Hier brandt. de lamp! Educatief pakket elektriciteit - 3e graad basisonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hier brandt. de lamp! Educatief pakket elektriciteit - 3e graad basisonderwijs"

Transcriptie

1 Educatief pakket elektriciteit - 3e graad basisonderwijs Hier brandt Doe-traject om elektriciteit aantrekkelijk te brengen tijdens het vak Wereldoriëntatie de lamp!

2 Inhoud: 1. Inleiding 2. Opzet van het pakket 3. Gebruik van het pakket 4. De opdrachten 5. Stroom-Opwaarts heeft voor u nog meer educatief materiaal

3 1Inleiding: Elektriciteit is overal... ook in het vak Wereldoriëntatie Elektriciteit is één van de belangrijkste technologische ontwikkelingen van de samenleving. Een wereld zonder elektriciteit is al lang ondenkbaar geworden. Toch blijft elektriciteit vaak een abstract begrip. Heel wat jongeren kunnen er zich nauwelijks iets bij voorstellen. Het is echter belangrijk dat kinderen al snel de essentie van elektriciteit leren kennen. Waarom? Omdat ze er een leven lang mee geconfronteerd worden en omdat kennis van de basisprincipes onmisbaar wordt in hun verdere ontwikkeling. Elektriciteit is bovendien boeiend en fascinerend. Toch vertaalt zich dit niet altijd naar aantrekkelijk lesmateriaal. Daarom heeft de elektrotechnische sector nu ook een aanbod ontwikkeld, dat wel de mogelijkheid geeft om spannende lessen over elektriciteit te geven. Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 3

4 Hier brandt de lamp! maakt deel uit van Stroom-Opwaarts, de campagne die jongeren warm wil maken voor elektrotechnische opleidingen en beroepen. Er zijn initiatieven voor jongeren en hun ouders, en voor scholen, opleidingscentra en werkgevers. Stroom-Opwaarts is een realisatie van Vormelek en zijn sociale partners. > 4 Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs

5 2 Opzet van het pakket: 2.1. Doelstelling: Met het pakket kunt u uw leerlingen op een aantrekkelijke en educatief verantwoorde manier laten kennismaken met eenvoudige principes en toepassingen van elektriciteit. Het pakket kan perfect worden geïntegreerd in de lessen wereldoriëntatie van de 3e graad. Dit pakket heeft niet de ambitie om de bestaande leerboeken te vervangen, noch om volledig te zijn en in te gaan op alle onderwerpen die de eindtermen over elektriciteit aanstippen. Het is wel een handig instrument om aanvullend of ondersteunend bij de verschillende lesonderwerpen te gebruiken Pedagogisch verantwoorde benadering: Hier brandt de lamp! draait geheel rond elektriciteit (basisbegrippen, beroepen, proefjes, tekeningen enzovoorts). Het is op de eindtermen van het vak Wereldoriëntatie afgestemd, zodat het in de 3e graad basisonderwijs een plaats binnen het bestaande lessenpakket kan krijgen. Met dit pakket kunt u een deel van de eindtermen wereldoriëntatie concreet realiseren. De eindtermen die aan bod komen, worden hieronder vermeld. Dit pakket integreert de volgende eindtermen. 1. Leergebied Wereldoriëntatie Techniek Kerncomponenten van techniek De leerlingen kunnen 2.2 specifieke functies van onderdelen bij eenvoudige technische systemen onderzoeken door middel van hanteren, monteren of demonteren; 2.3 onderzoeken hoe het komt dat een zelf gebruikt technisch systeem niet of slecht functioneert; 2.6 illustreren hoe technische systemen onder meer gebaseerd zijn op kennis over eigenschappen van materialen of over natuurlijke verschijnselen; 2.7 in concrete ervaringen stappen van het technisch proces herkennen (het probleem stellen, oplossingen ontwikkelen, maken, in gebruik nemen, evalueren); Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 5

