Boktorinspecties Eerste ronde positief afgerond Na de vondst van enkele uitvlieggaten en larven van de

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Boktorinspecties Eerste ronde positief afgerond Na de vondst van enkele uitvlieggaten en larven van de"

Transcriptie

1 n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar Aanpassingen NAL-systeem: Transparanter en onafhankelijker jaargang 12 no. 46 september 2011 Ook laboratoria zonder NAL-accreditatie kunnen nu meedoen aan de ringtoetsen van NAL (Naktuinbouw Accredited Laboratories). De procedure voor de goedkeuring van toetsprotocollen wordt verzwaard, een ad hoc werkgroep zal zich buigen over de achtergrond en het gebruik van het kwaliteitscijfer, en er is een aanzet gegeven voor een discussie over de toekomst van NAL. Dit is de uitkomst van de vergadering van het College van Deskundigen van NAL, 30 juni jl. Definitie ringtoetsen Hoe meer laboratoria deelnemen aan de ringtoetsen, hoe beter. Met ringtoetsen vergelijken laboratoria onderling hun toetsbekwaamheid. Meer deelnemers maken de resultaten betrouwbaarder en de kosten per deelnemer lager. Het College van Deskundigen heeft in juni een definitie voor de ringtoets vastgesteld. In feite een omschrijving van de manier waarop we al jaren werken. Maar vanaf nu is die werkwijze voor iedereen inzichtelijk en het is duidelijk wat Naktuinbouw met die toetsen beoogt. Daar was behoefte aan, legt Adrie Molenaar, manager Internationale Systemen bij Naktuinbouw uit. De norm wanneer bedrijven een gele of rode kaart krijgen voor een niet goed uitgevoerde toets is aangescherpt. Vier-ogen-principe Het College van Deskundigen heeft haar fiat gegeven aan de vernieuwde procedure voor goedkeuring van nieuwe toetsprotocollen. Die houdt in dat voortaan niet één maar twee deskundigen nieuwe protocollen beoordelen en dat (vanaf 2013) een nieuwe toetsmethode zich eerst in de praktijk bewezen moet hebben. Dat moeten bedrijven aantonen met een validatieverslag. Naktuinbouw geeft in mei 2012 een workshop voor medewerkers van zaadbedrijven die deze validatie gaan verzorgen. Multi locatie systeem De NAL multi locatie module is geëvalueerd. Het College heeft het voorstel omarmd om de verplichting voor een jaarlijkse interne audit te versoepelen als de externe audit uitwijst dat een bedrijf de monstername op verschillende locaties volgens de NAL-procedure uitvoert. Vervolg op pag. 2 Boktorinspecties Eerste ronde positief afgerond Na de vondst van enkele uitvlieggaten en larven van de Oost-Aziatische boktor eind 2009 verscherpte de EU het inspectieregime in Boskoop. Tijdens de eerste van twee inspectierondes in 2011 zijn geen bijzonderheden aangetroffen. Tot 2013 hebben de Boskoopse kwekers van waardplanten te maken met de strengere eisen die door de EU zijn opgelegd. De nvwa verwerkt deze eisen in instructies die door Naktuinbouw, na overleg met LTO Vakgroep Bomen en Vaste planten, worden uitgevoerd. Het is Foto: Frans van Holsteijn belangrijk dat de inspecties zorgvuldig worden uitgevoerd om de teelt en handel in Europa open te houden. Handel Bedrijven die waardplanten in het handelsverkeer willen brengen, moeten zich realiseren dat als zij dit in 2012 willen doen, zij in zowel 2010 als in 2011 twee keer geïnspecteerd moeten zijn. In 2011 hebben zich 159 bedrijven binnen de zone gemeld voor inspecties. 190 bedrijven hebben aangegeven de komende twee jaar geen waardplanten te kweken of te verhandelden. Bedrijven die nog niet zeker weten of zij in 2012 waardplanten willen verhandelen, dienen zich nu ook al aan te melden voor de inspecties. Tweede ronde De inspectierichtlijn van de nvwa schrijft voor dat bij de tweede inspectieronde die in het najaar plaatsvindt ook intensief wordt geïnspecteerd. Jan Thielen, senior keurmeester Naktuinbouw, zegt hierover: De keurmeesters zetten wederom hun expertise in om er voor te zorgen dat de inspecties zo voorspoedig mogelijk en vlekkeloos verlopen. De bedrijven zitten meestal niet te wachten op de extra inspectierondes, maar de inspecties zijn wel van groot belang voor de Europese handel van waardplanten uit Boskoop en voor het herstel van het goede imago. Een goede samenwerking tussen keurmeester en bedrijf is daarom erg belangrijk. De keurmeester voert zijn werk zo effectief en efficiënt mogelijk uit. Plantenpaspoortplicht Geïnspecteerde bedrijven binnen de bufferzone die waardplanten in het handelsverkeer brengen, moeten deze altijd voorzien van een geldig plantenpaspoort. Ook als het materiaal afkomstig is van buiten de zone. Het is dan immers via het bedrijf de zone binnengekomen. Neem voor vragen of aanmeldingen voor inspecties contact op met team Keuringen Boomkwekerijgewassen, of of tel. (0162)

2 2 Transparantie kan acceptatie NAL nieuws NAL Inhoud nr. 46: Het NAL-systeem heeft voor zaadbedrijven veel voordelen. Vincent van Bentum van Enza Zaden, Bert Mantel van Syngenta en Dick van der Zeijden van Bejo Zaden zijn het ALGEMEEN / CORPORATE eens: Het systeem levert snel de gewenste informatie, is Aanpassingen NAL-systeem Naktuinbouw Accredited Laboratories > p.2 slagvaardig en levert snel nieuwe kennis op door de inten- Herindeling afdeling Keuringen Reactie op ontwikkelingen in de sector > p.4 Het jaar van de ronde getallen Nicolumn > p.5 Turks laboratorium Assistentieverzoek van Fidebirlik > p.6 Green Life Science Hub Participatie bij DNA-technieken > p.6 Gezonde Kas Strijd tegen ziekten en plagen > p.7 Kwekersrechtproject in China Succesvol vervolgproject > p.7 Kwekersrechtproject in India Naktuinbouw / Plantum NL project > p.8 De rassenonderzoeker Op pad met twee medewerkers > p.8 Plant Variety Protection Course Opnieuw een geslaagde opleiding > p.9 Opleiding Bedrijfshygiëne Opleiding gaat internationaal > p.9 Overzicht Opleidingen Overzicht najaarsopleidingen > p.9 Jubilea en pensionering > p.10 Vacatures > p.10 Agenda > p.10 BOOMKWEKERIJGEWASSEN Boktorinspecties Tweede ronde dit najaar > p.1 sieve samenwerking tussen de laboratoria. Enige makke van het NAL-systeem is de internationale acceptatie. Bejo Zaden was het bedrijf met de eerste NAL-accreditatie. De onderneming heeft vaak haar nek uitgestoken om NAL geaccepteerd te krijgen. Van der Zeijden: Het NAL-systeem is precies wat we nodig hebben in de groentezadenbranche. Een geaccrediteerde omgeving, waarin we zelf de kwaliteit vaststellen en garanderen. Het kwaliteitscijfer van NAL is veel betrouwbaarder dan dat van de internationale zaadbeoordelingsinstantie ISTA. Dat cijfer is bij NAL niet alleen gebaseerd op kiemkracht, maar op meer factoren, bijvoorbeeld op de leeftijd van een partij. Sneller Van Bentum: Het ISTA-systeem is nog altijd de standaard. Dat systeem schiet echter tekort voor onze branche. Voor elk certificaat een monster nemen, een test doen, wachten op de uitslag Het is te traag. In de groentezadenbranche moeten de meeste orders snel de deur uit. ISTA, met zijn productcontroles, is daar niet op toegesneden. Het NALsysteem, met zijn procesbenadering, is dat wel. Op vrijwel elke vraag uit het buitenland of een partij voldoet aan een bepaalde gezondheidseis of kwaliteitsvoorwaarde kunnen we het antwoord op elk gewenst moment uit ons systeem halen. Omdat we de tests zelf al hebben uitgevoerd. Slagvaardiger Mantel: Met het NAL-systeem zijn we slagvaardiger. Als een nieuwe kwaliteitseis opduikt, heeft ISTA niets in huis om erop te toetsen. In NAL-verband is een nieuw protocol relatief snel ontwikkeld. Door de intensieve samenwerking tussen zaadbedrijven en Naktuinbouw komen we bovendien tot één standaard. Transparantie Mantel: Maar ISTA is wél de gevestigde orde. We zouden graag de sterke punten samenvoegen. Transparantie helpt NAL beter geaccepteerd te krijgen. Het moet bijvoorbeeld duidelijk zijn op welke gronden Naktuinbouw bepaalt dat een nieuw protocol state of the art is. De aanpassingen in het NALsysteem zijn een stap richting meer transparantie. Van der Zeijden: Het zou ideaal zijn als we het NAL-systeem in het ISTA-systeem konden inpas- sen, om zo gebruik te maken van de internationale bekendheid van ISTA. Maar ISTA moet wel de dialoog aangaan. Want we moeten een systematiek hebben, die is toegespitst op de groentezaden. Wijziging keuringsaanpak Bos- & Haagplantsoen > p.3 Dick van der Zeijden Vincent van Bentum Bert Mantel Keuringsoverzicht Vaste Planten Daling aantal kwekers zet zich voort > p.3 Pieter van Rijn Vruchtboomkweker aan het woord > p.5 In Company Workshops Boomkwekerijbedrijven aan het woord > p.9 Minisymposium Fruitgewassen Jubileumsymposium Hans Konings > p.10 GROENTEGEWASSEN Wijziging in keuring Kwaliteit-plus-systeem aardbeiplanten > p.3 EHEC-controles Inzet van Naktuinbouw-keurmeesters > p.5 Nieuw: Xcc-toets koolzaad Verkorting Xanthomonas-toets > p.6 Toets Bruikbare Planten Ook voor boon en spinazie > p.7 Redactie: Naktuinbouw Alfred Klaver & Bernanda Groot Nibbelink team Communicatie & Opleidingen Postbus 40, 2370 AA Roelofarendsveen T (071) / F (071) E W Druk: HooibergHaasbeek, Meppel Basisontwerp: Arno Geels & Lucie Vijverberg, Den Haag NAL krijgt meer voet aan de grond in het buitenland Australië en de Verenigde Staten (VS) zijn het bruggenhoofd van een verdere internationalisatie. Geen dubbele testen in Australië Het College van Deskundigen van NAL ging eind juni akkoord met een nieuw, specifiek standaardprotocol NAL-AQIS voor Australië om de zuiverheid van zaden te toetsen. NAL-erkende bedrijven kunnen, wanneer aan dit protocol wordt voldaan, groentezaden met een NAL quality certificate direct invoeren in Australië zonder dat de Australische keuringsdienst AQIS nog een zuiverheidsbepaling uitvoert. Dit is winst in tijd en geld en het vermindert de risico s die het openmaken van verpakkingen met zich meebrengt. Overleg met de VS In de VS zijn contacten gelegd met AMS (Agricultural Marketing Service) en APHIS (Amerikaanse nvwa) waarbij de opzet en de uitwerking van het NAL-systeem is uitgelegd. Inzet is het NALsysteem te laten aansluiten bij de kwaliteitssystemen PVP (Approved USDA Process Verified Program) van de AMS van USDA (Amerikaanse Ministerie van Landbouw) en APHIS. Aansluiting van NAL met de in de VS gangbare erkenningssystemen levert voordeel op bij de export van groentezaden naar Noord-Amerika en wellicht ook Zuid-Amerika. Vervolg van pag. 1 Aanpassing NAL-systeem In bepaalde gevallen kunnen NAL-erkende bedrijven gebruikmaken van elkaars toetsresultaten. Dat is onder meer praktisch voor bedrijven die deel uitmaken van één organisatie. Toekomst Naast de technische aanpassingen, is een strategische discussie over de toekomst van NAL opgestart. NAL heeft zich sinds de start in 1994 organisch ontwikkeld. Met het oog op een bredere acceptatie en inzet bij het afgeven van fytosanitaire certificaten van de nvwa en de samenwerking met (bijvoorbeeld) de VS is een doorontwikkeling van NAL wenselijk. Dit houdt in duidelijk gedefinieerde rollen bij de uitvoerders van het NAL-systeem. Het College van Deskundigen besprak ook een voorstel om in het College een afgevaardigde op te nemen afkomstig van afnemers, de nvwa of het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I).

