Eén van de doelen van de

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eén van de doelen van de"

Transcriptie

1 n i e u w s Naktuinbouw wenst u prettige feestdagen en een voorspoedig 013 EU-geld voor zaadgezondheidsproject TESTA jaargang 13 no. 50 december 01 De Europese Commissie stemde in met het projectvoorstel voor onderzoek naar zaadgezondheid. Naktuinbouw diende samen met dertien organisaties dit voorstel in. De Europese Unie steunt dit project met bijna drie miljoen euro. Eén van de doelen van de Europese Commissie is het stimuleren van een Europese bio-economie (Knowledge Based Bio-Economy) door het bij elkaar brengen van wetenschap, bedrijfsleven en andere belanghebbenden voor het ontwikkelen van nieuwe mogelijkheden voor onderzoek op het gebied van sociale, ecologische en economische uitdagingen. In juli 01 startte de aanbesteding voor de ontwikkeling van zaadtoetsen voor ziekten en plagen op het gebied van plantgezondheid. Inmiddels is het project TESTA (Seed health: development of seed Treatment methods, Evidence for Seed Transmission and Assessment of seed health ) van start gegaan. Voorstel Zaadgezondheid is een belangrijke activiteit van Naktuinbouw en daarom is zij enthousiast om deel te nemen aan dit project. De afgelopen jaren heeft Naktuinbouw veel ervaring opgedaan met de validatie van toetsprotocollen. Deze ervaring kan goed worden ingezet in dit project. Het Britse onderzoeksinstituut FERA coördineerde het projectvoorstel en diende het in bij de Europese Commissie. Na toekenning van de subsidie kwamen de betrokken organisaties op 14 en 15 november samen in York (Engeland) om de details en de op te leveren resultaten voor de komende drie jaar te bespreken. Doel Gezonde zaden zijn onmisbaar voor een goede opbrengst en voor het vergroten van de Europese en mondiale voedselzekerheid. Een breed scala van ziekten en plagen kunnen in zaden voorkomen. Zowel het voorkomen van ziekten en plagen als het voorkomen van verspreiding van bestaande en nieuwe ziekten en plagen binnen de Europese Unie valt binnen het project. Het project heeft als doel de mogelijkheden van kwaliteitscontrole op zaden te verbeteren door de Vervolg op pag. Digitale keuringsrapportage al ontvangen? Naktuinbouw gaat digitaal, u doet toch ook mee? Na mijnnaktuinbouw waarbij u online de teeltaangifte kunt invullen, kunt u in 013 ook de keuringsrapportage digitaal verwachten. Een digitale teeltaangifte levert u een korting op de keuringskosten op. Begin 013 verwacht Naktuinbouw weer van u dat u de teeltaangifte aanlevert. Mocht u nog geen wachtwoord hebben ontvangen om digitaal aangifte te doen via mijnnaktuinbouw, dan ontvangt u die binnenkort. Digitale aangifte heeft als voordeel dat de bedrijfsen teeltgegevens bewaard blijven zodat u het jaar er op vanuit de historie kunt werken, u precies weet wat er bij Naktuinbouw is geregistreerd, het vermindert de kans op fouten en natuurlijk scheelt het papierwerk. In 013 ontvangt u (eenmalig en per bedrijf) een korting van 35, als u de teeltaangifte doet via mijnnaktuinbouw. Bedrijven in de sectoren boomkwekerijgewassen, aardbeiplanten en groentezaden kunnen inmiddels gebruikmaken van het systeem. De overige sectoren volgen later. Keuringsrapportages Keurmeesters bezoeken bedrijven met minilaptops waarop de keuringsrapportages direct worden ingevuld. Het bedrijf ontvangt vervolgens een heldere digitale rapportage van de keuringswerkzaamheden. De rapportage wordt per verzonden en is op termijn ook online in het bedrijfsdossier van mijnnaktuinbouw zichtbaar. Inmiddels zijn er zo'n 900 rapportages gestuurd naar ongeveer 600 bedrijven. Wim Sikma van Goossens Flevoplant ontvangt de rapportage al digitaal: De rapportages zijn goed leesbaar, maar van mij mag het wat compacter. Ervaringen en suggesties van bedrijven worden meegenomen in de doorontwikkeling van het digitale systeem. Op treft u een achtergrondfilmpje over mijnnaktuinbouw aan en onder Direct regelen vindt u de link naar mijnnaktuinbouw. Bij vragen kunt u contact opnemen met de helpdesk via

2 nieuws Corporate / Laboratoria Inhoud nr. 50: ALGEMEEN / CORPORATE Adviescommissies Werken aan steviger verbinding > p. Keuringstarieven 013 Zowel daling als stijging in tarieven > p.3 Import en export Actualiteiten via digitale nieuwsbrief > p.3 Nieuw ASLN-accreditatiesysteem Accredited Service Laboratories > p.3 Ziekte in boomkwekerijgewassen Meer ziekten geconstateerd > p.4 Aardappelmoeheid Plantenpaspoort geen garantie > p.5 Plantgezondheid/teeltmateriaal Voorstellen nieuwe EU-regelgeving > p.5 Imago-onderzoek: Naktuinbouw scoort een voldoende Afgelopen zomer voerde Naktuinbouw een imago-onderzoek uit bij.396 geregistreerde bedrijven. Naktuinbouw scoorde een rapportcijfer van 6.5 als 'algemeen oordeel'. Van de bedrijven vulde 16% online het enquêteformulier in. De respons is daarmee niet overdreven hoog maar kan (voor online enquêtes) als normaal worden gekarakteriseerd. Algemene score De bedrijven die reageerden kijken wisselend tegen Naktuinbouw aan. Een algemeen oordeel van een 6.5 is voor een publieke organisatie als Naktuinbouw niet slecht. De waardering van de groentesector is wat hoger; een 6.8. De bloemisterijsector gaf Naktuinbouw een 6.5 en de boomkwekerijsector een 6.. Bij circa 66% van de bedrijven wordt een cijfer tussen 6 en 7 gegeven. Bij circa 14% scoort Naktuinbouw een goede score boven de 8. Twintig procent van de bedrijven is daarentegen niet tevreden. De waardering is daar een 5 of lager. Waardering Zeventig procent van de bedrijven geeft aan dat zij Naktuinbouw belangrijk voor de sector vindt en ook de informatie die men krijgt van Naktuinbouw vindt zij goed en van belang. Zeventien procent vindt Naktuinbouw niet van belang voor de sector en dertien procent heeft geen oordeel. Op de woorden integriteit en betrouwbaarheid scoort Naktuinbouw goed (gemiddeld een zeven), terwijl anderzijds Naktuinbouw nogal eens bureaucratisch, niet efficiënt en minder transparant wordt gevonden (een zes). Tenslotte heeft ongeveer de helft van de respondenten weinig begrip voor de tarieven. Men vindt die hoog en begrijpt niet waarom ze op dit niveau liggen. Vervolg Binnen de sectorbesturen zijn de resultaten besproken. Aan Naktuinbouw is gevraagd met deze scores aan de slag te gaan en met een plan van aanpak te komen om vooral de mindere punten te verbeteren. In het voorjaar 013 wordt dit plan met de sectoren besproken. Kwekersrechtonderzoeken Projecten in Indonesië en Vietnam > p.6 Rassenregister Compleet met toelatingsaanvragen > p.6 Samenwerking met GEVES Naktuinbouw breidt samenwerking uit > p.7 Relatiebeheerder Laboratoria Maak kennis met Debby Konst > p.8 Adviescommissies werken aan betere verbinding met praktijk Opleidingsprogramma 013 Het programmaboek ligt voor u klaar > p.9 De nieuwe structuur moet leiden tot een stevige verbinding met de praktijk, Opleidingen en Workshops Verslagen, overzichten en kosten > p.9 minder overlap in overleg en adviezen, en een slagvaardiger organisatie, Je maintiendrai Naktuinbouw zal handhaven > p.10 aldus Remy Broenink, Secretaris Naktuinbouw. mijnnaktuinbouw Nu ook voor opdrachten Laboratoria > p.10 Korte berichten Pensioen / Klachten / In memoriam > p.10 Agenda > p.10 BLOEMISTERIJGEWASSEN Chimeren Probleem bij verkrijgen kwekersrecht > p.6 Tracking en tracing Introductie van systeem op de Horti Fair > p.8 BOOMKWEKERIJGEWASSEN Paspoortplicht voor kiwiplanten Onmiddellijke ingang paspoortplicht > p.4 Teelt bos- en haagplantsoen Alleen goedgekeurde zaden acceptabel > p.5 Aan het woord: Jan van Leeuwen Efficient werken en informeren op maat > p.7 GROENTEGEWASSEN Xanthomonas in de ban Fundamenteel onderzoek naar ziekte > p.4 Xanthomonas fragariae Toets voor symptoomloze aardbeiplanten > p.8 Redactie: Naktuinbouw Team Communicatie Postbus 40, 370 AA Roelofarendsveen T (071) / F (071) E W Druk: Deze krant is gedrukt op FSC-papier bij HooibergHaasbeek, Meppel Basisontwerp: Arno Geels & Lucie Vijverberg, Den Haag De huidige structuur omvat het Stichtingsbestuur, drie Sectorbesturen (Boomkwekerij-, Bloemisterij- en Groentegewassen) en Adviescommissies die de Sectorbesturen over relevante vraagstukken adviseren. Deze structuur leidt regelmatig tot onduidelijkheid en overlap in het overleg, vertelt Broenink. Omwille van de efficiëntie en een betere aansluiting met de bij Naktuinbouw geregistreerde bedrijven willen we dat veranderen. Vaak weten de bedrijven niet goed hoe het werkt en bij wie ze met vragen terecht kunnen. In overleg met LTO, Plantum en Anthos is daarom gekozen voor een nieuwe opzet. Slagvaardig In die nieuwe opzet worden de sectorbesturen kleiner en krijgen ze een bredere scope. Broenink: Zij kijken straks naar het algemeen belang van de drie deelsectoren, dus niet alleen naar de keuringen zoals nu het geval is. Het gaat om het hele werkterrein van Naktuinbouw, maar dan uitsluitend op hoofdlijnen. De detaillering ligt op de borden van de nieuwe adviescommissies. Deze brengen niet langer direct advies uit aan de sectorbesturen, maar rapporteren rechtstreeks aan het management van Naktuinbouw. Hierdoor zitten onze mensen dichter op de praktijk en kunnen zij sneller schakelen. Het wordt slagvaardiger. Adviescommissies De nieuwe structuur wordt op 1 januari 013 van kracht, al blijven de oude adviescommissies nog tot medio april actief. Het aantal commissies neemt wat toe, om gerichter over specifieke gewasgroepen en werkvelden van Naktuinbouw te kunnen adviseren. Zo komen er aparte adviescommissies voor Rassenonderzoek, Laboratoria en Fytosanitaire Zaken en komt er naast een Adviescommissie Laanbomen, Bos- en Haagplantsoen (momenteel: Bosbouwkundig Teeltmateriaal) een afzonderlijke Adviescommissie Sierheesters en coniferen. In lijn met de marktontwikkelingen wordt de Adviescommissie Aardbeiplanten verbreed tot Adviescommissie Soft Fruit, waarin ook gewassen als framboos en braam zijn ondergebracht. Doelgericht en efficiënt Er verandert nog meer aan de onderbouw, vervolgt de secretaris. De oude Begeleidingscommissies (Kuipplanten, Plantuien en Sjalotten & Knoflook) van de directie worden eveneens omgevormd tot flexibel in te richten adviescommissies. Centraal staat dat er doelgericht en efficiënt wordt vergaderd. Voor dat doel komt er voor de bestuurders een eigen digitale omgeving, waar verslagen, besluiten en achtergrondinformatie op een overzichtelijke manier aan alle adviescommissieleden en de leden van de drie sectorbesturen worden aangeboden. introductie en wereldwijde implementatie van nieuwe methodieken: snelle, nauwkeurige methoden voor het beoordelen van zaadtransmissie bemonstering voor het vaststellen van minimale eisen in grote zaadpartijen nieuwe en efficiënte generieke detectiemethoden niet-destructieve detectiemethoden verbeterde, effectieve en duurzame desinfectiemethoden validatie van zaadgezondheidstoetsen. Naktuinbouw coördineert dit punt en levert hier een grote bijdrage aan. Resultaat In overleg met diverse internationale organisaties op het gebied van plantgezondheid, zaadkwaliteit en -gezondheid zijn specifieke gewassen in combinatie met ziekten en plagen vastgesteld. Het resultaat van het project wordt een uitgebreide database van zaadoverdraagbare ziekten en plagen, gevalideerde detectiemethoden voor specifieke gewassen, een validatieprotocol voor de beoordeling van de werkzaamheid van desinfectiemethodes en Een overzicht van de nieuwe bestuursstructuur staat op onze website (Over ons/bestuurlijk). Project TESTA (vervolg van pag. 1) belangrijke wetenschappelijke publicaties. Deze publicaties fungeren als ondersteuning en bronnen voor Europese zaadgezondheidslaboratoria en plantenziektenkundige diensten. Projectdeelnemers De deelnemers afkomstig uit Engeland, Schotland, Italië, Frankrijk, Zuid-Afrika, Denemarken en Nederland, bestaan uit ervaren onderzoekers die betrokken waren bij eerdere onderzoeksprojecten gefinancierd door de Europese Unie; nationale overheden, zaadgezondheidslaboratoria en ondernemingen die betrokken zijn bij de productie van zaden. Eén van de deelnemers, afkomstig uit Zuid-Afrika, is een internationale expert op het gebied van zaadproductie in landen buiten de EU en zal inzicht geven in nieuwe risico's. De betrokkenheid van deze spelers in het project garanderen goede en praktijkgerichte projectplannen en resultaten. Michel Ebskamp, manager R&D, tel. (071) , of