6 2.8 technische systemen, het technisch proces, hulpmiddelen en keuzen herkennen binnen verschillende toepassingsgebieden van techniek. Techniek als menselijke activiteit De leerlingen kunnen 2.9 een probleem, ontstaan vanuit een behoefte, technisch oplossen door verschillende stappen van het technisch proces te doorlopen; 2.10 bepalen aan welke vereisten het technisch systeem dat ze willen gebruiken of realiseren, moet voldoen; 2.11 ideeën genereren voor een ontwerp van een technisch systeem; 2.12 keuzen maken bij het gebruiken of realiseren van een technisch systeem, rekening houdend met de behoefte, met de vereisten en met de beschikbare hulpmiddelen; 2.13 een eenvoudige werktekening of handleiding stap voor stap uitvoeren; 2.14 werkwijzen en technische systemen vergelijken en over beide een oordeel formuleren aan de hand van criteria; 2.15 technische systemen in verschillende toepassingsgebieden van techniek gebruiken en/of realiseren. De leerlingen zijn bereid 2.16 hygiënisch, nauwkeurig, veilig en zorgzaam te werken. Techniek en samenleving De leerlingen kunnen 2.17 illustreren dat techniek en samenleving elkaar beïnvloeden; 2.18 aan de hand van voorbeelden uit verschillende toepassingsgebieden van techniek illustreren dat technische systemen nuttig, gevaarlijk en/of schadelijk kunnen zijn voor henzelf, voor anderen of voor natuur en milieu. Leergebiedoverschrijdend Leren leren 1. De leerlingen kunnen losse gegevens verwerven en gebruiken door ze betekenis te geven en te memoriseren. 3. De leerlingen kunnen op systematische wijze samenhangende informatie (ook andere dan teksten) verwerven en gebruiken. 4. De leerlingen kunnen eenvoudige problemen op systematische en inzichtelijke wijze oplossen. 6. Houdingen en overtuigingen De leerlingen kunnen op hun niveau leren met: nauwkeurigheid efficiëntie wil tot zelfstandigheid voldoende zelfvertrouwen houding van openheid kritische zin Leergebiedoverschrijdend Sociale vaardigheden 1 Sociale vaardigheden domein relatiewijzen 1.2 De leerlingen kunnen in omgang met anderen respect en waardering opbrengen. 1.3 De leerlingen kunnen zorg opbrengen voor iets of iemand anders. 1.4 De leerlingen kunnen hulp vragen en zich laten helpen. 1.5 De leerlingen kunnen bij groepstaken leiding geven en onder leiding van een medeleerling meewerken. 1.7 De leerlingen kunnen zich weerbaar opstellen naar leeftijdgenoten en volwassenen toe door signalen te geven die voor anderen begrijpelijk en aanvaardbaar zijn. 1.8 De leerlingen kunnen zich discreet opstellen. 1.9 De leerlingen kunnen ongelijk of onmacht toegeven, kritiek beluisteren en eruit leren. 3 Sociale vaardigheden - domein samenwerking 3. De leerlingen kunnen samenwerken met anderen, zonder onderscheid van sociale achtergrond, geslacht of etnische origine. 6 Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs

7 + Kennismaken staat voorop - Het pakket wil vooral leerlingen laten kennismaken met de eenvoudige principes van elektriciteit. Het is niet de bedoeling leerlingen in te wijden in de complexe geheimen van elektriciteit. Dit pakket bevat dan ook geen theoretische toelichtingen. Het is uiteraard mogelijk dat u verkiest om op basis van uw handboek bepaalde elektrische aspecten diepgaander of anders te benaderen. Uw leshandboek is daarvoor het geschikte naslagwerk. De kans bestaat dat leerlingen met bijkomende vragen over elektriciteit en wetenschap komen. Het is niet omdat dit pakket daar niet over uitweidt, dat u daar niet (uitvoerig) kunt op ingaan. Het is ook mogelijk dat door uitbreiding van de opdrachten vragen ontstaan waarop u in dit pakket geen (onmiddellijk) antwoord vindt. Ga deze vragen niet uit de weg. Uw basishandboek Wereldoriëntatie, een encyclopedie of een leerkracht met technische bagage kan u zeker verder helpen. Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 7

8 3 Gebruik van het pakket: 3.1. Doe-traject in drie delen: Met Hier brandt de lamp! kunt u in drie lestijden (al dan niet aansluitend) de jongeren met elektrische begrippen en toepassingen laten kennismaken. Het traject is in drie evenwichtige delen opgebouwd. In het eerste deel maken de kinderen kennis met de alomtegenwoordigheid van elektriciteit in hun dagelijkse leefomgeving en activiteiten. In het tweede deel ontdekken ze door middel van observeren, experimenteren, ordenen, tekenen en redeneren enkele basisprincipes van elektriciteit. In het derde en laatste deel passen ze de opgedane kennis op een alledaags elektrisch toestel toe. Voor elk van de verschillende onderdelen zijn opdrachtfiches uitgewerkt, die aan de leerlingen uitgedeeld kunnen worden. U kunt ze downloaden via Alle antwoorden bij de fiches kunt u daar eveneens downloaden. 8 Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs

9 We gaan dieper in op de drie onderdelen: Deel 1: Meteen wakker! De leerlingen krijgen de opdracht om nauwkeurig alle toestellen, apparaten en transportmiddelen te inventariseren, die ze gebruikt hebben vanaf het ogenblik dat ze zijn wakker geworden tot het moment dat ze in het klaslokaal hebben plaatsgenomen. Deze inventarisatie kan als huistaak worden meegegeven. Maar u kunt ze ook in de klas laten uitvoeren. Een variant om de opdracht op school toe te passen, is eveneens opgenomen. De leerlingen stellen via de inventaris vast dat de veelheid aan elektrische toestellen in hun onmiddellijke omgeving immens is en dat elektriciteit werkelijk overal is. Ze worden ertoe aangezet om over alternatieven na te denken, voor het geval dat elektriciteit en de daarvan afhankelijke toestellen niet langer voorhanden zouden zijn. De denkoefening levert wellicht inventieve, maar soms ook weinig praktische of nauwelijks realiseerbare oplossingen op. Vervolgens mag elke leerling één favoriet toestel naar voren schuiven, dat hij/zij aan een grondig onderzoek wil onderwerpen. Waar mogelijk brengen ze het toestel mee. Kan dat niet, dan geeft u ze de opdracht om enkele duidelijke afbeeldingen mee te brengen. U kunt hun keuze sturen op basis van een vooraf opgemaakt favorietenlijstje. Dan komen in de klas zoveel mogelijk verschillende toestellen aan bod. De leerlingen mogen het toestel wel pas onderzoeken als ze de basisprincipes onder de knie hebben. Die leren ze in deel 2 (Word elektrisch inspecteur). Deel 2: Word elektrisch inspecteur! Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 9

