EMU-saldo Saldo pm Uit bovenstaande tabel blijkt dat we met name in 2014 de referentiewaarde overschrijden met ca 96 mln. De oorzaak hiervan ligt in de daling van het eigen vermogen, i.c. de reserves in Met het Rijk is afgesproken dat er in deze kabinetsperiode nog geen sanctie geheven wordt op de overschrijding van de macronorm (alle decentrale overheden samen). Pas bij rekening 2014 wordt de definitieve realisatie van het EMU-saldo berekend en kan bezien worden in hoeverre de norm dan overschreden wordt. Bovendien zijn we ook afhankelijk van de realisatie van mede-overheden. pagina Gemeente Rotterdam

18 In 2015 overschrijden we de norm ook met - 32 mln. We blijven deze norm monitoren in de bestuursrapportages. Mocht bij de eerste of de tweede bestuursrapportage 2015 blijken dat we de norm overschrijden, bekijken we alsdan of en welke maatregelen op dat moment passend zijn Conclusie financiële positie Op basis van de uitkomsten van bovenstaande kengetallen is de financiële positie van de gemeente Rotterdam in 2015, weerbaar en voldoende robuust. Er zijn voldoende buffers (zowel structureel als incidenteel) voorhanden om de risico s, als deze zich voordoen, en andere onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen. Daarnaast worden de incidentele lasten volledig gedekt door de incidentele baten zodat de begroting in materieel opzicht meer dan sluitend is. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm geven aan dat het risico zeer beperkt is dat het begrotingsevenwicht in gevaar kan komen als gevolg van grote fluctuaties in de korte en lange rente. Aandachtspunt blijft de ontwikkeling van het EMU-saldo die als gevolg van reserves de referentiewaarde overschrijdt. Zoals hierboven geschetst, leidt een eventuele overschrijding van het EMU-saldo van alle decentrale overheden samen in deze kabinetsperiode nog niet tot een boete 2.4 Bezuinigingen, intensiveringen en ramingsbijstellingen Totaal Wijzigingen begroting sbijstellingen Intensiveringen Bezuinigingen Totaal sbijstellingen sbijstellingen Gemeentefonds Dividend Organisatie Werk en Inkomen Grondexploitaties Diverse projecten Dienstverlening Parkeren Wegvallen bijdragen Toezicht en handhaving Recreatieschappen Taakstelling deelgemeenten Overige bijstellingen Totaal Toelichting 1. Gemeentefonds Mutatie gemeentefonds Vrijval groot onderhoud GF Opschaling Gemeenten Middelen armoedebeleid Trap-op-trap-af-systematiek/mutaties waarden maatstaven Totaal Hoofdstuk 2 Financiële beschouwingen pagina 17