3 helpen NAL meer status Om onze NAL-systematiek internationaal verder geaccepteerd te krijgen, reisde ik in november 2010 en maart 2011 naar de Verenigde Staten. De VS zijn een belangrijke handelspartner en qua fytosanitair systeem toonaangevend. Als de overheid van dat land met de Nederlandse aanpak en NAL-structuur kan instemmen, legt dat gewicht in de schaal en draagt het er ongetwijfeld aan bij dat meer landen het kunnen accepteren. Dat scheelt Nederlandse zaadbedrijven kosten en tijd. Nu eisen veel overheden nog dat overheidsinstanties de verhandelde zaden toetsen; fytosanitair en op kwaliteit. Dat terwijl zaadbedrijven die toetsen heel bekwaam zelf al uitvoeren, in laboratoria die Naktuinbouw streng beoordeelt en certificeert: de NAL-systematiek. Overigens is er inmiddels ook sprake van NAL-deelnemers in de VS zelf. Uitbreiding van deelname naar het buitenland is een goede zaak. Hoe meer NAL-geaccrediteerde bedrijven er wereldwijd zijn, hoe groter de bekendheid en hoe kleiner de kans dat overheden en bedrijven het als een puur Nederlands model zien. Naktuinbouw Elite Aardbeiplanten Wijzigingen certificeringssysteem Het kwaliteit-plus-systeem Naktuinbouw Elite Aardbeiplanten maakt aan aardbeitelers duidelijk dat zij het beste plantmateriaal in huis halen. Zo n 45 bedrijven die deelnemen aan dit systeem krijgen te maken met enkele wijzigingen. Deze wijzigingen hebben betrekking op de verplichte vermelding van CATT-behandeling op het leveranciersdocument, extra generatie SE-materiaal bij vermeerdering en een wijziging in de frequentie van LX-monstername. CATT-behandeling Deelnemers zijn binnenkort verplicht de CATT-behandelingen van moederplanten te vermelden op het leveranciersdocument bij levering van Naktuinbouw Elite aardbeiplanten. De CATT-behandeling is geen garantie dat er geen aardbeimijten meer kunnen voorkomen; het risico op problemen is echter veel kleiner. De verplichting wordt van kracht voor plantmateriaal waarvan de moederplanten CATT-behandeld zijn vanaf seizoen SE-materiaal Door vermeerdering met een extra vermeerderingsslag van hangend stek en/of in de grond in luisdichte kassen is een snellere vermeerdering en kortere vermeerderingsduur per generatie mogelijk. Hierdoor is veel meer hoogwaardig plantmateriaal beschikbaar voor de vermeerdering naar klasse EE. De sector formuleerde al eerder de wens om aardbeiplantenvermeerdering in het veld (buitengeneratie) op termijn terug te brengen naar één buitengeneratie. Met deze wijziging lijkt dit eerder tot de mogelijkheden te gaan behoren. LX-monstername Voor LX-bemonstering is de eis voor klasse EE en E gelijk getrokken naar eens per drie jaar een LX-monstername, mits er niets wordt gevonden. Als extra eis is toegevoegd dat indien er ontsmet is, de monstername pas minimaal tien weken na de ontsmetting mag plaatsvinden. Voor de luisdichte kas blijft de frequentie van monstername (éénmaal per jaar) ongewijzigd. Dit geldt uiteraard alleen als er in de grond wordt geproduceerd. Deze methodiek gaat in vanaf de teelt van plantmateriaal voor Meer informatie is te verkrijgen bij het team Keuringen Groentegewassen, tel. (071) of 3 nieuws NAL / Keuring en Uit de gesprekken bleek dat de Amerikanen onze NAL-methodiek prima in elkaar vinden zitten. Hij lijkt ook behoorlijk op het NSHS-systeem van labaccreditatie dat de Amerikanen zelf hanteren, want ook in de VS toetst de overheid niet alle zaden voor exportcertificering zelf. Ons systeem is qua auditing en ringtoetsen zelfs nog wat intensiever dan het Amerikaanse. Een belangrijk verschil is wel dat in de VS de fytosanitaire dienst APHIS de accreditatie zelf doet. De uitvoering van audits voert de IOWA State University uit. Op dat auditsysteem houdt APHIS toezicht. Het is naar mijn mening zeker de moeite waard om na te gaan of dit model ook in Nederland toegepast kan worden, om het NAL-systeem een degelijker officiële status te geven. In dat geval voert Naktuinbouw het systeem/de audits uit, maar onder toezicht van de nvwa die ook de formele fytosanitaire accreditatie verricht. John van Ruiten Keuringsoverzicht vaste planten 2010 De daling van het aantal kwekers van vaste planten in 2009 zette zich in 2010 voort. Er was wel sprake van areaalgroei. In het groeiseizoen zijn gemiddeld twee veldkeuringen op de bedrijven uitgevoerd. Daarnaast vindt jaarlijks een administratieve audit plaats, al dan niet in combinatie met een veldkeuring. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor kwaliteit en gezondheid van teeltmateriaal. Opmerkingen Tijdens de veldkeuringen zijn keuringsopmerkingen gemaakt over de gezondheid. Dit betrof met name virusverschijnselen in Paeonia, Anemone en Hosta. De keuringsopmerkingen over wortelonkruiden betrof voornamelijk zaadonkruiden, kiek, kweekgras, Inula en kattenstaarten. De keuringsopmerkingen over de identiteit had met name betrekking op rasonzuiverheid en rasvermenging in Paeonia. Afkeuringen Partijen die niet aan de gestelde eisen voldeden, zijn afgekeurd voor verhandeling. Tijdens de inspecties op knolcyperus Kwaliteitskeuringen / plantenpaspoortinspecties Aantal geregistreerde bedrijven Aantal keuringsbezoeken Aantal keuringsopmerkingen over de gezondheid Aantal keuringsopmerkingen over (wortel)onkruiden Aantal keuringsopmerkingen over rasechtheid Totaal gekeurd areaal 764 ha 790 ha Afgekeurd voor verhandeling m² m² Gewasaanzegging en teeltverbod i.v.m. knolcyperus m² m² (Cyperus esculentus) werden negen gewasaanzeggingen en teeltverboden opgelegd. In het kader van het Pre Shipment Inspection (PSI) programma van Anthos geeft Naktuinbouw Select Plant Partijverklaringen voor Hosta en herkomstverklaringen voor Convallaria af. Select Plant Hosta Deelnemers Opgegeven partijen Partijverklaringen Convallaria Herkomstverklaringen

4 4 nieuws Keuringen Herindeling afdeling Keuringen Als antwoord op de ontwikkelingen in de sector en het blijvend kunnen inspelen op die ontwikkelingen met de expertise van keurmeesters, is de afdeling Keuringen opnieuw ingedeeld. De sector teeltmateriaal is volop in beweging. Nieuwe ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Voor bedrijven is het soms moeilijk deze ontwikkelingen bij te houden. Het aantal geregistreerde bedrijven neemt af, hoewel de hoeveelheid arealen en te keuren gewassen ongeveer gelijk blijven of groeien. Eisen Bedrijven stellen (terecht) hoge eisen aan het service level van Naktuinbouw. Niet alleen op het gebied van kwaliteit van de keuringen en inspecties, maar ook op het gebied van bereikbaarheid, snel kunnen inspelen op calamiteiten, flexibiliteit en het snel leveren van rapportages. Bedrijven willen meer eigen verantwoordelijkheid, maar er zijn nog grote verschillen in organisatorische niveaus tussen de bedrijven. De keurmeesters moeten naast het verstrekken van algemene informatie op de bedrijven ook gewasspecifieke kennis kunnen overdragen. Nieuwe indeling afdeling Keuringen Indeling in clusters Naktuinbouw speelt in op de ontwikkelingen in de sector en de wensen van bedrijven door de afdeling Keuringen in te delen in specifieke clusters. De herindeling startte op 1 april dit jaar met het creëren van het nieuwe team Fytosanitaire Zendingsinspecties. Door de fytosanitaire import- en exportinspecties binnen één team te bundelen, is een efficiëntere planning mogelijk en wordt de reistijd van keurmeesters verkort. Bovendien hoeven keurmeesters, zoals in het verleden vaak het geval was, niet meer hun kwaliteitskeuringen te onderbreken voor import- of exportinspecties. Elke keurmeester is nu ingedeeld in één hoofdcluster en daarnaast in één of meerdere subclusters. De keurmeesters hebben specifieke kennis van het gewas in hun hoofdcluster en kunnen daarnaast wanneer nodig bijspringen in subclusters waarvoor zij ook gekwalificeerd zijn. Team Fytosanitaire Zendingsinspecties Edwin Egthuijsen Hout- en kruidachtige gewassen / bloemisterij Hout- en kruidachtige gewassen / boomkwekerij Bollen / Plantuien / Vaste planten Zaaizaden Team Keuringen Boomkwekerijgewassen Gerard Bruijstens & Gerben Mellema Vaste planten / bol- en knolgewassen Laan- en sierbomen / bos- en haagplantsoen (Half)heesters / coniferen / buitenroos Vruchtbomen / onderstammen / overig klein fruit Team Keuringen Bloemisterij- en Groentegewassen Frans Claassen & Dick van Pouderoijen Groente- en bloemzaden / plantuien / sjalot / knoflook Groenteplanten / bloemzaailingen / perkplanten en overige bloemgewassen (kas) Aardbeiplanten / framboos / groenteplanten (volle grond) Wijzigingen management Per 1 september 2011 heeft Frans Claassen de verantwoording over het team Keuringen Groentegewassen overgenomen van Co Bruin. Co fungeert tot zijn pensioen in 2012 vooral als coach en helpt mee de nieuwe clusterindeling volledig tot zijn recht te laten komen. Daarnaast blijft hij actief als docent bij de opleiding Bos- & Haagplantsoen keuringsaanpak gewijzigd Er treedt een wijziging in de aanpak van de keuringen van zaden op. Vanaf september 2011 gaan de inzamelingscontroles weer van start, nu ook voor niet-bosbouwkundig teeltmateriaal. Alle partijen ingezamelde of ingekochte zaden die voor handel of opkweek van planten voor niet-bosbouwkundige doeleinden worden gebruikt; zoals haagmateriaal, kerstbomen, laanbomen en onderstammen, moeten in het vervolg voorzien zijn van een zogenaamd inzamelingscertificaat. Deze wordt alleen afgegeven door Naktuinbouw. Bestemd voor Als één-, twee- of driejarige planten van zogenaamde Richtlijnsoorten (gewassen in bijlage EU-richtlijn 99/105) worden verhandeld voor niet-bosbouwkundige doeleinden, moet dit vanaf dit seizoen nadrukkelijk op de leverbon worden vermeld: bestemd voor niet-bosbouwkundige doeleinden. Voor de productie van dit materiaal Bemonstering van Zaden. In 2012 neemt Frans Claassen ook het stokje over van Dick van Pouderoijen die tot dan leiding geeft aan het team Keuringen Bloemisterijgewassen. In de loop van dit jaar worden de teams Keuringen Groentegewassen en Bloemisterijgewassen samengevoegd tot één team. De aanspreekpunten blijven dezelfde personen. mogen overigens ook andere dan voor de bosbouw toegelaten herkomsten worden gebruikt. Alle geregistreerde bedrijven in deze gewasgroep worden hierover rechtstreeks geïnformeerd. Binnen het team Boomkwekerijgewassen is per 1 juli 2011 Gerben Mellema aangesteld als technisch manager. Hij richt zich naast manager Gerard Bruijstens vooral op keuringstechnische zaken binnen het team Boomkwekerijgewassen en fungeert als schakel tussen de keurmeesters en de manager Boomkwekerijgewassen. Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Wim van Liere, team Keuringen Boomkwekerijgewassen, tel. (0162) of

5 Aan het woord: Pieter van Rijn, vruchtboomkweker Het belang van gedegen zelfcontrole wordt almaar groter Sinds 2009 maakt Pieter van Rijn deel uit van het sectorbestuur Boomkwekerijgewassen, waar hij met Han Fleuren de kwekers van vruchtbomen en vruchtboomonderstammen vertegenwoordigt. De directeur van Van Rijn-De Bruyn uit Uden is kritisch ten aanzien van nieuwe regelgeving voor exportcertificaten en over zelfcontrole op de bedrijven. 5 nieuws Bestuur / Keuringen Wat zijn uw ervaringen na twee jaar bestuurswerk? Hoewel ik geen vergaderdier ben, bevalt het me goed. Een paar dingen gingen wat mij betreft niet naar wens en vanuit het bestuur kun je een actieve bijdrage leveren aan oplossingen. Ik moest wel even wennen aan de brede samenstelling van onze groep, die natuurlijk alle boomkwekerijen vertegenwoordigt. Per saldo zijn toezicht en inspraak goed georganiseerd. Veel zaken worden voorbereid door de Adviescommissie Fruitgewassen en Adviescommissie Bosbouwkundig teeltmateriaal, waardoor we tijdens het halfjaarlijkse overleg effectief kunnen werken. Hoe is de relatie tussen uw sector en Naktuinbouw? Keuringen en certificering zijn voor de bedrijven van levens- De problemen rondom de EHEC-bacterie ontstonden in mei dit jaar en bleken niet uit Spanje, maar uit Duitsland afkomstig te zijn. Eind juni werd vastgesteld dat de oorsprong van het probleem ligt bij de invoer van fenegriekzaden uit Egypte. Fenegriek is een klaverachtige plant waarvan de blaadjes als kruiden gebruikt worden in bijvoorbeeld Indiase curry. belang. Van al het teeltmateriaal voor de fruitteelt gaat bijna tachtig procent naar het buitenland. Certificering is cruciaal, want daarmee maken we de onderscheidende kwaliteit en gezondheid van onze producten goed herkenbaar. Wat speelt er momenteel in uw sector? De nieuwe Europese regelgeving baart ons veel zorgen. Op diverse punten is sprake van versoepeling en normvervaging, zoals het afschaffen van de AM-verklaring. Nederland heeft die afschaffing via een PT-verordening ondervangen, maar voor buitenlandse aanbieders wordt het eenvoudiger om gecertificeerde producten op de communautaire markt te brengen. Dat kan onze positie bedreigen. Wij zien niet graag dat de lat lager komt te liggen. Onze Net voor het pinksterweekeinde vroeg het Productschap Tuinbouw of Naktuinbouw per direct keurmeesters kon inzetten bij de controle op de vernietiging van producten die niet meer verkocht konden worden. Zeven Naktuinbouw-keurmeesters hebben tot 30 juni de werkzaamheden uitgevoerd. Telers kregen op basis van het aantal ton vernietigd product een uitkering vanuit het noodfonds. producten zijn top of the bill en het huidige certificaat biedt meer en betere garanties dan de nieuwe variant. Het is jammer dat Brussel voor deze weg heeft gekozen. Daar kan Naktuinbouw helaas niets aan veranderen. Ik kan slechts hopen dat fruittelers voor topkwaliteit blijven kiezen. Waarin kan Naktuinbouw wel een grote rol spelen? Dat kan nog op veel gebieden. Ik denk onder andere aan een mogelijk keurmerk voor teeltmateriaal dat vrij is van latente kanker. Daar is recentelijk een toets voor ontwikkeld. Naktuinbouw heeft er de afgelopen jaren veel taken bij gekregen en nog niet alles loopt zoals wij het graag zouden zien. De veldkeuringen en import- of exportinspecties bijvoorbeeld worden los van elkaar uitgevoerd. Naktuinbouw blijft onmisbaar voor veldkeuringen, exportkeuringen en steekproeven bij import. Het belang van gedegen zelfcontrole door de bedrijven wordt steeds groter en daar is op zich niets mis mee. Niet iedereen gaat daar echter zorgvuldig mee om. Effectieve controle blijft nodig om bij de les te blijven, zodat we sectorbreed hoogwaardig en gezond teeltmateriaal kunnen garanderen. Dat heeft ons gebracht waar we nu staan en dat moet het uitgangspunt blijven. Inzet Naktuinbouw bij EHEC-controles Op verzoek van het Productschap Tuinbouw zette Naktuinbouw keurmeesters in bij de controle in verband met de EHEC-problematiek. Nicolumn Het jaar van de ronde getallen Op 11 augustus was het zeventig jaar geleden dat de NAKG werd opgericht. De NAKG is de oudste van de drie kleine keuringsdiensten NAKB, NAKG en NAKS (zoals door de overheid in de wandelgangen betiteld) waar in 2000 Naktuinbouw uit voortkwam. Nu, zeventig jaar later, ken je de organisatie uit 1941 niet meer terug in Naktuinbouw; expertisecentrum voor teeltmateriaal. In 2009 heeft Naktuinbouw met het boek In dienst van kwaliteit (in 2010 uitgegeven als Dedicated to quality ) op het zeventigjarig jubileum een voorschot genomen door daarin ook de geschiedenis van het werk van NAKB/G/S in de sector te beschrijven. Dit voorjaar vierde CIOPORA in Rome haar vijftigste verjaardag. Opgericht om het belang van het kwekersrecht in siergewassen en daarmee de belangen van de kwekers onder de aandacht te brengen, is CIOPORA als stakeholder in het kwekersrechtdebat niet meer weg te denken. Zij laat van zich spreken wanneer kwekersrecht in het geding is. Dat was in aanvang hard nodig omdat het kwekersrecht in siergewassen, anders dan in landbouw- en groentegewassen, vertraagd voet aan de grond kreeg. Het werd niet begrepen, ja soms niet vertrouwd. Het systeem waarmee in de sierteelt de revenuen van het kwekersrecht aan de kweker toekomen (het licentie- en royaltysysteem) is daar wellicht debet aan. De echo van de discussies van toen in Nederland herleeft in landen als China en India in (opnieuw) vragen over het waarom en de redelijkheid van de door kwekers gevraagde afdrachten. CIOPORA heeft zich altijd een groot voorstander getoond van de internationale verbreiding van het kwekersrecht, UPOV in het bijzonder, en heeft actief bijgedragen aan het tot stand komen van het UPOV-verdrag van Hiermee kwam ook het geoogst product onder bescherming van het kwekersrecht en de scope werd uitgebreid tot alle soorten van het plantenrijk. Terugblikkend is er in de sierteelt met kwekersrecht veel bereikt. Op 23 juni nam mr. Bart Kiewiet, na 15 jaar voorzitterschap, afscheid als president van het CPVO in Angers. Bij de viering van het tienjarig jubileum in 2005, waarbij Bart de prestigieuze onderscheiding Chevalier du merit agricole werd opgespeld, werd al duidelijk dat het Europees kwekersrecht een doorslaand succes was. Bij het afscheid van Bart Kiewiet was ook de founding father van het Europees kwekersrecht, dr. Dieter Obst, aanwezig. Obst, destijds medewerker van de Europese Commissie, nam met collega-jurist Kunhardt van het Bundessortenamt in Duitsland het initiatief om een EUkwekersrecht te ontwerpen. Het moment dat Obst zijn gedachten in 1990 ontvouwde in het Permanent Comité Zaden (er was geen ander forum voor) was een historisch moment. En het succes zet zich voort: na een dip in de aanmeldingenstroom in de afgelopen jaren blijkt in 2011 de belangstelling voor aanvragen van het Europees kwekersrecht groter dan ooit. Eind oktober viert de UPOV haar vijftigjarig bestaan. Waar acht landen in 1961 de wat de geschiedenis inging als de Conventie van Parijs tekenden zijn nu, wereldwijd 69 landen bij de Unie aangesloten. Niet alle lidstaten hebben de nieuwste verdragstekst van 1991 geratificeerd, dus is er nog (veel) werk aan de winkel. 2011, een jaar van ronde getallen. Er is veel bereikt. De moeite waard om bij stil te staan, maar ook om te verdedigen en verder te ontwikkelen, bijvoorbeeld in een debat kwekersrecht/octrooirecht. Nico Koomen

6 6 nieuws Laboratoria Assistentie aan Turks laboratorium Naktuinbouw is door de Turkse organisatie Fidebirlik gevraagd te assisteren bij de opzet van een laboratorium in Turkije in een gebied waar veel Nederlandse zaadbedrijven gevestigd zijn. Naktuinbouw heeft eerder ( ) de Turkse overheid ondersteund in een EU-project gericht op mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie. In die tijd is ook de Turkse zaaizaad- en plantgoedwet aangepast. Passend binnen die nieuwe wetgeving zijn in 2008 telersorganisaties opgericht, zoals Fidebirlik; de vereniging van jonge groenteplantentelers met leden vooral in Antalya en omgeving. Nieuw: Vloeibaar medium verkort de Xanthomonas-toets Naktuinbouw Laboratoria ontwikkelde een nieuwe Xcc-toets voor behandeld koolzaad. De nieuwe toets verkort de doorlooptijd van vier weken naar circa twee dagen. Deze techniek kan ook gebruikt worden voor detectie van Xanthomonas in onbehandeld zaad. Xanthomonas campestris pv. campestris (Xcc) is een zaadoverdraagbare bacterie die zwartnervigheid veroorzaakt in kool. Besmette zaden kunnen de primaire bron zijn van deze ziekte. Huidige methode Tot op heden wordt de uitplaatmethode veelal gebruikt, waarbij verschillende verdunningen van zaadextract worden uitgeplaat op semiselectieve media. De extractiemethode is extra kritisch als er een ontsmetting tegen Xcc heeft plaatsgevonden. Om deze reden worden warmwaterbehandelde zaden al enkele jaren eerst gemalen en wordt het zaadextract geconcentreerd, waardoor interne besmettingen beter aantoonbaar worden. Wanneer verdachte kolonies groeien op de voedingsbodems wordt een specifieke (pathogeniteits- of een moleculaire) toets gebruikt voor de uiteindelijke identificatie van Xcc. De toetsen voor behandelde en onbehandelde zaden duren vaak lang, omdat de uitplaatmethode en met name de pathogeniteitstoets een lange incubatietijd hebben. Onderzoek In het kader van FES (Fonds Economische Structuurversterking) hebben Naktuinbouw Laboratoria gewerkt aan een Xcc-toets voor behandeld zaad, met als doel om een snelle en kwantitatieve toets te ontwikkelen die interne besmettingen zou kunnen aantonen alsmede onderscheid zou kunnen maken tussen dode en levende Xcc-bacteriën. Na een korte verrijking in vloeibaar medium gevolgd door PCR (een techniek om DNA snel en specifiek te vermenigvuldigen) kan nu in ongeveer twee dagen worden nagegaan of Xcc in het zaadextract aanwezig is. De klassieke toets duurt circa vier weken. Momenteel wordt de toets voor zowel onbehandeld als behandeld zaad verder geoptimaliseerd, waarna de toets nog gevalideerd wordt. Het uiteindelijke doel is vervanging van de klassieke uitplaatmethoden. Tot dusver zijn de data van de nieuwe en oude toetsen zeer vergelijkbaar. Een groot voordeel van de nieuwe toetsen is een veel kortere doorlooptijd en een interne controle op submonsterniveau, waardoor de kwaliteit van de toets toeneemt. Toekomst Het is de verwachting dat volgend jaar de toets geïntroduceerd wordt, wanneer het parallel draaien van de toetsen in het najaar naar tevreden verloopt. Om deze techniek bij andere bacterietoetsen toe te kunnen passen, is aanvullend onderzoek noodzakelijk. Neem voor meer informatie over het onderzoek of de toets contact op met Harrie Koenraadt, senior onderzoeker, of tel. (071) Eigen laboratorium De sector jonge planten is in Turkije de afgelopen tien jaar hard gegroeid en geprofessionaliseerd. Mede hierdoor ontstond de behoefte aan een goed, eigen laboratorium, erkend door de Turkse overheid. Fidebirlik is nu onder voorzitterschap van de heer S. Titiz bezig het laboratorium op te zetten. De werkzaamheden van het laboratorium richten zich op het vaststellen van de kieming van zaden en gezondheid van zaden en van jonge planten, zowel routinematig als in geval van ziekten (diagnostiek). Het laboratorium wordt ook voor officiële onderzoeken ingezet en is dus gelieerd aan de Turkse overheid. Green Life Sciences Hub biedt mogelijkheden Naktuinbouw participeert in het projectplan Green Life Science Hub om de nieuwste wetenschappelijke (DNA-)technieken versneld voor het bedrijfsleven beschikbaar te stellen. Nederlandse veredelingsbedrijven kunnen hiermee beter concurreren en hun wereldwijde toppositie behouden. Assistentie In overleg met landbouwattaché Stefan Verbunt van het Ministerie van EL&I is besloten aan het verzoek tot verlenen van assistentie door Naktuinbouw te voldoen. Bij de afweging de gevraagde ondersteuning te verlenen, speelden de goede ervaringen in de samenwerking met de Turkse overheid en het belang van de opzet van een goed laboratorium voor zaadbedrijven en plantenkwekers in Turkije mee. Als het bestuur van Fidebirlik akkoord gaat met het gedane voorstel, dan zal Naktuinbouw tegen kostendekkende tarieven ondersteunen bij de opzet en inrichting van het laboratorium. Ook zijn trainingen voor de manager en de aan te stellen analisten voorzien. De Economic Development Board (EDBA) voor de metropoolregio Amsterdam is sinds najaar 2010 het samenwerkingsverband van lokale en regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven om de internationale concurrentiekracht van de metropoolregio te versterken. Door de EDBA zijn zeven economische clusters benoemd die belangrijk en kansrijk zijn, waaronder Flowers & Food. Green Life Sciences Hub Op verzoek van de EDBA heeft de kerngroep Flowers in lijn met haar strategische visie vijf projecten voorgesteld, waaronder het projectplan De Green Life Sciences Hub. Dit plan is opgesteld door de Universiteit van Amsterdam, Kamer van Koophandel Amsterdam en Naktuinbouw. Door samenwerking met Blooming Breeders, Seed Valley en Plantum NL is het veredelingsbedrijfsleven bij dit project betrokken. Betere concurrentie Onderdelen van de Green Life Sciences Hub zijn onder andere een innovatieloket, opleiding van studenten in de nieuwste technieken, toegepast onderzoek en plantkundig forensisch onderzoek voor het identificeren van plantenrassen en -ziekten met behulp van DNA-technieken en het bepalen van herkomst van teeltmateriaal. De samenwerking met Universiteit van Amsterdam geeft Naktuinbouw de mogelijkheid het huidige forensisch onderzoek (Variety Tracer en Pathogen Tracer) verder te ontwikkelen en daarbij de laatste wetenschappelijke kennis toe te passen. Met de Green Life Sciences Hub worden de nieuwste wetenschappelijke (DNA-) technieken versneld voor het bedrijfsleven beschikbaar gesteld. Nederlandse veredelingsbedrijven kunnen daardoor beter concurreren en hun wereldwijde toppositie behouden. Besluit EDBA In de loop van dit jaar wordt een volledig uitgewerkt plan voor de Green Life Sciences Hub opgesteld, waarbij Naktuinbouw het onderdeel 'Green Forensics' coördineert. Eind dit jaar beoordeelt de EDBA het plan. Neem voor informatie contact op met Michel Ebskamp (manager team Research & Development), tel. (071) , of

7 Gezonde Kas Strijd tegen ziekten en plagen In april is het programma Gezonde Kas van start gegaan, gecoördineerd door Wageningen UR. Interreg (een initiatief van de EU om grenzen te vervagen), Duitse en Nederlandse overheden en het bedrijfsleven hebben hiervoor samen ruim tien miljoen euro beschikbaar gesteld. Een consortium van Nederlandse en Duitse bedrijven en onderzoeksinstellingen, waaronder Naktuinbouw, werkt de komende vier jaar samen aan de ontwikkeling van een duurzaam managementsysteem van ziekten en plagen in de moderne glastuinbouw. In dit systeem worden verschillende technieken voor het tijdig opsporen en het efficiënt tegengaan van ziekten en plagen gecombineerd. Brede samenwerking De koppeling van de technologie is hierbij van groot belang. Coördinator van het project, Carolien Zijlstra van Wageningen UR, verwoordt het als volgt: Moderne kassen zijn groot en het waarnemen en bestrijden van ziekten en plagen wordt steeds moeilijker. Er zijn wel allerlei afzonderlijke apparaten en sensoren, maar een waarneming moet ook op de juiste manier worden uitgelegd. Daarop moeten de juiste beslissing en efficiënte bestrijdingsmaatregelen volgen. In het project staat daarom het afstemmen van de technologie op elkaar centraal. Detectie en monitoring Naktuinbouw is betrokken bij het onderdeel Detectie en monitoring van pathogenen. Hierbij wordt onderzocht op welke wijze het mogelijk is om nieuwe detectie- Naar aanleiding van gevonden afwijkingen in een kiemuitslag ontwikkelde Naktuinbouw voor de gewassen boon en spinazie een Toets Bruikbare Planten. Een enkele keer wijkt een kiemuitslag volgens ISTA af van de praktijk. Dit jaar constateerde Naktuinbouw Laboratoria afwijkingen in enkele uitslagen voor boon en spinazie. Als boonzaailingen rond blad vertonen, moeten zij een minimale grootte hebben om te voldoen aan de eisen van ISTA. Bij spinazie is de wortellengte van essentieel belang voor een goede ontwikkeling van de plant en ook hier wijkt de praktijk van het ISTA-protocol af. Naktuinbouw heeft daarom voor de gewassen boon en spinazie een Toets Bruikbare Planten ontwikkeld die informatie geeft over de kiemsnelheid, doorgroei en uniformiteit van een zaadpartij. Classificatie In de Toets Bruikbare Planten wordt gekeken naar het percentage planten eerste of tweede keus, abnormaal en niet gekiemde zaden. Als uitgangspunt voor deze beoordeling wordt een gemiddelde plant genomen die wordt beoordeeld in het stadium van het eerste echte bladpaar. technieken te combineren en te komen tot een betrouwbare, snelle en goedkope detectie, die aansluit bij de praktijk. Zo wordt gekeken of de Luminex -technologie, vooral bekend van de serologische toepassingen, ook voor snelle DNA- en RNA-detectie van specifieke pathogenen kan worden gebruikt. Demonstratiekas Het project Gezonde Kas moet een systeem voor gewasbescherming opleveren dat telers in moderne kassen in staat stelt om met minder chemische middelen ziekten en plagen beter te beheersen. Er wordt een demonstratiekas ingericht voor de Floriade in 2012 in Venlo. Het syteem wordt op de IPM 2015 in Essen getoond. Neem voor informatie contact op met Michel Ebskamp (manager team Research & Development), tel. (071) , of Toets Bruikbare Planten nu ook voor boon en spinazie Voor het classificeren naar eerste of tweede keus, dan wel abnormaal, wordt naar een gemiddelde plant van een partij gekeken. De toets is ontwikkeld omdat de uitkomst een zaadleverancier, een plantenkweker en een afnemer aanvullende informatie geeft over de opkomst van het gewas in het veld. Het is niet gebruikelijk om een Toets Bruikbare Planten voor een vollegrondgewas te ontwikkelen en te gebruiken. Aanvullende informatie Ondanks dat deze vollegrondgewastoets geen routine is, geeft de uitkomst een zaadleverancier, een plantenkweker en een afnemer aanvullende informatie over de opkomst van het gewas in het veld. Neem voor meer informatie over deze toets contact op met Anton Grim, manager team Zaadanalyse & Nematoden, tel. (071) , of Succesvol kwekersrechtproject in China In 2009 startte een vervolgproject in China gericht op de verbetering van het kwekersrechtsysteem aldaar. In mei werd het project afgerond. Beide partijen benadrukten de samenwerking graag voort te willen zetten. Het project richtte zich op de verdere ontwikkeling van DUS-onderzoeken, verbeteren van procedures en het betrekken van het hoger management van de overheid om daar bewustwording van het belang van kwekersrecht in China te creëren. DUS-onderzoeken Diverse Chinese DUS-onderzoekers zijn in ons land getraind in de praktische uitvoering van de opzet van het onderzoek tot en met rapportage. Hierbij lag de nadruk op nieuwe gewassen die nog niet op de lijst van kwekersrechtelijk te beschermen gewassen in China staan. Bij de trainingen die Naktuinbouw gaf op DUSstations in China zijn gewassen gebruikt waarvoor China al kwekersrechtaanvragen heeft. Ook namen Chinese experts deel aan de internationale PVP Course. Procedures De procedures en werkwijzen zijn in kaart gebracht door Naktuinbouw-specialisten, en waar nodig verbeterpunten benoemd en besproken met de Chinese beleidsmakers. Het Nederlandse bedrijfsleven is bijgepraat over de Chinese procedures. Zij konden in een open overleg de knelpunten die zij in het Chinese systeem ervaren aangeven. Door Plantum NL en Naktuinbouw is aangegeven hoe op onderdelen de Chinese wetgeving zou kunnen worden aangepast in de richting van UPOV 91, zoals de duur van de proeven, de lijst van te beschermen gewassen en de zogenaamde farm saved seeds. Op korte termijn zal China nog niet toetreden tot UPOV 91, maar het land is wel bereid op onderdelen de wetgeving aan te passen. Bewustwording Chinese managers en directeuren bestudeerden in Nederland het kwekersrechtsysteem. Hierdoor zagen zij het belang in van een goed systeem voor veredelingsbedrijven. Naast bezoeken aan het Ministerie, Plantum NL, NAK, Raad voor plantenrassen, een aantal veredelingsbedrijven en Naktuinbouw werd een bezoek gebracht aan de Horti Fair. Ook op de Holland Green Genetics Day op de World Expo in Shanghai is het belang van een goed kwekersrechtsysteem voor de ontwikkeling van de land- en tuinbouw in China gepresenteerd. Het staat eveneens op de agenda van het halfjaarlijkse overleg tussen de landbouwministeries van China en Nederland. Vervolg Het project is naar volle tevredenheid afgesloten met een slotseminar in Beijing, geopend door minister Verhagen. De Chinese partners gaven nadrukkelijk aan dat zij de samenwerking graag willen voortzetten. Ook Nederland vindt het belangrijk om de opgebouwde, goede relatie met China in stand te houden. Echter, de financiën hiervoor komen niet meer als projectgeld van Agentschap NL. Naktuinbouw biedt jaarlijks de mogelijkheid voor enkele trainingen in het kader van internships. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft aangegeven een PVP Course in China deels te willen bekostigen. China gaf verder aan belangstelling te hebben voor DNA-onderzoek en het opzetten van DNA-databases. Verdere mogelijkheden ter financiering worden geïnventariseerd. Neem voor meer informatie contact op met Peter Lentjes, coördinator Internationale Projecten, tel. (071) of 7 nieuws Laboratoria / Rassenonderzoek

8 8 nieuws Rassenonderzoek Op pad met de rassenonderzoeker De afdeling Rassenonderzoek beoordeelt rassen voor kwekersrecht- en toelatingsaanvragen. In Roelofarendsveen lopen daarvoor het hele jaar rond proeven. Onderzoekers Gerard van Hameren en Cécile Marchenay beoordelen de rassen op DUS-kenmerken: Distinctness, Uniformity en Stability. sionele telers, maar ook rassen voor de amateurmarkt. De eerste trossen zijn net gezet. Gewaskenmerken We beoordelen de rassen in verschillende groeistadia volgens het CPVO-protocol, zegt Cécile. In deze jonge fase gaat het vooral om gewaskenmerken, zoals onder andere de planthoogte, kleurintensiteit, bobbeling van het blad en anthocyaankleuring in de kop van de plant. Tevens beoordelen we enkele bloemkenmerken. De bloemen worden voorzichtig ontleed om bijvoorbeeld de fasciatie (bandvorming) van de stijl te bekijken. De onderzoekster kijkt, voelt en noteert. Af en toe loopt ze naar een referentieras voor een tussentijdse vergelijking. Tomaat behoort samen met spinazie, stam- en stokbonen tot de gewasportefeuille van Cécile Marchenay. Zij onderzoekt deze gewassen met andere collega s. Gewapend met een proeftuinboek met onder andere tientallen aanmeldingsvellen, pen en meetlat betreedt zij de kas, waar een bonte verzameling tomatenplanten wacht. In de betreffende kas staan Romatypen, vlees-, cherryen cocktailtomaten voor profesterecht in het individuele, digitale dossier dat we van ieder ras bijhouden. Ook resistentie-uitslagen en correspondentie worden gekoppeld aan het dossier. Het DUS-onderzoek wordt afgerond met het opstellen van een rapport. Watermeloenen in netjes Gerard van Hameren loopt in een andere kas tussen de meloenen. De zware vruchten hangen in netten om de planten voor schade te behoeden. Wij telen opgaand om de ruimte goed te benutten en een vlotte beoordeling mogelijk te maken. Dit is niet de normale teeltwijze. Op de meloenvelden in Zuid-Europa, waar dit type geteeld wordt, groeien de planten horizontaal, merkt hij op. NIEUW: Kwekersrechtproject in India Tot halverwege 2012 ondersteunt Naktuinbouw, samen met Plantum NL, de Indiase overheid bij de verdere ontwikkeling van het kwekersrechtsysteem. Het eerste bezoek vond afgelopen mei plaats, met daarin ook betrokkenheid van het Ministerie van EL&I. Het project wordt gefinancierd door Agentschap NL. India heeft kwekersrechtwetgeving sinds In deze wet is een aantal algemene principes van bescherming van rassen geregeld. Er wordt rekening gehouden met belangen van de veredelingsbedrijven en van (vaak kleine) boeren. De wetgeving voldoet echter niet aan algemeen geaccepteerde UPOV-regelgeving voor kwekersrecht. Dit maakt dat internationale veredelingsbedrijven huiverig zijn om rassen nu te introduceren in India. Markt India, met een populatie van 1,2 miljard mensen en een enorme landbouwproductie, is in potentie een belangrijk land ook voor het Nederlandse bedrijfsleven als het gaat om de voorziening van goed teeltmateriaal van groente-, fruit- en bloemisterijgewassen, en pootaardappelen. De toegang tot deze markt met nieuwe rassen is met de huidige Indiase wetgeving slechts beperkt interessant voor Nederlandse bedrijven. Doel van het project In het project werken Naktuinbouw en Plantum NL samen met het Indiase kwekersrechtbureau. Doel is het tot stand brengen van samenwerking en uitwisseling van ervaringen. De procedures in India worden doorgelicht en vergeleken met die in Europa. Het belang van kwekersrecht voor de ontwikkeling van land- en tuinbouw wordt aan het hogere management van het Ministerie getoond, onder andere in een bezoek aan ons land. Ook worden trainingen verzorgd op de DUSonderzoekstations in India. Eerste activiteiten In mei bracht een delegatie van het Ministerie van EL&I, Plantum NL en Naktuinbouw een bezoek aan India; aan het Ministerie, de DUS-stations en diverse bedrijven. Hierna is het activiteitenplan opgesteld. In september komt een delegatie uit India naar ons land om het kwekersrechtsysteem te bestuderen. Hierbij worden ook de Indiase procedures uitgelegd aan het Nederlandse bedrijfsleven. In het najaar staat een seminar in India gepland. De technische trainingen worden in de winter gegeven. Elke aanmelding vergelijken we met andere rassen/aanmeldingen. Welke rassen we gebruiken voor de vergelijkingen bepalen we vooraf met behulp van onze database en informatie die het zaadbedrijf ons verstrekt. In deze kas staan dus zowel nieuwe als oudere rassen. Er staan ook rassen in de kas die voor andere doeleinden beoordeeld worden. Van kas naar computer Door het gehele proces wordt elke nieuwe aanmelding beschreven en vergeleken in de proef. Naast het buitenwerk is er ook veel administratieve verwerking. Alle proefgegevens komen Beoordelen Gerard van Hameren kijkt uit naar het beoordelen van de vruchten van meloenen en paprika s. Op maandagen oogsten de medewerkers van het team Bedrijfsvoering de vruchten, legt hij uit. Deze komen op nummer in de corridor te liggen, waar we dan in één keer tal van beoordelingen en metingen verrichten. Je kunt de vruchten van verschillende rassen dan goed met elkaar vergelijken. Donderdag is onze vaste bezoekersdag. Dan lopen we met vertegenwoordigers van de zaadbedrijven bij toerbeurt langs hun rassen en relevante referentiecollectie.

9 Bedrijven aan het woord over boomkwekerijworkshops In het voorjaar van 2011 verzorgde Naktuinbouw Opleidingen bij diverse bedrijven een in company opleiding of workshop. Nieuw zijn de workshops Sortimentskennis en Insecten in de boomkwekerijsector. In juni is de workshop Insecten in de boomkwekerijsector bij Boomkwekerij Gebr. Van den Berk B.V. in Sint-Oedenrode georganiseerd. Keurmeester Ad Sonnemans gaf de groep cursisten in één dag alle ins en outs van de insecten die op een boomkwekerij kunnen voorkomen. Initiatiefnemer Björn Kohlmann: De deelnemers waren medewerkers van de inkoopafdeling en voorwerkers. Zij hebben de workshop als zeer interessant ervaren en gaven aan dat de workshop heel waardevol was. Zeker de hoofdpunten van mogelijke gevaren hebben veel indruk gemaakt. Cursist Michael Timmermans: Ad vertelt met veel passie over insecten. Ook de collecties uitheemse insecten zijn interessant. Vanwege de vraag naar de workshop wordt deze op 1 december 2011 ook bij Naktuinbouw in Raamsdonksveer georganiseerd. Sortimentskennis In juni is de driedaagse workshop Sortimentskennis gestart bij Boomkwekerij M. van den Oever in Haaren met het behandelen van de zomerkenmerken. Keurmeester Gert Verwoert behandelt in deze workshop een groot deel van het sortiment in de boomkwekerijsector, in dit geval toegespitst op dit bedrijf. Boomkwekerij M. van den Oever heeft de workshop aangevraagd om de medewerkers bewust te maken van het sortiment waar zij dagelijks mee werken. Commercieel directeur Harm Horlings: Ik ben van mening dat wanneer medewerkers meer kennis van de producten hebben, zij ook meer plezier in hun werk beleven. Cursist Jos van der Meijden is positief over de workshop: Het was veel informatie, maar een duidelijke basis is gelegd. Gert is ook erg enthousiast in het overbrengen van zijn kennis. In de komende winter wordt de workshop vervolgd met twee dagdelen over de winterkenmerken van het sortiment. Op het bedrijf afgestemd Naktuinbouw Opleidingen biedt verschillende mogelijkheden om een in company opleiding of workshop op het eigen bedrijf te laten verzorgen. Naast bovenstaande workshops kunnen bijvoorbeeld de opleiding Bemonstering van Zaden en de opfriscursus hiervoor, maar ook workshops als Bedrijfshygiëne in groente- of siergewassen op het bedrijf worden georganiseerd. 9 nieuws Opleidingen 14 e Plant Variety Protection Course opnieuw geslaagd De Plant Variety Protection Course die is gehouden van 20 juni tot en met 1 juli, was ook dit jaar een groot succes. De deelnemers gingen met veel nieuwe kennis terug naar hun thuisland. De opleiding geeft een introductie in kwekersrecht voor landen waar kwekersrecht wordt opgezet of onlangs van kracht is geworden. Deze landen werken aan een juridisch frame om NIEUW! plantenrassen te beschermen in een intellectueel eigendomsrechtsysteem. Tijdens de PVP Course leren cursisten dit systeem uit te werken en te implementeren. De 24 cursisten vormden een gemêleerd gezelschap Opleiding Bedrijfshygiëne nu ook internationaal De opleiding Bedrijfshygiëne in groentegewassen gaat eind dit jaar internationaal. Eerst staat Midden-Amerika op het programma en begin 2012 Oost-Afrika. en kwamen uit landen als India, Algerije, Brazilië, Cyprus, Ghana, Ethiopië, Italië, Marokko, Syrië, Noorwegen, Oman, Filippijnen, Sri Lanka, Soedan, Tanzania, Oeganda en Zimbabwe. Kennisoverdracht Het programma behandelde onder meer de juridische en technische aspecten van het kwekersrechtsysteem en liet met praktische oefeningen zien wat DUS-onderzoek inhoudt. Gastsprekers van Naktuinbouw, Plantum NL, UPOV en CPVO gaven lezingen over allerlei facetten van het kwekersrechtonderzoek. Daarnaast waren er excursies naar Bloemenveiling Floraholland Aalsmeer, Royal van Zanten en NAK (Emmeloord). In het weekend heeft de cursusgroep een bezoek gebracht aan Amsterdam en de Zaanse Schans. De opleiding is 1 juli afgesloten met een farewell dinner. Nieuwe coördinator ArndJan van Wijk is als coördinator sinds het begin betrokken bij de PVP Course. Hij heeft zich jarenlang met veel passie ingezet voor deze opleiding. In verband met ArndJan s pensioen in september heeft Laura Piñán González (Naktuinbouw) de functie van coördinator dit jaar overgenomen. Het afscheidsdiner was dit jaar dus niet alleen voor de cursisten, die in twee weken weer een erg hechte groep vormden, maar ook voor ArndJan van Wijk. PVP Course in 2012 Wegens het grote succes van de opleiding wordt deze van 18 juni tot en met 29 juni 2012 weer georganiseerd. Aanmelden is nu al mogelijk. Naktuinbouw biedt sinds enkele jaren de opleiding Bedrijfshygiëne in groentegewassen aan. De opleiding geeft deelnemers handvatten voor het opzetten en handhaven van een bedrijfshygiënesysteem. Het succes van de opleiding en de internationalisering van de zaadteelt en haar kwaliteitssysteem (GSPP) is aanleiding om deze opleiding ook internationaal aan te bieden. Eind 2011 staat de eerste internationale variant, Company Hygiene for Vegetable Crops based on GSPP, van de opleiding gepland in Midden- Amerika en begin 2012 ook in Oost-Afrika. Naktuinbouw opleidingen najaar Opleiding / Workshop Kosten (excl. btw) Dagdelen Data 1.035,- Inschrijven Ken je bedrijfstak Spoor van het zaad 405, 2 5 september Volgeboekt Zaadanalyse & Gezondheidsonderzoek hangt af van module idem start 20 september Volgeboekt Workshop Bedrijfshygiëne in siergewassen 405, 2 27 september Nog plaatsen vrij Plantspecifieke real-time PCR-technieken 1.760, 4 10 en 11 oktober Via Hogeschool Leiden Ken je bedrijfstak Goede sier maken 405, 2 16 november tot 5 oktober Insecten in de boomkwekerijsector 455, 2 1 december tot 21 oktober Meer weten over opleidingen of workshops? Meer informatie over opleidingen, workshops, kosten, data en inschrijfformulieren vindt u op of neem contact op met Esther Verdegaal, Naktuinbouw Opleidingen, tel. (071) , of

10 10 nieuws Corporate / Laboratoria Jubilea en pensionering Deze zomer vierden vijf collega s hun 25-jarig jubileum en sinds 1 september is Arndjan van Wijk met pensioen. Diny Schut (1 mei) startte als laborante bij Zaadanalyse. Ze vervolgde haar carrière als administratief/technisch medewerker bij de afdeling Proeven van NAKG, waar zij naast de keuringsadministratie ook in het kwaliteitszorgproject ISO 9001 deelnam. Na de fusie werd Diny verantwoordelijk voor het interne kwaliteitssysteem en de accreditatiesystemen NAL en EMT. In die periode verkreeg Naktuinbouw de ISO 9001 certificatie en twee ISO accreditaties. Diny is nu manager van team Kwaliteitszorg. Gerben Mellema (1 juni) startte zijn loopbaan op de Vermeerderingstuin in Zeewolde van de toenmalige NAKB. In 1990 werd hij keurmeester in Flevoland. Hij ondersteunde buitenlandse keuringsdiensten met het opzetten van keuringssystemen in onder andere fruitgewassen. Sinds 1 juli 2011 is hij werkzaam als technisch manager bij team Keuringen Boomkwekerijgewassen. Gerben is eveneens een aantal jaar actief geweest in de OR en is nu nog lid van de Arbeidsvoorwaardencommissie. Gert Verwoert (1 augustus) kende dankzij zijn werk op de laanboomproeftuin het werk van NAKB goed, wat hem een baan als keurmeester bij NAKB opleverde. In de eerste jaren werd naast het verrichten van keuringen vooral gewerkt in het verzamelen, sorteren en uitventen van ent- en oculatiehout. Met de afstoting van de Vermeerderingstuin en de toename van de (basis)keuringen veranderde ook het beroep van keurmeester. Gert is regelmatig actief als docent bij Naktuinbouw Opleidingen. Klachten? Naktuinbouw beschikt over een klachtenprocedure welke wordt toegelicht op: (Organisatie). Ook is hierover een folder verschenen die is te downloaden of op te vragen bij de klachtencoördinator. Deze is te bereiken via tel. (071) of: Het Stichtingsbestuur is te bereiken via: Vacatures Keurmeester Boomkwekerijgewassen De keurmeester voert kwaliteitstoezicht, fytosanitaire inspecties en opdrachten uit met betrekking tot teeltmateriaal in de sector boomkwekerijgewassen. De keurmeester beschikt over MBO werk- en denkniveau met 3-4 jaar praktische werkervaring in de teelt van boomkwekerijgewassen. Het werkgebied is Boskoop. Applicatiebeheerder Dynamics NAV De applicatiebeheerder zorgt voor het zelfstandig ontwerpen, implementeren, valideren en beheren van informatiesystemen (Dynamics NAV) en databases (onder SQL Server). HBO-werk- en denkniveau en ruime kennis van en ervaring met Dynamics NAV en SQL Server 2005/2008 zijn vereisten, kennis van Sharepoint is een pré. Bekijk de volledige omschrijvingen op Voor meer informatie of open sollicitaties: Veertigjarig jubileum Bram Versprille Hans Konings (1 mei) begon zijn loopbaan bij de Vermeerderingstuin van NAKB in Horst. Een jaar later diende zich de overname van het Virus-project Fase II van de PD/IPO in Wageningen aan, waar hij als assistent van de viroloog aan de slag ging. Dit was voor Hans een pionierstijd, omdat er bij de overname maar weinig informatie over dit vak beschikbaar was. Later werd Hans manager van Toetscentrum Horst. Monique Hoogenboom (18 juni) begon als administratief medewerker bij de NAKG. In 1988 vervolgde zij haar carrière als administratief medewerker op de toenmalige afdeling Registratie & Documentatie. Na de samenvoeging van de administraties van R&D en Proeven in 1998 stuurde Monique het administratieteam aan. Sinds de overname door Naktuinbouw in 2008 van de administratie van het Bureau voor plantenrassen is Monique manager Bureau voor plantenrassen. ArndJan van Wijk (pensioen) Na een carrière als grassenveredelaar werd ArndJan bij PRI hoofd van de afdeling Rassenonderzoek. Toen de nieuwe Zaaizaad- en plantgoedwet de financiële structuur wijzigde, nam hij het initiatief om het onderzoek zeker te stellen door het onder te brengen bij Naktuinbouw. Toen dit in 2006 werd uitgevoerd kwam ArndJan in dienst bij Naktuinbouw als senior medewerker projecten. Hierin was hij de drijvende kracht bij de diverse internationale projecten die Naktuinbouw uitvoerde. Minisymposium Fruitgewassen Ziektevrij uitgangsmateriaal: daar plukt u de vruchten van! Ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van Hans Konings, manager Toetscentrum Horst, organiseert Naktuinbouw op vrijdagmiddag 9 september een minisymposium. Sprekers zijn Philip Lieten (Fragaria Holland), Bas van den Boom (Botden & Van Willegen B.V.) en John van Ruiten (Naktuinbouw). Zij geven hun visie op de ontwikkelingen in de sector en de mogelijkheden voor het Toetscentrum Horst hierop in te spelen. Aansluitend staat een rondleiding door het Toetscentrum en het feliciteren van de jubilaris op het programma. De uitnodigingen voor dit symposium (aan de Tienrayseweg 9a in Horst) zijn inmiddels naar de genodigden verstuurd. Uitnodiging 9 september 2011 HK 2011 Geslacht/Soort: Ras: Tussenstam: Onderstam: Hans Konings Receptie Minisymposium Ziektevrij uitgangsmateriaal Categorie: 25-jarig jubileum Aantal: 1 Certif Naktuin EG-Kwa EG-Pla HK Op 18 maart jongstleden is het veertigjarig jubileum van bedrijfsleider Bram Versprille van Vermeerderingstuinen Nederland te Zeewolde gevierd. Bram trad in 1970 in dienst bij de toenmalige NAKB (keuringsdienst voor de boomkwekerijsector) en stond aan de wieg van het opbouwen van een uitgebreid sortiment basismateriaal virusvrij vruchtboomonderstammen en later een sortiment virusvrije/rasechte rassen van laan- en sierbomen. Vanaf de zeventiger jaren is hij bedrijfsleider van de Elzengaard in Zeewolde. In 2000 werden de vermeerderingstuinen een zelfstandig bedrijf en kwam het los van Naktuinbouw te staan. Tijdens zijn jubileumviering haalde Bram herinneringen op in zijn speech. Deze is na te lezen op Versprille agenda Bestuur 16 september Stichtingsbestuur 4 november Stichtingsbestuur 9 december Stichtingsbestuur Sectorbestuur 18 oktober Boomkwekerijgewassen 20 oktober Bloemisterijgewassen 21 oktober Groentegewassen Adviescommissie 4 oktober Bosbouwkundig Teeltmateriaal / Fruitgewassen 11 oktober Aardbeiplanten 13 oktober Groenteplanten 14 oktober Groentezaden Begeleidingscommissie 4 oktober Kuipplanten 2 november Plantuien / Sjalotten-Knoflook Deelnemersoverleg 31 oktober Naktuinbouw Elite 10 november Naktuinbouw Select Plant Asperge 15 november Naktuinbouw Select Plant Freesia Als een geregistreerd bedrijf een onderwerp op de agenda wil plaatsen, dan kan men contact opnemen met: Naktuinbouw-bestuurssecretariaat, tel. (071)

Toelichting op onze. op de keuringstarieven

Toelichting op onze. op de keuringstarieven Toelichting op onze keuringstarieven Naktuinbouw stuurt aan geregistreerde bedrijven gedurende het jaar diverse typen facturen die betrekking hebben op keuringswerkzaamheden. Dit varieert onder meer van

Nadere informatie

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN De omstandigheden in Nederland, zoals klimaat en grondsoort, zijn zeer geschikt voor het telen van pootaardappelen. Daarnaast is het vakmanschap van de Nederlandse telers

Nadere informatie

Afhankelijk van het gebruiksdoel zal Naktuinbouw na uw melding een controle uitvoeren op de inzameling.

Afhankelijk van het gebruiksdoel zal Naktuinbouw na uw melding een controle uitvoeren op de inzameling. Ons kenmerk BO/WLi/14-081 Behandeld door W.N. van Liere Doorkiesnummer 071-3326288 Uw kenmerk «Relatie_Nr» Datum 08 September 2014 Geachte relatie, Binnenkort starten de jaarlijkse inzamelingen van boomzaden.

Nadere informatie

De eerste taak die Nico

De eerste taak die Nico n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar jaargang 13 no. 48 april 2012 Nico Koomen zwaait af na 40 jaar Met hart en ziel toegewijd aan kwaliteit In de loop van dit jaar neemt Nico Koomen

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Eén van de doelen van de

Eén van de doelen van de n i e u w s Naktuinbouw wenst u prettige feestdagen en een voorspoedig 013 EU-geld voor zaadgezondheidsproject TESTA jaargang 13 no. 50 december 01 De Europese Commissie stemde in met het projectvoorstel

Nadere informatie

nederlandse algemene keuringsdienst Personeel, kwaliteit en organisatie voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen www.rva.nl kwaliteitsbewaking

nederlandse algemene keuringsdienst Personeel, kwaliteit en organisatie voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen www.rva.nl kwaliteitsbewaking bedrijfsinformatie www.nak.nl NAK De NAK is de Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen en heeft inmiddels een rijke traditie opgebouwd. Al vanaf 1932 vervult

Nadere informatie

Bij de verspreiding van

Bij de verspreiding van n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar Samen de problematiek aanpakken! jaargang 13 no. 49 september 2012 Xanthomonas in aardbeiplanten Xanthomonas fragariae veroorzaakt zowel in de

Nadere informatie

In februari besloot het bestuur

In februari besloot het bestuur n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar CPVO-accreditatie behaald voor 950 gewassen jaargang 12 no. 45 april 2011 In juli 2010 vond de audit plaats bij de afdeling Rassenonderzoek voor

Nadere informatie

In het voorjaar en later in het

In het voorjaar en later in het n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar Op pad met de keurmeester Boktor heeft grote impact jaargang 11 no. 42 april 2010 Na de vondst van een aantal larven en uitvlieggaten van de

Nadere informatie

Jaarverslag 2010 Duidelijke keuzes. Bestuurszaken Afdelingen Ondersteunend Kengetallen

Jaarverslag 2010 Duidelijke keuzes. Bestuurszaken Afdelingen Ondersteunend Kengetallen Jaarverslag 2010 Duidelijke keuzes Bestuurszaken Afdelingen Ondersteunend Kengetallen Inhoud Uitgave Naktuinbouw Roelofarendsveen, april 2011 Redactie Alfred Klaver & Bernanda Groot Nibbelink team Communicatie

Nadere informatie

Bijeenkomst Alumni Wageningen. Datum 15 april 2014. Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening

Bijeenkomst Alumni Wageningen. Datum 15 april 2014. Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening Bijeenkomst Alumni Wageningen Datum 15 april 2014 Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening Wageningen NM 10 1971 1979 Jan Omvlee 100% zelfstandig 100% mensen 100% groenten Onze aanpak

Nadere informatie

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers?

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Opleidingen & Workshops 2014

Opleidingen & Workshops 2014 Naktuinbouw Opleidingen Opleidingen & Workshops 2014 Inhoudsopgave Algemeen Welkom bij Naktuinbouw 4 Waar staan we voor? 5 Op uw bedrijf? 6 Inschrijven 7 Het programma van 2014 8 Voor de boomkwekerijsector

Nadere informatie

John van Ruiten kijkt

John van Ruiten kijkt n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar 25-jarig jubileum John van Ruiten Beheersing fytosanitaire risico s wordt hét item komende tien jaar jaargang 11 no. 43 augustus 2010 Directeur

Nadere informatie

De koers voor de komende

De koers voor de komende Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 8 no. 33 december 2007 Meerjarenplan 2008-2012 Na uitbreiding taken, pas op de plaats Het meerjarenplan van Naktuinbouw telt zes speerpunten.

Nadere informatie

Position paper EU-voorstel Plant- en diergezondheidspakket

Position paper EU-voorstel Plant- en diergezondheidspakket Position paper EU-voorstel Plant- en diergezondheidspakket Inleiding Op 6 mei 2013 heeft de Europese Commissie een pakket gepubliceerd aangaande Plant- en diergezondheid COM(2013)264. De Commissie Economische

Nadere informatie

Selectielijst. voor de neerslag van handelingen van

Selectielijst. voor de neerslag van handelingen van Selectielijst voor de neerslag van handelingen van Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw (Naktuinbouw) en haar rechtsvoorgangers (NAKG, NAKB, NAKS) Periode (1941) 1966 - Versie vastgesteld, Staatscourant

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

De EVD (agentschap van

De EVD (agentschap van n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt vier keer per jaar Kwekersrechtproject in China jaargang 7 no. 28 september 2006 Naktuinbouw gaat in samenwerking met Plantum NL en twee Chinese partijen in 2007

Nadere informatie

Aan de handel en import

Aan de handel en import Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 6 no. 21 maart 2005 Plantenpaspoortplicht voor zaden uitgebreid Aan de handel en import van zaden van tomaat, boon en zonnebloem zijn

Nadere informatie

Datum 9 april 2010 Betreft Bedrijfsschade door de boktor en eventuele vergoeding op grond van artikel 4 van de Plantenziektenwet

Datum 9 april 2010 Betreft Bedrijfsschade door de boktor en eventuele vergoeding op grond van artikel 4 van de Plantenziektenwet > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl T 070-3786868

Nadere informatie

Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import)

Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import) Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import) Inleiding Inspectie Programmas Inspectie proces Resultaten Ontwikkelingen Thorwald Geuze Teamleider Toezichtontwikkeling Fytosanitair Divisie Landbouw en

Nadere informatie

AANWIJZING ZZ-13 ERKENNING VAN CERTIFICERING DOOR BEDRIJVEN 2015-2016

AANWIJZING ZZ-13 ERKENNING VAN CERTIFICERING DOOR BEDRIJVEN 2015-2016 AANWIJZING ZZ-13 ERKENNING VAN CERTIFICERING DOOR BEDRIJVEN 2015-2016 De vaste commissie voor zaaizaden heeft de volgende aanwijzingen vastgesteld voor de erkenning van certificering door bedrijven. De

Nadere informatie

AANWIJZING AL-01 INTERNATIONAAL VERVOER ZAAIZAAD 2015

AANWIJZING AL-01 INTERNATIONAAL VERVOER ZAAIZAAD 2015 NWIJZING L-01 INTERNTIONL VERVOER ZIZD 015 De vaste commissie voor zaaizaden heeft de volgende aanwijzingen voor internationaal vervoer van zaaizaad vastgesteld. De aanwijzingen zijn per hoofdstuk als

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Vraag en antwoord KR medium

Vraag en antwoord KR medium Algemeen De testomgeving wordt elke zondag ververst. Is het mogelijk om dit voor een bepaalde exporteur uit te zetten? Het is niet mogelijk om dit per exporteur te doen. Dit kan alleen voor alle exporteurs

Nadere informatie

In samenwerking met Plantum

In samenwerking met Plantum Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 9 no. 34 maart 2008 Nieuw systeem voor ziektevrije groentezaden Naktuinbouw introduceert naar verwachting in juli 2008 een cleanseeds

Nadere informatie

Memorandum of Understanding inzake de totstandkoming binnen Nederland van een Expert Centre voor Speciality Crops

Memorandum of Understanding inzake de totstandkoming binnen Nederland van een Expert Centre voor Speciality Crops Memorandum of Understanding inzake de totstandkoming binnen Nederland van een Expert Centre voor Speciality Crops Met dit Memorandum geven de genoemde partijen aan een Expert Centre voor Speciality Crops

Nadere informatie

Perspekt jaarplan 2014

Perspekt jaarplan 2014 Perspekt jaarplan 2014 Externe versie Inleiding Perspekt is een algemeen erkend en gerespecteerd kwaliteitsinstituut voor het terrein zorg in relatie tot wonen en welzijn. Perspekt wil toonaangevend zijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika Nummer 1, janari 2014 Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Start van 2014 1-2 Bureaus presenteren hun ideeën voor Colourfultaste campagne 2014-2017 3 Kom in de Kas 3 Afrikaanse Fruitmot 4 Belangrijkste resultaten

Nadere informatie

Knelpuntenrapportage nieuwe teelten

Knelpuntenrapportage nieuwe teelten Knelpuntenrapportage nieuwe teelten Rapportage van de Afzet- en Teeltknelpunten bij a) Langwerpige radicchio, b) Grootbladige spinazie, c) Salatrio, d) Wortelpeterselie C. van Wijk PPO-agv, Lelystad Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Tarieven Keuringen 2011

Tarieven Keuringen 2011 Tarieven Keuringen 2011 INDEX KEURINGSTARIEVEN 2011 ALGEMEEN PAGINA 3 SECTOR BLOEMISTERIJGEWASSEN 4 Algemeen 4 Gewasgroep Snijbloemen 4 Gewasgroep Kamerplanten / Perkplanten 5 Gewasgroep Bloemzaadgewassen

Nadere informatie

Deze vier keuringsdiensten

Deze vier keuringsdiensten Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 8 no. 30 maart 2007 Bacterieziekte Clavibacter in tomaat Eind januari ontstond bij het keuren van tomatenplanten en na diverse meldingen

Nadere informatie

De Raad voor Plantenrassen

De Raad voor Plantenrassen Naktuinbouwnieuws n i e u w s Wijziging door nieuwe ZPW: verschijnt vier keer per jaar Eén loket voor kwekersrecht, registratie en toelating jaargang 6 no. 23 september 2005 Naar verwachting treedt in

Nadere informatie

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Markt trends Vraag naar veilig en duurzaam geteeld voedsel Sterkere focus op voedselkwaliteit en gezonde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 643 EU-voorstellen: Plant- en diergezondheidspakket COM (2013) 264, 260, 262, 265, 267 en 327 Nr. 5 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

Demokwekerij Westland. Het tuinbouw innovatiecentrum. Seminar Curaçao

Demokwekerij Westland. Het tuinbouw innovatiecentrum. Seminar Curaçao Demokwekerij Westland Het tuinbouw innovatiecentrum Seminar Curaçao Even voorstellen: Peet van Adrichem Techneut / Kweker Directeur Demokwekerij Westland Programma: 1.Tuinbouw Nederland / Westland 2.Bedrijf

Nadere informatie

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Inhoudsopgave Samenwerken aan initiatieven 3 Wat kan FloraHolland voor u betekenen 5 Van producttafel naar productmarktplan

Nadere informatie

December 2014. Tariefaanpassingen BKD. Begroting en. Begroting en tarieven 2015 (vervolg) P2. ELISA-campagne laboratorium.

December 2014. Tariefaanpassingen BKD. Begroting en. Begroting en tarieven 2015 (vervolg) P2. ELISA-campagne laboratorium. Deze nieuwsbrief is een uitgave van BKD Bloembollenkeuringsdienst December 2014 Begroting en tarieven 2015 P1 Begroting en tarieven 2015 (vervolg) P2 ELISA-campagne laboratorium Column AM Ketenregister

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor over de aanvullende maatregelen BOSKOOP

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor over de aanvullende maatregelen BOSKOOP Geertjesweg 15 6706 EA Wageningen Postbus 9102 6700 HC Wageningen www.minlnv.nl/aziatischeboktor Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor over de aanvullende maatregelen BOSKOOP Contactpersoon Het LNV-Loket

Nadere informatie

Meest gestelde vragen Fair Produce Nederland

Meest gestelde vragen Fair Produce Nederland . Meest gestelde vragen Fair Produce Nederland Organisatie Hoe is Fair Produce Nederland opgebouwd? De Stichting Fair Produce Nederland is opgericht door de vereniging voor groothandelaren in groenten

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

Buitenstebinnen. 10 jaar Diagnostiek. Kennis als export. Boktor. Nummer 1, december 2013. Bedreigingen nationaal en internationaal in beeld

Buitenstebinnen. 10 jaar Diagnostiek. Kennis als export. Boktor. Nummer 1, december 2013. Bedreigingen nationaal en internationaal in beeld Buitenstebinnen Halfjaarlijkse uitgave van Naktuinbouw De opvolger van Naktuinbouwnieuws Nummer 1, december 2013 10 jaar Diagnostiek Bedreigingen nationaal en internationaal in beeld Kennis als export

Nadere informatie

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013 ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA 14 juni 2013 Deze activiteit is omschreven ten behoeve van de overdracht van activiteiten van het Productschap Akkerbouw (PA) aan private organisaties naar aanleiding

Nadere informatie

Na verwachting zullen

Na verwachting zullen Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 6 no. 25 december 2005 Fyto-inspecties naar keuringsdiensten Bedrijfsleven: Ja, mits Op 23 november gaf het bedrijfsleven aan het ministerie

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 21 501-21 Jeugdraad Nr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Webversie Afmelden nieuwsbrief

Webversie Afmelden nieuwsbrief Page 1 of 5 Webversie Afmelden nieuwsbrief Inhoud: Meting april 2016 Vernieuwde website Eindrapport 2015 Aan het woord: Anouk Roberts en Martijn Tijburg van Flycatcher Meting april 2016 Op dinsdag 12 april

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen 2009/2010 Inhoudsopgave Algemeen............................................................................................................... 3 Areaalgegevens

Nadere informatie

Mei 2014 Het toezichtsbezoek, wat de BKD uitvoert voor de NVWA, heet vanaf 2014

Mei 2014 Het toezichtsbezoek, wat de BKD uitvoert voor de NVWA, heet vanaf 2014 Deze nieuwsbrief is een uitgave van BKD Bloembollenkeuringsdienst Mei 2014 Financieel nieuws Pilot Ketenregister AM Column Virusdiagnostiek 2.0 p2 p2 p3 p3 p4 p5 Risicogebaseerd keuren/ bedrijfsklassering

Nadere informatie

Professionals in veelogistiek, belangrijke schakel in een duurzame voedselketen

Professionals in veelogistiek, belangrijke schakel in een duurzame voedselketen Professionals in veelogistiek, belangrijke schakel in een duurzame voedselketen Vee&Logistiek Nederland is de brancheorganisatie voor ondernemers in de veehandel en het veetransport, ondernemers met veeverzamelcentra

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

Samen werken aan voedselveiligheid

Samen werken aan voedselveiligheid Samen werken aan voedselveiligheid Een eerste kennismaking Roel Robbertsen, voorzitter SecureFeed Jaarvergadering Comité van Graanhandelaren Rotterdam, 20-11-2014 Inhoud presentatie Wie en wat is SecureFeed

Nadere informatie

Inventarisatie regulier en cursorisch onderwijs m.b.t.veredeling en teeltmateriaal Regulier en cursorisch onderwijs Grote vraag naar personeel op het vakgebied van veredeling en plantaardig teeltmateriaal.

Nadere informatie

MPS-Fruit & Vegetables

MPS-Fruit & Vegetables MPS-Fruit & Vegetables MPS-FRUIT & VEGETABLES: De garantie voor duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie Duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie spelen een belangrijke rol

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Tussen hoop en vrees. Nummer 2, maart 2015. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Tussen hoop en vrees. Nummer 2, maart 2015. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse 1 Testbedrijven gezocht voor e-learning module P8 2 Rapportage Spanje Paprika - Nummer 1 2 Marktinformatie Israël 3 Kom in de Kas 4 Colourfultaste op nieuwe shirts voetbalteam

Nadere informatie

Oriënterend onderzoek naar de oorzaak van het ontstaan van bastknobbels in laanbomen op de kwekerij.

Oriënterend onderzoek naar de oorzaak van het ontstaan van bastknobbels in laanbomen op de kwekerij. Juli 2008 Titel Consultancy: Bastknobbels Sector/deelsector Bomen Gewas Laan- en parkbomen Thema Duurz.bedr.v.gewasbescherming Status Afgerond Uitvoerder(s) PPO Bomen Oriënterend onderzoek naar de oorzaak

Nadere informatie

Per sector is in dit najaar

Per sector is in dit najaar n i e u w s Naktuinbouw wenst u prettige feestdagen en een voorspoedig 2012 Keuringsplannen 2012 jaargang 12 no. 47 december 2011 Binnen de afdeling Keuringen is een aantal sectorspecifieke speerpunten

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Interactiviteit, front-office en

Interactiviteit, front-office en n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar jaargang 11 no. 44 december 2010 Keuringsplannen 2011 Een herorganisatie van afdeling Keuringen en efficiënter werken met minder verplaatsingsuren,

Nadere informatie

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs...

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 10 6 1 Inleiding Na gras is snijmaïs het belangrijkste gewas voor de melkveehouderij.

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

Importinspecties verpakkingshout voor (natuur)steenproducten herkomst China

Importinspecties verpakkingshout voor (natuur)steenproducten herkomst China Het proces in stappen Importinspecties verpakkingshout voor (natuur)steenproducten herkomst China 1. Een zending van de betreffende goederen die uit China binnenkomt in de EU kan zonder fytosanitaire 1

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Internationalisering bij Rijk Zwaan. Presentatie Agro Businessclub Westland 5 juli 2012, Anneke van de Kamp

Internationalisering bij Rijk Zwaan. Presentatie Agro Businessclub Westland 5 juli 2012, Anneke van de Kamp Internationalisering bij Rijk Zwaan Presentatie Agro Businessclub Westland 5 juli 2012, Anneke van de Kamp Rijk Zwaan = Groenten Wereldwijde productie en consumptie van groenten; maar ieder op zijn eigen

Nadere informatie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Een deel van de biodiversiteit van de Aardappel Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen De noodzaak van Agrobiodiversiteit Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Agro-biodiversiteit:

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

AANWIJZING ZZ-02 VERVOER, OPSLAG EN BEMONSTERING VAN ZAAIZADEN OOGST 2014

AANWIJZING ZZ-02 VERVOER, OPSLAG EN BEMONSTERING VAN ZAAIZADEN OOGST 2014 AANWIJZING ZZ-02 VERVOER, OPSLAG EN BEMONSTERING VAN ZAAIZADEN OOGST 2014 De vaste commissie voor zaaizaden heeft voor het vervoer, de opslag en de bemonstering van zaaizaden de volgende aanwijzingen vastgesteld.

Nadere informatie

Tarieven Keuringen 2015 Alle genoemde tarieven in deze lijst zijn exclusief BTW

Tarieven Keuringen 2015 Alle genoemde tarieven in deze lijst zijn exclusief BTW Tarieven Keuringen 2015 Tarievenlijst Naktuinbouw Keuringen 2015, pagina 1 INDEX KEURINGSTARIEVEN 2015 ALGEMEEN PAGINA 3 SECTOR BLOEMISTERIJGEWASSEN 4 Algemeen 4 Gewasgroep Snijbloemen 4 Gewasgroep Kamerplanten

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

Meer Control met minder Instrumentarium?

Meer Control met minder Instrumentarium? financiële specialisten voor de non-profit www.jeconsultancy.nl Meer Control met minder Instrumentarium? Verslag van de workshop tijdens het Voorjaarscongres op dinsdag 20 mei in Apeldoorn JE Consultancy

Nadere informatie

Aanmeldingsprocedure 2012

Aanmeldingsprocedure 2012 Aanmeldingsprocedure 2012 SKIA - Stichting Keurmerk Internationale Arbeidsbemiddeling M: +31-(0)6-11600899 I: www.skia-eu.org T: +31-(0)85-2737920 Kvk: 18081724 E: secretariaat@skia-eu.org Rabobank: 10.27.28.860

Nadere informatie

Verzamelen en inpakken

Verzamelen en inpakken Verzamelen en inpakken Het sortiment op een kwekerij bepaalt vaak de mate van mechanisatie. Heb je grote, uniforme partijen met weinig verschillende potmaten die in kisten of op roltafels kunnen worden

Nadere informatie

EINDVERSLAG. FLOWERS en FOOD. Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt

EINDVERSLAG. FLOWERS en FOOD. Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt EINDVERSLAG FLOWERS en FOOD Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt 30 september 2014 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Uitgevoerde activiteiten en behaalde resultaten... 3 Fase A voorbereiding

Nadere informatie

Uitvoeringsrichtlijn Soort-Crocus

Uitvoeringsrichtlijn Soort-Crocus Het bestuur van de Stichting Bloembollenkeuringsdienst (BKD), gelet op richtlijn 98/56/EG, artikel 9 van het Landbouwkwaliteitsbesluit 2007 en de toelichting behorende bij de Landbouwkwaliteitsregeling

Nadere informatie

Niewsbrief nr. 3 / November 2014 Januari 2015

Niewsbrief nr. 3 / November 2014 Januari 2015 Niewsbrief nr. 3 / November 2014 Januari 2015 1. Inleiding De laatste maanden is er hard gewerkt aan enkele SEFIRA werkpakketten. Onder de leiding van de universiteit van Urbino werd een theoretisch en

Nadere informatie

Ruim baan voor windenergie in het leefgebied van vleermuizen. De optimale bescherming van vleermuizen rond windturbines. Bat Protection System

Ruim baan voor windenergie in het leefgebied van vleermuizen. De optimale bescherming van vleermuizen rond windturbines. Bat Protection System Ruim baan voor windenergie in het leefgebied van vleermuizen De optimale bescherming van vleermuizen rond windturbines Bat Protection System De missie van Topwind Meer kans op een succesvolle ontwikkeling

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 31 460 Project SPEER Nr. 36 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 5 november 2013 De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen

Nadere informatie

vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval

vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval protocol administratieve controle ketenpartners 2 V1.0 19/5/15 Inhoud 1. Inleiding 4 1.1

Nadere informatie

Toelichting. Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement

Toelichting. Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement Toelichting Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement 25 juni 2012 pagina 1 van 7 1 Inleiding Waarom inspecties van bodembeschermende

Nadere informatie

BVOR certificeringssysteem. voor transporteurs van ziek iepenhout. Voorwaarden en procedures vanaf 1 januari 2016

BVOR certificeringssysteem. voor transporteurs van ziek iepenhout. Voorwaarden en procedures vanaf 1 januari 2016 BVOR certificeringssysteem voor transporteurs van ziek iepenhout Voorwaarden en procedures vanaf 1 januari 2016 Vastgesteld op 21 december 2015 1 1. Inleiding De iepziekte is een ziekte onder iepen, veroorzaakt

Nadere informatie

Grip op ongrijpbare virussen

Grip op ongrijpbare virussen Grip op ongrijpbare virussen Annelien Roenhorst FES Virus consortium Vraag Wie heeft wel eens last gehad van een virus? Wie heeft wel eens een virus gezien? Virussen Tobamovirus Nepovirus Afmetingen Virus

Nadere informatie

Richelle Semil, februari 2015. Jaarverslag CLIENT, 2014

Richelle Semil, februari 2015. Jaarverslag CLIENT, 2014 Richelle Semil, februari 2015. Jaarverslag CLIENT, 2014 INHOUDSOPGAVE Pag. 3 Inleiding Pag. 4-6 Ontwikkelingen gerealiseerd door / met FAB, Ontwikkelingen Dictu / Ontwikkelingen Dictu i.s.m. CLIENT Pag.

Nadere informatie

MPS-Fruit & Vegetables

MPS-Fruit & Vegetables MPS-Fruit & Vegetables MPS-FRUIT & VEGETABLES: De garantie voor duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie Duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie spelen een belangrijke rol

Nadere informatie

. naturalis. nederlands centrum voor biodiversiteit. leiden. plantpathogenen, onderdeel van biodiversiteit? kennis en innovatie in breed perspectief

. naturalis. nederlands centrum voor biodiversiteit. leiden. plantpathogenen, onderdeel van biodiversiteit? kennis en innovatie in breed perspectief . naturalis nederlands centrum voor biodiversiteit. leiden plantpathogenen, onderdeel van biodiversiteit? kennis en innovatie in breed perspectief . naturalis nederlands centrum voor biodiversiteit. leiden

Nadere informatie

Toelichting. Algemene Vergadering NOC*NSF. Bestuur NOC*NSF. Procedurehandboek Kwaliteit Sportaccommodaties. Donderdag 28 april 2011

Toelichting. Algemene Vergadering NOC*NSF. Bestuur NOC*NSF. Procedurehandboek Kwaliteit Sportaccommodaties. Donderdag 28 april 2011 Toelichting Aan Van Betreft Datum, Kenmerk Datum behandeling Algemene Vergadering NOC*NSF Bestuur NOC*NSF Procedurehandboek Kwaliteit Sportaccommodaties Donderdag 28 april 2011 Dinsdag 17 mei 2011 Aanleiding

Nadere informatie

Productmarktplan Zomerbloemen 2015-2016. Flowering knowledge together. floraholland.com

Productmarktplan Zomerbloemen 2015-2016. Flowering knowledge together. floraholland.com Productmarktplan Zomerbloemen 2015-2016 Flowering knowledge together floraholland.com Inhoudsopgave Samenwerken aan initiatieven 3 Wat kan FloraHolland voor u betekenen 5 Van producttafel naar productmarktplan

Nadere informatie

Partnercertificering Be Informed 2013

Partnercertificering Be Informed 2013 Partnercertificering Be Informed 2013 - Implementatie & Support partner - Be Informed Copyright 2013 by Be Informed. All rights reserved. Nothing in this publication may be duplicated, published or transmitted,

Nadere informatie

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB Omslag notitie Vergadering van de sectorcommissie Bloemkwekerijproducten Datum vergadering 5 maart 2012 Agendapunt 7b Voorbereid door Jerre de Blok Totaal aantal pagina s 5 17 februari 2012 1. Project

Nadere informatie

vruchtbare bodem the soil initiative

vruchtbare bodem the soil initiative vruchtbare bodem the soil initiative Frank Brinkman - Bakker Barendrecht Werken aan bodemkwaliteit is essentieel voor de smaak en vooral de houdbaarheid van onze mango s uit Mali Maria Oliveira - Van Oers

Nadere informatie

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aantonen kwaliteitsborging van de dienstverlening 4 3 Auditing 5 3.1 Wanneer toepassen

Nadere informatie

Merken Wageningen UR en richtlijnen voor gebruik

Merken Wageningen UR en richtlijnen voor gebruik Merken Wageningen UR en richtlijnen voor gebruik Corporate Communicatie, mei 2013 Wageningen UR voert een strikt merkenbeleid. Dat is nodig, want daarmee kan de organisatie bouwen aan een grotere bekendheid

Nadere informatie

DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN

DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN RISKPLAZA, DÉ TOEGANG TOT UP-TO-DATE DATA VOOR RISICOANALYSE VAN GRONDSTOFGEVAREN Riskplaza is een systeem voor de borging van

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: De komende 50 jaar 1 Donderdag 12 december 2013: Bijeenkomst 50 jaar paprika in Nederland 2 P8 aanwezig tijdens Fruit Attraction in Madrid 3 Nationaal Voedingsdebat voor

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Aan betrokken brancheorganisaties, registerhouders, certificatie-instellingen en andere betrokken organisaties. Geachte mevrouw, heer,

Aan betrokken brancheorganisaties, registerhouders, certificatie-instellingen en andere betrokken organisaties. Geachte mevrouw, heer, Aan betrokken brancheorganisaties, registerhouders, certificatie-instellingen en andere betrokken organisaties Kenmerk : sna.bri.25 Betreft : Stand van zaken Stichting Normering Arbeid Datum : 21 december

Nadere informatie

Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia

Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia De spelers. Van Rijn & De Bruin, boomkweker Fruittelers TVX (Telersvereniging) met bestuur en werkgroepen Xenia Europa bv, als ketenregiseur

Nadere informatie