10 De leerlingen krijgen vier pakketjes met opdrachten. Telkens als ze een opdracht tot een goed einde brengen, beloont u ze met een plusje op het scoreblad (achteraan op de opdrachtenfiches). Als de leerlingen voor voldoende opdrachten een + -teken behalen, ontvangen ze het diploma van elektrisch inspecteur. De opdrachten behandelen de verschillende facetten van elektriciteit: Opdrachtenpakket 1: twee opdrachten tonen de leerlingen hoe elektriciteit opgewekt wordt, en maken het basisprincipe en het belang van beweging hierbij duidelijk. Of het nu gaat om water, wind, klassieke brandstoffen of kernenergie, deze energiebronnen worden allemaal aangewend om een mechanische beweging op gang te brengen. Die beweging wordt via een generator in elektriciteit omgezet. Die relatie tussen beweging en elektriciteit wordt in de twee opdrachten aangetoond. Het gaat om: een observatie- en herkenningsopdracht; een experiment (statische elektriciteit) hierbij hebt u per groepje leerlingen de volgende materialen nodig: plastic meetlat of buis, een ballon, een wollen of katoenen doek en een blad papier of een vel aluminiumfolie Opdrachtenpakket 2: via een opdracht en een zoekkaart maken de leerlingen kennis met symbolen en pictogrammen die in de elektriciteitssector gebruikt worden. Het gaat daarbij zowel om een waarschuwingsteken als om de basissymbolen uit elektrische schema s. De opdracht is vooral gericht op het herkennen en onthouden van de symbolen. U kunt de opdracht uitbreiden door meer symbolen op te nemen. De symbolenkaart maakt het eveneens mogelijk om stil te staan bij de basisbegrippen van stroombron, geleider, weerstand en stroomkring. Opdrachtenpakket 3: het behandelt achtereenvolgens het feit dat stroom in een gesloten kring loopt (vandaar: stroomkring), dat een schakelaar de stroom kan onderbreken en dat een batterij ook elektriciteit kan leveren. Alle opdrachten bevatten experimentele onderdelen. Ook het tekenen van een stroomkring maakt deel uit van de opdracht. de opdracht over de stroomkring: hierbij hebt u per groepje leerlingen de 10

11 volgende materialen nodig: twee elektriciteitsdraadjes (indien mogelijk zijn de uiteinden verbonden met klemmen), lampje (3-4,5 V), lamphoudertje, batterij (4,5 V), schroevendraaier. de opdracht met de schakelaar: hierbij hebt u per groepje leerlingen de volgende materialen nodig: een elektriciteitsdraad (1 m), lampje (3-4,5 V), lamphoudertje, een houten wasknijper, twee duimspijkers zonder beschermhoesje, kniptang, draadstriptang, batterij (4,5 V), schroevendraaier. Opdrachtenpakket 4: leerlingen maken kennis met beroepen uit de elektriciteitssector. Tegelijk komen ze meer te weten over de gereedschappen die in de elektrotechnische beroepen gebruikt worden. De beroepenfilmpjes waarnaar verwezen wordt, staan op de website: De gereedschappen zijn terug te vinden op Als alle opdrachten zijn uitgevoerd, kunt u de diploma s uitreiken. U vindt bij de opdrachtfiches een modeldocument, dat u voor alle leerlingen kunt invullen. Wie het diploma behaalt, mag het derde en laatste deel van de opdracht uitvoeren. Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 11

12 Deel 3: Het onderzoek! In dit laatste deel mogen de leerlingen hun favoriete toestel aan een grondig onderzoek onderwerpen. Via het onderzoek passen ze de geleerde begrippen en principes toe. Ze gaan na welke elektrische omzettingsprocessen (opwekking van warmte, verhitting leidt tot verlichting, opwekking van beweging, geluid,...) in het toestel plaatsvinden, welke stroombron gebruikt wordt, waar de schakelaars voor nodig zijn, enzovoorts. Op basis van een schets en een certificaat resumeren de leerlingen hun vaststellingen. Als erkend elektrisch inspecteur mogen ze het certificaat van het toestel zelf afleveren en handtekenen. Met het afleveren van het certificaat wordt de opdracht beëindigd. U vindt een modelcertificaat bij de opdrachtfiches. U kunt dit certificaat door de leerlingen laten invullen of ervoor kiezen om de leerlingen zelf een certificaat te laten maken. U kunt het certificaat downloaden via stroomopwaarts.be/files/certificaat_elektrisch_toestel1.pdf 12 Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs

13 3.2. Didactische werkvormen: Klasorganisatie: Het belangrijkste is om de leerlingen zelf aan het werk te zetten. Een goede organisatie van de klas is daarom onontbeerlijk. Vooral voor deel 2 is dit noodzakelijk. Afhankelijk van de beschikbare tijd, de materialen en het aantal leerlingen kunt u gericht keuzes maken. Gezamenlijk experimenteren: verdeel de klas in groepjes van 2 à 4 leerlingen. Onder uw begeleiding gaan alle groepjes terzelfder tijd aan de slag met dezelfde proef. U bepaalt het tempo van afwerking. Het doorschuifsysteem: verdeel de klas in groepjes van 2 à 4 leerlingen. Na het uitvoeren van de proef of na een vaste tijdsspanne schuiven de leerlingen naar een volgende proef door. Alle leerlingen gaan dus terzelfder tijd aan de slag, zij het telkens met een ander opdrachtenpakket. De leerlingen van een groepje helpen elkaar bij het uitvoeren van de proef en overleggen over het resultaat of over een mogelijke verklaring. Zij vullen daarbij allemaal de opdrachtfiches in. Kiest u bij deel 1 voor een inventarisatie thuis, laat dan elke leerling de opdracht als voorbereiding uitvoeren. Doet u de oefening in de klas, dan kunt u de leerlingen in kleine groepjes laten werken. Bij deel 3 kunt u de groepsindeling behouden of elke leerling individueel de opdracht laten uitvoeren. Bij de laatste aanpak worden de leerlingen meer betrokken, omdat het eigen favoriete toestel kan worden onderzocht. Nabespreking: Na de verschillende delen kunt u een nabespreking inlassen, zodat alle bevindingen op een systematische manier voor de hele klas geordend en samengevat worden. Hou de bespreking onmiddellijk na elk onderdeel. Bij deel 2 kan de bespreking samenvallen met de uitreiking van de diploma s. Bij deel 3 is het interessant om de bespreking te koppelen aan de opmaak van het certificaat. De proefjes kunnen nog eens worden overlopen en samengevat. Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 13

14 Uitbreidingsmogelijkheden: Dit pakket geeft een basistraject aan. U kiest zelf hoe u het inzet om uw leerplandoelstellingen te bereiken. U kunt op eigen initiatief elementen toevoegen. Bij deel 1 kunt u bijkomende zoekopdrachten inlassen, die u aan een discussieronde over het veelvuldig gebruik van elektrische toestellen kunt koppelen. U kunt enkele deelthema s afbakenen (bijvoorbeeld soorten toestellen, comfort, milieu en verbruik). U kunt er ook voor opteren om de leerlingen over de inventarisatieopdracht een korte spreekbeurt te laten geven. Deel 2 leent er zich uitstekend toe om enkele opzoekings- en vergelijkingsopdrachten te doen. U kunt de leerlingen als huiswerk naar toestellen, symbolen of werkingsprincipes laten speuren, die gelijkenissen vertonen met die uit de opdracht. Aansluitend op deel 3 kunt u met de leerlingen een uitstap naar een elektrowinkel maken en daar bij de veelheid aan toestellen en de werking van enkele verbruikers blijven stilstaan. U kunt er een inventarisatieopdracht aan koppelen, of ter plaatse de certificeringopdracht uitvoeren of herhalen. En waarom geen interviewopdracht met een elektrohandelaar of een elektricien uit de buurt? U stuurt de leerlingen onder uw begeleiding op pad met een vragenlijstje dat u vooraf samen met hen hebt opgesteld. 4 De opdrachten U vindt de drie delen van het educatief pakket als bijlage bij deze handleiding. Tevens vindt u ook de bijhorende symbolenkaart, diploma elektrisch inspecteur en het certificaat goedgekeurd. Hebt u het pakket via de post besteld? Dan vindt u bij deze handleiding de verschillende opdrachtfiches, evenals de bijbehorende symbolenkaart, het modeldocument voor het diploma Elektrisch inspecteur, en het document met het certificaat. Al deze bijlagen kunt u ook downloaden via 14 Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs Veel lesgenot!

15 5 Stroom-Opwaarts heeft voor u nog meer educatief materiaal - De e-brief Stroomstoot Stroomstoot bevat proefjes en klasoefeningen, en brengt nieuws over de Stroom- Opwaartscampagne. > Inschrijven (gratis!) via - Het educatieve pakket ElektroGREENbox Dit modulaire pakket kunt u inzetten voor uw projecten over duurzaamheid en zuinig elektriciteitsverbruik. ElektroGREENbox bestaat uit vier hoofdstukken en één afsluitende huistaak. Met opdrachtenfiches voor de leerlingen, volledige oplossingen en een leerkrachtenhandleiding. > Gratis te bestellen via - Het doe-boek Elektrokick Elektrofans tot 14 jaar kunnen alleen of met vrienden aan de slag met dit prikkelende doe-boek. Alle proefjes zijn veilig en kunnen gemakkelijk thuis worden uitgevoerd. Elektrokick trakteert ook op toffe weetjes en is sprankelend vormgegeven. > U kunt voor uw klasbibliotheek 3 exemplaren bestellen (gratis) via stroomopwaarts.be/producten/basisonderwijs/elektrogreenbox Voor de technische knobbels in uw klas is er Elektroclub! Jongeren tussen 10 en 14 die alles willen weten over elektriciteit, moeten zeker lid worden van Elektroclub. Het clublokaal bevindt zich op internet. Daar vinden de jongeren alle info over de opleiding en het beroep. Hun elektriciteitskennis kunnen ze bijspijkeren via toegankelijke wedstrijdjes, waarmee mooie prijzen te winnen zijn. Lid worden kost niks en levert bovendien één exemplaar van Elektrokick op. Educatief pakket elektriciteit - 3 e graad basisonderwijs 15

16 Hier brandt de lamp! werd ontwikkeld in opdracht van Vormelek. Meer info: vzw VORMELEK Marlylaan Brussel Tel Fax

Hier brandt de lamp! Lespakket elektriciteit 3 e graad basisonderwijs

Hier brandt de lamp! Lespakket elektriciteit 3 e graad basisonderwijs Hier brandt de lamp! Een speelse kennismaking met de wereld van elektriciteit tijdens de lessen Wereldoriëntatie (Techniek) Lespakket elektriciteit 3 e graad basisonderwijs Inhoud 1 Vooraf... 4 2 Opzet

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 3 e graad basisonderwijs Leervak: WO Technologie - Maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren

Nadere informatie

Deel 2 Word elektrisch inspecteur!

Deel 2 Word elektrisch inspecteur! 1 Behaal je diploma Alvorens je één van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch? Je laat toch ook niet om het even

Nadere informatie

Word elektrotechnisch inspecteur

Word elektrotechnisch inspecteur 8 Word elektrotechnisch inspecteur 1. Behaal je diploma Vóór je een van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch?

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad Timing: 1 á 2 lestijden De les in het kort: De leerlingen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien,

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, ) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker)

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO techniek maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector Chemie, kunststoffen

Nadere informatie

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1 Activiteit : Kijk wat(t) een huis! Korte beschrijving : Hoeveel energie verbruikt een koffiezetapparaat? Maakt het gebruik van een spaarlamp nu echt zoveel verschil uit? En als je een TV op standby zet,

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker)

Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker) Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker) Klas: 3 de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de Grafische sector

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Horeca (beroepen: kelner en barpersoneel)

Lesvoorbereiding: Horeca (beroepen: kelner en barpersoneel) Lesvoorbereiding: Horeca (beroepen: kelner en barpersoneel) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector Horeca Beginsituatie: Leerlingen hebben verschillende

Nadere informatie

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek 1 kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en ontwikkelingsdoelen techniek 2 Ontwikkelingsdoelen techniek Kleuteronderwijs De kleuters kunnen 2.1

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker)

Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp:

Nadere informatie

Deel 2 Word elektrisch inspecteur!

Deel 2 Word elektrisch inspecteur! 1 Behaal je diploma Alvorens je één van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch? Je laat toch ook niet om het even

Nadere informatie

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten Stroomkring XL Inleiding Dagelijks verbruiken we elektriciteit. Maar toch is elektriciteit een heel abstract begrip. Waar komt elektriciteit vandaan? En wat gebeurt er precies wanneer we thuis de schakelaar

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie & Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie E HO DIT T RK AL E W ITA? G I D IER H CA mens & maatschappij specifieke visie van leerlijn naar methodiek van methodiek naar leerlijn

Nadere informatie

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets 2 INLEIDING ONDERZOEKSOPDRACHTEN De onderzoeksopdrachten, zijn kaarten die best geplastificeerd kunnen worden. De leerlingen

Nadere informatie

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs Technologie Ontwikkelingsdoelen en eindtermen Schematisch OD Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs ET Eindtermen basisonderwijs 2.1 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 De kleuters: KERNCOMPONENTEN VAN TECHNIEK - kunnen

Nadere informatie

Eindtermen en leerdoelen WO

Eindtermen en leerdoelen WO Eindtermen en leerdoelen WO 1. Eindtermen In functie van gezondheidsopvoeding beoogt het project te werken aan verscheidene eindtermen: Eindtermen wereldoriëntatie (geldig vanaf 01/09/2010) Wereldoriëntatie

Nadere informatie

Inbreken in de klas Werken aan een krachtige leeromgeving: lager onderwijs

Inbreken in de klas Werken aan een krachtige leeromgeving: lager onderwijs Inbreken in de klas Werken aan een krachtige leeromgeving: lager onderwijs Ronde Krachtige leeromgeving Hulpmiddelen voor leerkrachten om een krachtige leeromgeving te creëren Hoek 1 (01.10): Screeningsinstrument

Nadere informatie

Studiedag Duurzame Ontwikkeling

Studiedag Duurzame Ontwikkeling Studiedag Duurzame Ontwikkeling Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om hout aan te slepen, werktekeningen te maken, taken te verdelen en werk te plannen, maar leer de mensen

Nadere informatie

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen 1. Kids Adventure: - Kids-moeras, blote voetenpad, estafettes, kano s, lage tarzans, speleobox Eindtermen wereldoriëntatie (WO) WO mens en

Nadere informatie

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende onderzoeksopdrachten.

Nadere informatie

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: Elektriciteit Onderwerp : Stroomkring motor/zoemer Doelgroep: 3 e gr

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: Elektriciteit Onderwerp : Stroomkring motor/zoemer Doelgroep: 3 e gr TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: Elektriciteit Onderwerp : Stroomkring motor/zoemer Doelgroep: 3 e gr Timing: 2 lestijd(en) De les in het kort: De leerlingen experimenteren met elektrische

Nadere informatie

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser Hoek 2 Sector: Metaal en technologie Arbeiders De lasser In deze hoek is het de bedoeling dat de kinderen werken met een bibberspiraal. Een bibberspiraal kan men eenvoudig zelf maken. In de bijlage in

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl7 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding AO BE 024 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15 januari

Nadere informatie

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek.

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek. INLEIDING Wat is IT S ALIVE? It s alive is ontwikkeld door de rvo-society, gelegen in het bedrijf Imec. It s alive is een box met elektronische componenten. De leerlingen leren schakelingen bouwen maar

Nadere informatie

6 Mens en techniek ICT 1ste graad

6 Mens en techniek ICT 1ste graad Materialen 6.1 Kinderen zien in dat courante producten gemaakt zijn uit welbepaalde materialen en/of grondstoffen. OD2.1 ET2.1 vervoeren van bananen link met tandwielen van de fiets maken van een ribbelmachine

Nadere informatie

Steekkaart: nummer 2W

Steekkaart: nummer 2W Steekkaart: nummer 2W Onderwerp Veranderingsverschijnselen bij stoffen vaststellen en vastleggen met het digitaal fototoestel Leeftijd/Doelgroep 2 e leerjaar Leergebied Wereldoriëntatie Tijdsduur 50 minuten

Nadere informatie

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang deel 8 gereedschapskisk vkn de Opdracht 1 1. Bekijk de 5 foto s gereedschappen. Ontdek jij de verschillen? Schrijf bij de beschrijving op volgende pagina de naam tang op de foto. Tip: de naam tang kan

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 7: : Thema 7 1 Introductieles De leerling kan vertellen welke apparaten/ in huis op elektriciteit werken en kd.7 wat de relatie

Nadere informatie

Concept Cartoons. Ed van den Berg, Kenniscentrum Hogeschool van Amsterdam en VU EWT Noord-Holland en Flevoland

Concept Cartoons. Ed van den Berg, Kenniscentrum Hogeschool van Amsterdam en VU EWT Noord-Holland en Flevoland Concept Cartoons Ed van den Berg, Kenniscentrum Hogeschool van Amsterdam en VU EWT Noord-Holland en Flevoland Doelen wetenschap en techniekonderwijs Inhoud: Biologie, natuurkunde, scheikunde, techniek,

Nadere informatie

Hoek 10 Sector: Bouw

Hoek 10 Sector: Bouw Hoek 10 Sector: Bouw Stellingbouwer Brede bruggen, hoge gebouwen, stellingen,.. allemaal hebben ze meer nodig dan enkel sterke materialen. Ze moeten op de juiste manier gebouwd worden! Laat de kinderen

Nadere informatie

Deel 1 Meteen wakker!

Deel 1 Meteen wakker! Hier brandt de lamp! 1 1. Opgelijst staat netjes Thuis... Elektriciteit is overal! Je duikt ermee in bed en staat ermee op. Letterlijk! Want je eerste contact met elektriciteit is wellicht de wekker. Daarna

Nadere informatie

De Oude Kaasmakerij. Algemeen

De Oude Kaasmakerij. Algemeen Lesbrief De Oude Kaasmakerij Algemeen Deze lesbrief is opgemaakt voor het lager onderwijs. Voor leerlingen uit eerste, tweede en derde graad van het basisonderwijs werd een specifieke rondleiding uitgewerkt

Nadere informatie

Meteen wakker... 1. Opgelijst staat netjes THUIS... ...OF OP SCHOOL. 1Meteen wakker...

Meteen wakker... 1. Opgelijst staat netjes THUIS... ...OF OP SCHOOL. 1Meteen wakker... 1Meteen wakker... Meteen wakker... 1. Opgelijst staat netjes THUIS......OF OP SCHOOL Elektriciteit is overal! Je duikt ermee in bed en staat ermee op. Letterlijk! Want je eerste contact met elektriciteit

Nadere informatie

Deel 1 Meteen wakker!

Deel 1 Meteen wakker! Deel 1 Meteen wakker! 1 1. Opgelijst staat netjes Thuis... Elektriciteit is overal! Je duikt ermee in bed en staat ermee op. Letterlijk! Want je eerste contact met elektriciteit is wellicht de wekker.

Nadere informatie

JK OK L1 L2 L3 L4 L5 L6

JK OK L1 L2 L3 L4 L5 L6 Atelier: Een reclamefilmpje maken JK OK L1 L2 L3 L4 L5 L6 Eindtermen: Wereldoriëntatie 1.16 De leerlingen kunnen met enkele voorbeelden aantonen dat energie nodig is voor het functioneren van levende en

Nadere informatie

Dit projectje is ipad vriendelijk, wat wil dit nu zeggen?

Dit projectje is ipad vriendelijk, wat wil dit nu zeggen? Dit projectje is ipad vriendelijk, wat wil dit nu zeggen? 1. Als je in dit projectboekje een QR code ontdekt kan je deze inscannen met QR scan app (application = toepassing) Probeer maar eens Nu verschijnen

Nadere informatie

Pakket 5: auteursrechten

Pakket 5: auteursrechten Pakket 5: auteursrechten Inhoud 5. PAKKET 5: AUTEURSRECHTEN ENZ. 5.1 Eindtermen voor het lager onderwijs 3 5.2 Eindtermen voor het secundair onderwijs 4 5.3 Doelen 5 5.4 Links 6 5.5 Tip voor de leerkracht

Nadere informatie

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Opdrachten voor de 3 de graad Wil je met je klas meer leren over vissen?

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een voorwerp maken om

Nadere informatie

Het onderzoek. 2. De opdrachten

Het onderzoek. 2. De opdrachten 1. Jouw favoriete toestel onder de loep Eindelijk! Je hebt je diploma van elektrotechnisch inspecteur behaald. Nu kan je beginnen met het echte werk. Herinner je je nog dat je in deel 1 een lijstje met

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

E-mail: davidcamps@tio.wico.be tel: 0496128879

E-mail: davidcamps@tio.wico.be tel: 0496128879 Contactpersoon T4T David Camps E-mail: davidcamps@tio.wico.be tel: 0496128879 Educatief aanbod techniek voor het lager onderwijs. Reeds meerdere jaren biedt WICO CAMPUS TIO ondersteuning aan de leerkrachten

Nadere informatie

Onderwerp. Voorkennis. VVKBaO WIS DO 8 In wiskundige situaties samenwerken en communiceren met anderen

Onderwerp. Voorkennis. VVKBaO WIS DO 8 In wiskundige situaties samenwerken en communiceren met anderen Onderwerp Voorkennis Leerlingen leren samenwerken om fouten in programma s op te sporen en om het programma bij te sturen. Ze leren kritisch kijken naar andere Scratch projecten. Leerlingen hebben een

Nadere informatie

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen.

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Vak: MUVO Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Doelen: Eindtermen: Muvo 1.2 De leerlingen kunnen door betasten en voelen (tactiel), door kijken

Nadere informatie

Meteen wakker... 1. Opgelijst staat netjes THUIS... ...OF OP SCHOOL. 1Meteen wakker...

Meteen wakker... 1. Opgelijst staat netjes THUIS... ...OF OP SCHOOL. 1Meteen wakker... 1Meteen wakker... Meteen wakker... 1. Opgelijst staat netjes THUIS......OF OP SCHOOL Elektriciteit is overal! Je duikt ermee in bed en staat ermee op. Letterlijk! Want je eerste contact met elektriciteit

Nadere informatie

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les Stroom in huis Lesduur: 45 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen ontdekken en beschrijven de werking van een stekker en stopcontact. De leerlingen kunnen het gebruik

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

EEN GOEDE VOORBEREIDING IS HET HALVE WERK. Plannen en evalueren van een activiteit. Inhoud

EEN GOEDE VOORBEREIDING IS HET HALVE WERK. Plannen en evalueren van een activiteit. Inhoud Plannen en evalueren van een activiteit Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze les moeten de leerlingen in groep een bepaalde activiteit voorbereiden. Dit kan bijvoorbeeld het organiseren

Nadere informatie

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2 Voorscholingstraject: visie op leren Sessie 2 Dagindeling Visie op leren: uiteenzetting Inoefenen m.b.t. visie op leren Opdracht: Uitwisseling praktijkvoorbeelden in functie van nieuw leerplan (reeds vertrouwde

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: 5... Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 1. Taakverdeling! Iedereen in de groep krijgt een taak! Wie doet

Nadere informatie

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 Soorten gezinnen 1. Thema: Diversiteit 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen Wereldoriëntatie:

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

toekomstopwielen.be 1.1 Branden en zoemen

toekomstopwielen.be 1.1 Branden en zoemen 1.1 Branden en zoemen We beginnen met een prachtige toepassing van de parallel- of serieschakeling. In het stroomschema dat je hieronder ziet, zitten een autobatterij, enkele lampen, een zoemer en schakelaars.

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid

Nieuwsbrief. Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid Tijdens het schooljaar 2009 2010 werkte het Steunpunt Diversiteit & Leren samen met RVO - Society,

Nadere informatie

Productinformatie KOEN

Productinformatie KOEN Productinformatie KOEN KOEN, Kinderlijk Onderwijs over Energie en Natuur, is ontwikkeld om kinderen tussen de vier en twaalf jaar op speelse en interactieve wijze bewust te maken van energie. Dit wordt

Nadere informatie

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties; IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

Op zoek. naar de stroombron. Educatief pakket elektriciteit - 1 e graad secundair onderwijs

Op zoek. naar de stroombron. Educatief pakket elektriciteit - 1 e graad secundair onderwijs Educatief pakket elektriciteit - 1 e graad secundair onderwijs Op zoek 8 opdrachten om elektriciteit helder te brengen tijdens het vak Technologische opvoeding naar de stroombron Inhoud: 1. Inleiding p.3

Nadere informatie

Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie

Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie VOOR BOVEN-, MIDDEN- EN ONDERBOUW ZEER COMPLEET PRAKTISCH EN SPANNEND MODULAIR MULTIMEDIAAL EN INTERACTIEF PAST BIJ VERSCHILLENDE

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht.

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht. Bloemen hebben zonlicht nodig om te bloeien, sommigen gaan zelfs dicht als het donker wordt. We moeten ze ook steeds kunnen verzetten zodat ze kan geplaatst worden in de tuin, op de vensterbank, op het

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker)

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Haven en binnenvaart (beroepen: binnenvaartkapitein, havenluitenant, matroos, expeditie bediende)

Lesvoorbereiding: Haven en binnenvaart (beroepen: binnenvaartkapitein, havenluitenant, matroos, expeditie bediende) Lesvoorbereiding: Haven en binnenvaart (beroepen: binnenvaartkapitein, havenluitenant, matroos, expeditie bediende) Klas: 3 e graad Basisonderwijs Leervak: Wereldoriëntatie Onderwerp: Atelier i.v.m. de

Nadere informatie

Productinformatie KOEN

Productinformatie KOEN Productinformatie KOEN KOEN, Kinderlijk Onderwijs over Energie en Natuur, is ontwikkeld om kinderen tussen de vier en twaalf jaar op speelse en interactieve wijze bewust te maken van energie. Dit wordt

Nadere informatie

Naam:. Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 2010-2011 Steffi Dekinder KHL

Naam:. Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 2010-2011 Steffi Dekinder KHL Naam:. Klas :. NR. : Vak : Techniek Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 200-20 Steffi Dekinder KHL ) Probleemstelling : Je bent al enkele keren je boek van techniek vergeten mee te brengen

Nadere informatie

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde Hier brandt de lamp. Naam: Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Opdracht 1. Wat werkt met elektriciteit. 1. Welk toestel heeft elektriciteit nodig om de kunnen werken? Zet een kruisje onder JA of NEEN.

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Na één jaar in de kaz-klas heb je al iets meer de kans gehad om je een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap naar het

Nadere informatie

Bijlage 2: STICORDI-maatregelen in bewegingsopvoeding 1

Bijlage 2: STICORDI-maatregelen in bewegingsopvoeding 1 Bijlage 2: STICORDI-maatregelen in bewegingsopvoeding 1 De maatregelen kunnen genomen worden op niveau van de leerstof, de methode of werkvormen, de begeleiding van de leerlingen en op niveau van de organisatie.

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:..

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. et technologisch proces. 2,7 B T S 2,9 T S Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een

Nadere informatie

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA PEDAGOGISCHE FICHE Laatst gewijzigd op: 27/Mar/09 ORGANISATIE: ECUADORGALLERY METHODIEK: CREATIEVE SCHILDEREN 1. Algemene info Adres: Bretagnestraat 25, 17 1200 Brussel Tel: 027704310-0494486164 Fax: /

Nadere informatie

Licht in de ruimte. lesidee voor bovenbouw PO. colofon: info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl

Licht in de ruimte. lesidee voor bovenbouw PO. colofon: info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl Licht in de ruimte lesidee voor bovenbouw PO colofon: auteur: Wendy van den Putte, Science Center NEMO, Amsterdam info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl Inhoud Lesopzet... 3 Materialenlijst...

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen? Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?.......... Iedereen is het erover eens dat we eigenlijk niet meer zonder elektriciteit kunnen. Maar heb

Nadere informatie

Eindtermen Natuurwetenschappen. Voor de eerste graad van het secundair onderwijs.

Eindtermen Natuurwetenschappen. Voor de eerste graad van het secundair onderwijs. Voor de eerste graad van het secundair onderwijs. 11 januari 2010 MOTIVERING VOOR HET INDIENEN VAN VERVANGENDE EINDTERMEN NATUURWETENSCHAPPEN Een belangrijk onderscheid tussen de door de Vlaamse regering

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4 Docentenhandleiding Nijvere Neeltje groep 3-4 1 Inhoud 1. Over deze lesbrief p. 2 2. Over het Zaans Museum p. 3 3. Praktische informatie p. 4 3.1 Verloop van het programma p. 4 3.2 Bereikbaarheid p. 4

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL Fase 1, leerjaar 1 en 2 Vak: Mens, Natuur & Techniek

Basisarrangement. Groep: AGL Fase 1, leerjaar 1 en 2 Vak: Mens, Natuur & Techniek Basis Groep: AGL Fase 1, leerjaar 1 en 2 Vak: Mens, Natuur & Techniek Leertijd; werkboek : 2 keer per week 45 minuten voor de leerstofdoelen. 8 uur praktijkles volgens het lesrooster hoe zie ik er uit,

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

WICO CAMPUS TIO OVERPELT

WICO CAMPUS TIO OVERPELT WICO CAMPUS TIO OVERPELT Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode FASE 1: We hebben een probleem. We willen s avonds voor een

Nadere informatie

Maak het, met hout Leerkrachtenbundel

Maak het, met hout Leerkrachtenbundel Maak het, met hout Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende onderzoeksopdrachten. Vervolgens

Nadere informatie

Onderwerp. VVKBaO. Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma.

Onderwerp. VVKBaO. Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma. Onderwerp Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma. WO 2.13 een eenvoudige werktekening of handleiding stap voor stap uitvoeren; ICT 1 Hebben een positieve

Nadere informatie

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: Chemie Onderwerp : Elektrolyse van zoutwater Doelgroep: 3 e gr

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: Chemie Onderwerp : Elektrolyse van zoutwater Doelgroep: 3 e gr TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: Chemie Onderwerp : Elektrolyse van zoutwater Doelgroep: 3 e gr Timing: 1 lestijd De les in het kort: Kinderen ervaren de geur van chloor in het water

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie