Auditen van Managementsystemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Auditen van Managementsystemen"

Transcriptie

1 AMS1 Auditen van Managementsystemen Cursus 1 ing. N.M. van Schie MBA Zuiderweg KT VINKEGA The Netherlands M : +31 (0) T : +31 (0) E : I : Trade Register Nr: VAT Nr: NL B01

2 Colofon Titel Auditen van Managementsystemen Cursus 1 Versie 5.0 () Projectnummer AMS1nl Auteur ing. N.M. van Schie MBA Cursistnummer 2009 IMSITE Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Het gebruik van deze uitgave door derden, voor welk doel dan ook, is uitsluitend toegestaan nadat een schriftelijke overeenkomst met IMSite is gesloten waarin het gebruiksrecht is geregeld.

3 Voorwoord Welkom bij de cursus Auditen van Managementsystemen, deel 1. Dit cursusboek heb ik samengesteld op basis van diverse trainingen op het gebied van auditen van managementsystemen voor integriteit, kwaliteit, veiligheid en milieu. Succesvolle audits dragen structureel bij aan het functioneren en verbeteren van managementsystemen. Auditoren spelen een centrale rol als interne auditor, als beoordelaar van ketenpartners of als onafhankelijke derde in een extern (certificatie-) auditteam. Deze cursus biedt auditoren die boven genoemde rollen vervullen, een gedegen basis om zelfstandig interne audits of leveranciersbeoordelingen uit te voeren. Tevens geeft het auditoren de basis voor een eventuele vervolgopleiding tot lead-auditor voor externe (certificatie-) audits of als operational auditor. Hiervoor zijn de cursussen Auditen van Managementsystemen, deel 2 en deel 3 ontwikkeld. Het vergroten van de kennis en kunde van auditoren is een concrete toegevoegde waarde voor het realiseren van bedrijfsdoelen. Mocht u na het lezen, en wellicht toepassen, van de theorie uit dit handboek vragen of verbetersuggesties hebben, dan houd ik mij van harte aanbevolen. Ik wens u veel plezier en succes met dezecursus. Vinkega, september 2009, Niek van Schie IMSite.eu Pagina 1

4 Inhoud Voorwoord 1 Inhoud 2 1 Kennis en kunde Over deze cursus Leerdoelen 7 2 Over managementsystemen Een ratio voor managementsystemen Twee zijden aan elke vraag Drie aspecten in elke beslissing Vier elementen verbonden door plan > do > check > act Vijf groepen belanghebbenden 9 3 Auditing Het begrip audit Een hiërarchie van beoordelingen Audittermen en definities Soorten audits 11 4 Van product via proces naar systeem Proces-principes Processen maken het systeem Procesbenadering en managementnormen Het documenteren van processen 16 5 De auditor en het auditproces Persoonlijke kenmerken Kennis en kunde Auditprincipes Auditorgedrag en ethiek Wet- en regelgeving Het auditproces 19 Pagina 2

5 6 Kwaliteitsmanagementsystemen Belanghebbenden bij kwaliteit De 8 kwaliteitsmanagementprincipes Normen voor kwaliteit Kwaliteitstermen en definities Model voor een kwaliteitsmanagementsysteem Integriteit als bijzondere kwaliteit 24 7 Arbo-managementsystemen Belanghebbenden bij arbo Normen voor arbo Arbo-termen en definities Model voor een arbo-managementsysteem 27 8 Milieumanagementsystemen Belanghebbenden bij milieu Normen voor milieu Milieu-termen en definities Model voor een Milieumanagementsysteem 29 9 De voorbereiding op de audit Het vooronderzoek Een rondleiding De documenten beoordeling Het auditplan Het auditprogramma Opstellen van checklijsten De uitvoering van de audit De openingsbijeenkomst Bijeenkomsten tijdens de audit Het verzamelen van bewijs Auditen met plan-do-check-act Bewijs van verbeteren Het auditen van algemene eisen Interviewtechniek en communicatie 41 Pagina 3

6 11.1 Een communicatiemodel Het auditinterview Interviewvragen Interviewantwoorden Non-verbale communicatie Problemen en hun mogelijke oplossingen NLP-technieken voor auditoren Steekproeven of steekproefsgewijs Steekproefbewijs Het nemen van een steekproef Audit-rapportage en opvolging Auditbevindingen en conclusies De eindbespreking Opstellen van het auditrapport Afronding van de audit Opvolging van de audit Het auditproces continu verbeteren De kwaliteit van het auditproces Bijblijven en beoordelen Verbeteren van het auditprogramma Tips en trucs KAM-normen: de algemene eisen Introductie Overzicht van de normeisen voor KAM-management Documentatie en procedures KAM-normen: de directieverantwoordelijkheid Overzicht van de normeisen voor KAM-management Documentatie en procedures Registraties KAM-normen: het managen van middelen Overzicht van de normeisen voor KAM-management 60 Pagina 4

7 18.2 Documentatie en procedures Registraties KAM-normen: het realiseren van het product Overzicht van de normeisen voor KAM-management Uitsluitingen van normeisen ISO 9001: Documentatie en procedures Registraties KAM-normen: meten, analyseren en verbeteren Overzicht van de normeisen voor KAM-management Documentatie en procedures Registraties Het interne auditproces Doel en omvang van het interne auditprogramma Verantwoordelijkheden, middelen en procedures De uitvoering van het interne auditprogramma Het interne auditprogramma bewaken en beoordelen De leveranciersbeoordeling Leveranciers selecteren en beoordelen Risicobeheersing en onderaannemers Het certificatieproces Van aanvraag tot certificaatverlening Opvolgingsaudits Andere normen voor managementsystemen Introductie VGM Checklist Aannemers (VCA) Accountability (AA 1000) en de Global Reporting Initiative Investors in people (IiP) Eco Management en Audit Systeem (EMAS) Social Accountability 8000 (SA 8000) EFQM/INK Hazard Analysis and Critical Control Points (HACCP) 73 Pagina 5

8 I Literatuur 74 Pagina 6

9 1 Kennis en kunde 1.1 Over deze cursus Het voor je liggende cursusboek is ontwikkeld en samengesteld door IMSite als de basis voor diverse trainingen en opleidingen op het gebied van auditing. Naast dit cursusboek krijg je als deelnemer van een training via IMSite.eu een specifiek en vaak persoonlijk programma met praktijkoefeningen en casussen. Het is dus afhankelijk van het opleidingsprogramma of we alle onderdelen uit dit cursusboek zullen behandelen tijdens de training. Daarnaast is dit cursusboek voor auditoren van managementsystemen een waardevol naslagwerk voor iedereen die zijn of haar kennis en kunde op dit gebied wil vergroten. In het cursusboek staat het managementsysteem en de bijdrage die auditoren hieraan geven centraal. Zo behandelen we de verschillende aspecten van managementsystemen voor integriteit, kwaliteit, arbo en milieu. Auditoren kunnen daarin meerdere rollen spelen, zoals het uitvoeren van interne audits, de leveranciersbeoordelingen of deelnemen aan certificatie-auditteams. 1.2 Leerdoelen Voor elke cursus op IMSite.eu gelden leerdoelen als uitgangspunt. Binnen de verschillende cursussen die ondersteund door dit praktijkhandboek worden gegeven, kunnen onder andere de volgende leerdoelen van toepassing zijn: 1. De verantwoordelijkheden beschrijven van een interne auditor en de rol van interne audits bij het in stand houden en verbeteren van een managementsysteem. 2. De verantwoordelijkheden beschrijven van een externe auditor bij de beoordeling van leveranceriers en de rol van deze beoordeling bij het in stand houden en verbeteren van een managementsysteem. 3. De verantwoordelijkheden beschrijven van een externe auditor bij certificatieaudits en de rol van deze certificatie-audits bij het in stand houden en verbeteren van een managementsysteem. 4. Het doel en de structuur van de ISO 9001: 2008, de OHSAS 18001: 2007 en de ISO 14001: 2004 normen uitleggen met verwijzing naar de plan-do-check-act methodiek en het model van een op processen gebaseerd managementsysteem. 5. Interne audits plannen en voorbereiden. 6. Audits in het kader van de beoordeling van een leverancier plannen en voorbereiden. 7. Onder leiding van een auditteamleider certificatie-audits plannen en voorbereiden. 8. Objectief bewijs verzamelen door middel van observeren, houden van interviews en nemen van steekproeven uit documenten en registraties. 9. Op feiten gebaseerde auditrapporten schrijven die bijdragen aan de doeltreffendheid van het managementsysteem. 10. Voorstellen doen hoe de doeltreffendheid van corrigerende maatregelen kan worden bepaald. Pagina 7

10 2 Over managementsystemen 2.1 Een ratio voor managementsystemen De ratio of zo je wilt de logische reden voor het hebben van een managementsysteem kunnen we als volgt verwoorden. Missie Verwachten Stuurt Belanghebbenden Managementsysteem Verblijden Levert Resultaten Een managementsysteem wordt aangedreven door een missie. Dit systeem levert resultaten op. Deze resultaten voorziet in de eisen en verwachtingen van belanghebbenden. Belanghebbenden verwachten van een organisatie een missie, waarmee de cirkel rond is. 2.2 Twee zijden aan elke vraag Zoals met alle gedocumenteerde managementsystemen, zijn er twee zijden aan elke auditvraag: papier en praktijk. Er is een evenwicht in de interactie tussen papier en praktijk. Op papier (of digitaal natuurlijk) houden we onszelf en onze klanten voor hoe wij de dingen doen. In de praktijk laten we ons ware gezicht zien. Wanneer papier en praktijk niet met elkaar overeen stemmen moeten we één van de twee aanpassen. De verantwoordelijkheid van deze verandering berust bij alle betrokkenen in de organisatie. Zowel papier als praktijk moeten de juiste dingen juist doen en beschrijven. Let echter op: Het is te makkelijk om het papier even aan de praktijk aan te passen of andersom. Denk altijd na over het doel van de activiteit. 2.3 Drie aspecten in elke beslissing Elke beslissing die een manager maakt, ongeacht het niveau in een organisatie, kunnen we relateren aan drie aspecten: 1. De technische aspecten voor het beheersen van de kwaliteit van dienst en product. Denk aan het SHARP principe (satisfaction as high as reasonably practicable). 2. De effecten van operationele aspecten voor het beheersen van veiligheid, gezondheid en milieu. Denk aan het ALARP principe (as low as reasonably practicable). 3. De commerciële aspecten van prestatie en reputatie. Pagina 8

11 2.4 Vier elementen verbonden door plan > do > check > act We kunnen vier elementen onderscheiden in elk managementsysteem. Deze zijn: 1. Management verantwoordelijkheid (richting en inspiratie). 2. Management van middelen (inrichting en mobilisatie). 3. Het project realisatie proces (het creëren van waarde in producten en diensten). 4. Meten, analyseren en verbeteren (verrichting en reflectie). Deze vier elementen zijn verbonden met de bekende plan > do > check > act cyclus, ook wel bekend als de Deming- of Shewhart cyclus. 2.5 Vijf groepen belanghebbenden Belanghebbenden zijn groepen van personen of organisaties die een bepaald belang hebben bij een organisatie en haar managementsysteem. We kunnen vijf groepen van belanghebbenden onderscheiden: 1. Management en medewerkers. Dit zijn de mensen die betaald worden door de organisatie voor hun arbeidsinspanningen. 2. Onderaannemers en leveranciers. Zij verschaffen de organisatie producten en diensten die de organisatie niet zelf produceert. 3. Klanten. De afnemers van het product en de dienst van de organisatie en daarmee de reden van bestaan van de organisatie vormen. 4. Overheid en maatschappij. Deze vormen de culturele en ethische context waarin we opereren alsmede het juridische kader. 5. Aandeelhouders en financiers. Deze verschaffen de geldelijke middelen en zijn vooral geïnteresseerd in de resultaten van een organisatie. Pagina 9

12 3 Auditing 3.1 Het begrip audit De oorsprong van auditing ligt in het Romeinse rijk. Officiële aankondigingen werden toen door omroepers verkondigd. Om ervoor te zorgen dat de boodschap goed overkwam, waren de omroepers vergezeld door auditoren (aanhoorders). Deze auditoren kenden de boodschap even goed als de omroepers en waren getuige van het juist en volledig weergeven van deze boodschap door de omroeper. De auditoren konden vervolgens aan de autoriteiten rapporteren of de omroeper zijn werk goed had gedaan. Het begrip audit komt dus uit het Latijn en betekent 'hij hoort'. Denk aan verwante woorden als auditorium en auditie. Vervolgens is het begrip audit vooral in de financiële wereld gebruikt voor de beoordeling van financiële gegevens en informatie. Op basis van financiële audits stellen accountants hun verklaringen op. Meer recentelijk wordt het begrip auditing ook gebruikt voor het onderzoek naar het functioneren van managementsystemen. Het begrip audit komt neer op een doorlichting van een product, een proces, een systeem of een organisatie via waarnemingen, interviews, de beoordeling van documenten en registraties of het testen van producten. Een audit is een systematisch en onafhankelijk onderzoek waarin het onderwerp van onderzoek (product, proces, systeem) wordt vergeleken met de set van eisen (de auditcriteria). Audits kunnen worden uitgevoerd om te zien of voldaan wordt aan bepaalde wettelijke eisen, eisen vanuit de markt of eisen vanuit het management. Een audit moet informatie opleveren waarmee een verbeterproces in gang gezet kan worden, een leverancier geaccepteerd wordt of een certificaat behaald kan worden. De omvang van een audit is afhankelijk van het type audit, de wensen van de auditklant of externe richtlijnen vanuit toezichthouders. 3.2 Een hiërarchie van beoordelingen Op veel verschillende plaatsen in het proces en binnen organisaties vinden beoordelingen plaats. Deze beoordelingen zijn in een bepaalde hiërarchie te plaatsen, zoals in onderstaand figuur weergegeven. Abstractieniveau onafhankelijkheid Interne audit Directie beoordeling Collegiale toetsing Procesmetingen Productbeoordeling Detailniveau bijstuurmogelijkheid Pagina 10

13 Op product- en procesniveau zijn metingen gedetailleerd en concreet. De mogelijkheid tot bijsturen is veelal groot. Audits en directie beoordelingen zijn aan de andere kant veel abstracter, onafhankelijker van het proces maar kennen veel minder de mogelijkheid tot bijsturen. 3.3 Audittermen en definities De ISO 19011: 2002 norm geeft ons de volgende audit termen en definities: Audit: Systematisch, onafhankelijk en gedocumenteerd proces voor het verkrijgen van auditbewijsmateriaal en het objectief beoordelen daarvan om vast te stellen in welke mate aan de auditcriteria is voldaan. Auditbevindingen: Resultaten van de beoordeling van het verzamelde auditbewijsmateriaal aan de hand van auditcriteria. Auditbewijsmateriaal: Registraties, verklaringen op basis van feiten of andere informatie welke relevant zijn voor de auditcriteria en verifieerbaar zijn. Auditconclusie: Resultaat van een audit gegeven door het auditteam na overweging van de auditdoelstellingen en alle auditbevindingen. Auditcriteria: Geheel van beleidslijnen, procedures of eisen. Auditee: Organisatie die een audit ondergaat. Auditklant: Organisatie of persoon die een audit aanvraagt. Auditor: Persoon met de bekwaamheid om een audit uit te voeren. Auditplan: Beschrijving van de activiteiten en voorzieningen voor een audit. Auditprogramma: Verzameling van één of meer audits gepland voor een specifiek tijdsbestek en gericht op een specifiek doel. Auditteam: Eén of meer auditoren die een audit uitvoeren. Reikwijdte van de audit: Toepassingsgebied en grenzen van een audit. 3.4 Soorten audits Audits kunnen een intern dan wel een extern karakter hebben. Ze kunnen de totale organisatie betreffen of aspecten ervan, individuele processen of groepen van processen. Audits kunnen in opdracht van verschillende partijen worden gehouden. Afhankelijk van de relatie met de opdrachtgever spreken we over eerste, tweede en derde partij audits. We gebruiken hierbij doorgaans de Engelse termen first, second en third party audits. Binnen een audit maken we onderscheid tussen de documentatie beoordeling en de implementatie audit. Bij de documentatie beoordeling stelt men vast of het gedocumenteerde managementsysteem voldoet aan de eisen die de norm stelt aan deze documentatie. Tevens stelt men vast of de aanwezige documentatie voldoende basis is en Pagina 11

14 vertrouwen geeft om de implementatie audit uit te gaan voeren. Tijdens deze implementatie audit voeren we de beoordeling van de praktijk uit met als basis de resultaten van de documenten beoordeling. Zo'n onderverdeling is meest niet nodig voor de interne audits. First Party Audit (intern). Dit is een audit die een organisatie bij zichzelf uitvoert. Interne auditing is een eis van elke norm voor managementsystemen. Interne audits kunnen een communicatielijn door het bedrijf zijn als een formeel verzamelpunt voor ideeën en suggesties ter verbetering. Interne audits mogen door (eigen) getrainde personeelsleden van de organisatie uitgevoerd worden. Voorwaarde hierbij is dat een interne auditor niet zijn eigen werk audit. Ook kunnen professionele auditoren ingehuurd worden. Second Party Audits (extern). Een second party audit is een audit die door één organisatie bij een andere organisatie wordt gehouden, bijvoorbeeld door een afnemer bij de leverancier of bij onderaannemers. Second party audits zijn externe audits en vaak implementatie audits die beperkt zijn tot een bepaald proces of product. Third Party Audit (extern). Deze audit wordt uitgevoerd door een onafhankelijke organisatie (de derde partij). De opdrachtgever van een dergelijke audit kan de auditee zelf zijn, maar ook een andere organisatie, zoals een klant of een toezichthouder. De meest gebruikelijke derde partij audit heeft als doel certificering door een erkende certificeerder. Third party audits zijn daarmee externe audits. De audit kan een documentatie beoordeling zijn of een implementatie-audit. Gewoonlijk zijn beide onderdelen in dergelijke audits opgenomen. Certificatie, Registratie en Accreditatie. Een third party audit wordt door een onafhankelijke derde uitgevoerd. Bepaald wordt in hoeverre de organisatie aan de eisen van de toegepaste norm voldoet.deze onafhankelijke organisaties zijn veelal extern gelegitimeerd tot certificatie door middel van accreditatie. De verschillende verhoudingen tussen de soorten audits staan in de volgende figuur weergegeven. Het stippellijntje tussen de certificatie-instelling en de klant geeft de kwaliteitsverklaring of het certificaat aan. Klanten kunnen zo kiezen met welke organisatie zij zaken willen doen, zonder zelf een uitgebreid leveranciersonderzoek uit te gaan voeren. Raad voor Accreditatie (accreditatie) Certificatieinstelling (kwaliteitsverklaring) (3e partij) Leverancier Organisatie (2e partij) (1e partij) (2e partij) Klant Pagina 12

15 4 Van product via proces naar systeem 4.1 Proces-principes Producten zijn het resultaat van processen. Processen vormen gezamenlijk een systeem. In dit hoofdstuk staat vooral het procesmatig benaderen van productie en dienstverlening centraal en de rol die processen hebben in managementsystemen. Als auditor heeft u dus altijd met processen te maken. Voordat u een proces kunt auditen, moet u eerst een goed begrip hebben van het begrip proces. We kunnen vier basisprincipes onderscheiden als we het over processen hebben. 1. Activiteiten binnen processen zijn met elkaar verbonden en kennen doorgaans een volgorde. 2. Processen transformeren input naar output. Er vindt een bepaalde verandering of ook wel waarde toevoeging plaats. 3. Tussen input en output bestaat een evenwicht. Er zal nooit meer uitkomen dan je er in hebt gestopt. 4. Processen kennen een bepaald optimum waarbij doelstellingen worden gerealiseerd bij optimaal gebruik van de middelen. De procesbenadering van productie of dienstverlening is doeltreffender dan een lukrake of ad random aanpak. De inputs van een proces kunnen zeer divers zijn, zoals halffabrikaten, arbeid, gereedschappen, specifieke omstandigheden, informatie, geld, energie etc. Het proces transformeert deze inputs naar de output, die een product of een dienst kan zijn. De benodigde input kunnen we indelen in zes categoriën die we voor het gemak allemaal met een M laten beginnen: Mensen, Materieel, Milieu, Materialen, Metingen en Methoden. In het onderstaande schema staan deze begrippen rond processen weergegeven. Uitgaande van het procesprincipe dat er niet meer uit een proces komt dan je er in stopt, kunnen we hier de vergelijking 6*M=O voor gebruiken. Materieel Milieu Materialen Output Processtappen Methoden Metingen Mensen Pagina 13

16 Voegen we daar de M van de muntjes aan toe, dan hebben we de formule 7*M=O. Nu is geld een factor in elk van de overige factoren, dus apart benoemen voegt hier niet veel toe. Alle processen kennen een bepaalde mate van procesbeheersing. Het doel van procesbeheersing is het voorkomen van ongewenste gevolgen. De mate en wijze van deze beheersing zijn afhankelijk van risico's en de acceptatie van eventuele ongewenste gevolgen. Processen op de hartbewakingsafdeling van een ziekenhuis kennen een duidelijk andere mate van beheersing dan bij een uitgeverij of een symfonie-orkest. De risico's voor een bedrijfsrestaurant zijn nu eenmaal anders dan die van een fietsenmaker. Een essentieel onderdeel van procesbeheersing is de terugkoppeling of feedback. Deze terugkoppeling komt van de output of de tussenliggende processtappen. Een terugkoppeling is dus informatie over bijvoorbeeld temperatuur, vertraging, kleur, gewicht, aantallen of maatvoering. Het nut van deze terugkoppeling ligt in het kunnen realiseren van de gestelde doelen. Het vereist daarom een afgesproken werkwijze voor het verzamelen van informatie en het bijsturen van het proces. In veel gevallen gebruikt men hiervoor statistische methoden om een beter inzicht te krijgen in de informatie en de noodzaak tot bijsturing. Twee kernbegrippen bij deze terugkoppeling zijn flexibiliteit en leervermogen. Informatie waarmee het management het proces kan bijsturen (bijvoorbeel door inzet van middelen) draagt bij aan de flexibiliteit van een proces. Informatie waarmee het management achteraf processen kan analyseren en verbeteren bepaalt het leervermogen binnen een proces. Alles wat we over processen zeggen geldt ook voor projecten. Een project is nu eenmaal een bijzondere vorm van een proces. Het kent een start en eindmoment. 4.2 Processen maken het systeem Organisaties kennen meerdere processen die met elkaar samenhangen om hun organisatie-doelen te realiseren. De combinatie van de verschillende productie-processen met de managementprocessen maakt een systeem dat een gemeenschappelijk doel kent op het gebied van bedrijfsresultaat, kwaliteit, milieu, arbeidsomstandigheden of andere aspecten van de bedrijfsvoering. De voordelen voor de systeembenadering van management omvatten: 1. Integratie en afstemming van de processen die het meest geschikt zijn om de beoogde resultaten te realiseren. 2. Het vermogen om inspanningen te concentreren op de kernprocessen. 3. Het wekken van vertrouwen bij belanghebbende partijen in de organisatie. 4.3 Procesbenadering en managementnormen Managementsystemen zijn dus gebaseerd op de procesbenadering. Normen voor managementsystemen benadrukken het belang van: Het begrijpen van en voldoen aan de eisen; De noodzaak om processen te zien in termen van toegevoegde waarde; Het verkrijgen van resultaten uit het proces in termen van prestaties en doeltreffendheid; en Pagina 14

17 De continue verbetering van processen gebaseerd op objectieve meting. De procesbenadering binnen managementnormen omvat zo alle processen die nodig zijn om een product of dienst te realiseren, de arbeidsomstandigheden of de milieu-effecten te beheersen maar daarnaast ook alle overige processen die nodig zijn voor een doeltreffende implementatie van het managementsysteem. Voorbeelden van deze tweede groep van processen zijn het interne auditproces, het proces van de directiebeoordeling en het proces voor beheersing van middelen. Al deze processen kunnen met behulp van de plan-docheck-act methode beheerst worden. Hierna geven we enkele handreikingen in de vorm van vragen die een organisatie zichzelf kan stellen (maar wellicht ook door een auditor gesteld kunnen worden) om uiteindelijk aan een managementnorm te voldoen. Deze vragen zijn natuurlijk slechts voorbeelden. 1. De organisatie moet de processen die nodig zijn voor het managementsysteem en de toepassing ervan door de hele organisatie vaststellen. Welke processen vallen binnen het systeem? Wie zijn de klanten voor die processen? Wat zijn de verwachtingen van deze klanten? Wie is de eigenaar van elk proces? Zijn er uitbestede processen? Wat zijn de inputs en de outputs van elk proces? 2. De organisatie moet de volgorde en interacties van deze processen vaststellen. Wat is het algemene verloop van de processen? Hoe kan deze worden beschreven? Wat is de samenhang tussen de processen? Welke documenten zijn er nodig? 3. De organisatie moet criteria en methoden bepalen die nodig zijn om te bewerkstelligen dat zowel de uitvoering als de beheersing van deze processen doeltreffend zijn. Wat zijn de kenmerken van de resultaten van het proces? Welke criteria zijn er voor bewaken, meten en analyseren? Hoe zijn deze opgenomen in de kwaliteitsplanning? Hoe verzamelt men gegevens? 4. De organisatie moet de beschikbaarheid bewerkstelligen van middelen en informatie die nodig zijn voor de uitvoering en bewaking van deze processen. Welke middelen zijn er nodig voor elk proces? Hoe verloopt de communicatie? Hoe voorziet men in externe en interne informatie over het proces? Welke gegevens zijn er nodig en welke registraties houdt men bij? 5. De organisatie moet deze processen bewaken, meten en analyseren. Hoe houdt men de procesprestaties in de gaten? Welke metingen zijn hiervoor nodig? Hoe analyseert men de metingen en wat is hiervan het resultaat? 6. De organisatie moet maatregelen doorvoeren die nodig zijn om geplande resultaten en continue verbetering van deze processen te bereiken. Waar liggen kansen voor verbetering? Welke corrigerende of preventieve maatregelen zijn er nodig? Wat is de doeltreffendheid van dergelijke maatregelen? Pagina 15

18 4.4 Het documenteren van processen Het uitgangspunt voor het documenteren van processen is dat er in elke organisatie processen bestaan en dat deze op de meest geschikte manier moeten worden beheerst. De normen voor managementsystemen vereisen dat alle processen die nodig zijn voor het managementsysteem worden beheerst zonder daarvoor een specifieke lijst van alle processen te definiëren. Iedere organisatie moet dus zelf bepalen welke processen zij documenteert. Uitgangspunten hierbij zijn de eisen van de klant, de wet- en regelgeving, de aard van de bedrijfsactiviteiten en het beleid van de organisatie. Bij het bepalen welke processen men documenteert, kan een organisatie de volgende overwegingen meenemen: Het effect op de kwaliteit. Het risico op klantontevredenheid. De arbeidsomstandigheden. Het (potentiële) effect op het milieu. Eisen uit wet- en regelgeving. Economisch risico. Doeltreffendheid en doelmatigheid. Bekwaamheid van het personeel. Ingewikkeldheid van de processen. Als er processen gedocumenteerd worden, dan is de organisatie vrij in de keuze voor de manier waarop zij dit doet. Documentatie voor een proces kan bestaan uit beeldmateriaal, geschreven instructies, controlelijsten, stroomschema s, video s, software, bedieningsinstructies etc. Vooral stroomschema's gebruikt men tegenwoordig erg veel. Het voordeel hiervan is een symbolische weergave die in één oogopslag de volgorde van activiteiten laat zien. Nadelen zijn de aparte beeldtaal die iedereen moet leren kennen en de fictie dat alle activiteiten volgordelijk zijn, waar dit in de praktijk vaak parallelle activiteiten zijn. De meest gebruikte symbolen in stroomschema's staan hieronder weergegeven. Start Document Voorbereiding Processtap Beslissing Computerbestand Processtap met beschrijving in subproces Einde Pagina 16

19 5 De auditor en het auditproces 5.1 Persoonlijke kenmerken Het vertrouwen dat een organisatie en haar management heeft in het auditproces is voor een groot deel afhankelijk van de professionaliteit van de auditoren. De basis van deze professionaliteit ligt in de volgende persoonlijke kenmerken: Ethisch verantwoord werken (onpartijdig, eerlijk en discreet). Met een open geest (bereid om andere ideeën of meningen te overwegen). Diplomatiek (tactvol omgaan met collega s). Een goed waarnemingsvermogen (bewust van omgeving en activiteiten). Vasthoudend (gericht op het doel van de audit). Besluitvaardig (trekt tijdig de juiste conclusie). Zelfstandig kunnen werken (onafhankelijk maar ook doeltreffend). 5.2 Kennis en kunde Een auditor moet beschikken over een bepaalde kennis en kunde. Deze kennis en vaardigheden liggen op de volgende gebieden: Auditprincipes, procedures en technieken. Handboeken en andere documenten van een managementsysteem. Principes, methoden en technieken voor kwaliteitsmanagement, arbomanagement en/of milieumanagement. De omgeving waarin de organisatie opereert. De organisatiecultuur en bedrijfsprocessen. Klanteneisen en verwachtingen. De van toepassing zijnde wet- en regelgeving. De eerste drie onderwerpen vinden we terug in dit praktijkhandboek en overige onderdelen van de trainingen voor auditoren die NEMUS verzorgt. De overige aspecten zijn organisatie-specifiek en dus afhankelijk van de omgeving en de interne structuur van de organisatie waarin je de audits uitvoert. De basis voor de hiervoor genoemde kennis en kunde ligt bij de opleiding en ervaring die auditoren hebben gevolgd of opgedaan. Dit dient minimaal een training of opleiding te omvatten gericht op de bovengenoemde kennis en kunde. Op basis van alle bekwaamheden kan het auditprogramma-management de auditoren inzetten. Voor certificatie-audits zijn doorgaans uitgebreide en specifieke kwalificatie-voorwaarden opgesteld. 5.3 Auditprincipes Auditen is gebaseerd op een aantal principes. Dit maakt een audit een betrouwbaar en doeltreffend instrument om het management te ondersteunen. Audits geven de organisatie informatie waarmee zij zich kan verbeteren. Het naleven van de principes zorgt ervoor dat verschillende auditoren tot dezelfde conclusies in vergelijkbare omstandigheden komen. De volgende principes hebben betrekking op auditoren: Pagina 17

20 1. Ethisch gedrag als de basis van professionaliteit. Vertrouwen, integriteit, vertrouwelijkheid en discretie zijn onmisbaar voor het uitvoeren van audits. 2. Eerlijke verslaggeving als de plicht waarheidsgetrouw en nauwkeurig te rapporteren. Auditbevindingen, auditconclusies en auditrapporten bieden een waarheidsgetrouwe en nauwkeurige weergave van de auditactiviteiten. Substantiële belemmeringen tijdens de audit en onopgeloste meningsverschillen tussen het auditteam en de auditee worden gerapporteerd. 3. Gepaste beroepsmatige zorgvuldigheid voor toewijding en beoordelingsvermogen bij het uitvoeren van audits. Auditoren gaan zorgvuldig te werk, overeenkomstig het belang van de taak die ze uitvoeren en het vertrouwen dat in hen is gesteld door de auditklant en andere belanghebbende partijen. Het hebben van de juiste bekwaamheid is een belangrijke factor. De volgende principes hebben betrekking de onafhankelijke en systematische audit: 1. Onafhankelijkheid als de basis voor onpartijdigheid van de audit en objectiviteit van de auditconclusies. Auditoren zijn onafhankelijk van de activiteit waarop de audit uitgevoerd wordt; zij zijn niet vooringenomen en kennen geen strijdige belangen. Auditoren handhaven gedurende het gehele auditproces een objectieve houding, om te bewerkstellingen dat de auditbevindingen en conclusies alleen op het auditbewijsmateriaal zijn gebaseerd. 2. Aanpak op grond van bewijs als de rationele methode om betrouwbare en reproduceerbare auditconclusies te bereiken door middel van een systematisch auditproces. Auditbewijsmateriaal is verifieerbaar. Het is gebaseerd op steekproeven van de beschikbare informatie, want een audit wordt uitgevoerd in een vooraf bepaalde tijdsperiode met eindige middelen. Een geschikte steekproefkeuze hangt nauw samen met het vertrouwen dat in de auditconclusies kan worden gesteld. (Bron: ISO 19011: 2002.) 5.4 Auditorgedrag en ethiek De bovenstaande principes kunnen we doorvertalen in een aantal regels voor gedrag en ethiek. De toepasselijkheid van deze regels is afhankelijk van de situatie en de soort audit. Vertrouwelijkheid: Alle niet openbare gegevens van de auditee zijn vertrouwelijk. Onafhankelijkheid: Externe auditoren zijn niet betrokken (geweest) bij of hebben geadviseerd over het managementsysteem van auditee. Auditoren betrokken bij certificatie-audits voeren geen interne audits uit bij auditee. Veiligheid: Auditoren houden zich aan de wet, voorschriften van de auditklant, auditee en eigen veiligheidsinschatting. Hygiëne: Auditoren nemen voorgeschreven hygiëne richtlijnen in acht en brengen auditees op de hoogte indien eerdere bedrijfsbezoeken bij derden hiertoe aanleiding kunnen geven. Relatiegeschenken: Het accepteren van relatiegeschenken mag de onafhankelijke positie of imago van de auditor niet beïnvloeden. Representativiteit: Auditoren presenteren zich professioneel doch aangepast aan de omgeving en hun rol daarin. Onpartijdigheid: Auditoren geven geen subjectief oordeel of mening. Pagina 18

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Introductie OHSAS 18001

Introductie OHSAS 18001 Introductie OHSAS 18001 OHSAS 18001 -in het kort OHSAS 18001 is een norm voor een managementsysteem die de veiligheid en gezondheid in en rondom de organisatie waarborgt. OHSAS staat voor Occupational

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

1 Wat zijn interne audits?

1 Wat zijn interne audits? 1 Wat zijn interne audits? Binnen de organisatie willen we kwaliteit garanderen in de zorgverlening die wij bieden of het product dat we maken. We hebben daarom allerlei afspraken gemaakt over het werk.

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

Van VCA naar OHSAS 18001:2007 naar ISO/CD 45001.2

Van VCA naar OHSAS 18001:2007 naar ISO/CD 45001.2 Van VCA naar OHSAS 18001:2007 naar ISO/CD 45001.2 Jacques Schouwenaars 13 oktober 2015 Onderwerpen Verschillen VCA en OHSAS 18001? ISO/CD 45001.2 Aandachtsgebieden tijdens certificatieaudits Voordelen

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

AUDITVRAGENLIJST GECOMBINEERDE AUDITS

AUDITVRAGENLIJST GECOMBINEERDE AUDITS AUDITVRAGENLIJST GECOMBINEERDE AUDITS ISO 9001 - ISO 14001 - OHSAS 18001 www.dnvba.nl/training 9001 14001 18001 4 KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM 4 MILIEUMANAGEMENTSYSTEEMEISEN 4 ARBOMANAGEMENTSYSTEEMEISEN

Nadere informatie

Inleiding Systeemgerichte. of: SCB. Mr Joost Jansen MBA

Inleiding Systeemgerichte. of: SCB. Mr Joost Jansen MBA Inleiding Systeemgerichte Contractbeheersing of: SCB Mr Joost Jansen MBA Programma: Voorstellen Doel Management summary Introductie ti SCB ISO 9001:2008 Toetsen Afronding Protocol managementaandacht (Vragen

Nadere informatie

Geheel van beleidslijnen, procedures of eisen (normen) die worden gebruikt als referentie.

Geheel van beleidslijnen, procedures of eisen (normen) die worden gebruikt als referentie. Definities Accreditatie Accreditatie is de erkenning door een gezaghebbende organisatie dat een andere organisatie of persoon competent is om een bepaalde taak uit te voeren. De Raad voor Accreditatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 9

Inhoudsopgave. Inleiding... 9 Inhoudsopgave Inleiding... 9 Hoofdstuk 1: Wat is geïntegreerd management?... 13 1.1. Wat is het doel van geïntegreerd management?... 13 1.2. Kwaliteit: wat betekent ISO 9001?... 14 1.3. Andere normen:

Nadere informatie

350.51 Interne audits effectiever inzetten

350.51 Interne audits effectiever inzetten 350.51 Interne audits effectiever inzetten ing. A.M. Ruting Inleiding Een belangrijk doel van een audit is het boven tafel krijgen van informatie. In het woordenboek wordt de betekenis van het woord audit

Nadere informatie

Meer rendement uit Interne Audits

Meer rendement uit Interne Audits van wijzend vingertje naar toegevoegde waarde Matthijs F.A. Dierick sr Lead Auditor en Trainer CLIENT LOGO Inhoud van de presentatie Vooroordelen en misvattingen over interne audits Wat is nu het minimum

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog

Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog In 2013 heeft SCCM onderzoek gedaan naar de toegevoegde waarde van zowel ISO 14001- als OHSAS 18001-certificatie. Het onderzoek onder ISO

Nadere informatie

VIA/001C. MANAGEMENTSYSTEEM Uw gedocumenteerde managementsysteem is geen Wetboek van Bedrijfsstrafrecht VIA/003C. Strategische aspecten VIA/004

VIA/001C. MANAGEMENTSYSTEEM Uw gedocumenteerde managementsysteem is geen Wetboek van Bedrijfsstrafrecht VIA/003C. Strategische aspecten VIA/004 VERBETEREN DOOR INTERNE AUDITS Peter H. de Dreu 19 januari 01 EEN MENS IS NOOIT TE OUD OM TE LEREN, TENZIJ MEN JONG GENOEG GELEERD HEEFT OM NOOIT MEER IETS TE LEREN Bron: Havank - 474 VIA/001/19 VIA/001C

Nadere informatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie 130508 Nummer OHSAS-K83614/01 Vervangt - Uitgegeven 2014-07-01 Eerste uitgave 2014-07-01 Geldig tot 2017-07-01 Arbomanagementsysteemcertificaat BS OHSAS 18001 Kiwa heeft vastgesteld dat het door Rutges

Nadere informatie

ISO 9001:2000 en EFQM bij AOSO Marc Gernaey

ISO 9001:2000 en EFQM bij AOSO Marc Gernaey INFOSHOP ISO 9001:2000 en EFQM bij AOSO Marc Gernaey 1 Doelstelling Implementatie van ISO 9001:2000 bij een overheidsadministratie ISO 9001 en AOSO Doelstelling van AOSO Filosofie en uitgangspunten van

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015 NTA 8620 versus ISO-systemen Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M: 06 50 21 34 27 mareille.konijn@rhdhv.com

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Certificatiecriteria NEN-EN-ISO versie 9001:2008

Certificatiecriteria NEN-EN-ISO versie 9001:2008 Certificatiecriteria NEN-EN-ISO versie 9001:2008 Inhoudsopgave 1 Algemeen... 3 1.1 Doel van dit document... 3 1.2 Toepassingsgebied... 3 1.3 Beheer van dit document... 3 1.4 Referenties... 3 1.5 Definities

Nadere informatie

Managementsystemen. De organisatie in beweging. door: Fred van der Wal Stienstra. BMD Advies Oost. Grondig en gedegen.

Managementsystemen. De organisatie in beweging. door: Fred van der Wal Stienstra. BMD Advies Oost. Grondig en gedegen. Managementsystemen De organisatie in beweging door: Fred van der Wal Stienstra Inhoud 1. Wat is een managementsysteem 2. Soorten managementsystemen 3. Centrale thema s arbeidsinspectie 4. Arbo managementsysteem

Nadere informatie

Service van begin tot eind. De kwaliteit en service van Business Volume Service (BVS)

Service van begin tot eind. De kwaliteit en service van Business Volume Service (BVS) Service van begin tot eind De kwaliteit en service van Business Volume Service (BVS) INHOUD 1 VOORWOORD 2 MISSIE BVS 3 KWALITEITSBELEID 4 ORGANISATIESTRUCTUUR 5 HET KWALITEITSSYSTEEM 5.1 NORMEN 5.2 ELEMENTEN

Nadere informatie

TRAININGEN INTERNE AUDITS. Een succesvol auditsysteem begint bij Q-Academy!

TRAININGEN INTERNE AUDITS. Een succesvol auditsysteem begint bij Q-Academy! TRAININGEN INTERNE AUDITS Een succesvol auditsysteem begint bij Q-Academy! Continue kwaliteitsverbetering met de trainingen van Q-Academy Q-Academy heeft als voorloper in auditopleidingen een uniek aanbod

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aantonen kwaliteitsborging van de dienstverlening 4 3 Auditing 5 3.1 Wanneer toepassen

Nadere informatie

LIJST FIGUREN 15 LIJST TABELLEN 17 LIJST BOXEN 19

LIJST FIGUREN 15 LIJST TABELLEN 17 LIJST BOXEN 19 Inhoudsopgave LIJST FIGUREN 15 LIJST TABELLEN 17 LIJST BOXEN 19 HOOFDSTUK I HOE DIT BOEK TE GEBRUIKEN? 21 1. WAT IS MILIEUMANANAGEMENT? 21 2. DAT DEDEN WE TOCH AL? 22 3. HOE IS DE WETGEVING TERZAKE? 22

Nadere informatie

Procedure faciliteren audits

Procedure faciliteren audits info@huibhezemans.nl www.huibhezemans.nl Procedure faciliteren audits Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Doel... 2 3 Toepassingsgebied... 2 4 Referenties... 2 5 Definities en afkortingen... 2 6 Verantwoordelijkheden,