3 Keuringstarieven Naktuinbouw 013 Het bestuur van Naktuinbouw stelde november de begroting en tarieven voor 013 vast. De keuringstarieven blijven grotendeels gelijk. In de sectoren bloemisterijgewassen en in groentezaden is een daling van keuringstarieven mogelijk. Het uurtarief boomkwekerijgewassen wordt iets verhoogd. Bij digitale aangifte via mijnnaktuinbouw is een korting mogelijk. 3 nieuws Keuring en De totale Naktuinbouwbegroting 013 beloopt een bedrag van 4,7 miljoen. Aan de uitvoering van keuringswerkzaamheden besteedt de organisatie 1,3 miljoen, aan rassenonderzoek 6,5 miljoen, aan laboratoriumonderzoek 5,6 miljoen en aan overige werkzaamheden 0,3 miljoen. Via kostendekkende tarieven worden alle activiteiten rechtstreeks bij de bedrijven waarvoor de werkzaamheden worden uitgevoerd in rekening gebracht. Tariefwijzigingen De totale keuringskosten in 013 blijven op gelijk niveau. De toerekening van kosten naar de diverse sectoren vindt plaats op basis van tijdregistratie van de keurmeesters en toedeling van directe kosten. Daarnaast worden proeftuin- en laboratoriumkosten voor keuringsmonsters aan elke sector doorgerekend. Ook wordt bijgedragen aan kennis en innovatie zoals nieuwe keuringsmethoden of detectietechnieken. In de sector groentezaden wordt de omzetbijdrage (het hoofdtarief) verlaagd van 0,0% naar 0,19%. In de bloemisterijsector wordt de vernieuwde keuringsaanpak verder geïntroduceerd. Dat leidt bij Naktuinbouw tot een reductie van kosten. De omvangbijdrage (areaal, aantal stuks of financiële omzet) wordt 15% lager. De korting 01 wordt structureel in de tarieven van 013 verwerkt. In de boomkwekerijsector gaat het uurtarief van 88,00 naar 89,40. De areaalbijdragen blijven daar ongewijzigd. De bijdrage voor kleine bedrijven (kleiner dan 0,5 hectare) gaat omlaag van 81, naar 67, vanwege het niet meer standaard verstrekken van afleverbonnen / plantenpaspoorten. Korting via mijnnaktuinbouw Bedrijven in de sectoren boomkwekerijgewassen, aardbeiplanten en groentezaden die tijdig gebruik maken van mijnnaktuinbouw om daar hun volledige teeltaangifte te doen krijgen in 013 een korting van 35,. De complete tarievenlijsten Keuringen, Laboratoria en Rassenonderzoek 013 zijn via de website van Naktuinbouw te raadplegen. mijnnaktuinbouw kunt u bereiken via de website (Direct Regelen op de homepage) of via NIEUW: Naktuinbouw accreditatiesysteem Het nieuwe accreditatiesysteem ASLN (Accredited Service Laboratories Naktuinbouw) is gericht op laboratoriumtoetsen aan grond, plantmateriaal en/of zaden. EMT (de voorganger van dit systeem) komt hiermee te vervallen. Blijf op de hoogte van import- en export Elke twee maanden stuurt het team Fytosanitaire Zendingsinspecties een digitale nieuwsbrief met actualiteiten op het gebied van import- en exportinspecties. Meld u nu aan! In de nieuwsbrief krijgt u informatie over bijvoorbeeld vervangende certificaten, nieuwe ontwikkelingen binnen CLIENT Export, aangepaste eisen voor export en ontheffingen voor invoerverboden. De nieuwsbrief is interessant voor alle importerende- en exporterende bedrijven. CLIENT export Aanmelden Om u aan te melden voor de nieuwsbrief gaat u naar de website Aan de rechterkant kiest u onder Direct regelen voor Nieuwsbrief inschrijven' en vervolgens voor de nieuwsbrief Naktuinbouw import- en exportinspecties'. 19 november 01 Voordelen CLIENT export CLIENT Export is een computerapplicatie voor het opmaken van certificaten caten en documenten voor exportzendingen n binnen de agrarische sector. Binnen de fytosanitaire wereld kunnen hiermee de fytosanitaire exportcertificaten opgemaakt worden en kunnen de exportinspecties aangevraagd gd worden(uitgezonderd voor zaaizaden). Het CLIENT Export systeem controleert de juiste invulling van het fytosanitair certificaat en de eisen en dekking van de zending. CLIENT Export is voor iedereen met een inlogcode toegankelijk via de website van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Hiervoor is echter wel een gebruikerscode en een wachtwoord woord nodig. Indien u een (nieuwe) toegangscode gscode wil aanvragen of de oude toegangscode opnieuw wil ontvangen, kunt u contact opnemen met het DR-Loket: CLIENT export heeft zowel voordelen op de korte als op de lange termijn. Lees verder... De ASLN-norm bestaat uit drie modules: kwaliteitsmanagementsysteem, monstername en toetsing. Drie pijlers Naktuinbouw baseert de ASLNaccreditatie op drie pijlers: het werken met door Naktuinbouw goedgekeurde protocollen, de uitkomsten van door Naktuinbouw georganiseerde vergelijkingsonderzoeken (proficiency tests) en de uitkomsten van de jaarlijkse audits. De toetsuitslagen van ASLN-geaccrediteerde laboratoria kunnen worden gebruikt voor Naktuinbouw Keuringen, Naktuinbouw Elite, Naktuinbouw Select Plant en/of Naktuinbouw Accredited Laboratories (NAL). Voor meer informatie over de eisen waar de ASLN-deelnemers aan moeten voldoen en een overzicht van de deelnemende bedrijven kunt u terecht op de (zoekterm ASLN ). Social Media Voor vragen kunt u contact opnemen met Adrie Molenaar, manager Internationale Systemen, tel. (071) of Nieuws en ontwikkelingen zijn nu ook te volgens via onze social media kanalen. Sluit aan bij onze discussiegroep op LinkedIn en volg ons via Twitter en Facebook. Naktuinbouw is hiermee naast de website op verschillende manieren te volgen. Voortgang CLIENT Export bomen jonge planten In dit artikel een update over de stand van zaken CLIENT Export bomen jonge planten (CBJ). Voor jonge planten zijn een aantal gewas-landcombinaties operationeel, zodat voor deze combinaties CLIENT export kan worden gebruikt. Voor bomen zijn alle eisen van een aantal landen operationeel. Voor alle le boomkwekerijgewassen naar deze landenn kan dus CLIENT export worden gebruikt. Lees verder...

4 4 nieuws Keuringen Paspoortplicht voor kiwiplanten Het Fytosanitair Comité van de EU heeft besloten dat er met onmiddellijke ingang een paspoortverplichting wordt geïntroduceerd voor kiwiplanten. Reden is dat in Zuid-Europa (met name Italië) het laatste jaar een zeer agressieve stam van de bacterieziekte Pseudomonas syringae pv actinidiae voorkomt, die daar grote schade aan de kiwiteelt toebrengt. Meer ziekten in boomkwekerijgewassen Tijdens de veldkeuringen in de sector Boomkwekerijgewassen werden dit seizoen meer ziekten en quaran- Met een paspoortplicht wil de EU verdere verspreiding van de ziekte (ook wel kiwikanker genoemd) tegenhouden. Kiwiplanten moeten een plantenpaspoort hebben om in de handel te mogen worden gebracht, ook als ze naar tuincentra/consumenten gaan. Dat paspoort mag verstrekt worden aan de bedrijven als via inspecties (door Naktuinbouw) is gebleken dat de ziekte in het land, de regio en op de betreffende bedrijven niet voorkomt. Dat geldt ook voor planten die in de EU worden geïmporteerd. In Nederland komt de ziekte, voor zover nu bekend, nog niet voor. Verschijnselen zijn nog niet aangetroffen. De maatregelen gelden in eerste instantie tot 31 maart 016. Daarna wordt bezien of de EUaanpak goed is en hoe er verder wordt gegaan. De bij Naktuinbouw geregistreerde bedrijven die kiwiplanten produceren en in de handel brengen (circa 10 bedrijven in Nederland) worden over deze maatregelen rechtstreeks geïnformeerd. Voor vragen kunt u terecht bij Gerben Mellema, technisch manager Keuringen Boomkwekerijgewassen, tel. (071) of taine-organismen aangetroffen. Opvallend waren vooral de vele vondsten van essentaksterfte, bacterievuur en Xanthomonas in Prunus. Xanthomonas in de ban De problemen rondom Xanthomonas fragariae in zowel de productie van aardbeien als de productieteelt van aardbeiplanten zijn niet gering. Het bestrijden van deze ziekte is niet mogelijk, dus zijn alle pijlen gericht op het voorkomen van deze ziekte en het doen van fundamenteel onderzoek! De ziekten en vondsten van quarantaine-organismen vroegen tijdens de keuringen extra aandacht van de keurmeester. Zo steeg het aantal vondsten van bacterievuur met 60% ten opzichte van vorig jaar. Nu de veldkeuringen zijn afgerond richten de keurmeesters zich op de resterende administratieve audits die nog moeten worden uitgevoerd. Waar wordt op gelet bij de administratieve audit? Kloppen de (NAW) gegevens zoals bekend bij Naktuinbouw. De tracking en tracing van wat er met het teeltmateriaal op het bedrijf gebeurt. Is er een overzicht waar het gewas staat of heeft gestaan, en welke plantenpaspoortplichtige gewassen zijn aanwezig. De zeven verplichte gegevens van het plantenpaspoort staan altijd op het label, of is een combinatie met het leveranciersdocument. Het tonen van de leveranciersdocumenten die minimaal twee jaar na laatste aflevering van de partij bewaard zijn. Planten die op dit moment niet plantenpaspoortplichtig zijn, mogen geen plantenpaspoort hebben. De bedrijfseigen aantoonbare administratie van gewasinspecties op ziekten en plagen. Hygiëne speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van verspreiding van de bacterie Xanthomonas fragariae. Naktuinbouw heeft een hygiëneprotocol opgesteld, waaraan bedrijven kunnen deelnemen. De sector heeft besloten dat de plantenkwekers die gecertificeerd materiaal (Naktuinbouw Elite Aardbeiplanten) produceren moeten voldoen aan dit protocol. Het protocol is ook beschikbaar voor niet-elite deelnemers en voor productietelers. Bedrijfshygiëne Medewerkers van aardbeiplantenkwekerijen gaan steeds meer het belang van hygiëne inzien. Om bedrijven hierbij te ondersteunen ontwikkelde Naktuinbouw de workshop Bedrijfshygiëne in aardbeiplanten, lees meer hierover op pagina 9. Maatregelen Ter voorkoming van verdere verspreiding van de ziekte heeft de Adviescommissie Aardbeiplanten, die bestaat uit verschillende vertegenwoordigers uit de sector, besloten een aantal ingrijpende maatregelen op de agenda te zetten. Zo wordt er haast gemaakt met verder onderzoek, uitgevoerd door Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) en Plant Research International (PRI). Verder wordt gekeken naar de haalbaarheid om het aantal generaties dat onbedekt wordt vermeerderd terug te brengen naar één generatie. Ook wordt er volop extra bemonsterd met een nieuwe preventieve toets om snel in kaart te brengen of er latente aanwezigheid van deze ziekte is. Ook wordt de belendingseis per 1 februari 013 aangepast. Het sectorbestuur heeft het advies van de adviescommissie overgenomen om te gaan naar een belendingseis voor EE-materiaal van 500 meter ten opzichte van al het materiaal met een lagere klasse (dit was 50 meter). Neem voor meer informatie contact op met Frans Claassen, manager Bloemisterij- & Groentegewassen, tel. (071) of

5 Aardappelmoeheid: plantenpaspoort is geen garantie De eisen rondom aardappelmoeheid voor de teelt zijn versoepeld, voor het in de handel brengen van materiaal 5 nieuws Keuringen binnen de EU echter niet. Dit verandert mogelijk begin 013 en heeft dan met name gevolgen voor de sector boomkwekerijgewassen en vaste planten. Volgens de nieuwe AMbestrijdingsrichtlijn van de EU mag veel uitgangsmateriaal worden geteeld op een perceel dat niet onderzocht is op de aanwezigheid van aardappelmoeheid (AM) of op een besmet verklaard perceel. Het materiaal mag echter volgens de huidige Fytorichtlijn niet in de handel worden gebracht. Daar komt nog bij dat landen buiten de EU (derde landen) hun eigen, strikte AM-eisen blijven stellen. Om aan eisen van derde landen te kunnen voldoen, koos de sector boomkwekerijgewassen en vaste planten ervoor een PT-verordening op te stellen, die AM-vrije teelt garandeert. Naktuinbouw ziet toe op de naleving van deze verordening. Fytorichtlijn Officieel geldt in de hele EU de huidige Fytorichtlijn nog, maar gebleken is dat diverse EU-landen zich hier niet meer aan houden. Hierdoor komt er in de EU materiaal in de handel dat geen AM-vrij garantie heeft. Naktuinbouw signaleerde dit probleem bij de NVWA, die contact legde met autoriteiten in de andere EU-landen waar Nederlandse kwekers materiaal inkopen. Een aantal landen gaf plantenpaspoorten af zonder dat er een AM-vrij garantie werd gegeven. Andere landen meldden bij de NVWA dat hun plantenpaspoort nog wel de waarborg AM-vrij gaf. De NVWA stelde een register op zodat Nederlandse kwekers weten welke landen de AM-vrij garantie geven: Uit het register blijkt dat materiaal afkomstig uit België, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Polen, Ierland, Tsjechië en Denemarken, voorzien van een plantenpaspoort, AM-vrij kan worden geacht. Nieuwe situatie Waarschijnlijk wordt in de eerste helft van 013 het verschil tussen de Fytorichtlijn en de AM-bestrijdingsrichtlijn opgeheven. Het plantenpaspoort vormt dan in geen enkel EU-land meer een garantie voor AM-vrij materiaal. Dat betekent dat bij handel met álle EU-landen met de leverancier moet worden afgesproken dat hij het Europees Communicatiedocument of een andere officiële verklaring meestuurt waaruit de AM-vrijheid van die partij blijkt. Het bedrijf dat aankoopt, moet zorgen dat zo n verklaring bij de partij zit. Mochten hier problemen bij ontstaan dan is de NVWA bereid met autoriteiten in andere landen contact op te nemen. Voor problemen met leveranciers in EU-landen neemt u contact op met Frans Janssen van de NVWA, Voor vragen rondom aardappelmoeheid met Peter Lentjes, manager Fytosanitaire- en Kwaliteitsaangelegenheden, tel. (071) of Voorstellen nieuwe EUregelgeving plantgezondheid en teeltmateriaal De Europese Commissie werkt aan voorstellen voor nieuwe EU-regelgeving voor plantgezondheid (Plant Health) en teeltmateriaal (Plant Reproductive Material). Via het ministerie van Economische Zaken zijn bedrijfsleven en keuringsdiensten betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe regelgeving. Alleen goedgekeurde zaden voor teelt bos- en haagplantsoen! Boomzaden van niet-geïdentificeerde herkomsten worden voortaan afgekeurd. Dit is het gevolg van de traceerbaarheidsverplichting voor bepaalde boomzaden die vorig jaar door het Bestuur is aangescherpt. Het gaat hierbij om de zaden van bosbouwgewassen; alle soorten die in de EU-richtlijn 1999/105 zijn opgenomen. Het materiaal moet ook worden geïdentificeerd als deze zaden verhandeld of gebruikt worden voor de opkweek van planten voor De conceptvoorstellen, de zogenoemde drafts, werden begin november bekend. De nieuwe regelgeving bestaat uit verordeningen die direct van toepassing zijn in de lidstaten. Dit moet leiden tot een grotere uniformiteit in de uitvoering in de EU. De behandeling van de stukken en de verdere uitwerking vergt nog enkele jaren; implementatie wordt niet eerder dan vanaf 015 verwacht. Lees meer over de voorstellen op het gebied van plantgezondheid, teeltmateriaal en de controleverordening op onze website: sierbestemmingen of andere niet-bosbouwkundige bestemmingen. Dit is nodig voor een sluitend controlesysteem om te voorkomen dat dit materiaal ongewenst of onbedoeld toch in de handel komt als materiaal voor landschappelijke beplantingen. Naktuinbouw heeft alle bedrijven vroegtijdig geïnformeerd over deze aanpak en de vereiste documenten. Inzamelingsdocument Bij eigen inzameling zijn de zaden pas te gebruiken (of legaal te verhandelen) na aanvraag en afgifte van een Naktuinbouwinzamelingsdocument. Bij aankoop van geïmporteerde zaden van richtlijnsoorten dient altijd een document/certificaat uit het betreffende land aanwezig te zijn. Leverancierscertificaat Als bosplantsoenkwekers zaden kopen, moeten zij ervoor zorgen dat er altijd een leverancierscertificaat, dan wel een verwijzing naar een inzamelingsdocument is. Planten die uit zaden voor niet-bosbouwbestemmingen worden opgekweekt, mogen uitsluitend voor die doeleinden in de handel worden gebracht. Afkeuringen Als zaden van niet-geïdentificeerde herkomst worden gebruikt (die dus illegaal in de handel zijn gebracht of niet volgens toestemming zijn ingezameld), dan worden de daaruit opgekweekte planten door Naktuinbouw afgekeurd. Die mogen niet in de handel komen. Voor meer informatie kunt u terecht bij Wim van Liere, keurmeester Boomkwekerijgewassen, tel. (071) of

6 6 nieuws Rassenonderzoek Kwekersrechtonderzoeken in Vietnam en Indonesië De afgelopen jaren ondersteunde Naktuinbouw de overheden van Vietnam en Indonesië met projecten om het kwekersrechtsysteem te verbeteren. Beide projecten zijn naar volle tevredenheid afgerond. Vietnam In een project, gefinancierd door de Nederlandse overheid en Agentschap NL, heeft Naktuinbouw de Vietnamese regering geholpen het kwekersrechtsysteem te versterken. Omdat Vietnam UPOV 91 heeft onderschreven in 006, moet het land met ingang van 016 kwekersrecht kunnen bieden op alle plantenrassen van alle geslachten en soorten. Een Vietnamese delegatie kreeg tijdens een bezoek aan ons land het Nederlandse kwekersrechtsysteem en de DUS-eisen (distinctness, uniformity en stability) uitgelegd. De Raad voor plantenrassen en Vietnam ondertekenden een overeenkomst voor de uitwisseling van DUS-rapporten, wat de efficiency van het Vietnamese systeem verhoogt. Om vaardigheden en kennis van DUS-onderzoek te verbeteren, werd een reeks technische trainingen georganiseerd zowel in Nederland als in Vietnam. Ter vergroting van het bewustzijn van het belang van een goed kwekersrechtsysteem, werden twee seminars gehouden in Vietnam in samenwerking met de Japan International Cooperation Agency. Ten slotte werd er een plan opgesteld voor de verdere ontwikkeling van het kwekersrechtsysteem in de komende tien jaar. Het project is naar volle tevredenheid afgesloten en Vietnam kan nu zelf verder aan de slag met het kwekersrechtonderzoek. Indonesië Naktuinbouw werkte eerder al aan twee projecten om het kwekersrechtsysteem in Indonesië op te zetten. Dit project betrof het laatste deel van de invoering van het systeem: een kwaliteitsbeoordeling van de technische procedures en het DUS-onderzoek, de kwalificatie van onderzoekers en de standaardisatie van de onderzoeksstations en de procedures. Naktuinbouw-deskundigen brachten diverse bezoeken aan Indonesië, waarbij de DUSonderzoekstations werden beoordeeld volgens een gezamenlijk opgesteld kwaliteitszorgprotocol. Tegelijkertijd gaf Naktuinbouw verschillende trainingen en leidde deskundigen op tot auditoren. In de laatste fase van het project is kwaliteitsbeoordeling als standaard in het systeem opgenomen. Het project leidt tot een duurzaam, effectief en efficiënt systeem voor het DUS-onderzoek in Indonesië. Het helpt Indonesië bij de voorbereidingen voor toetreding tot UPOV. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Peter Lentjes, coördinator Internationale Projecten, tel. (071) of Chimeren probleem bij verkrijgen kwekersrecht Chimeren in planten zorgen voor problemen in het kwekersrechtonderzoek. Bij de vondst van chimeren in méér dan het toegestane minimum aantal planten, is het nieuwe ras volgens UPOV niet meer uniform en kan geen kwekersrecht worden verleend. Een chimeer is een verstoring in het genetisch materiaal (DNA) van mensen, dieren of planten. In planten veroorzaakt het afwijkingen zoals smalle gekleurde strepen, delen van (bloem)bladeren met een afwijkende kleur (zie afbeelding) of zelfs een afwijkende stengel. Dat levert soms bijzondere planten op. Maar het is geen wenselijke eigenschap voor een kweker, want het geeft problemen bij het verkrijgen van kwekersrecht. Uniformiteit Voor een kwekersrechtaanvraag wordt gekeken naar de onderscheidbaarheid, uniformiteit en stabiliteit van een 'nieuw' ras. En juist bij de uniformiteit zorgen de chimeren voor problemen. Want als er in een proef meer dan het toegestane minimum aantal afwijkende planten (offtypes) voorkomt, dan is het 'nieuwe' ras niet uniform en kan er geen kwekersrecht worden verleend. Bij (sier)gewassen is doorgaans één off-type toegestaan, afhankelijk van het totale aantal planten in een proef. Oorzaak Het is vaak echter niet meteen duidelijk dat het om een 'echte' chimeer gaat. De afwijking in de plant kan ook een fysiologische oorzaak hebben, zoals een insectenbeet of ongunstige klimaatomstandigheden tijdens de teelt. Op basis van expertanalyse beoordeelt Naktuinbouw bij de vondst van een chimeerachtige structuur of het gaat om een chimeer of dat er een fysiologische oorzaak is. Gewasdeskundigen beoordelen de afwijking eerst op basis van kennis en ervaring uit het verleden. Bij twijfel kan de hele proef worden herhaald, waarbij het van belang is of de chimeer in dezelfde planten terugkeert in ongeveer dezelfde mate. Het is een uitdaging om de genetische achtergrond van chimeren te onderbouwen. Daarom is een combinatie van morfologisch onderzoek en DNA-onderzoek naar de chimeer-problematiek wenselijk. Voor meer informatie over chimeren kunt u contact opnemen met Kees Grashoff, manager DUS Siergewassen & Fruit, tel. (071) , of Puntjes op de i voor Rassenregister In het Nederlands Rassenregister zijn alle ingediende aanvragen en ingeschreven rassen voor toelating en kwekersrechtverlening in Nederland opgenomen. Het register is nu ook compleet gemaakt met de toelatingsaanvragen van landbouwrassen. In 008 zijn de administratieve taken rond het beheer van het Nederlands Rassenregister overgenomen van de Raad voor plantenrassen en ingebed bij Naktuinbouw in het team Bureau voor plantenrassen. In het toenmalige online register werd grotendeels de informatie met betrekking tot kwekersrechtaanvragen en de kwekersrecht verleende rassen getoond, maar het miste een groot deel van de data omtrent toelatingsaanvragen en toegelaten landbouw- en groenterassen. Datagegevens afstemmen Inmiddels wordt het online Nederlands Rassenregister gevoed vanuit het automatiseringssysteem van Naktuinbouw, hetzelfde systeem dat mijnnaktuinbouw vult. Toen dit nieuwe automatiseringssyteem eind 009 in gebruik werd genomen met de ingelezen data uit de oude systemen van Naktuinbouw en de Raad voor plantenrassen, bleek dat niet alle data compleet was. Sindsdien is Naktuinbouw doende met de optimalisatie hiervan. Landbouwrassen In oktober jl. zijn als laatste (ook de ooit ingediende toelatingsaanvragen voor) landbouwrassen ingelezen in het Naktuinbouw-automatiseringssysteem en daarmee toegevoegd aan het online Nederlands Rassenregister. Zie:

7 Aan het woord: Jan van Leeuwen De uitdaging ligt in efficiënt werken en informeren op maat Laanboomkweker Jan van Leeuwen uit Oudenbosch is naast ondernemer een bestuurlijke duizendpoot. Binnen Naktuinbouw vertegenwoordigt hij zijn sector onder andere in het Stichtingsbestuur, het Sectorbestuur Boomkwekerijgewassen en de Adviescommissie Bosbouwkundig Teeltmateriaal (per 1 januari Laanbomen, Bos- en Haagplantsoen). van de kweker. Door ondernemers alleen de voor hen relevante informatie te verstrekken, kunnen zij zich sneller en beter op de hoogte stellen van de actualiteit op keuringsgebied. Daar wordt naar toe gewerkt, onder andere via de website en andere media. Verder zou ik graag zien dat de keurmeesters als algemene vraagbaak kunnen fungeren. Zo n rol vergt uiteraard wel een brede kennis en dito vaardigheden. 7 nieuws Bestuur / Rassenonderzoek Gezamenlijke documentatie Sinds juni van dit jaar is de eerste gezamenlijke database gevuld met rasbeschrijvingen van erwten door Naktuinbouw en GEVES. Door de beschrijvingen in één database te verzamelen, hebben Welke actualiteiten spelen er binnen de boomkwekerij in relatie tot Naktuinbouw? Dat zijn vooral de nieuwe certificeringsnormen, fytosanitaire kwesties en de keuringssystematiek, die daar ten dele mee samenhangt. Denk bijvoorbeeld aan de problematiek rond aardappelmoeheid en de eikenprocessierups. Er komt veel bij kijken om de risico s daarvan te beperken, zowel voor individuele bedrijven als sectorbreed. Het belang van een onbelemmerde export is groot. Hoe ervaart u de betrokkenheid van uw achterban bij Naktuinbouw? Veel kwekers zien Naktuinbouw als een verplicht nummer, waaraan een stevig prijskaartje hangt. De interesse om zich in de organisatie te verdiepen is beperkt. Het grootste deel van de kosten hangt samen met de uitvoering van weten regelgeving. Dat laat onverlet dat die kosten stevig op de resultatenrekening drukken. Het sectorbestuur ziet er daarom scherp op toe dat de systematiek, werkwijzen en tarieven haalbaar, betaalbaar en aanvaardbaar blijven. GEVES is de Franse broer van Naktuinbouw op het gebied van kwekersrechtonderzoek. Het is dan ook niet vreemd dat deze twee organisaties steeds meer samenwerken op het gebied van rassenregistratie. beide organisaties de beschikking over meer rasbeschrijvingen. Een voordeel is dat hierdoor betere vergelijkers in een proef komen te staan en er naar verwachting minder vergelijkende rassen per proef nodig zijn. Ook Worden die doelstellingen in voldoende mate gerealiseerd? Er is altijd ruimte voor verbetering, maar soms stelt de wetgever ons voor voldongen feiten. Neem de inspecties voor bacterievuur in de bufferzones. Onze sector betaalt zowel de inspecties op kwekerijen als in de omgeving, zoals openbaar groen en fruitteeltbedrijven. Vanwege het maatschappelijke belang mogen die kosten wat mij betreft breder gedragen worden. We betalen ook voor het toezicht van de NVWA op Naktuinbouw. Dat verklaart mede waarom de keuringskosten in Nederland zo hoog liggen. In dat opzicht is er is geen voor sla en tomaten worden binnenkort de rasbeschrijvingen samengevoegd in één database. Resistentieonderzoek Resistentie is één van de raskenmerken waarop nieuwe rassen worden beoordeeld. Naktuinbouw onderzoekt of het ras wel of niet resistent is tegen bepaalde schimmels, virussen, bacteriën en nematoden. GEVES doet dit ook voor de Franse kwekersrechtaanvragen en daarom is er op dit gebied winst te behalen door samen te werken. Van alle rassen die in de wereld bekend zijn willen Naktuinbouw en GEVES in enkele gewassen de resistentiekenmerken weten. Andere landen toetsen hier niet standaard op. Daardoor moeten Naktuinbouw en GEVES de resistentietoetsen alsnog zelf uitvoeren op eigen kosten. Door in overleg te bepalen wie welke resistentietoetsen uitvoert, worden dubbele toetsen voortaan voorkomen. Dit halveert het aantal resistentietoetsen. level playing field. Gelukkig heeft het bedrijfsleven in Nederland wel relatief veel invloed op de keuringsystematiek. De kosten zijn hoog, maar er staat kwaliteit tegenover. Wat zou u graag veranderd zien bij Naktuinbouw? In essentie is het een goed georganiseerde en kostenbewuste club. De bestuursstructuur verandert binnenkort, waardoor de scheidslijnen duidelijker worden en de efficiëntie kan toenemen. Waar ik veel van verwacht, is informatie op maat. Het praatje is belangrijker dan het plaatje. Een goede communicator moet daarom in de huid kunnen kruipen Naktuinbouw breidt samenwerking met GEVES uit Beperkt aantal rassen Beide organisaties verdelen sinds kort ook toetsen met weinig rasaanvragen. Zo heeft GEVES bijvoorbeeld maar twee spinazieaanvragen waarvoor op de ziekte wolf wordt getoetst en Naktuinbouw dertig. Het is dan logischer dat Naktuinbouw die twee spinazietoetsen ook uitvoert. Andere toetsen worden juist door GEVES uitgevoerd. Het CPVO is op de hoogte gesteld. Verdere samenwerking Daarnaast wisselen GEVES en Naktuinbouw steeds meer kennis en gegevens over resistentieonderzoek uit, bijvoorbeeld over isolaten, standaardrassen, beoordelingen of afwijkers. Het doel is om te leren van elkaars methoden en deze naar elkaar toe te laten groeien. Verwacht wordt dat Naktuinbouw en GEVES in de toekomst op nog meer gebieden zullen samenwerken. Last but not least: wat vindt u van het nieuwe Naktuinbouw Select Plant voor Laan- en Sierbomen? Daar ben ik blij mee. Veel afnemers hebben weinig sortimentskennis en Naktuinbouw Select Plant biedt veel betere garanties voor soortechtheid en herkomst. Wellicht zijn langs deze weg op termijn ook andere aspecten te borgen die voor de productkwaliteit van belang zijn. De wereld van rassen Het beschermen van rassen is noodzakelijk voor de continuïteit en kwaliteit van producten. In een nieuwe film van Naktuinbouw over kwekersrecht wordt duidelijk wat de voordelen zijn van deze vorm van intellectueel eigendom. Drie veredelingsbedrijven vanuit verschillende sectoren, groentegewassen (Rijk Zwaan), siergewassen (Vletter & Den Haan) en landbouwgewassen (Agrico), benadrukken het belang van kwekersrecht voor hun bedrijf. Ook de rol van Naktuinbouw in het proces van toekenning van kwekersrecht komt aan bod. De film is ook in het Engels beschikbaar. U kunt de film bekijken op / Over ons / Bedrijfsfilms. Wilt u deze gebruiken voor uw eigen communicatiedoeleinden, dan kunt de deze opvragen via

8 8 nieuws Laboratoria Tracking en tracing in de tuinbouw Naktuinbouw presenteerde in november de diverse tracingsmogelijkheden voor de tuinbouwsector op de Horti Fair 01. Naktuinbouw lanceerde hier de nieuwe tracer: Origin Tracer. Deze nieuwe methode in ontwikeling maakt het mogelijk om op basis van atomensamenstelling in plantaardig materiaal de herkomst te bepalen. In de sector plantaardig uitgangsmateriaal speelt forensisch onderzoek een steeds grotere rol. Voor de identificatie van een ras, ziekteverwekker of om de herkomst van een plant te achterhalen. Naast de mogelijkheden die Naktuinbouw biedt om de identiteit (Variety Tracer) en de gezondheid (Pathogen Tracer) van een plant te bepalen, ziet Naktuinbouw mogelijkheden om herkomstanalyse toe te passen in de tuinbouwsector. Origin Tracer Origin Tracer kan de herkomst van plantaardig materiaal terugleiden tot de bron. De samenstelling van atomen (isotopen) in plantaardig materiaal wordt sterk bepaald door lokale omstandigheden zoals temperatuur, luchtvochtigheid en de bodem. Door toepassing van de massaspectometrietechnologie wordt achterhaald waar het plantmateriaal vandaan komt. Dit ondersteunt onderzoek naar illegale vermeerdering. Deze techniek wordt al toegepast bij forensisch onderzoek in andere sectoren (onder andere voedingsmiddelenindustrie) en wordt nu ook in de tuinbouwsector geïmplementeerd. Naktuinbouw begeeft zich op dit moment in de onderzoeksfase en start met een systeem voor herkomstanalyse van paprika s. Nieuwe toets: Xanthomonas fragariae Najaarsconferentie Dat het onderwerp leeft werd wel duidelijk tijdens de najaarsconferentie van Greenport Holland op 1 november jl. De topsectoren Creatieve Industrie en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen nodigden elkaar uit om samen invulling te geven aan kennis en innovatie. De Creatieve Industrie lichtte toe hoe creativiteit van invloed is op de ontwikkeling van producten en diensten in de tuinbouw. Vertegenwoordigers uit de tuinbouw en uitgangsmaterialen, gearrangeerd door Naktuinbouw, lieten de andere kant zien van de ontwikkeling en toepassingen van technologieën op het gebied van tracking en tracing. Zo presenteerde Dr. Siebe van de Geijn van Sitrac een administratief volgsysteem dat uitgaat van de massa aan het begin en het einde van de productieketen. Hieruit is af te leiden of er mogelijk bijmenging/verwisseling heeft plaatsgevonden. Vervolgens legde Prof. Dr. Chris de Koster van de Universiteit van Amsterdam op heel toegankelijke en ludieke wijze de technologie uit achter de herkomstanalyse. Tot slot presenteerde Dr. Michel Ebskamp van Naktuinbouw doorbraken op het gebied van DNAonderzoek die zijn toegepast binnen de tuinbouw. Deze worden succesvol ingezet bij inbreuk op kwekersrecht en bij het in kaart brengen van uitbraken van ziekteverwekkers bij planten. Maar ook schetste hij welke kansen de implementatie van herkomstanalyse het bedrijfsleven biedt. Wilt u meer weten over de mogelijkheden die Variety Tracer, Pathogen Tracer en Origin Tracer u kunnen bieden? Neem dan contact op met Naktuinbouw Laboratoria, team Research & Development tel. (071) of Relatiebeheerder Laboratoria Naktuinbouw ontwikkelde een toets om de aanwezigheid van Xanthomonas fragariae in symptoomloze aardbeiplanten te toetsen. In het artikel Xanthomonas in de ban op pagina 4 las u al over de problemen in de productie van aardbeien en productieteelt van aardbeiplanten. Naktuinbouw Keuringen vroeg Naktuinbouw Laboratoria een nieuwe toets te ontwikkelen die de aanwezigheid van Xanthomonas fragariae (X. fragariae) in aardbeiplanten zonder symptomen kan aantonen (latente besmetting). Frans Claassen (manager Keuringen Bloemisterij- & Groentegewassen) en Daniël Bakker (onderzoeker R&D) vertellen hierover. Voldoet de oude toets niet meer? Frans Claassen: Jazeker wel, de oude toets wordt ingezet op het moment dat een keurmeester in het veld een vermoeden heeft van een besmetting met X. fragariae. Aangezien het probleem echter dusdanig groot is en we de bacterie in een vroeg stadium willen detecteren, hebben we het team R&D van Nak-tuinbouw Laboratoria gevraagd een toets te ontwikkelen die ook de latente aanwezigheid van X. fragariae kan detecteren. Hoe werkt de nieuwe toets? Daniël Bakker geeft aan dat de nieuwe toets gevoeliger is dan de toets die al gebruikt wordt als bevestigingstoets. Deze toets is geschikt om hele lage concentraties van de bacterie X. fragariae op te sporen op planten waar nog geen symptomen zijn te zien. De toets werkt op basis van real-time PCR. Wat als de nieuwe toets aanwezigheid van X. fragariae detecteert? Frans Claassen: Volgens huidige wetgeving beoordelen onze keurmeesters het gewas visueel op onder andere de gezondheid. Deze nieuwe toets geeft al een indicatie van de aanwezigheid van X. fragariae in de plant als er nog niets te zien is. Met de NVWA hebben we daarom afspraken kunnen maken dat als X. fragariae in een monster latent wordt aangetoond, dit niet gebruikt wordt voor keuringsbeslissingen. De toets is echt bedoeld voor de plantenkweker om al in een vroeg stadium mogelijke latente aanwezigheid te detecteren. Voor meer informatie over deze laboratoriumtoets neemt u contact op met Mark Buimer, manager team Gezondheid Naktuinbouw Laboratoria tel. (071) of Op 1 november is Debby Konst gestart als relatiebeheerder van Naktuinbouw Laboratoria. Zij fungeert als de verbindende schakel tussen relaties en de afdeling Laboratoria. Hiervoor was zij werkzaam als microbiologisch analist in een diagnostisch ziekenhuislaboratorium. In de overstap naar de rol van relatiebeheerder kan ze zowel haar kennis van laboratoriumwerk als haar netwerkkwaliteiten goed inzetten. Debby Konst, relatiebeheerder Naktuinbouw Laboratoria, tel. (071) of

9 Workshop Bedrijfshygiëne in aardbeiplanten Xanthomonas fragariae ligt op de loer. Aardbeiplantenkwekers hebben behoefte aan meer kennis en handvatten om deze bacterie te beheersen en zo veel mogelijk buiten de deur te houden. Daarvoor ontwikkelde Naktuinbouw de workshop Bedrijfshygiëne in aardbeiplanten. 9 nieuws Opleidingen Beheersen krijgt meer aandacht In september startte de eerste workshop en er volgden er nog drie. Waaronder een in company workshop bij Plantenkwekerij Van den Elzen in Erp. De ziektedruk op plantmateriaal neemt toe. En dat is nou juist het punt dat Plantenkwekerij Van den Elzen structureel nog meer aandacht wil geven: (bedrijfs)hygiëne. Frank Grisel (controller): Wij weten in onze sector nog te weinig van Xanthomonas fragariae, maar wel dat we deze bacterie zo veel mogelijk willen voorkomen om de aardbeitelers garanties te geven op gezond plantmateriaal. Daarom vroegen wij Naktuinbouw de workshop bij ons op het bedrijf te organiseren. De opleiding Zaadanalyse & Gezondheidsonderzoek is een basisopleiding voor de echte allrounder in het zaadvak of biedt de mogelijkheid om je meer te specialiseren door een specifieke module te volgen. De opleiding geeft medewerkers van laboratoria in de groene sector inzicht in methoden om kwaliteit van zaadpartijen te meten. In zeven modules passeren thema s als zaadschoning, kiemkrachtonderzoek, vitaliteitstoetsen en resistentieonderzoek de revue. Practicumopdrachten wisselen de theorielessen af, waardoor direct een verbinding met de praktijk wordt gemaakt. Dit jaar kregen deelnemers ook Medewerkers bewust maken De kwekerij was zelf al druk bezig met het opstellen van regels om nog hygiënischer te werken. Harrie van den Heuvel (verkoper) hierover: De workshop biedt ons de handvatten om deze regels gestructureerd vorm te geven in een kwaliteitsplan. De implementatie in de organisatie is zo een stuk makkelijker. De workshop heeft ook als doel dat medewerkers zich bewust worden van de risico s op een bedrijf. Harrie: Je ziet de collega s die de workshop gevolgd hebben nu nog meer en beter opletten dat zij hygiënisch werken. Ten slotte geeft Harrie aan dat ze nu pas echt beseffen hoe belangrijk het is om goed Opleiding Zaadanalyse & Gezondheidsonderzoek geslaagd Een laborant is net als een schaatser: hij kan zich specialiseren in een bepaalde richting, zoals de sprinter Jan Bos. Of hij wordt een allrounder met kennis van ieder vakonderdeel, zoals Sven Kramer. de gelegenheid om de theorie, waarin soms ingewikkelde berekeningen zijn opgenomen, extra te oefenen. Op een voor hen speciaal toegankelijke pagina op de website van Naktuinbouw stonden extra opdrachten. Ook kon de uitleg van de theorie van de module kiemkrachtonderzoek nog vele malen worden bekeken, doordat een filmopname van de docent op de pagina is toegevoegd. De reacties over het extra lesmateriaal waren positief. Voor Naktuinbouw Opleidingen was dit ook een eerste verkenning om te gaan werken met e-learning, wat in de toekomst meer zal worden toegepast in het delen van kennis met de sector. uitgangsmateriaal te hebben. Het kwaliteitsplan gaat een wezenlijk onderdeel vormen van de totale bedrijfsvoering. Extra workshops Vanwege de grote interesse in de workshop Bedrijfshygiëne in aardbeiplanten organiseert Opleidingsprogamma 013 Uitgelicht Het programmaboekje is in 013 opgebouwd per doelgroep: de boomkwekerijsector, de groentesector, de sierteeltsector, de groene laboratoria en de Engelstalige opleidingen. Hieronder zijn een aantal workshops en opleidingen uitgelicht die al in het vroege voorjaar van 013 op het programma staan. Workshop Bedrijfshygiëne in siergewassen Hoe schoon is uw mobiele telefoon? Weet u of uw telefoon invloed heeft op bedrijfshygiëne? En waarom moeten bijvoorbeeld ook mesjes, waterslangen of pallets worden ontsmet? Speciaal voor uitvoerend personeel, zoals gewasverzorgers en enters, organiseert Naktuinbouw op 7 februari 013 de workshop Bedrijfshygiëne in siergewassen. Het doel van deze workshop is medewerkers bewust maken van het nut van bedrijfshygiëne. De workshop bestaat uit presentaties, opdrachten en heeft spelachtige elementen waarmee Naktuinbouw twee extra workshops op 15 en 9 januari 013 in Meteren en op 6 en 0 februari in Hegelsom. Daarnaast staat de workshop op 10 en 5 april (locatie nog niet bepaald) weer regulier op het programma van Naktuinbouw Opleidingen. deelnemers inzicht krijgen in het belang van hygiënemaatregelen. Workshop Kwaliteit van boomkwekerijproducten U leert op 19 maart 01 in de workshop Kwaliteit van boomkwekerijproducten wat er allemaal komt kijken bij het inkopen van partijen boomkwekerijproducten. Voldoet de uitwendige kwaliteit van het plantmateriaal wel aan de gestelde kwaliteitseisen als het materiaal op de plaats van bestemming komt? Is het juiste ras geleverd? Welke leveranciersdocumenten moeten worden bijgesloten? Deze workshop beantwoordt al deze vragen. Op een boomkwekerijbedrijf Geïnteresseerd in deze workshop, regulier of specifiek op uw bedrijf afgestemd (in company)? Neem dan contact op met Esther Verdegaal, Naktuinbouw Opleidingen, tel. (071) of Het opleidingsprogramma met alle workshops en opleidingen in 013 ligt voor u klaar. Vraag het programmaboekje op of download deze vanaf de website. Data opleidingen eerste helft 013 Opleiding / Workshop Workshop Bedrijfshygiëne in aardbeiplanten Workshop Bedrijfshygiëne in siergewassen Kwaliteit in boomkwekerijproducten Bemonsteren van zaden Ken je bedrijfstak Spoor van het zaad Plant Variety Protection Course Kosten (excl. btw) 175, 405, 198, 795, 405,.95, Meer weten over opleidingen of workshops? Dagdelen 0 Data worden de opdrachten direct in de praktijk geoefend. Opleiding Bemonstering van zaden De opleiding Bemonstering van zaden geeft u inzicht in de verschillende bemonsteringstechnieken. Het nemen van een monster van een zaadpartij vormt de basis voor betrouwbare kwaliteitsbepalingen. Deze eendaagse opleiding op 10 april 013 is een interactieve vakbekwaamheidsopleiding, die afsluit met een theorie- en praktijkexamen op 4 april 013. Meer weten over opleidingen of workshops? Kijk voor meer informatie over opleidingen, workshops, kosten, data en inschrijfformulieren op of neem contact op met Naktuinbouw Opleidingen, tel. (071) , of Vanaf de website is ook het programmaboekje 013 te downloaden. 15 en 9 januari 6 en 0 februari 10 en 5 april 7 februari 19 maart 10 april, examen 4 april 16 april 17 t/m 8 juni Inschrijven 1 december 01 januari 7 februari 16 januari 5 februari 7 februari 5 maart 17 mei Kijk op voor meer informatie over opleidingen, workshops, kosten, data en inschrijfformulieren of neem contact op met Esther Verdegaal, Naktuinbouw Opleidingen, tel. (071) of

10 10 nieuws Corporate / Keuringen / Laboratoria Je maintiendrai: ik zal handhaven Je maintiendrai, in goed Nederlands: ik zal handhaven. Deze uitdrukking is de wapenspreuk van Nederland sinds Eigenlijk is deze spreuk de wapenspreuk van het huis van Oranje-Nassau. Wanneer we beluisteren dat Naktuinbouw best wat meer aan handhaving zou kunnen doen blijkt vaak dat de Franse benadering uit 1815 aan deze uitspraak ten grondslag ligt: handhaving staat dan gelijk aan ordehandhaving. Niet zelden volgt een betoog, waarin het naleven van de keuringsvoorschriften door en voor iedereen(!) van cruciaal belang wordt geacht. Daarbij kan het niet zo zijn dat Naktuinbouw aan gedoogbeleid doet: gedoogbeleid staat gelijk aan geringe pakkans. Als Naktuinbouw dat toestaat, dan hebben we in de sectoren maar ook internationaal een probleem en ligt verloedering op de loer. Aanpakken Naktuinbouw begrijpt dit signaal en doet daar ook wat mee, ook al ligt de primaire verantwoordelijkheid voor het in het handelsverkeer brengen van plantaardig teeltmateriaal allereerst bij de leverancier zelf. Het bestuur ziet erop toe door middel van gericht toezicht en duidelijke handhaving dat de bij Naktuinbouw geregistreerde bedrijven de wet- en regelgeving naleven. Vandaar dat Naktuinbouw daadwerkelijk bedrijven aanpakt die zich niet aan de regels houden. Daarbij kan worden gedacht aan het verhandelen van ongekeurd materiaal, het negeren van aanwijzingen en het namaken van keuringsdocumenten. Met name tegen dit laatste treedt Naktuinbouw hard op; zowel strafrechtelijk (aangifte van misdrijf bij officier van justitie) civielrechtelijk (merkinbreuk) als bestuursrechtelijk (erkenning om teeltmateriaal te verhandelen wordt voor bepaalde tijd ingetrokken). De wet biedt de mogelijkheid dat Naktuinbouw de op de handhaving vallende kosten verhaald op de overtreder. Maatregelen Vanzelfsprekend houdt Naktuinbouw zich hier liever niet me bezig. Naktuinbouw is een kwaliteitsdienst en geen gewaspolitie die met de wapenstok in de hand de orde in het plantenrijk handhaaft. Maar constateert Naktuinbouw dat voorschriften nadrukkelijk worden overtreden, dan zal zij niet aarzelen gepaste maatregelen op te leggen. mijnnaktuinbouw nu ook voor opdrachten Laboratoria mijnnaktuinbouw is gelanceerd om onder andere digitaal uw teeltaangifte te doen. Nu is het ook mogelijk om laboratoriumonderzoek met betrekking tot zaadmonsters aan te vragen en de uitslagen in te zien. Op een snelle en gemakkelijke wijze kunt u laboratoriumonderzoeken aanvragen op zaadmateriaal. U vult de gegevens van het monster in, selecteert de juiste toetsen en het monster kan worden verzonden. Als de resultaten van de onderzoeken bekend zijn, zijn deze te raadplegen via mijnnaktuinbouw. U ontvangt de certificaten nog wel op de manier die u van ons gewend bent. Ondertussen is Naktuinbouw al hard bezig om de functionaliteit van mijnnaktuinbouw uit te breiden. In de nabije toekomst kunt u de voortgang van de toetsen beter monitoren, certificaten downloaden en biotoetsen, diagnostisch onderzoek en bloemisterijonderzoeken aanvragen. Bezoek en vindt u onder Direct regelen de link naar mijnnaktuinbouw. Hier kunt u ook uw inloggegevens aanvragen. Voor informatie kunt u contact opnemen met de helpdesk via In Memoriam Sectorbestuurlid Co Botden Bron: Wikimedia Commons Op 19 november jl. overleed, na een ziekbed van enige maanden, op 53-jarige leeftijd Co Botden uit Sambeek. Ruim 1,5 jaar vertegenwoordigde hij de rozenkwekers in het Sectorbestuur Boomkwekerijgewassen. Een man met hart voor de zaak en hij was een goed vertolker van de meningen die er in de sector leven. Namens Naktuinbouw wensen wij zijn echtgenote en kinderen de kracht toe om dit enorme verlies te dragen. Klachten? Naktuinbouw beschikt over een klachtenprocedure welke wordt toegelicht op: (Organisatie). De folder hierover is te downloaden van de website of op te vragen bij de klachtencoördinator, tel. (071) 33 6 of Het Stichtingsbestuur is te bereiken via Pensioen Johan Voermans Na een dienstverband van ruim 3 jaar nam keurmeester Johan Voermans op 1 oktober afscheid. Johan startte in 1979 als keurmeester met name in het gewas aardbei. In 1987 groeide Johan door tot Technisch leider en ontwikkelde zich steeds meer als de specialist in het gewas aardbei en werd hiervoor hét aanspreekpunt voor de sector. Zorgvuldigheid en gedrevenheid waren kenmerkend voor Johan als persoon. Wij wensen Johan en zijn gezin een goede gezondheid en het allerbeste voor de toekomst toe. Piet van der Geest Na een dienstverband van 40 jaar nam Piet van der Geest op 31 augustus afscheid van Naktuinbouw. Piet solliciteerde als trekkerchauffeur / proeftuinmedewerker. Er is in de loop der jaren veel veranderd: de uitbreiding van kantoren en kassen en het werk zelf. Piet ging mee met al deze veranderingen en groeide van proeftuinmedewerker naar objectleider vollegrondgewassen. Piet was een harde werker, met passie voor het vak en een luisterend oor voor zijn collega s. Wij wensen Piet en zijn gezin een goede gezondheid en het allerbeste voor de toekomst toe. agenda Bestuur 9 maart 013 Stichtingsbestuur 4 mei Stichtingsbestuur 1 juli Stichtingsbestuur Sectorbestuur 14 mei Boomkwekerijgewassen 15 mei Bloemisterijgewassen 17 mei Groentegewassen Adviescommissie 14 februari Laboratoria 9 maart Groentezaden 8 april Laanbomen, bos- en haagplantsoen 9 april Fruitgewassen 16 april Softfruit 3 april Groenteplanten 13 mei Plantuitjes Deelnemersoverleg 9 januari ASLN 16 april NAL College van Deskundigen Als een u een onderwerp op één van de agenda s wil plaatsen, dan kunt u contact opnemen met het Naktuinbouw-bestuurssecretariaat, tel. (071)

Toelichting op onze. op de keuringstarieven

Toelichting op onze. op de keuringstarieven Toelichting op onze keuringstarieven Naktuinbouw stuurt aan geregistreerde bedrijven gedurende het jaar diverse typen facturen die betrekking hebben op keuringswerkzaamheden. Dit varieert onder meer van

Nadere informatie

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN De omstandigheden in Nederland, zoals klimaat en grondsoort, zijn zeer geschikt voor het telen van pootaardappelen. Daarnaast is het vakmanschap van de Nederlandse telers

Nadere informatie

Opleidingen & Workshops 2014

Opleidingen & Workshops 2014 Naktuinbouw Opleidingen Opleidingen & Workshops 2014 Inhoudsopgave Algemeen Welkom bij Naktuinbouw 4 Waar staan we voor? 5 Op uw bedrijf? 6 Inschrijven 7 Het programma van 2014 8 Voor de boomkwekerijsector

Nadere informatie

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers?

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Afhankelijk van het gebruiksdoel zal Naktuinbouw na uw melding een controle uitvoeren op de inzameling.

Afhankelijk van het gebruiksdoel zal Naktuinbouw na uw melding een controle uitvoeren op de inzameling. Ons kenmerk BO/WLi/14-081 Behandeld door W.N. van Liere Doorkiesnummer 071-3326288 Uw kenmerk «Relatie_Nr» Datum 08 September 2014 Geachte relatie, Binnenkort starten de jaarlijkse inzamelingen van boomzaden.

Nadere informatie

De eerste taak die Nico

De eerste taak die Nico n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar jaargang 13 no. 48 april 2012 Nico Koomen zwaait af na 40 jaar Met hart en ziel toegewijd aan kwaliteit In de loop van dit jaar neemt Nico Koomen

Nadere informatie

nederlandse algemene keuringsdienst Personeel, kwaliteit en organisatie voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen www.rva.nl kwaliteitsbewaking

nederlandse algemene keuringsdienst Personeel, kwaliteit en organisatie voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen www.rva.nl kwaliteitsbewaking bedrijfsinformatie www.nak.nl NAK De NAK is de Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen en heeft inmiddels een rijke traditie opgebouwd. Al vanaf 1932 vervult

Nadere informatie

Bij de verspreiding van

Bij de verspreiding van n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar Samen de problematiek aanpakken! jaargang 13 no. 49 september 2012 Xanthomonas in aardbeiplanten Xanthomonas fragariae veroorzaakt zowel in de

Nadere informatie

Buitenstebinnen. 10 jaar Diagnostiek. Kennis als export. Boktor. Nummer 1, december 2013. Bedreigingen nationaal en internationaal in beeld

Buitenstebinnen. 10 jaar Diagnostiek. Kennis als export. Boktor. Nummer 1, december 2013. Bedreigingen nationaal en internationaal in beeld Buitenstebinnen Halfjaarlijkse uitgave van Naktuinbouw De opvolger van Naktuinbouwnieuws Nummer 1, december 2013 10 jaar Diagnostiek Bedreigingen nationaal en internationaal in beeld Kennis als export

Nadere informatie

Datum 9 april 2010 Betreft Bedrijfsschade door de boktor en eventuele vergoeding op grond van artikel 4 van de Plantenziektenwet

Datum 9 april 2010 Betreft Bedrijfsschade door de boktor en eventuele vergoeding op grond van artikel 4 van de Plantenziektenwet > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl T 070-3786868

Nadere informatie

Selectielijst. voor de neerslag van handelingen van

Selectielijst. voor de neerslag van handelingen van Selectielijst voor de neerslag van handelingen van Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw (Naktuinbouw) en haar rechtsvoorgangers (NAKG, NAKB, NAKS) Periode (1941) 1966 - Versie vastgesteld, Staatscourant

Nadere informatie

December 2014. Tariefaanpassingen BKD. Begroting en. Begroting en tarieven 2015 (vervolg) P2. ELISA-campagne laboratorium.

December 2014. Tariefaanpassingen BKD. Begroting en. Begroting en tarieven 2015 (vervolg) P2. ELISA-campagne laboratorium. Deze nieuwsbrief is een uitgave van BKD Bloembollenkeuringsdienst December 2014 Begroting en tarieven 2015 P1 Begroting en tarieven 2015 (vervolg) P2 ELISA-campagne laboratorium Column AM Ketenregister

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

John van Ruiten kijkt

John van Ruiten kijkt n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar 25-jarig jubileum John van Ruiten Beheersing fytosanitaire risico s wordt hét item komende tien jaar jaargang 11 no. 43 augustus 2010 Directeur

Nadere informatie

Grip op ongrijpbare virussen

Grip op ongrijpbare virussen Grip op ongrijpbare virussen Annelien Roenhorst FES Virus consortium Vraag Wie heeft wel eens last gehad van een virus? Wie heeft wel eens een virus gezien? Virussen Tobamovirus Nepovirus Afmetingen Virus

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 643 EU-voorstellen: Plant- en diergezondheidspakket COM (2013) 264, 260, 262, 265, 267 en 327 Nr. 5 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 2015

Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 2015 Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 1 Juni 1 Doel van het onderzoek is het verkrijgen van inzicht in de huidige mate van tevredenheid van tolken en vertalers, afnemers van tolk- en vertaaldiensten

Nadere informatie

Jaarverslag 2010 Duidelijke keuzes. Bestuurszaken Afdelingen Ondersteunend Kengetallen

Jaarverslag 2010 Duidelijke keuzes. Bestuurszaken Afdelingen Ondersteunend Kengetallen Jaarverslag 2010 Duidelijke keuzes Bestuurszaken Afdelingen Ondersteunend Kengetallen Inhoud Uitgave Naktuinbouw Roelofarendsveen, april 2011 Redactie Alfred Klaver & Bernanda Groot Nibbelink team Communicatie

Nadere informatie

Importinspecties verpakkingshout voor (natuur)steenproducten herkomst China

Importinspecties verpakkingshout voor (natuur)steenproducten herkomst China Het proces in stappen Importinspecties verpakkingshout voor (natuur)steenproducten herkomst China 1. Een zending van de betreffende goederen die uit China binnenkomt in de EU kan zonder fytosanitaire 1

Nadere informatie

Per sector is in dit najaar

Per sector is in dit najaar n i e u w s Naktuinbouw wenst u prettige feestdagen en een voorspoedig 2012 Keuringsplannen 2012 jaargang 12 no. 47 december 2011 Binnen de afdeling Keuringen is een aantal sectorspecifieke speerpunten

Nadere informatie

Boktorinspecties Eerste ronde positief afgerond Na de vondst van enkele uitvlieggaten en larven van de

Boktorinspecties Eerste ronde positief afgerond Na de vondst van enkele uitvlieggaten en larven van de n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar Aanpassingen NAL-systeem: Transparanter en onafhankelijker jaargang 12 no. 46 september 2011 Ook laboratoria zonder NAL-accreditatie kunnen nu

Nadere informatie

Verzoekcertificering (VCA-01) 3 juli 2014 Versie: 1.0.8 1 DOEL EN TOEPASSINGSGEBIED

Verzoekcertificering (VCA-01) 3 juli 2014 Versie: 1.0.8 1 DOEL EN TOEPASSINGSGEBIED 1 DOEL EN TOEPASSINGSGEBIED Deze instructie beschrijft de procedure van de beoordeling van teksten in het kader van verzoekcertificering. Deze instructie is van toepassing op certificaatteksten die worden

Nadere informatie

Verzamelen en inpakken

Verzamelen en inpakken Verzamelen en inpakken Het sortiment op een kwekerij bepaalt vaak de mate van mechanisatie. Heb je grote, uniforme partijen met weinig verschillende potmaten die in kisten of op roltafels kunnen worden

Nadere informatie

Tarieven Keuringen 2011

Tarieven Keuringen 2011 Tarieven Keuringen 2011 INDEX KEURINGSTARIEVEN 2011 ALGEMEEN PAGINA 3 SECTOR BLOEMISTERIJGEWASSEN 4 Algemeen 4 Gewasgroep Snijbloemen 4 Gewasgroep Kamerplanten / Perkplanten 5 Gewasgroep Bloemzaadgewassen

Nadere informatie

AANWIJZING AL-01 INTERNATIONAAL VERVOER ZAAIZAAD 2015

AANWIJZING AL-01 INTERNATIONAAL VERVOER ZAAIZAAD 2015 NWIJZING L-01 INTERNTIONL VERVOER ZIZD 015 De vaste commissie voor zaaizaden heeft de volgende aanwijzingen voor internationaal vervoer van zaaizaad vastgesteld. De aanwijzingen zijn per hoofdstuk als

Nadere informatie

Titel VRAGEN EN ANTWOORDEN XYLELLA FASTIDIOSA 1. REDEN VAN DE NOODMAATREGELEN

Titel VRAGEN EN ANTWOORDEN XYLELLA FASTIDIOSA 1. REDEN VAN DE NOODMAATREGELEN Catharijnesingel 59 3511 GG Utrecht Postbus 43006 3540 AA Utrecht www.nvwa.nl Titel VRAGEN EN ANTWOORDEN XYLELLA FASTIDIOSA 1. REDEN VAN DE NOODMAATREGELEN 1.1 Wat is Xylella fastidiosa? Informatie over

Nadere informatie

Bladval in Prunus - Consultancy

Bladval in Prunus - Consultancy Bladval in Prunus - Consultancy In opdracht van Productschap Tuinbouw Postbus 280 2700 AG Zoetermeer Uitgevoerd door: Cultus Agro Advies Zandterweg 5 5973 RB Lottum DiagnostiekService Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Position paper EU-voorstel Plant- en diergezondheidspakket

Position paper EU-voorstel Plant- en diergezondheidspakket Position paper EU-voorstel Plant- en diergezondheidspakket Inleiding Op 6 mei 2013 heeft de Europese Commissie een pakket gepubliceerd aangaande Plant- en diergezondheid COM(2013)264. De Commissie Economische

Nadere informatie

In het voorjaar en later in het

In het voorjaar en later in het n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar Op pad met de keurmeester Boktor heeft grote impact jaargang 11 no. 42 april 2010 Na de vondst van een aantal larven en uitvlieggaten van de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 650 Nieuwe regeling voor hettoelaten van rassen, het in de handel brengen van teeltmateriaal en het verlenen van kwekersrecht (Zaaizaad- en

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Weet welk plantmateriaal je koopt! 2014 nr. 5

Weet welk plantmateriaal je koopt! 2014 nr. 5 Weet welk plantmateriaal je koopt! Als bos- en natuurbeheerder wil je bij het planten van bomen en struiken dat ze goed aanslaan en een vitale beplanting gaan vormen die voldoet aan de gestelde beheerdoelen.

Nadere informatie

BESLUIT ERKENNINGSVOORWAARDEN CONTROLE-INSTANTIES VERORDENINGEN HYGIËNEMAATREGELEN (PPE) 2011

BESLUIT ERKENNINGSVOORWAARDEN CONTROLE-INSTANTIES VERORDENINGEN HYGIËNEMAATREGELEN (PPE) 2011 BESLUIT ERKENNINGSVOORWAARDEN CONTROLE-INSTANTIES VERORDENINGEN HYGIËNEMAATREGELEN (PPE) 2011 Besluit van het Productschap Pluimvee en Eieren van 3 november 2011 tot vaststelling van erkenningsvoorwaarden

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

Mei 2014 Het toezichtsbezoek, wat de BKD uitvoert voor de NVWA, heet vanaf 2014

Mei 2014 Het toezichtsbezoek, wat de BKD uitvoert voor de NVWA, heet vanaf 2014 Deze nieuwsbrief is een uitgave van BKD Bloembollenkeuringsdienst Mei 2014 Financieel nieuws Pilot Ketenregister AM Column Virusdiagnostiek 2.0 p2 p2 p3 p3 p4 p5 Risicogebaseerd keuren/ bedrijfsklassering

Nadere informatie

De koers voor de komende

De koers voor de komende Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 8 no. 33 december 2007 Meerjarenplan 2008-2012 Na uitbreiding taken, pas op de plaats Het meerjarenplan van Naktuinbouw telt zes speerpunten.

Nadere informatie

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei Centrum voor Jeugd en Gezin Bouwstenen voor de groei Moduleaanbod Stade Advies Centrum voor Jeugd en Gezin; Bouwstenen voor de groei Hoe organiseert u het CJG? Plan en Ontwikkelmodulen: Module Verkenning

Nadere informatie

Procedure BREEAM-NL Innovatiecredits. Oktober 2013

Procedure BREEAM-NL Innovatiecredits. Oktober 2013 Procedure BREEAM-NL Innovatiecredits 28 oktober 2013 Deze procedure is onderdeel van het DGBC-certificeringsysteem Datum 1 november 2012 6 juni 2013 Oktober 2013 Wijziging(en) 1. Deze tabel toegevoegd;

Nadere informatie

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY)

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) Versie 1.1 Bekende Afzender & AEO: 1 project, 1 partner Dit e-book bevat toelichting over de Bekende Afzender status en AEOcertificering. Wat houden beide erkenningen

Nadere informatie

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête.

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Bureau Architectenregister heeft in het voorjaar van 2015 een onderzoek onder de ingeschrevenen in het register laten uitvoeren. Aan alle bij Bureau Architectenregister

Nadere informatie

Tarieven Keuringen 2015 Alle genoemde tarieven in deze lijst zijn exclusief BTW

Tarieven Keuringen 2015 Alle genoemde tarieven in deze lijst zijn exclusief BTW Tarieven Keuringen 2015 Tarievenlijst Naktuinbouw Keuringen 2015, pagina 1 INDEX KEURINGSTARIEVEN 2015 ALGEMEEN PAGINA 3 SECTOR BLOEMISTERIJGEWASSEN 4 Algemeen 4 Gewasgroep Snijbloemen 4 Gewasgroep Kamerplanten

Nadere informatie

Gerelateerde informatie

Gerelateerde informatie Vergaderjaar 2003-2004 Kamerstuk 29650 nr. 3 Te raadplegen sinds donderdag 24 juni 2004 Toon volledige inhoudsopgave Aanhef Lichaam Ondertekening BIJLAGE: Gerelateerde informatie Toon alle stukken in dossier

Nadere informatie

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Inhoudsopgave Samenwerken aan initiatieven 3 Wat kan FloraHolland voor u betekenen 5 Van producttafel naar productmarktplan

Nadere informatie

In februari besloot het bestuur

In februari besloot het bestuur n i e u w s Naktuinbouwnieuws verschijnt drie keer per jaar CPVO-accreditatie behaald voor 950 gewassen jaargang 12 no. 45 april 2011 In juli 2010 vond de audit plaats bij de afdeling Rassenonderzoek voor

Nadere informatie

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013 ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA 14 juni 2013 Deze activiteit is omschreven ten behoeve van de overdracht van activiteiten van het Productschap Akkerbouw (PA) aan private organisaties naar aanleiding

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Memorandum of Understanding inzake de totstandkoming binnen Nederland van een Expert Centre voor Speciality Crops

Memorandum of Understanding inzake de totstandkoming binnen Nederland van een Expert Centre voor Speciality Crops Memorandum of Understanding inzake de totstandkoming binnen Nederland van een Expert Centre voor Speciality Crops Met dit Memorandum geven de genoemde partijen aan een Expert Centre voor Speciality Crops

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025)

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) NEa, 20-07-2012, versie 1.0 INTRODUCTIE In artikel 34 van de Monitoring en Rapportage Verordening (MRV) is beschreven

Nadere informatie

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Samengesteld op basis van verkenningen binnen het programma Sggv, 2009-2012. Dit geanonimiseerde document is in licentie gegeven op basis van een Creative Commons

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

Samen werken aan voedselveiligheid

Samen werken aan voedselveiligheid Samen werken aan voedselveiligheid Een eerste kennismaking Roel Robbertsen, voorzitter SecureFeed Jaarvergadering Comité van Graanhandelaren Rotterdam, 20-11-2014 Inhoud presentatie Wie en wat is SecureFeed

Nadere informatie

Shipment Processing Software

Shipment Processing Software Shipment Processing Software Eén geïntegreerde softwareoplossing voor het automatisch opmaken van alle soorten (export) documenten, het afhandelen van de digitale communicatie met alle betrokken instanties

Nadere informatie

Protocol Toetsing en Selectie Asiel, Migratie en Integratiefonds 2014-2020. Deel A

Protocol Toetsing en Selectie Asiel, Migratie en Integratiefonds 2014-2020. Deel A vast moeten stellen voor het selecteren en uitvoeren van projecten. Art 24 lid 4 van Verordening EU 514-2014 stelt dat de lidstaten transparante regels en procedures bijdrage van de Unie in het kader van

Nadere informatie

De rol van Phytophthora bij scheut- en stengelrot in pioenroos

De rol van Phytophthora bij scheut- en stengelrot in pioenroos De rol van Phytophthora bij scheut- en stengelrot in pioenroos Casper Slootweg en Peter Vink (PPO) Henk van den Berg (Henk van den Berg Teelt- en bedrijfsadvies) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Sector

Nadere informatie

AANWIJZING ZZ-13 ERKENNING VAN CERTIFICERING DOOR BEDRIJVEN 2015-2016

AANWIJZING ZZ-13 ERKENNING VAN CERTIFICERING DOOR BEDRIJVEN 2015-2016 AANWIJZING ZZ-13 ERKENNING VAN CERTIFICERING DOOR BEDRIJVEN 2015-2016 De vaste commissie voor zaaizaden heeft de volgende aanwijzingen vastgesteld voor de erkenning van certificering door bedrijven. De

Nadere informatie

Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg

Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg In dit nummer: Accreditatie opleiding Officier van Dienst Geneeskundig Nieuwe GHORdiaanse basisopleiding Actualisatie kennispublicatie GHOR Save the date: Relatiemiddag

Nadere informatie

Champignon teelt. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels

Champignon teelt. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels Champignon teelt Champignonteelt Hoewel champignons zelf schimmels zijn stimuleert het gebruik van Vires5 Food de groei en de ontwikkeling van de champignons. Vires5 Food staat garant voor een constante

Nadere informatie

Internetpanel Dienst Regelingen

Internetpanel Dienst Regelingen Internetpanel Dienst Regelingen Resultaten peiling 2: Ervaringen E met de aanvraag van SNL 203 April 203. Inleiding In januari en februari 203 is een peiling georganiseerd over de ervaringen met de aanvraag

Nadere informatie

Green Business School Bert van Sonsbeek (Techniek) en Rob Kerkmeester (Gewasbescherming)

Green Business School Bert van Sonsbeek (Techniek) en Rob Kerkmeester (Gewasbescherming) Green Business School Bert van Sonsbeek (Techniek) en Rob Kerkmeester (Gewasbescherming) Inhoud presentatie Over Over Sector Green Business School Precisielandbouw op Hogeschool HAS Den Bosch Toekomst,

Nadere informatie

Aan de handel en import

Aan de handel en import Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 6 no. 21 maart 2005 Plantenpaspoortplicht voor zaden uitgebreid Aan de handel en import van zaden van tomaat, boon en zonnebloem zijn

Nadere informatie

Reglement voor de Permanente Educatie van in het NFFI ingeschreven deskundigen 23 oktober 2015

Reglement voor de Permanente Educatie van in het NFFI ingeschreven deskundigen 23 oktober 2015 Secretariaat: Klokkegat 26 6741 EL LUNTEREN info@nffi.nl www.nffi.nl 1. Inleiding Reglement voor de Permanente Educatie van in het NFFI ingeschreven deskundigen 23 oktober 2015 De in het register van de

Nadere informatie

Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import)

Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import) Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import) Inleiding Inspectie Programmas Inspectie proces Resultaten Ontwikkelingen Thorwald Geuze Teamleider Toezichtontwikkeling Fytosanitair Divisie Landbouw en

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Bijeenkomst Alumni Wageningen. Datum 15 april 2014. Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening

Bijeenkomst Alumni Wageningen. Datum 15 april 2014. Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening Bijeenkomst Alumni Wageningen Datum 15 april 2014 Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening Wageningen NM 10 1971 1979 Jan Omvlee 100% zelfstandig 100% mensen 100% groenten Onze aanpak

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR ONLINE BESTELLEN ANFORS.COM. Uw persoonlijke ingang naar Anfors voor tijdwinst, meer kennis en gemak

HANDLEIDING VOOR ONLINE BESTELLEN ANFORS.COM. Uw persoonlijke ingang naar Anfors voor tijdwinst, meer kennis en gemak HANDLEIDING VOOR ONLINE BESTELLEN ANFORS.COM Uw persoonlijke ingang naar Anfors voor tijdwinst, meer kennis en gemak Geachte relatie, Wij waarderen uw klandizie en interesse in onze producten ten zeerste.

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

Na verwachting zullen

Na verwachting zullen Naktuinbouwnieuws n i e u w s verschijnt vier keer per jaar jaargang 6 no. 25 december 2005 Fyto-inspecties naar keuringsdiensten Bedrijfsleven: Ja, mits Op 23 november gaf het bedrijfsleven aan het ministerie

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Vraag en antwoord KR medium

Vraag en antwoord KR medium Algemeen De testomgeving wordt elke zondag ververst. Is het mogelijk om dit voor een bepaalde exporteur uit te zetten? Het is niet mogelijk om dit per exporteur te doen. Dit kan alleen voor alle exporteurs

Nadere informatie

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) vergroot het vertrouwen in de Nederlandse rechtspraak door het waarborgen van een constante hoge

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen 2009/2010 Inhoudsopgave Algemeen............................................................................................................... 3 Areaalgegevens

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Per saldo extra middelen voor onderzoek en innovatie in de topsector Tuinbouw& Uitgangsmaterialen in het nieuwe regeerakkoord; Alleen door

Per saldo extra middelen voor onderzoek en innovatie in de topsector Tuinbouw& Uitgangsmaterialen in het nieuwe regeerakkoord; Alleen door Samenvatting Najaarsconferentie Greenport Holland van Syntens, Bruni Hofman/Tom Bakker wanneer 1 november 2012 contactpersoon Jacky Djaidoen afdeling telefoon 088-444 0 108 e-mail jacky.djaidoen@syntens.nl

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Regelgeving. Certificeringsprocedure Acceptant Payment Service Provider (APSP) Versie 1.0 1 februari 2012 12.008_LB Cert

Regelgeving. Certificeringsprocedure Acceptant Payment Service Provider (APSP) Versie 1.0 1 februari 2012 12.008_LB Cert Certificeringsprocedure Acceptant Payment Service Provider (APSP) Versie 1.0 1 februari 2012 12.008_LB Cert Inhoudsopgave 1. Algemeen 3 1.1 Doel van de certificeringsprocedure 3 1.2 Reikwijdte van de certificeringsprocedure

Nadere informatie

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Datum 24 september 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Scenario 1: Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de vulling van de monitor, met aanvullingen

Nadere informatie

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013 1 TOELICHTING HANDELSNORMEN VOOR EIEREN VERZAMELAARS Inhoud 1 Algemeen 2 Vergunning / registratie 3 Ontvangst, transportverpakking, begeleidend document eieren 4 Intraverkeer van eieren 5 Merken van de

Nadere informatie

Raad d.d. Zl ì11 lots Besluit" LWCL^İÍ^, L U?-t~ yn. Ļ'i)~Pf^ h&ĺ..

Raad d.d. Zl ì11 lots Besluit LWCL^İÍ^, L U?-t~ yn. Ļ'i)~Pf^ h&ĺ.. Raad d.d. Zl ì11 lots Besluit" LWCL^İÍ^, L U?-t~ yn. Ļ'i)~Pf^ h&ĺ.. Raadsvoorstel no. R2014.0120 Agendapunl no. 9 z Onderwerp Uitgeest. 13 januari 2015 Voorstel inzake Hulp bij het huishouden in 2016 Aan

Nadere informatie

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO oetermeer Presentatie Afsterven steenfruitbomen Klantendag Stonefruitconsult Echteld Donderdag 7 maart Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO Boomuitval Grotere verliezen aan bomen binnen steenfruit

Nadere informatie

{COM(2006) 684 definitief} {SEC(2006) 1449}

{COM(2006) 684 definitief} {SEC(2006) 1449} COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 20.11.2006 SEC(2006) 1448 WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE Begeleidend document bij het Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Nadere informatie

Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw

Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw Productschap Tuinbouw kennisknooppunt platform overheid op maat van de tuinbouw Productschap Tuinbouw 30.000 ondernemingen De Nederlandse tuinbouw- en groensector bestaat uit een kleine 30.000 ondernemingen

Nadere informatie

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 43006 3540 AA Fout: Bron van verwijzing niet gevonden De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 0910655 Ag nr. : Datum : 15-12-09

Raadsvoorstel Reg. nr : 0910655 Ag nr. : Datum : 15-12-09 Ag nr. : Onderwerp Tariefaanpassingen en overige wijzigingen van de verordeningen/besluiten betreffende de belastingen en rechten voor het jaar 2010 (aanvulling). Voorstel Door vaststelling van de verordeningen/besluiten,

Nadere informatie

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 VERORDENING (EU) Nr. 284/2011 VAN DE COMMISSIE van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer

Nadere informatie

Reglement Fonds Kleine Toepassingen (versie: 3.0)

Reglement Fonds Kleine Toepassingen (versie: 3.0) Reglement Fonds Kleine Toepassingen (versie: 3.0) Artikel 1. Definities: In dit reglement wordt verstaan onder: 1.1. Stichting: Stichting Kleine Toepassingen Gewasbeschermingsmiddelen, welke onder meer

Nadere informatie

HOOFDLIJNENAKKOORD WATERZUIVERING IN DE GLASTUINBOUW

HOOFDLIJNENAKKOORD WATERZUIVERING IN DE GLASTUINBOUW HOOFDLIJNENAKKOORD WATERZUIVERING IN DE GLASTUINBOUW LTO Glaskracht Nederland, Nederlandse Stichting voor Fytofarmacie (Nefyto), Unie van Waterschappen (UvW), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG),

Nadere informatie

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Gemeente Bussum Vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen 2012 Brinklaan 35 Postbus 6000

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Skal-Tarievenblad 2016

Skal-Tarievenblad 2016 Skal-Tarievenblad 2016 Dit reglement is door het bestuur van Stichting Skal vastgesteld op 24 maart 2016, goedgekeurd door de Staatssecretaris van Economische Zaken op 19 mei 2016 en treedt in werking

Nadere informatie

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015:

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015: Pensioen blad voor ondernemers april 2015 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 wat vinden we van ons pensioenfonds 4 Premie in 2015: pensioenpremie blijft gelijk 5 Welk pensioenloon

Nadere informatie

CBRNe bij het Nederlands Forensisch Instituut. Vooruitstrevende technieken en diepgaande kennis

CBRNe bij het Nederlands Forensisch Instituut. Vooruitstrevende technieken en diepgaande kennis CBRNe bij het Nederlands Forensisch Instituut Vooruitstrevende technieken en diepgaande kennis Toonaangevend forensisch CBRNe-onderzoek Het CBRNe-programma van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI)

Nadere informatie

Verslag. Klankbordgroep honorariumtarieven DOT 2012 Datum: 19 september 2011. Tijd: 19.00 uur Locatie: NZa

Verslag. Klankbordgroep honorariumtarieven DOT 2012 Datum: 19 september 2011. Tijd: 19.00 uur Locatie: NZa Verslag Klankbordgroep honorariumtarieven DOT 2012 Datum: 19 september 2011 Tijd: 19.00 uur Locatie: NZa Opening Voorzitter de heer Noorlag van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) opent de vergadering

Nadere informatie

Uitvoeringsrichtlijn Soort-Crocus

Uitvoeringsrichtlijn Soort-Crocus Het bestuur van de Stichting Bloembollenkeuringsdienst (BKD), gelet op richtlijn 98/56/EG, artikel 9 van het Landbouwkwaliteitsbesluit 2007 en de toelichting behorende bij de Landbouwkwaliteitsregeling

Nadere informatie

Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen SAMEN TEGEN CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID

Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen SAMEN TEGEN CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen SAMEN TEGEN CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID Het bedrijfsleven in Nederland is sinds jaar en dag slachtoffer van criminaliteit.

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Verslag van de 4e CCR Praktijk vergadering. van woensdag 1 september 2010 te Den Haag

Verslag van de 4e CCR Praktijk vergadering. van woensdag 1 september 2010 te Den Haag Verslag Verslag van de 4e CCR Praktijk vergadering. van woensdag 1 september 2010 te Den Haag 1. Opening De voorzitter heet alle aanwezigen van harte welkom 2. Verslag vorige vergadering en actiepunten

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Sjablonen Websupport Registratie Data Verslaglegging Websites Inrichtingen Video solutions Rapportages Consultancy Imports Helpdesk Exports Full Service Dashboards Registratie Koppelen en controleren De

Nadere informatie