19 Het groot onderhoud van het Gemeentefonds leidt met ingang van 2015 tot een structureel nadeel van 9 mln. In de begroting 2014 is een nadeel opgenomen van 9 mln in 2015, 18 mln in en 27 mln met ingang van Hierdoor ontstaat in een voordeel van 9 mln en 18 mln met ingang van Intentie van het Rijk is om vaker (jaarlijks) groot onderhoud te plegen aan het Gemeentefonds. In de weerstandsparagraaf is hiervoor een risico opgenomen. In 2018 daalt het Gemeentefonds als gevolg van het oplopende aandeel in de taakstelling opschaling naar gemeenten ter grootte van landelijk 60 mln per jaar. In het kader van beleidsvrijheid van gemeenten zijn bij de Kaderbrief 2014 toegevoegde middelen armoedebeleid ingezet als algemene dekking. Tenslotte wijzigt de omvang van het Gemeentefonds door de systematiek samen-de-trap-op, samen-de-trap-af en het actualiseren van waarden van maatstaven in het Gemeentefonds. 2. Dividend In de meerjarenbegroting worden de dividenden in 2015 met 6,2 mln.opgehoogd. Dit loopt op naar 10,1 mln in Dit wordt veroorzaakt door structurele verhogingen van de dividendontvangsten uit de deelneming in Evides en de indexering van het dividend van het Havenbedrijf Rotterdam. In deze cijfers is een beperkte daling van het dividend van Bank Nederlandse Gemeenten meegenomen, omdat de verwachting is dat als gevolg van de strengere kapitaaleisen voor banken er minder dividend zal worden uitgekeerd. 3. Organisatie De bijstelling op het onderdeel organisatie heeft meerdere oorzaken: Het krimpen van de organisatie gaat langzamer dan verwacht, in die zin dat het aantal verwachte herplaatsingskandidaten groter is dan was geraamd. Dit leidt tot een tegenvaller op met name de loonkosten. Ook vindt de krimp meer in de lagere schalen plaats en minder in de hogere. De loonkosten zijn opwaarts bijgesteld. Dit is te vooral verklaren door een aantal taakuitbreidingen die bij de clusters hebben plaatsgevonden (ondermeer in verband met de drie decentralisaties). Bij de invlechting van de deelgemeenten is te weinig budget voor formatie / personeelskosten overgekomen om de vastgestelde formatie van afdeling Gebied (BSD) te kunnen betalen. Er treedt in 2018 een besparing op concernhuisvesting als gevolg van het uitvoeren van de diverse businesscases concernhuisvesting. Het programma Concernhuisvesting heeft de opdracht, als uitvloeisel van motie 31, om een efficiëntere huisvesting te organiseren. In eerdere jaren hebben de businescases geleid tot aanlooptekorten, vanaf 2018 treden nu de baten op. 4. Werk en Inkomen Binnen het programma Werk en Inkomen is er sprake van de volgende ramingsbijstellingen: Nieuwe raming BUIG: voor wat betreft het BUIG-budget wordt in de begroting uitgegaan van het nader voorlopig budget BUIG 2014, met de verhoging van de raming vanuit het CPB 2015 (+1%) en met effecten als gevolg van wetswijzigingen per 2015 (o.a. kostendelersnorm). Dit budget (baten) wordt in de begroting 2015 meerjarig doorgetrokken. Overige bijstellingen W&I: de wetswijziging en maatregelen WWB per 1 januari 2015 leidt tot structurele meerkosten, o.a. veroorzaakt door de invoering van de kostendelersnorm en de omslag van de categoriale bijzondere bijstand naar een individuele bijzondere bijstand. De structurele meerkosten worden geraamd op 2,3 mln. Vanaf wordt 1 mln bespaard door de invoering van geautomatiseerde ondersteuning (GALO) voor de aanvragen levensonderhoud in de benodigde capaciteit. Sociale Werkvoorziening: eind december 2013 is, na een lange onderhandelingstermijn, een samenwerkingsverband met Radar aangegaan waarbij de uitvoering van de Wsw-onderdelen kwekerij, totaal onderhoud en Bv OMR richting markt zijn gebracht. Verwerking van het beoogde financiële effect volgens de opgestelde business case van de Radardeal kan voor 1,8 mln niet plaatsvinden door de veranderende context met de clustervorming en centraliseren van de bedrijfsvoering naar de RSO. Werk en re-integratie: op het product werk- en re-integratie werden structureel externe baten geraamd van 9,5 mln. In de praktijk hebben zich alleen incidenteel externe baten voorgedaan, die bovendien sterk fluctueerden over de jaren. Voor de komende jaren worden alleen externe baten geraamd gebaseerd op reële verwachtingen. Zo wordt voor 2015 op basis van overleg met het ministerie van SZW rekening gehouden met een ESF (Europees Sociale Fonds) bijdrage van 4,6 mln. Hier tegenover staan lasten geraamd voor re-integratie doeleinden (o.a. jongeren en 55-plussers). 5. Grondexploitaties De systematiek met betrekking tot het ramen van de winstverwachtingen bij de grondexploitaties wordt gewijzigd. Dit betekent geen (structurele) meerjarige winstverwachting meer als onderdeel van de begroting, maar een jaarlijks te bepalen incidenteel resultaat. pagina Gemeente Rotterdam

20 6. Diverse projecten We hebben voor de projecten Gemeenschappelijke Tuinen en Renovatie Maastunnel meerjarig middelen geraamd. Voorheen viel het beheer en onderhoud van gemeenschappelijke binnentuinen onder de verantwoordelijkheid van VVE s. Vanwege een uitspraak van de Hoge Raad heeft de gemeente echter deze onderhoudsplicht. Het renoveren van de Maastunnel brengt zowel exploitatielasten als te activeren uitgaven met zich mee. De kapitaallasten zullen pas na afronding van de investering (eind 2019) op de begroting drukken. De omvang van de niet-activeren bedragen is 8 mln per jaar. 7. Dienstverlening De bijstelling betreft drie aspecten, te weten allereerst de kwaliteitsverbetering van een aantal dienstverleningsprocessen om deze op het vereiste niveau te brengen. Dit betreft onder andere DigiD / MijnLoket, reisdocumenten en de vrijstellingenadministratie bedrijfsreinigingsrecht. Ten tweede is er voor wettelijk verplichte systeemontwikkelingen bij Belastingen tijdelijk extra ICT capaciteit (ontwikkelaars) benodigd. Het gaat om onder andere de implementatie van de nieuwe KvK-koppeling, de Erfpachtkoppeling EPC, MijnOverheid / taxatieverslagen en tariefsdifferentiatie afvalstoffenheffing. Tenslotte betreft het restant van een efficiencytaakstelling op DIV/DIM en de opslag van de gemeentelijke archieven in het E - depot. Met de opslag van de gemeentelijke archieven in het E - depot is een maximale besparing doorgevoerd op de formatie voor het document- en informatiemanagement en de digitale opslagcapaciteit binnen het concern. 8. Parkeren Vanaf juni 2014 worden de parkeerautomaten gemoderniseerd over de gehele stad. Daaraan voorafgaand wordt de digitale bezoekersregeling geïmplementeerd. Resultaat is dat voor eind 2014 Rotterdam klaar is voor kentekenparkeren. Deze modernisering heeft structureel hogere kapitaalslasten tot gevolg. Reden hiertoe zijn duurdere en extra parkeerautomaten als gevolg van het raadsbesluit begin Wegvallen externe bijdragen Het wegvallen van de bijdragen vanuit het Havenbedrijf heeft zowel betrekking op de civiele kunstwerken (bruggen, tunnels en sluizen) als de brug- en sluiswachters. Een groot gedeelte van het beschikbare budget voor het onderhoud van de civiele kunstwerken wordt gedekt uit een jaarlijkse vergoeding c.q. afkoopsom van het Havenbedrijf Rotterdam. Het gaat jaarlijks om een bedrag van 4,3 mln. Deze afkoopsom neemt in en 2017 af met 2,3 mln. De brug- en sluiswachters waren voorheen in dienst van het Havenbedrijf, deze zijn in 2012 overgekomen naar de gemeente. Hiervoor ontvangt de gemeente een vergoeding c.q. afkoopsom. Vanaf 2017 vallen deze bijdragen ad. 2,6 mln weg. 10. Toezicht en handhaving Om de taken van de stadswachten conform de door de raad vastgestelde Visie op de stadswachten ten uitvoer te kunnen brengen, is een bijstelling van het budget nodig van 2,9 mln. 11. Recreatieschappen Ten behoeve van het beheer van de groengebieden om de stad participeren we in de recreatieschappen Rottemeren, Midden-Delfland, IJsselmonde en Voorne-Putten-Rozenburg. Er wordt de komende jaren ingezet op terugdringing van de beheerlasten in deze recreatieschappen, vernieuwing van de bestuurlijke organisatie en herontwikkeling van verouderde recreatieterreinen. 12. Taakstelling deelgemeenten De deelgemeenten hebben hun meerjarenbegroting opgesteld zonder invulling te geven aan de daling van het deelgemeentefonds vanaf Met het opheffen van de deelgemeenten is deze bevoegdheid over gegaan naar het college. 13. Overige bijstellingen Dit betreft diverse kleine bijstellingen. Hoofdstuk 2 Financiële beschouwingen pagina 19

Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor om de verbeterde kaderbrief 2014 vast te stellen.

Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor om de verbeterde kaderbrief 2014 vast te stellen. Rotterdam, 8 juli 2014 Aan de Gemeenteraad Onderwerp: Verbeterde Kaderbrief 2014 Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor om de verbeterde kaderbrief 2014 vast te stellen. Op welke gronden deze

Nadere informatie

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control Grip op Financiën 13 januari 2015 Sector Control Opbouw presentatie Inzicht in ontwikkeling leningenportefeuille en rente Normenkader van de gemeente Eindhoven Beheersmaatregelen Huidige leningenportefeuille

Nadere informatie

Gevraagd besluit Samenvattend stellen wij u voor de Alternatieve Begroting 2016 vast te stellen.

Gevraagd besluit Samenvattend stellen wij u voor de Alternatieve Begroting 2016 vast te stellen. Rotterdam, 28 oktober 2015 Aan de Gemeenteraad Onderwerp Alternatieve Begroting 2016 Gevraagd besluit Samenvattend stellen wij u voor de Alternatieve Begroting 2016 vast te stellen. Waarom dit voorstel

Nadere informatie

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN Definitieve versie 12-08-2014 Addendum Kaderbrief 2015 gemeente Tubbergen definitieve versie

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Alternatieve begroting 2014

Alternatieve begroting 2014 Alternatieve begroting 2014 GroenLinks Rotterdam kiest ervoor om in economisch lastige tijden te blijven investeren in de stad. Dat doen we door meer geld uit te trekken voor bijvoorbeeld onderwijs, het

Nadere informatie

Financiële positie: sturen op stabiliteit, flexibiliteit, weerbaarheid en wettelijke kaders. VBG 3 oktober 2012 Staf Depla

Financiële positie: sturen op stabiliteit, flexibiliteit, weerbaarheid en wettelijke kaders. VBG 3 oktober 2012 Staf Depla Financiële positie: sturen op stabiliteit, flexibiliteit, weerbaarheid en wettelijke kaders VBG 3 oktober 2012 Staf Depla Begroting helder en op orde Baas over je eigen prioriteiten Alleen dan geld voor

Nadere informatie

Financiële begroting 2015 samengevat

Financiële begroting 2015 samengevat Financiële begroting 2015 samengevat Begrotingscyclus Het beleid en de financiën van de provincie komen op een aantal momenten in het jaar provinciebreed aan de orde. Dit wordt ook wel de begrotings- of

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting Haarlem, 23 augustus 2011 2011 77 Onderwerp: Begroting 2012 Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting 1 Inleiding De voor u liggende begroting 2012-2015 is de eerste begroting van het nieuwe college na de verkiezingen

Nadere informatie

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001 BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002 d.d. 11-07-2001 1. Productgroepnummer: 0001 3. Productgroepnaam: Financieringsmiddelen Het betreft een verzameling van mogelijke financieringsmiddelen,

Nadere informatie

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Grip op de begroting Het financiële roer in handen Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Enquête 2014 1164 Deelnemers 742 Raadsleden Hoe staat mijn gemeente er financieel voor? Reserves en toch

Nadere informatie

Programma 10. Financiën

Programma 10. Financiën Programma 10 Financiën Aandeel programma 10 in totale begroting 1% Financiën Overige programma's 99% Programma 10 Financiën Inleiding Ons college hanteert als uitgangspunt bij haar financiële beleid dat

Nadere informatie

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis Opgesteld door het Dagelijks Bestuur te Woerden d.d. 3 juli 2013 Vastgesteld door het Algemeen Bestuur d.d. 3 juli 2013 Carrosserieweg

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Zaaknummer: 00378506 Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Collegevoorstel Inleiding Bij de begrotingsbehandeling 2014 is unaniem een motie van het CDA aangenomen waarin u wordt verzocht de toepasbaarheid

Nadere informatie

OXT.?W III III MUI MUI INI II 13.017609. Advies B&W. Beslissing. Bespreken. Burgemeester Gelok. Registratienummer

OXT.?W III III MUI MUI INI II 13.017609. Advies B&W. Beslissing. Bespreken. Burgemeester Gelok. Registratienummer Advies B&W B&W Registratienummer 2 2 OXT.?W Beslissing Burgemeester Gelok Raadsinformatiebijeenkomst 7 november 203 Secretaris Van den Berge Gemeenteraadsbijeenkomst n.v.t. Wethouder Schenk T Bespreken

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter.

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Overzicht alle risico s Zoals ook in de paragraaf weerstandsvermogen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STTSCOURNT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20619 17 juli 2015 Regeling van de Minister van innenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198,

Nadere informatie

provincie GELDERLAND Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 14ink18939

provincie GELDERLAND Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 14ink18939 Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 provincie 14ink18939 De Raad van de gemeente Oude IJsselstreek Postbus 42 7080 AA GENDRINGEN Bezoekadres Huis der Provincie Markt 11 6811 CG Arnhem telefoonnummer

Nadere informatie

Onderstaande tabel geeft het verloop weer van onze huidige langlopende geldleningen.

Onderstaande tabel geeft het verloop weer van onze huidige langlopende geldleningen. 4 Financiering Het doel van deze paragraaf is om de raad beter te informeren omtrent het treasurybeleid en de beheersing van financiële risico s. De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma's

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

(pagina 3) (pagina 6)

(pagina 3) (pagina 6) JAARREKENING 2014 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP Wijnen, Peter FIN S3 RAD: RAD131106 2013-11-06T00:00:00+01:00 BW: BW131001 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 6 november 2013 Portefeuillehouder : J.M. Cardinaal Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01885 Dossiernummer 12.44.651 30 oktober 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen (overige domeinen) Inleiding Om te kunnen sturen op onze

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Algemene reserve Stand per eind 2014 1.894.000 Buffer De algemene reserve is gevormd uit rekeningresultaten uit het verleden en is de primaire buffer voor

Nadere informatie

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard 11 DECEMBER 2014 De raad van de gemeente MOLENWAARD Postbus 5 2970 AA BLESKENSGRAAF Gemeente Molenwaard N OW N Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact A. van den Berg

Nadere informatie

BEGROTING 2014. Paragraaf Financiering

BEGROTING 2014. Paragraaf Financiering BEGROTING 2014 Paragraaf Financiering Ambtelijke programmamanager Afdelingshoofd Bedrijfsvoering Inleiding In de BBV 2004 (Besluit Beheer en Verantwoording Provincies en gemeenten) is een paragraaf financiering

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

Uitgangspunten stresstest

Uitgangspunten stresstest Uitgangspunten stresstest Hoofdzakelijk op basis van openbare bronnen: Begroting Jaarrekening CBS-statistieken Atlas van de lokale lasten Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

www.pwc.nl Onderzoek huidige financiële positie Gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek 21 november 2012

www.pwc.nl Onderzoek huidige financiële positie Gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek 21 november 2012 www.pwc.nl Onderzoek huidige financiële positie Gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek Achtergrond en aanleiding Mogelijke fusie tussen gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek Kwaliteit

Nadere informatie

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek 20 november 2013 Programmabegroting 2014 Bijlagenboek na amendementen Tel. 14 036 www.almere.nl hebt u vragen? meer informatie? Gemeente Almere INHOUDSOPGAVE 1 BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN... 1 1.1 Begroting

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed In stand houden en ontwikkelen van maatschappelijk vastgoed die de sociale infrastructuur versterkt, gekoppeld aan een optimale spreiding

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

Aan de Gemeenteraad. Raad. Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project. 5 maart 2009. Status.

Aan de Gemeenteraad. Raad. Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project. 5 maart 2009. Status. Aan de Gemeenteraad Raad Status : : 5 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project Punt no. : 12 Korte toelichting Op de agenda voor uw vergadering

Nadere informatie

Service & Samenwerking excl. financieringsresultaat (X 1.000)

Service & Samenwerking excl. financieringsresultaat (X 1.000) Samenvatting resultaat 2014 6.2.1 Domein Service en Samenwerking Service & Samenwerking excl. financieringsresultaat (X 1.000) ICT 275 Niet ingevulde taakstelling 44 Bijdragen projecten derden 32 Vacatureruimte

Nadere informatie

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08%

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08% Bijlage 1 Begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2014-2017 Samenvattend gelden de volgende financieel-technische uitgangspunten voor de begroting 2014-2017 : 1. Nominale ontwikkelingen 2014 2015-2017

Nadere informatie

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Onderwerp: Tweede bestuursrapportage 2015 Beslispunten: 1. De begroting 2015 te wijzigen op basis van de sheet "Financiële

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

DOEL EN OMVANG RESERVES EN VOORZIENINGEN

DOEL EN OMVANG RESERVES EN VOORZIENINGEN R1 9111001 Algemene Reserve Algemene buffer voor de exploitatie en voor de opvang van (negatieve) rekeningssaldi. Rekeningsvoordelen. In de afgelopen jaren is het rekeningsresultaat toegevoegd /onttrokken.

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: Programma F Middelen en Economie BBVnummer: 134653 Raadsvoorstel: 134948 Portefeuillehouder: Bert Euser Onderwerp 2e Tussenrapportage

Nadere informatie

datum voor Afdeling/cluster 23 juni 2015 Leden van de Raad Bedrijfsvoering

datum voor Afdeling/cluster 23 juni 2015 Leden van de Raad Bedrijfsvoering Memo datum voor Afdeling/cluster 23 juni 2015 Leden van de Raad Bedrijfsvoering behandeld door bijlage(n) A. ter Beest 1 Onderwerp Effecten meicirculaire 2015 i.r.t. de Voorjaarsnota 2015 Geachte leden

Nadere informatie

2012 actuele begroting op 31-12-12

2012 actuele begroting op 31-12-12 WMO 4 e berap Bestuurlijke samenvatting Landelijke ontwikkelingen bij de overheid hebben in voor nogal wat wijzigingen, maar ook onzekerheid gezorgd. Zo werd besloten dat de overgang van Begeleiding naar

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar:

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar: Advies aan burgemeester en wethouders gemeente Simpelveld Datum advies: 6 mei 2015 Financiële consequenties: Afdeling: Bedrijfsvoering Zaakkenmerk: 47584 Openbare besluitenlijst: ja Behandelend ambtenaar:

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

Conceptbegroting 2016 Gemeente Rotterdam

Conceptbegroting 2016 Gemeente Rotterdam Conceptbegroting 2016 Gemeente Rotterdam (Financiën) 23 september 2015 Inhoudsopgave 5 Financiën (Webp. 1114)...4 5.1 Financiële hoofdlijnen (Webp. 1115)... 4 5.1.1 Financiële positie (Webp. 1116)... 4

Nadere informatie

Financiën Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Concern Financiën. Ons kenmerk FA20/13.0012907. Datum uw brief

Financiën Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Concern Financiën. Ons kenmerk FA20/13.0012907. Datum uw brief Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Ontwerpbegroting 2011

Ontwerpbegroting 2011 Ontwerpbegroting 2011 Toelichting Stichting openbaar onderwijs Baasis Bezoekadres: Stationsweg 3 9471 GJ Zuidlaren Opgesteld door: Onderwijs Service Groep Borgstee 11 9403 TS Assen November 2010 Versie

Nadere informatie

Toelichting begroting 2015

Toelichting begroting 2015 Toelichting begroting 2015 1. TOELICHTING 1.1 Algemeen Bij het opstellen van de begroting is het doel gesteld om de bijdrage van de waterschappen voor 2015 op het niveau te houden zoals is geraamd voor

Nadere informatie

Indicatie of de huidige schuldpositie van de gemeente gezond of risicovol is Cirkeldiagram schuldratio en solvabiliteitsratio

Indicatie of de huidige schuldpositie van de gemeente gezond of risicovol is Cirkeldiagram schuldratio en solvabiliteitsratio Inleiding Gemeenten houden hun financiën bij in baten en lasten. Voor sturing op middellange en lange termijn is het raadzaam inzicht te krijgen of er in de toekomst jaarlijks genoeg geld overblijft om

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Inwonerszaken 1511 BE Oostzaan

Inwonerszaken 1511 BE Oostzaan Aan Adres het CDA Oostzaan t.a.v. de heer E. de Jong Kerkbuurt 44 Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 15, 1510 AA Oostzaan Telefoon 075-684 7777 Fax 075-684 7778 E-mail

Nadere informatie

Informatienota KENNISNEMEN VAN: Neerijnen

Informatienota KENNISNEMEN VAN: Neerijnen Datum : 16 december 2013 Van : College Bijlagen : Onderwerp : Financiën Kulturhus Haaften Zaak- / Docnummer : 06/09892 KENNISNEMEN VAN: Financiële tussenstand Kulturhus Haaften Inleiding Op 11 februari

Nadere informatie

Participatiewet. 9 september 2014. raadscommissie EM - 1 -

Participatiewet. 9 september 2014. raadscommissie EM - 1 - Participatiewet raadscommissie EM 9 september 2014-1 - Inhoud achtergrond wijzigingen sociale zekerheid hoofdlijnen Participatiewet 1 januari 2015 financiering Rijk wetswijzigingen WWB 1 januari 2015 voorbereidingen

Nadere informatie

Investeren in (frisse) scholen en svz rijksregelgeving

Investeren in (frisse) scholen en svz rijksregelgeving Investeren in (frisse) scholen en svz rijksregelgeving Joop Pennings Directie Woon- en Leefomgeving DG Wonen en Bouwen 20 maart 2013 Inhoud 1. Wet hof 2. Schatkistbankieren 3. BTW-compensatiefonds 4. Ten

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : T.J. Boersma AB VERGADERING D.D. : 24 juni 2014 NUMMER : WM/MFI/NKu/8247 OPSTELLER : N. Kuper, 0522-276740 FUNCTIE : Afdelingshoofd Financiën VERGADERING MT

Nadere informatie

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Gemaakt Genop 10/29/2014 12:17:00 PM Gemeente Noordoostpolder 29 oktober 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1. Achtergrond... 3 1.2.

Nadere informatie

Kunt u ons een opsomming geven van de argumenten waarom de gemeente Boekel afscheid heeft genomen van een eigen sociale dienst?

Kunt u ons een opsomming geven van de argumenten waarom de gemeente Boekel afscheid heeft genomen van een eigen sociale dienst? Geacht college van Burgemeester en Wethouders, Onlangs hebben wij de Programma- en Productbegroting 2016 ontvangen. Dank hiervoor. Uiteraard danken wij ook de ambtenaren voor het samenstellen van deze

Nadere informatie

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Inhoud Inleiding... 2 1. Vorming van reserves en voorzieningen... 3 1.1. Vorming van reserves... 3 1.2. Vorming

Nadere informatie

1 e wijziging Begroting 2013

1 e wijziging Begroting 2013 1 e wijziging Begroting 2013 na toetreding van de gemeente Delft Regionale Belasting Groep Begroting 2013, 1 e wijziging na toetreding gemeente Delft - Regionale Belasting Groep pagina 1 van 12 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

Advies: Kennis te nemen van de treasuryrapportage 2014 inclusief de geactualiseerde liquiditeitsprognose 2014-2015.

Advies: Kennis te nemen van de treasuryrapportage 2014 inclusief de geactualiseerde liquiditeitsprognose 2014-2015. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Van: B.J. Zondag Tel.nr. : Datum: 25 september 2014 8416 Team: Financiën Tekenstukken: Nee Bijlagen: 2 Afschrift aan: N.a.v. (evt. briefnrs.): B.Duindam, V. Griessler,

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013 Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem Jaarverslag en jaarrekening 2013 Algemeen: P&C cyclus Algemeen: verantwoording Terugkijken Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

P R O V 1 N su È F R VS l! Ä N. Doe. nr.: Class, nr. * Ingek.: AfdelirrT. Beh. door; Afd. Hoofd AWB.. weken. voor kenn isg. aangenomen/tel.

P R O V 1 N su È F R VS l! Ä N. Doe. nr.: Class, nr. * Ingek.: AfdelirrT. Beh. door; Afd. Hoofd AWB.. weken. voor kenn isg. aangenomen/tel. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Gedeputeerde Staten van Fryslan Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN Datum 18 december 2014 Betreft Begroting

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : T.J. Boersma AB VERGADERING D.D. : 25 juni 2013 NUMMER : WM/MFI/NKu/7725 OPSTELLER : N. Kuper, 0522-276740 FUNCTIE : Afdelingshoofd Financiën VERGADERING MT

Nadere informatie

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Den Haag 28 juni 2012 Inleiding Dit document bevat jaarcijfers van Avalex over het boekjaar 2011. Het bevat een balans

Nadere informatie

*ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 15.00 UUR*

*ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 15.00 UUR* *ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 100 UUR* Raadsvoorstel GEMEENTEBESTUUR onderwerp Programmarapportage 2011-1 team SBSBD raadsnummer 2011 54 collegevergadering raadsvergadering fatale termijn programma

Nadere informatie

Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018

Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018 Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018 Bezuinigingsvoorstel fase IVa In het kader van de bezuinigingen is met de raad afgesproken dat om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting 2015-2018 omkeerbare

Nadere informatie

1. Inleiding en richtlijnen

1. Inleiding en richtlijnen NOTITIE RENTE 2017 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB) voor de lagere overheden

Nadere informatie

Programmabegroting 2012 2015 Bijlagenboek

Programmabegroting 2012 2015 Bijlagenboek Programmabegroting 2012 2015 Bijlagenboek 12 oktober 2011 Gemeente Almere INHOUDSOPGAVE 1 BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN... 5 1.1 Begroting per programma...6 1.2 Begroting per functie...22 2 UITGANGSPUNTEN

Nadere informatie

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed Gemeente Nijmegen Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Danny Ederveen Peggy van Gemert RA/AA Mei 2014 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

www.rotterdam.nl programmarekening

www.rotterdam.nl programmarekening www.rotterdam.nl 14010 Jaarstukken programmarekening Leeswijzer Leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken van de gemeente Rotterdam. Via de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

Toelichting begroting 2016

Toelichting begroting 2016 Toelichting begroting 2016 1. TOELICHTING 1.1 Algemeen Bij het opstellen van de begroting is het doel gesteld om de bijdrage van de waterschappen voor 2016 op het niveau te houden zoals is geraamd voor

Nadere informatie

Hoe werkt het huishoudboekje van de gemeente? www.deventer.nl

Hoe werkt het huishoudboekje van de gemeente? www.deventer.nl Hoe werkt het huishoudboekje van de gemeente? www.deventer.nl Hoe staat Deventer er financieel voor? Deventer maakt net als vele burgers, bedrijven en andere gemeenten financieel moeilijke tijden door.

Nadere informatie

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van

Nadere informatie

Programmabegroting 2016. Versie: 6.0.0.0.0.0

Programmabegroting 2016. Versie: 6.0.0.0.0.0 begroting 2016 Versie: 6.0.0.0.0.0 5.2.5 Toelichting reserves programma 5 Reserve asbestsanering Nummer/Afd. 8100303 Vastgoedontwikkeling en Grondzaken Raadsbesluit 11.0044 Reservering voor sanering asbest

Nadere informatie

Bijlagen 1 Voorjaarsnota

Bijlagen 1 Voorjaarsnota Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Voorjaarsnota 2012 Datum voorstel 10 april 2012 Datum raadsvergadering 15 mei 2012 Bijlagen 1 Voorjaarsnota Ter inzage Aan de gemeenteraad, 0. Samenvatting De voorjaarsnota

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op:

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op: ADDENDUM PROGRAMMA- VERANTWOORDING EN REKENING 2005 GEMEENTE HAAREN In het jaarverslag 2005 (bestaande uit de programmaverantwoording en programmarekening) staan enkele onderwerpen vermeld die wij alsnog

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 565 IXA Wijziging van de sstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2010 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN

Nadere informatie

Begroting 2016. Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken

Begroting 2016. Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken INHOUDSOPGAVE 1. Gemeente Bloemendaal 1.1... 4 1.2 Toelichting op de begroting 2016... 5 2. Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2.1... 6 2.2 Toelichting op

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad De stad als bevolkingsmagneet Koos van Dijken functie 29 januari 2013 1 Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Wat maakt de stad aantrekkelijk

Nadere informatie

1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10

1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10 Eerste Bestuursrapportage 2014 1 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10 5 BEGROTINGSWIJZIGING 1E BESTUURSRAPPORTAGE 2014...12

Nadere informatie