Nadere informatie

Cursusaanbod Managementsystemen 2009

Cursusaanbod Managementsystemen 2009 Leveranciersbeoordeling Referentiekaders en relaties met diverse normen zoals o.a. ISO 9001, ISO 22000 en ISO 9004) De relaties in een leveringsketen Integrale ketenborging van gespecificeerde risicogebieden

Nadere informatie

Page 1 of 14. Deel 1: Procedures 1. Algemeen. Milieuhandboek Versie 1.0 1 april 2014. Page 1 of 14. 1.1.1: Inhoud en structuur handboek

Page 1 of 14. Deel 1: Procedures 1. Algemeen. Milieuhandboek Versie 1.0 1 april 2014. Page 1 of 14. 1.1.1: Inhoud en structuur handboek Milieu Page 1 of 14 Versie beheer Versie no. Datum Wijzigingen Auteur(s) 001 13-06-2014 H. Luksen Page 1 of 14 Milieu Page 2 of 14 Inhoud 0. MANAGEMENTVERKLARING 4 1. DOEL, INHOUD, STRUCTUUR MILIEUMANAGEMENTSYSTEEM

Nadere informatie

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V.

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Een kwaliteitsmanagementsysteem helpt bij de beheersing van risico s Want

Nadere informatie

Interne audits meer dan alleen normverplichting

Interne audits meer dan alleen normverplichting Het nut van auditprogramma s voor managementsystemen, werkprocessen en projecten Interne audits meer dan alleen normverplichting Nog vaak zien organisaties audits als noodzakelijk kwaad. Onterecht, want

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Wel of niet certificatie? K. de Jongh

Wel of niet certificatie? K. de Jongh K. de Jongh Tijdsduur: 30 minuten Certificatie; ondermeer status 2015 versies De nieuwe norm; HLS en 2015 versies Voorbeelden uit de praktijk HLS en 2015 versies in de praktijk Conclusies? 9-3-2015 2 Certificatie:

Nadere informatie

n130910 versie 26 november 2013 sccm Informatieblad uitvoeren van interne audits

n130910 versie 26 november 2013 sccm Informatieblad uitvoeren van interne audits Informatieblad Uitvoeren van interne audits sccm Informatieblad uitvoeren van interne audits 1 De overtuiging -en ervaring- van SCCM is dat elke organisatie (hoe klein ook) betere milieu- en arboprestaties

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen

NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen NTA 8620 en de relatie met andere normen voor managementsystemen Dick Hortensius NEN Milieu&maatschappij Herziening NTA 8620 1 Inhoud Aanleiding en aanpak herziening NTA Belangrijkste aandachtspunten Afstemming

Nadere informatie

VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ)

VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ) VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ) Binnen onze vzw Jeugdzorg Sint-Vincentius zien we kwaliteit als een dynamisch en evolutief gegeven (cfr. Prose-model). Wij willen in eerste instantie een kwaliteitsvolle

Nadere informatie

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy VO norm Stichting VO Aantoonbaar Door Gerben Bekooy Inhoud presentatie 1. aanleiding 2. doel 3. toelichting 4. relatie met andere VO initiatieven 5. status van de norm 6. vragen Door Gerben Bekooy Aanleiding

Nadere informatie

Certificatiecriteria VCA*/**/petrochemie versie 2008/5.1

Certificatiecriteria VCA*/**/petrochemie versie 2008/5.1 Certificatiecriteria VCA*/**/petrochemie versie 2008/5.1 Inhoudsopgave 1 Algemeen... 2 1.1 Doel van dit document... 2 1.2 Toepassingsgebied... 2 1.3 Beheer van dit document... 2 1.4 Referenties... 2 1.5

Nadere informatie

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015

De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620. Mareille Konijn 4 juni 2015 De nieuwe Nederlandse Technische Afspraak 8620 NTA 8620 Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep NTA8620 Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M:

Nadere informatie

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Ingrid Ort Inhoud Nieuwe normen; HLS Structuur; Stakeholder analyse; Zelf aan de gang. Normontwikkelingstraject Duurzaam vertrouwd 2011 2012 2013 2014 2015 ISO 9001

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Leidraad PLAN VAN AANPAK OP WEG NAAR EEN CERTIFICEERBAAR KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM

Leidraad PLAN VAN AANPAK OP WEG NAAR EEN CERTIFICEERBAAR KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM Pagina 1 van 6 Leidraad PLAN VAN AANPAK OP WEG NAAR EEN CERTIFICEERBAAR KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM In het onderstaande is een leidraad opgenomen voor een Plan van aanpak certificeerbaar kwaliteitsmanagementsysteem.

Nadere informatie

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant Welkom INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN Leen Scheers Senior consultant GEGEVEN bedrijven wensen verschillende managementsystemen met certificaten meerdere invalshoeken (KVM), zowel op managementniveau

Nadere informatie

ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224

ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224 ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224 ISO 9001:2008 Moeder alle kwaliteitsnormen. Internationaal erkende kwaliteitsnorm. Prima basis als kwaliteitsnorm. Algemeen erkend, bekend en meerwaarde bewezen. Norm

Nadere informatie

Veiligheid 5.1 is pure winst

Veiligheid 5.1 is pure winst Veiligheid 5.1 is pure winst (VCA-certificering in 6 stappen) Verkorte versie Inhoudsopgave Inleiding Waarom kiezen voor een VCA-certificering? VCA-certificering in 6 stappen 0: 1: 2: 3: 4: 5: Voorbereiding

Nadere informatie

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek procedure interne audit nummer : ORG-00050 blz 1 van 3 eerste uitgiftedatum : 14.01.2000 datum herziening : 05.07.2007 verantwoordelijke : W. Renders uitgegeven door : apotheek

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

DR-ARB-A2973. Deelreglement Arbo-coördinator

DR-ARB-A2973. Deelreglement Arbo-coördinator DR-ARB-A2973 Deelreglement Arbo-coördinator Uitgave: september 2006 DR-ARB-X 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen Adres : H.A. Lorentzstraat la, Zwijndrecht Aard : mondeling onderwijs Naast dit reglement

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

Kwaliteitseisen SEMH. René Ungerer SEMH coördinator

Kwaliteitseisen SEMH. René Ungerer SEMH coördinator Kwaliteitseisen SEMH René Ungerer SEMH coördinator Onderwerpen Totstandkoming erkenningsschema s Opbouw van de eisen Eisen aan kwaliteitsmanagement systeem Erkenningsschema s Procesbeschrijving hulpmiddelenzorg

Nadere informatie

Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen.

Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. praktijkgids Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten.

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien (op 17 juni 2008 in de Commissie goedgekeurd) 1. Inleiding

Nadere informatie

Via de gele knoppen kunt u doorlinken in het handboek De grijze vlakken verwijzen naar het onderdeel waar u bent.

Via de gele knoppen kunt u doorlinken in het handboek De grijze vlakken verwijzen naar het onderdeel waar u bent. Via de gele knoppen kunt u doorlinken in het handboek De grijze vlakken verwijzen naar het onderdeel waar u bent. Dit is een voorbeeld hoe uw handboek eruit kan zien. Organisatie Primair Ondersteunend

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

DR-QHSE-x. Deelreglement QHSE-manager

DR-QHSE-x. Deelreglement QHSE-manager DR-QHSE-x Deelreglement QHSE-manager Uitgave: augustus 2014 DR-QHSE-X 2 1 Algemeen Naam : Reed Business Opleidingen Adres : H.A. Lorentzstraat la, Zwijndrecht Aard : mondeling onderwijs Naast dit reglement

Nadere informatie

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies 26 juni 2013 > Samenvatting 2 > Conclusies 5 1 Samenvatting en conclusies Deze samenvatting en conclusies komen uit het

Nadere informatie

TRAININGEN INTERNE AUDITS

TRAININGEN INTERNE AUDITS Tekst: Luluk van de Water Astro, Alice Mulder Colofon De Q-Academy van Q-Consult verzorgt trainingen en opleidingen specifiek voor de Gezondheidszorg, Industrie en Letselschadebranche. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! Goed energiemanagement leidt tot hoge

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Met vragen over de leverancier kwaliteitsbeoordelingvragenlijst kunt u contact opnemen met ondergetekende.

Met vragen over de leverancier kwaliteitsbeoordelingvragenlijst kunt u contact opnemen met ondergetekende. info@huibhezemans.nl www.huibhezemans.nl Aan Straatnaam ## 1234 AB Plaatsnaam s-hertogenbosch, 6 oktober 2011 Betreft: leverancier kwaliteitsbeoordeling Geachte relatie, met bijgaande vragenlijst

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

ZNA Nierkliniek. Op weg naar de ISO 9001:2008

ZNA Nierkliniek. Op weg naar de ISO 9001:2008 ZNA Nierkliniek Op weg naar de ISO 9001:2008 Het idee 2002 artsen dromen tijdens looptrainingen over samenwerking 2004 oprichting ZNA brengt ons dichter bij elkaar 2007 ZNA wordt één ziekenhuis 2011 artsen

Nadere informatie

Richtlijn voor toetsing en eisen aan auditors

Richtlijn voor toetsing en eisen aan auditors Richtlijn voor toetsing en eisen aan auditors KBvG Normen voor Kwaliteit v6.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Toetsing 1.2 Referentiedocumenten 1.3 Definities Pagina 5 5 5 5 2 Toetsingscriteria 3 Uitvoeren

Nadere informatie

Werkwijze ISO- en VCA-certificering

Werkwijze ISO- en VCA-certificering Werkwijze ISO- en VCA-certificering In deze brochure leest u hoe de 3-jaarlijkse certificatiecyclus eruit ziet, wat u doet bij tekortkomingen en wat de reactietermijnen zijn. Welkom bij SKG-IKOB De certificeerder

Nadere informatie

Training. praktisch toepasbare kennis en informatie

Training. praktisch toepasbare kennis en informatie Training praktisch toepasbare kennis en informatie Training gericht op vakbekwaamheid, efficiency en zelfontplooiing Uw behoefte aan praktisch toepasbare kennis en informatie is onze zorg. Onder dit motto

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Interne audits, het rendement

Interne audits, het rendement Interne audits, het rendement HKZ Kwaliteitsdag Olav Kloek 8 april 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Strategie van de organisatie Herontwerp van organisaties, door: Nieuw financieringsstelsel Zelfsturende/zelfregulerende

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

Kwaliteitskader Complementaire Zorg Utrecht, 19 juni 2014

Kwaliteitskader Complementaire Zorg Utrecht, 19 juni 2014 Partner for progress Kwaliteitskader Complementaire Zorg Utrecht, 19 juni 2014 Even voorstellen - Drs. Petra van Mastrigt - Ing. Gerard Crone - Drs. Willy Limpens Kiwa Nederland B.V. Visie Kiwa B.V.: Kiwa

Nadere informatie

Doel van de presentatie: behalen van ISO 9001:2000 certificering

Doel van de presentatie: behalen van ISO 9001:2000 certificering Doel van de presentatie: Verstrekken van ondersteunende informatie. Bewuste beslissing tot afzien 0f behalen van ISO 9001:2000 certificering QMT/SKT/8108-01 Uitgangspunt. Uitbreiding van Uw Aspectsysteem

Nadere informatie

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Version 1/2013 Uitdagingen in de gezondheidszorg Als professionele zorgaanbieder

Nadere informatie

Algemene Beleidsuitgangspunten

Algemene Beleidsuitgangspunten Shell International B.V. 2010 Deze publicatie, of onderdelen daarvan, mogen niet worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt zonder toestemming van Shell International B.V. Deze toestemming zal onder normale

Nadere informatie

ISO 9001 en de veranderende rol van de kwaliteitsmanager

ISO 9001 en de veranderende rol van de kwaliteitsmanager ISO 9001 en de veranderende rol van de kwaliteitsmanager De contouren van de nieuwe norm voor kwaliteitsmanagement ISO 9001:2015 worden steeds duidelijker. Niet alleen zijn de structuurwijzigingen zichtbaar

Nadere informatie

Normen De MVO-Wijzer

Normen De MVO-Wijzer Normen De MVO-Wijzer Pagina 1 Inhoudsopgave 1. MODEL 3 2. OVERZICHT MVO-THEMA S 4 3. OVERZICHT MVO-NORMEN 5 Copyright november 2014, Stichting De MVO-Wijzer, Breda Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Praktijk Voorbeeld nº 1

Praktijk Voorbeeld nº 1 1. Bedrijfs ID Naam van het bedrijf: Praktijk Voorbeeld nº 1 Van Dorp installaties bv Sector: Technische installaties Core Business / Belangrijkste Brandpreventie, technische ondersteuning, klimaatbeheersing

Nadere informatie

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening:

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Inhoudsopgave: 1 Introductie... 3 1.1 Doel CO 2 -prestatieladder...

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Tijssens Electrotechniek B.V. De Boelakkers 25 5591 RA Heeze Energie Management Actieplan 2015 Status: definitief versie 1.0 Datum: november 2015 Datum gewijzigd: n.v.t. Auteur: U.Dorstijn Pagina 1 Inhoud

Nadere informatie

Beloofd is beloofd. Beschrijving van het kwaliteitsmanagementsysteem van KPC Groep

Beloofd is beloofd. Beschrijving van het kwaliteitsmanagementsysteem van KPC Groep Beloofd is beloofd Beschrijving van het kwaliteitsmanagementsysteem van KPC Groep INHOUD 1 VOORWOORD 2 MISSION KPC GROEP 3 KWALITEITSBELEID 4 ORGANISATIESTRUCTUUR 4.1 Organogram 4.2 Processchema 5 HET

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

Gehandicaptenzorg, woonbegeleiding, activiteitenbegeleiding, zorgcoördinatie.

Gehandicaptenzorg, woonbegeleiding, activiteitenbegeleiding, zorgcoördinatie. Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Kwaliteitszorg voor MZ Cursus Gehandicaptenzorg, woonbegeleiding, activiteitenbegeleiding, zorgcoördinatie. Een presentatie

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie