Cultuurhistorie, waar staan we nu? evaluatie en ontwikkelingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cultuurhistorie, waar staan we nu? evaluatie en ontwikkelingen"

Transcriptie

1 Cultuurhistorie, waar staan we nu? evaluatie en ontwikkelingen Renovatie Goejanverwellesluis in 2013 Maart 2014 Remco Lots Watersysteembeheer DM v7b Cultuurhistorie, waar staan we nu? 1 van 24

2 INHOUD 1 Aanleiding en doel van deze evaluatie Aanleiding, waarom een evaluatie? Doel van deze evaluatie: Leeswijzer Wat hebben we ons voorgenomen? Genomen besluiten Visie, beleidsdoelen en strategie Wat hebben we gerealiseerd? Behouden en versterken van cultuurhistorische waarden van het watererfgoed Zichtbaar houden van de rol van het water en vooral van het waterbeheer in de geschiedenis van het beheersgebied Informeren over en tonen van de waardevolle cultuurhistorische elementen Wat is er nu in uitvoering en ontwikkeling? Conclusies en aanbevelingen voor beleid en beheer Bijlage 1 Cultuurhistorie in bestuursakkoord op hoofdlijnen Bijlage 2 Uitsnede uit het Waterbeheerplan Water Voorop Bijlage 3 Cultuurhistorische puntelementen Bijlage 4 Cultuurhistorische lijnelementen Bijlage 5 Toelichting restauratie dijkhuis Jaarsveld Bijlage 6 van wind, naar stoom en via diesel naar electra Bijlage 7 fietsroutes HDSR Cultuurhistorie, waar staan we nu? 2 van 24

3 1 Aanleiding en doel van deze evaluatie 1.1 Aanleiding, waarom een evaluatie? Het is acht jaar geleden dat de notitie Omgaan met cultuurwaarden is vastgesteld. Op de kaft een foto van de Waaiersluis bij Gouda die toen nog eigendom was van Rijkswaterstaat. Sinds begin van dit jaar is dit rijksmonument meegekomen bij de overdracht van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel. Na vaststelling van de notitie is cultuurhistorie verder verankerd bij het waterschap in zowel het waterbeheerplan als het bestuursakkoord op hoofdlijnen. Bij de vaststelling van het beleid is geen doelstelling opgenomen voor de termijn waarop de beleidsdoelen gerealiseerd dienen te zijn. Inmiddels is er acht jaar aan de doelstellingen gewerkt. Het college en de organisatie hebben daarom in 2012 afgesproken om toe te werken naar deze evaluatie, om vervolgens te kunnen bepalen of het beleid voldoet of aanpassing gewenst is. 1.2 Doel van deze evaluatie: De doelen van deze evaluatie zijn: - rapporteren wat er tussen 2006 en 2014 gedaan en bereikt is; - weergeven wat momenteel nog in uitvoering is; - weergeven wat actuele ontwikkelingen zijn op het gebied van cultuurhistorie; - trekken van conclusies over de effectiviteit van het beleid: - hebben we onze doelen bereikt? - hoe is er aan de doelrealisatie gewerkt en is deze uitvoering doelmatig? - is bijstelling van het beleid gewenst? 1.3 Leeswijzer Deze evaluatie is als volgt opgebouwd: - In hoofdstuk 2 worden de beleidsdoelstellingen uit 2006 beschreven, evenals de aanvullingen en bijstellingen die daarop in het waterbeheerplan en het bestuursakkoord zijn gemaakt - In hoofdstuk 3 is de realisatie van deze beleidsdoelstellingen tot nu toe beschreven evenals de gevolgde werkwijze; - In hoofdstuk 4 is weergegeven welke maatregelen nu nog in uitvoering zijn en welke ontwikkelingen er momenteel actueel zijn; - In hoofdstuk 5 zijn de conclusies en aanbevelingen opgenomen. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 3 van 24

4 2 Wat hebben we ons voorgenomen? 2.1 Genomen besluiten 2006 Op 27 september 2006 heeft het AB ingestemd met de nota Omgaan met cultuurwaarden. Het besluit luidde: 1. In te stemmen met de visie, doelen en strategie zoals verwoord in de nota Omgaan met cultuurwaarden Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (maart 2006); 2. in te stemmen met de beleidslijn om in waterplannen van het hoogheemraadschap en bij beheer en onderhoud expliciet aandacht te schenken aan het behoud, herstel of ontwikkeling van de cultuurhistorisch waardevolle waterstaatsobjecten; 3. voor het overige de nota met de daarbij behorende bijlagen voor kennisgeving aan te nemen In het bestuursakkoord wordt gesproken om via de beleving van het oppervlaktewater het werk van het waterschap dichter bij de bewoners te brengen en bij inrichtingswerkzaamheden rekening te houden met recreatief medegebruik en cultuurhistorie. Concreet staat genoemd een bestemming voor het Dijkhuis Jaarsveld te zoeken Daarnaast is in het waterbeheerplan Water Voorop geldend van in hoofdstuk 6.5 omschreven dat waterkeringen en watersystemen een cultuurhistorische waarde bezitten. Vooral als we eigenaar zijn beschouwen we behoud en herstel van de cultuurhistorie als onderdeel van onze eigen identiteit en willen een voorbeeldfunctie uitoefenen In het aangevulde bestuursakkoord wordt gesproken over het bewust omgaan met het Groene Hart als bijzonder onderdeel van het landelijk gebied. De rol die HDSR vanuit haar expertise moet aannemen is ongevraagd advies geven aan de provincies over wenselijke functie-toekenning vanuit waterperspectief. Bij het werken aan de waterveiligheid en waterbeheer wordt bij de plannen aangegeven of en hoe er rekening wordt gehouden met watererfgoed. 2.2 Visie, beleidsdoelen en strategie Het in de notitie Omgaan met cultuurwaarden geformuleerde beleid uit 2006 is opgebouwd uit een visie, beleidsdoelen, een strategie en maatregelen. De visie van HDSR op het omgaan met watergebonden cultuurhistorie luidt als volgt: HDSR beschouwt de watergebonden cultuurhistorie als onderdeel van zijn identiteit als waterschap Cultuurhistorie is geen kerntaak van het waterschap. Wel heeft HDSR verantwoordelijkheid voor het watererfgoed in zijn gebied, in het bijzonder waar sprake is van eigendom en/of beheer HDSR wil een voorbeeldfunctie vervullen als zorgvuldig beheerder van het huidige én het toekomstige watererfgoed. De geformuleerde beleidsdoelen en bijbehorende maatregelen zijn: Behouden en versterken van cultuurhistorische waarden van het watererfgoed, met als maatregelen Cultuurhistorie, waar staan we nu? 4 van 24

5 o Restauratie van één van de sluisjes aan de voet van de Heuvelrug en de sluis in de Kromme Rijn bij Cothen; o Herstel van tenminste één sprengensysteem; o Restauratie van één of twee peilschaalhuisjes. Zichtbaar houden van de rol van het water en vooral van het waterbeheer in de geschiedenis van het beheersgebied, met als maatregelen o Inrichten van een waterschaps-infocentrum over duizend jaar waterbeheer; o Organiseren van publieksmanifestaties rondom Hollandse Waterlinie en Limes; o Uitschrijven van een prijsvraag voor Kunstwerk 1122 op de plaats van de dam in de Kromme Rijn. Informeren over en tonen van de waardevolle cultuurhistorische elementen, met als maatregelen o Toeristische routes inrichten, langs de Hollandse Waterlinie en de waterstaatkundige elementen in en bij Vreeswijk; o Waaiersluis beter toegankelijk maken en samen met HHSK en Gouda een historische wandeling inrichten; o Infopaneel of Maquette plaatsen bij de uitwatering Wiel en Vogelzang; o Plaatsing van nieuwe informatieborden, bijvoorbeeld bij de Ijsseldam en de Benschopse boezem. Met het watererfgoed benadrukken van de regionale diversiteit (geen specifieke maatregelen benoemd) Tevens zijn in het waterbeheerplan uit 2010 doelen en maatregelen benoemd: De doelen uit het waterbeheerplan( ): Actief samenwerken met andere partijen. Bij de planvorming koppelen we cultuurhistorie en recreatie aan elkaar en integreren we deze met andere beleidsvelden, zoals de wateropgave. Wij maken een beleidsnota over cultuurhistorie en landschap. Herstellen van elementen die bepalend zijn voor het landschap. Bijvoorbeeld de sprengen op de Utrechtse Heuvelrug en de ontginningspatronen in de sloten van het veenweidegebied. Inwoners bewust maken van de rijke cultuurhistorie en de belevingswaarde van water, via voorlichting en educatie: o het verleden zichtbaar te maken met behulp van informatiepanelen; o jaagpaden te herstellen; o recreatieve routes te ontwikkelen; o een schoolprogramma voor water en cultuurhistorie te ontwikkelen. Uitwerking beleid Over de financiën om deze beleidsdoelen mee te realiseren vermeld het besluit uit 2006 alleen dat op basis van een plan van aanpak zal worden bezien welke middelen benodigd zijn, en dat deze worden opgenomen in de Voorjaarsnota In de voorjaarsnota 2007 is vervolgens alleen benoemd dat onder de noemer cultuurhistorie middelen beschikbaar worden gesteld voor 2 monumentale schuren in Jaarsveld, de schoorsteen van het gemaal Kamerik-Teylingens en de overdracht van de Woerdensesluis. Voor cultuurhistorie is destijds geen apart exploitatiebudget beschikbaar gesteld. De geformuleerde beleidsdoelen zijn in 2006 niet verder geconcretiseerd in een programma, voorzien van planning, budget en bemensing. Toetsing achteraf op de realisatie van de beleidsdoelen is daarom in deze evaluatie alleen in algemene zin mogelijk. Conclusie 1 De geformuleerde beleidsdoelen zijn helder maar niet verder uitgewerkt in een concreet programma, waardoor een objectieve beoordeling van de geleverde prestatie en de doelmatigheid lastig te maken is. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 5 van 24

6 3 Wat hebben we gerealiseerd? Zowel voor als na de periode van het vaststellen van de nota omgaan met cultuurwaarden zijn er maatregelen uitgevoerd en activiteiten geweest die bijdragen aan de realisatie van de genoemde beleidsdoelen. In deze evaluatie richten we ons op de maatregelen en activiteiten in de periode 2006 tot en met We hebben de uitgevoerde maatregelen en activiteiten hierna beschreven per beleidsdoel, waarbij eerst is aangegeven wat er is uitgevoerd en daarna welke werkwijze daarvoor is gevolgd. 3.1 Behouden en versterken van cultuurhistorische waarden van het watererfgoed De taak om de cultuurhistorische waarden te behouden en versterken heeft als basis twee lijsten (puntelementen en lijnelementen) met daarop de gegevens van de objecten en elementen die worden beschouwd als drager van de cultuurhistorische waarden. Bij deze lijsten behoren twee overzichtskaarten welke als bijlage aan deze evaluatie zijn toegevoegd. Deze lijsten zijn in 2005, voorafgaand aan het opstellen van de beleidsnotitie, opgesteld. Sindsdien zijn er ook objecten aangetroffen die beschouwd worden als drager van cultuurhistorie, maar niet voorkomen op de in 2005 opgestelde lijsten. Alleen de oorspronkelijke lijsten hebben momenteel de status van aangewezen erfgoed (door het bestuur vastgesteld). Beide lijsten (puntelementen en lijnelementen) zijn in 2008 samengevoegd als beheerlijst en aangevuld met ontbrekende gegevens. Een belangrijke toevoeging ten opzichte van de inventarisatie van 2005 is dat momenteel ook geregistreerd wordt of de vermelde objecten dan wel elementen door HDSR beheerd worden en of een monumentale status hebben. Van de oorspronkelijke lijsten zijn alleen aan eigen objecten (behalve de sprengen) conserveringsprojecten uitgevoerd, gericht op het behouden en versterken van de cultuurhistorische waarde. Hierna wordt daarop ingegaan. Eigen objecten De afgelopen jaren hebben we bij veel van onze cultuurhistorische objecten groot onderhoud uitgevoerd. Het betreft in de periode de volgende objecten. Renovatie stuw/sluis Werkhoven Renovatie stuw/sluis Cothen Renovatie gemaal/sluis Sandwijck de Bilt Renovatie inlaat Wijk bij Duurstede Renovatie 4 schutjes Maartensdijk Renovatie Haanwijkersluis Harmelen Renovatie Dijkhuiscomplex Jaarsveld Renovatie oeversconstructie Stadsbuitengracht Utrecht Schoorsteen gemaal Kamerik Teylingens, Woerden Reparatie sluisbodem Vreeswijk Renovatie Goejanverwellesluis, Hekendorp Lopende renovaties: Renovatie Goejanverwellebrug, Hekendorp Restauratie gemaal Kamerik Teylingens, Woerden Het grootste deel van bovenstaande objecten heeft nog een functie binnen het watersysteem, waardoor de renovatie bekostigd kon worden vanuit het reguliere onderhoudsbudget. Van de totale renovatiekosten van circa 12,5 miljoen euro is ongeveer 7 miljoen euro aan cultuurhistorie gerelateerd waarvan 1,5 miljoen gesubsidieerd is. De afgelopen 8 jaar is met aftrek van de subsidies gemiddeld per jaar geïnvesteerd. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 6 van 24

7 Op de lijst staan ook enkele objecten die wel in eigendom zijn, maar geen functie voor het huidige waterbeheer meer vervullen zoals een aantal stuwtjes bij Maartensdijk, de schoorsteen van oud gemaal Kamerik Teylingens en het Dijkhuis in Jaarsveld. Een ander voorbeeld zijn de hectometerpalen en grenspalen. Deze kleine objecten (in grote aantallen) bevinden zich op allerlei plekken langs de rivieren en dijken. Een aantal jaren geleden zijn tijdens de aanleg van natuurvriendelijke oevers langs de Kromme Rijn, tussen Odijk en Werkhoven de historische hectometerpalen (van het ministerie van oorlog) na aanleg weer teruggeplaatst. Oud stoomgemaal Kamerik Teylingens Op 25 juni 2012 is er na enkele voorbereidingsjaren een overeenkomst aangegaan met de Stichting tot behoud van gemaal Kamerik van Teylingens. Ondertussen is het oude stoomgemaal door de stichting weer tot leven gewekt en is het op meerdere data zoals Open Monumentendag, Molendagen etc. geopend en toegankelijk voor bezoekers. Na gereedkoming van de renovatie wordt er per jaar betaald aan de Stichting met als tegenprestatie dat het gemaal deugdelijk onderhouden wordt. Overige objecten (niet in eigendom) Naast het versterken van watergebonden erfgoed in eigendom zijn, om een indruk te geven van de diversiteit, hieronder twee voorbeelden weergegeven waarbij met bijdrage van het waterschap cultuurhistorie wordt behouden dan wel versterkt. Sprengen In ons beheergebied liggen 11 sprengen die niet ons eigendom zijn. Bij een aantal zijn we wel waterkwantiteitsbeheerder en betreft het zelfs een primaire watergang. Qua cultuurhistorie, ecologie en recreatiemogelijkheden zijn sprengen unieke locaties binnen het beheergebied van HDSR. Vroeger vervulde het de wateraanvoer naar de landgoederen onder andere de Stichtse Lustwarande, tegenwoordig hebben ze vooral recreatieve functie en een hoge ecologische waarde. Ze zijn nadrukkelijk zichtbaar op de Utrechtse Heuvelrug. Een vijftal sprengen in Driebergen zijn in 2009 en 2010 voor opgeknapt (met subsidie van de Provincie Utrecht). Sprengen Vollenhoven, De Bilt Cultuurhistorie, waar staan we nu? 7 van 24

8 Landschappelijke structuren Overal waar er in het gebied plannen worden verwezenlijkt wordt daar waar mogelijk naast natuur en archeologie ook met de cultuurhistorie van het landschap rekening gehouden. Specifiek is in de veenweidegebieden is bij de watergebiedsplannen Zegveld Oud Kamerik en Kamerik Kockengen rekening gehouden met het cope-landschap. En in het gebied van de Utrechtse Heuvelrug is bij de in uitvoering zijnde plannen rekening gehouden met de daar aanwezige verkaveling. Copestructuur, Enkele Wiericke bij gemaal Lange Weide,foto Kees Dekker(V&H) Werkwijze Het behoud van de cultuurhistorische waarde van de eigen objecten maakt deel uit van de reguliere onderhoudscyclus. De eigen objecten worden via deze onderhoudscyclus periodiek geïnspecteerd en indien de inspectie aanleiding geeft tot het uitvoeren van onderhoud wordt dit onderhoud opgenomen in de planning. Naast de reguliere onderhoudskosten in de exploitatie bij de afdeling uitvoering wordt groot onderhoud opgenomen in het Groot Onderhouds Plan (GOP), zowel voor kunstwerken, keringen als oevers. De extra kosten die verband houden met cultuurhistorie worden uit hetzelfde krediet gefinancierd, bij objecten met een monumentale status vindt daarnaast ook externe financiering vanuit beschikbare subsidieregelingen plaats. Het behoud van de cultuurhistorische waarde van objecten die eigendom zijn van derden wordt gestimuleerd via financiële bijdragen. Binnen de afdeling watersysteembeheer is de themabeheerder cultuurhistorie verantwoordelijk voor het onderhouden van contact met de eigenaren van de verschillende objecten op de lijst, en indien aan deze objecten groot onderhoud nodig is kan hiervoor een beroep worden gedaan op het waterschap. Afhankelijk van de hoogte van de gevraagde bijdrage beslist het college of het algemeen bestuur op de aanvraag. Voor deze bijdragen is geen aparte regeling met bijbehorend budget opgesteld, waardoor momenteel voor elke aanvraag apart naar dekking moet worden gezocht. Conclusie 2 Het waterschap heeft in de afgelopen acht jaar twaalf renovaties uitgevoerd aan eigen objecten met een grote cultuurhistorische waarde. De cultuurhistorische waarde is daarmee versterkt en aan het beleidsdoel is op dit moment voldaan. Deze conclusie wordt ondersteund: met uitzondering van de Woerdensesluis (zie hoofdstuk 4) kan worden geconcludeerd dat er momenteel geen eigen objecten zijn waar het achterstallig onderhoud dusdanig omvangrijk is dat er cultuurhistorische waarden verloren dreigen te gaan. Aan cultuurhistorisch waardevolle waterstaatsobjecten in eigendom bij anderen zijn bijdragen gegeven voor restauratie en/of ontsluiting. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 8 van 24

9 3.2 Zichtbaar houden van de rol van het water en vooral van het waterbeheer in de geschiedenis van het beheersgebied Dit beleidsdoel is gericht op het vertellen en uitdragen van het verhaal van het waterbeheer in de geschiedenis van het beheersgebied. Het doel is daarin anders dan het zichtbaar en beleefbaar maken van de cultuurhistorische objecten zelf. Samenwerking Er zijn een paar samenwerkingen in het kader van cultuurhistorie: Er is een samenwerkingsverband met 6 gemeente omtrent archivering: Het regionaal Historisch Centrum in Woerden. Een recente relevante activiteit: Het waterschap heeft financieel bijgedragen aan de digitalisering van de historische collectie waterschapskaarten van de rechtsvoorgangers van De Stichtse Rijnlanden. Inmiddels zijn de kaarten van het hoogheemraadschap Lekdijk Benedendams te raadplegen via de website van het Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek in Woerden (www.rhcrijnstreek.nl). Informatiecentrum in het Dijkhuis, Jaarsveld Na de renovatie van het stenen wachthuis, woonhuis, zwarte schuur en paardenstal is op de zolder van de zwarte schuur een opstelling gemaakt van oude dijkmaterialen. De bezoekers van Theeschenkerij Watertanden kunnen deze opstelling in het weekend bezichtigen en krijgen inzicht in het werk van de dijklegersoldaat, vroeger en nu. De leden van de Werkgroep Kunst en Cultuur Lopik verzorgen op zaterdag rondleidingen door het dijkhuis. De zolder wordt in 2014 nog definitief ingericht. Hier hoort ook een goede bebording van objecten buiten (peilschaalhuisje, schuilkelder, ontlaststelsel etc.) bij. Gemaal de Hooge Boezem in Haastrecht Zie voor de nadere beschrijving pagina 16. De grootste samenwerking die we aangegaan zijn is die met de Stichting tot behoud van het stoomgemaal Kamerik Teylingens, die reeds is beschreven onder 3.1 Eigen activiteiten Cultuurhistorische inventaris Recent is er een eenmalige actie geweest om de cultuurschatten van het waterschap in de AB zaal met beschrijvende bordjes beter toegankelijk te maken. Cultuurhistorische vondsten. Soms wordt bij werkzaamheden een vondst gedaan. Bij het baggeren van de gracht rondom Fort Blauwkapel in Utrecht (2012) is een bijzonder jachtgeweer gevonden. Het wapen dateert uit de periode Het unieke wapen lag in de fortgracht van dit Hollandse Waterliniefort. Het gaat om een zogenaamd percussiegeweer, een dubbelloopsjachtgeweer, welke na de vondst is geconserveerd. Bij het uitvoeren van projecten ontbreekt momenteel nog een duidelijk kader hoe om te gaan met archeologie en cultuurhistorie. Nu is bij bijzondere vondsten in projecten van geval tot geval bekeken hoe met de vondst wordt omgegaan. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 9 van 24

10 Op de foto poseert Huub van der Maat, als bestuurder verantwoordelijk voor baggeren, met het geweer. foto: De Telegraaf/Hfoto) Publicaties In de afgelopen jaren zijn er meerdere boeken over de cultuurhistorie van het waterbeheer in ons beheersgebied uitgegeven. Deze publicaties hebben HDSR zo n gekost: o In 2008 is het boek Utrechts Water, 1000 jaar waterbeheer in de Stichtse Rijnlanden (Adriaan Haartsen) uitgebracht. Dit boek is in 2013 gedeeltelijk herzien en herdrukt. o In 2009 verscheen het slotstuk van de geschiedenis van alle rechtsvoorgangers van Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. Na de verschijning van De Stichtse Rijnlanden. Geschiedenis van de zuidelijke Utrechtse waterschappen in 1993 was de belofte na de fusie nog om de geschiedenis van het Groot Waterschap van Woerden vast te leggen. Deze is vastgelegd door de publicatie van Grenswater, geschiedenis van het Groot-Waterschap van Woerden o In 2009 werd middels een bijdrage van HDSR De Lekdijk van Amerongen naar Vreeswijk, negen eeuwen bescherming van Utrecht en Holland (Ad van Bemmel) uitgegeven. o In 2009 zijn oude waterschapskaarten gedigitaliseed en via het RHC Rijnstreek op internet ontsloten. o In 2012 verscheen het boek Zoet & Zout (Tracy Metz) Geen element ligt zo na aan de Nederlandse culturele identiteit als water. Met ondermeer een bijdrage van HDSR is dit boek en de gelijknamige tentoonstelling in Rotterdam mogelijk geworden. Communiceren middels flyers en brochures In 2012 is er een informatieve flyer gemaakt voor het gemaal Papekop Diemerbroek. Op deze unieke lokatie waar reeds vijf eeuwen aan droge voeten gewerkt wordt zie je de ontwikkeling van malen middels een molen via stoom naar diesel en vervolgens naar electriciteit. In bijlage 6 is deze flyer te zien. Educatie en cultuur In januari 2012 is er lesmateriaal voor het voortgezet onderwijs ontwikkeld waarin watererfgoed naar voren komt. Het waterschap heeft daarnaast meegewerkt aan de kunstmanifestatie Utrecht aan zee. (www.hdsr.nl/werk/leren-water/docenten-voortgezet/). Cultuurhistorie, waar staan we nu? 10 van 24

11 Activiteiten van derden Activiteiten van derden met betrekking tot watergebonden/cultuurhistorische activiteiten kunnen vanuit het exploitatiebudget van de afdeling watersysteembeheer gestimuleerd worden. Er is een jaarlijks budget van euro voor beschikbaar. Omschrijving Aanvrager Datum aanvraag Datum betaling Bedrag (totaal) Gemaal Kamerik-Teylingens Stichting Kamerik-Teylingens Fundering molens Spengen en Molenstichting Kockengen zie hieronder Hollandse Waterlinie in beeld Stichting Groene Hart Klompenpad Achterbergpad Klompenpad Woerden-Kamerik klein onderhoud voor 4 jaar, molens Spengen en Kockengen Expositie Gemaal de Hooge Boezem Landschap Erfgoed Utrecht Landschap Erfgoed Utrecht Molenstichting , Stichting gemaal de Hooge Boezem Stichting Groene Hart Routes, ommetjes, attractiepunten Hollandse Waterlinie Gemaal Kamerik-Teylingens Stichting Kamerik Teylingens Voetpont Joostendambrug Breukelen Gemeente Breukelen Bijdrage aan boot Kromme Rijnder Stichting beheer Kromme Rijnder Tabel 1: overzicht bijdragen erfgoed derden Fundering molens Spengen en Kockengen Molen heeft weer wieken /pagina 2 /editie gw /sectie Regio - Groene Hart KOCKENGEN De Kockengense molen uit 1675 is de laatste van Stichting De Utrechtse Molens die een grote restauratie onderging. Door de dalende waterstand in de polder moest het scheprad van de molen worden verdiept. Gisteren kreeg hij weer wieken. Restauratie nadert voltooiing,,een molen heeft eigenlijk niet vier wieken legt molenaar Judith Brandon (61) meteen maar uit.,,het zijn twee roeden die aan weerskanten van de askop uitsteken Dat ze de waarheid spreekt is op geen beter moment te aanschouwen. Een grote hijskraan hijst de 24 meter lange opgeknapte Potroeden (van de Firma Pot uit Elshout) vanuit hun ligstand op het weiland in verticale positie omhoog en laat ze met precisie in de askop aan het bovenhuis zakken.,,eenmaal bevestigd lijken het er vier! Het schouwspel is zo bijzonder, dat molenaars uit de buurt, voor wie het roedesteken zeker niet nieuw is, speciaal een kijkje komen nemen.,,de restauratie van de Kockengense molen kostte bijna acht ton vertelt molenaar Arno Goubitz (67), met wie Brandon een molen in Baambrugge ( t Hoog- en Groenland) bewoont. Probleem,,Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden droeg voor de Spengense en de Kockengense molen elk euro bij. Het grootste probleem was het scheprad. Dat kon door het zakkende water niet voldoende water meer malen. Het scheprad is daarom verdiept en kan, bij een verder dalende waterstand, op een relatief eenvoudige manier verder omlaag worden gebracht Omdat de molen een beetje scheef staat, kreeg hij ook een nieuwe fundering.,,hij is helemaal vrij gegraven en op ijzeren stoelen gezet. Die zijn vervolgens volledig in beton gestort. De trap, hangbomen, vangstukken; alles is opgeknapt. De wipwatermolen is sinds april vorig jaar uit de roulatie. Voor die tijd bemaalde hij samen met de Spengense molen, ter ondersteuning van het gemaal, twee keer in de week de achterliggende polder.,,dat doet hij straks weer, vertelt Brandon, die liefst zo snel mogelijk weer met de elementen (weer en wind) aan de gang gaat.,,uniek is dat de molen vliegers krijgt, driehoekige borden die je voor extra capaciteit aan de wieken bevestigt. Het onderhuis van de molen krijgt een nieuw rietdek. Hopelijk kan de molen na de bouwvak weer draaien. (c) AD Groene Hart 2012 alle rechten voorbehouden AD Groene Hart :00:00 Krantenartikel AD Groene Hart Cultuurhistorie, waar staan we nu? 11 van 24

12 Werkwijze De uitvoering van dit beleidsdoel blijkt niet specifiek in de organisatie belegd. Aan de totstandkoming van het informatiecentrum is gewerkt door zowel het team communicatie als de afdeling huisvesting/facilitair. Educatie (met als onderdeel cultuurhistorie) is wel specifiek belegd bij het team communicatie. Voor de activiteiten onder dit beleidsdoel is geen specifiek budget vrijgemaakt, activiteiten die in het kader van dit beleidsdoel plaatsvinden worden ofwel gedekt uit reguliere exploitatie of uit specifiek voor de activiteit vrijgemaakte middelen. Voor dit onderwerp is geen aparte beleidsmedewerker of kennisdrager met een ter zake relevante opleiding aangetrokken. Er is vooral gebruik gemaakt van kennis van externen op het gebied van de geschiedenis van het waterbeheer, zowel professionele kennis als kennis bij vrijwilligers met een bijzondere interesse voor het onderwerp. De in het oorspronkelijk beleid genoemde maatregelen die niet of gedeeltelijk zijn uitgevoerd: - waterschaps-infocentrum over duizend jaar waterbeheer is ten dele uitgevoerd in het dijkhuis jaarsveld waar op het gebied van waterkeringen informatie wordt verstrekt; - het organiseren van publieksmanifestaties is niet uitgevoerd; - het uitschrijven van een prijsvraag is niet uitgevoerd. Conclusie 3 Het waterschap heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het zichtbaar maken van de rol van waterbeheer in de geschiedenis van het beheersgebied met het informatiecentrum in het Dijkhuis in Jaarsveld en de publicatie van een tweetal boeken die het verhaal vertellen. De mogelijkheden om op dit beleidsdoel resultaten te boeken lijken daarmee echter niet ten volle te zijn benut. Suggesties voor manifestaties en prijsvragen uit het oorspronkelijke beleid zijn niet opgepakt. Er is behoefte aan een duidelijk kader voor de mate waarin archeologie en cultuurhistorie in beeld dienen te komen bij projecten. 3.3 Informeren over en tonen van de waardevolle cultuurhistorische elementen Fiets- en wandelroutes In 2006 en 2007 zijn drie fietsroutes en één wandelroute uitgegeven die voeren langs historische en hedendaagse objecten van het waterbeheer. Inmiddels zijn van deze routes al zo n exemplaren verspreid. Ze zijn nog steeds geliefd maar inmiddels wel aan een update toe. De in 2.2. genoemde maatregelen zijn hierin gedeeltelijk verwezenlijkt, namelijk toeristische routes inrichten, langs de Hollandse Waterlinie en de waterstaatkundige elementen in en bij Vreeswijk. In bijlage 7 (zie ook website ) Informatieborden Naast de vervanging van eigen borden participeert het waterschap ook in initiatieven van derden. Zo is inbreng (tekstueel en financieel) geleverd bij informatieborden langs de Kromme Rijn bij Cothen, een initiatief van de gemeente Wijk bij Duurstede en boer Willem van der Horst (Loeren bij de boeren). Het watererfgoed van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (inlaat, sluizen, grenspalen) wordt hier onder de aandacht van de wandelaar gebracht. Openstelling objecten Een aantal monumenten die behoren tot het watererfgoed worden op o.a. open monumenten- en gemalen- dagen opengesteld voor het publiek. De molen Bonrepas, gemaal Kamerik-Teylingens en het gemaal de Hooge Boezem zijn onder andere objecten die op dergelijke momenten toegankelijk zijn. Bezoekerscentrum Gemaal de Hooge Boezem (geen eigendom, zie pagina 16) is overigens veel vaker opengesteld (www.gemaalhaastrecht.nl ). Ook is de zwarte schuur van ons dijkhuiscomplex in Jaarsveld s zomers in de weekenden geopend. Theeschenkerij Watertanden, Cultuurhistorie, waar staan we nu? 12 van 24

13 de werkgroep Kunst en Cultuur Jaarsveld en Stichting Deeldenatuur organiseren hier activiteiten, waaronder rondleidingen in de bestuurszaal van het dijkhuis. Werkwijze Deze beleidstaak is belegd bij het team communicatie en de afdeling watersysteembeheer (themabeheerder cultuurhistorie). De middelen zijn afkomstig uit het algemene communicatiebudget, behalve de middelen voor de informatieborden. Deze worden gefinancierd uit het specifieke budget cultuurhistorie dat sinds 2013 deel uitmaakt van de exploitatie van de afdeling Watersysteembeheer De genoemde maatregelen: - Toeristische routes inrichten is uitgevoerd. - Waaiersluis beter toegankelijk maken en historische wandeling is niet verwezenlijkt. - Infopaneel of maquette bij de uitwatering Wiel en Vogelzang is niet voorzien in het bebordingsplan omdat voor de nieuwe borden locaties gekozen zijn waar het prettig en veilig stoppen is. Wel wordt in de fiets- en wandelroutes en op de nieuwe website van het waterschap aandacht besteed aan cultuurhistorische objecten, waar geen bord staat. - Ditzelfde geldt voor het plaatsen van nieuwe informatieborden bij de IJsseldam en de Benschopse boezem. Conclusie 4 Het waterschap heeft de afgelopen jaren de zichtbaarheid van de waardevolle cultuurhistorische objecten vergroot. Met het plaatsen van de nieuwe informatieborden in 2014 wordt hiermee een belangrijke nieuwe stap gezet. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 13 van 24

14 4 Wat is er nu in uitvoering en ontwikkeling? Aan onze eigendommen en dus ook de cultuurhistorische eigendommen wordt het normale jaarlijkse onderhoud verricht om het object in stand te houden. Het beheerregister, waarin de actuele toestand is beschreven van hetgeen wij beheren, wordt bijgehouden en indien nodig bijgewerkt. Naast deze cyclische beheeractiviteiten vinden er ook nog een aantal kenmerkende activiteiten plaats: In uitvoering van onze eigendommen: Sluisbrug Goejanverwellesluis: bij de renovatie van de monumentale sluis en brug bij Hekendorp is gebleken dat renovatie van historisch erfgoed technisch uitdagend kan zijn. Monumentale oude constructies blijken om specifieke kennis en renovatiemethoden te vragen. Bij de (inmiddels technisch afgekeurde) sluisbrug heeft dit voor de nodige technische, communicatieve en financiële uitdagingen gezorgd. Naar aanleiding van dit project heeft het college besloten dat alle monumentale constructies in het beheersgebied die bij ons in eigendom zijn opnieuw beoordeeld (en indien nodig geïnspecteerd) moeten worden. zicht op Goe-Jan-Verwellen Sluis 1733 Tekening van H. Spilman De bebording bij waterschapsobjecten wordt geactualiseerd. Het betreft hier het vervangen van oude borden en het plaatsen van extra borden indien het een belangrijk object en of element betreft welke op een goed bereikbare lokatie ligt. In april 2013 heeft het college ingestemd met het voorstel voor de vervanging van de oude blauwe toeristische informatieborden in het gebied. Het plan wordt in twee jaar tijd gefaseerd uitgevoerd. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 14 van 24

15 De renovatie van het oude gemaal Kamerik-Teylingens is in uitvoering. De fundatie van het pand is slechter dan verwacht. Momenteel wordt geïnventariseerd wat hiermee te doen. gemaal Kamerik-Teylingens te Kamerik De renovatie van inlaat Hekendorp is in uitvoering. Dit bijzondere object ligt zowel op onze waterschapsgrens als op de provinciegrens en is een belangrijke schakel in de Kleinschalige Water Aanvoer (KWA). Hier wordt een cultuurhistorische heul (gemetselde toog) gerestaureerd en qua capaciteit uitgebreid zodat deze inlaat voor voldoende zoetwater kan zorgen in droge tijden. (dm blz.12 tmt 15 en DM ) Beeldje van Hansje Brinker op de Woerdensesluis te Spaarndam Een speciaal object is de Woerdensesluis in Spaarndam, in het beheersgebied van het Hoogheemraadschap van Rijnland, welke niet meer als sluis gebruikt wordt. Ivm zijn ligging in een C-kering vervult het nog een kerende functie. Dit monumentale object was ooit het uitwateringsmiddel van het groot waterschap van woerden naar zee. Tevens staat hier het beroemde beeldje van Hansje Brinker waar vele toeristen die ons land bezoeken langs gaan. Het waterschap is met Rijnland in gesprek over de overdracht van dit object, welke achterstallig onderhoud heeft. Het huidige beleid geeft geen specifieke uitgangspunten voor de omgang met dergelijke objecten en in dit specifieke geval is geen apart budget gereserveerd. Op dit moment wordt ambtelijk een notitie voorbereid. Meer info is te vinden op Cultuurhistorie, waar staan we nu? 15 van 24

16 Eigendom van derden: Gemaal Hooge Boezem, Haastrecht Oud gemaal en machinistenwoning de Hooge Boezem zijn belangrijke cultuurhistorische objecten en worden als representatieve en educatieve ruimten ook door HDSR gebruikt. De stichting heeft een verzoek ingediend voor o.a. vernieuwing van de presentaties en aanpassing van de ontvangstruimte en voorzieningen voor een totaalbedrag van Met de inzet van eigen middelen van de stichting, zoekt men een bijdrage van van provincies, gemeenten, waterschappen en sponsoren. HDSR beziet momenteel voor een deel bij te dragen mits ook andere waterschappen participeren. De stichting beschikt dan over een museumachtige opstelling, een presentatie met kleine films over wateritems als overstromingen, over een maquette van de waaiersluis, een draaiend gemaal en een model waarin de waterstromen uitgelegd worden. Ontwikkelingen Gemaal Hooge Boezem te Haastrecht Het communiceren over cultuurhistorie krijgt door het digitale tijdperk waarin we leven een stroomversnelling. Er zijn talrijke mogelijkheden. Via internet kan veel informatie ontsloten worden, QR codes kunnen worden ingezet etc. etc. Als we naar andere waterschappen kijken zien we diverse vormen van - info centra omtrent cultuurhistorie - specifiek op dit vakgebied vakkundige personele bezetting We worden regelmatig benaderd door landelijke stichtingen op dit vakgebied: - Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland, - Nederlandse gemalen stichting - Heemschut, Vereniging tot bescherming van cultuurmonumenten De bijeenkomsten van de stichting HSSN worden benut om op het vakgebied bij te blijven. Conclusie 5 Op dit moment zijn een aantal grote projecten en initiatieven in uitvoering waarmee we het behoud en de zichtbaarheid van watererfgoed nadrukkelijk een plaats geven in ons takenpakket. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 16 van 24

17 5 Conclusies en aanbevelingen voor beleid en beheer Op basis van de uitgevoerde evaluatie zijn de volgende conclusies getrokken: Conclusie 1 De in 2006 geformuleerde beleidsdoelen zijn helder maar niet verder uitgewerkt in een concreet programma, waardoor een objectieve beoordeling van de geleverde prestatie en de doelmatigheid lastig te maken is. Conclusie 2 Het waterschap heeft in de afgelopen acht jaar twaalf renovaties uitgevoerd aan eigen objecten met een grote cultuurhistorische waarde. De cultuurhistorische waarde is daarmee versterkt en aan het beleidsdoel is op dit moment voldaan. Deze conclusie wordt ondersteund; met uitzondering van de Woerdensesluis (zie hoofdstuk 4) kan worden geconcludeerd dat er momenteel geen eigen objecten zijn waar het achterstallig onderhoud dusdanig omvangrijk is dat er cultuurhistorische waarden verloren dreigen te gaan. Aan cultuurhistorisch waardevolle waterstaatsobjecten in eigendom bij anderen zijn bijdragen gegeven voor restauratie en/of ontsluiting. Conclusie 3 Het waterschap heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het zichtbaar maken van de rol van waterbeheer in de geschiedenis van het beheersgebied met het informatiecentrum in het Dijkhuis in Jaarsveld en de publicatie van een tweetal boeken die het verhaal vertellen. De mogelijkheden om op dit beleidsdoel resultaten te boeken lijken daarmee echter niet ten volle te zijn benut. Suggesties voor manifestaties en prijsvragen uit het oorspronkelijke beleid zijn niet opgepakt, wellicht vanwege ontbrekende sturing, kennis en middelen. Er is behoefte aan een duidelijk kader voor de mate waarin archeologie en cultuurhistorie in beeld dienen te komen bij projecten. Conclusie 4 Het waterschap heeft de afgelopen jaren de zichtbaarheid van de waardevolle cultuurhistorische objecten vergroot. Met het plaatsen van de nieuwe informatieborden in 2014 wordt hiermee een belangrijke nieuwe stap gezet. Conclusie 5 Op dit moment zijn een aantal grote projecten en initiatieven in uitvoering waarmee we het behoud en de zichtbaarheid van watererfgoed nadrukkelijk een plaats geven in ons takenpakket. Samenvattend Op basis van de voorgaande conclusies en met de belangrijke kanttekening dat de doelen niet afrekenbaar zijn opgesteld kan samenvattend worden geconcludeerd: Dat het waterschap in de afgelopen acht jaar de zichtbaarheid en het behoud van de cultuurhistorisch waardevolle objecten van het waterbeheer in het beheersgebied heeft vergroot; Dat op het gebied van het zichtbaar maken van de geschiedenis en het verhaal van het waterbeheer in het beheersgebied een aantal belangrijke stappen zijn gezet en meer mogelijk lijkt dan tot nu toe is ondernomen; Dat de beleidsdoelen op zich helder, realistisch en logisch zijn maar dat de effectiviteit van het beleid kan worden vergroot door de doelen meer afrekenbaar te maken. Aanbevelingen De conclusies leiden tot de volgende aanbevelingen: Blijf uitgaan van de huidige beleidsdoelen, maar voorzie deze van een concreet programma voor de jaren (wat gaan we in deze periode doen om de beleidsdoelen vorm te geven) ; Beleg de taken binnen het programma expliciet in de organisatie en geef duidelijkheid over de middelen die voor het beleidsdoel kunnen worden ingezet; Laat het programma en de daarvoor benodigde middelen bestuurlijk vastleggen. Ontwikkel een specifiek kader voor archeologie en cultuurhistorie binnen projecten. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 17 van 24

18 Bijlage 1 Cultuurhistorie in bestuursakkoord op hoofdlijnen In zowel het bestuursakkoord van als in de aanvulling van het bestuursakkoord staan voor de cultuurhistorie relevante tekstpassages. Bestuursakkoord op hoofdlijnen (DM ) - Recreatief medegebruik Waterbeheer kan niet los worden gezien van de samenleving; onze inwoners hebben allemaal in meer of mindere mate hun eigen beleving met water. Daar wil de Stichtse Rijnlanden ook op ingaan. Waar mogelijk moeten we via die beleving van het oppervlaktewater het werk van het waterschap dichter bij onze bewoners brengen, zonder hierbij teveel in zendingsgedrang te vervallen. Bij de fysieke inrichting van onze wateren en onze keringen willen we hiermee dus nadrukkelijk rekening houden. -Cultuurhistorie Er zal gezocht worden naar een bestemming voor het dijkhuis in Jaarsveld Aanvulling Bestuursakkoord op hoofdlijnen (DM ) Uit de aanvulling van het bestuursakkoord op hoofdlijnen van 9 mei 2012 zijn de twee onderstaande alinea s Bewust omgaan met behoud Groene Hart Een bijzonder onderdeel van het landelijk gebied is het Groene Hart. Voor het behoud van het Groene Hart is het waterbeheer een essentiële factor. Het is daarom van belang bij het werk in het Groene Hart hier bewust mee om te gaan. Dat betekent onder andere het vasthouden aan de elementen van een robuust en duurzaam watersysteem zoals omschreven in de Voorloper Groene Hart : grootschalige waterberging in combinatie met natuur en recreatie binnen de EHS, kleinschalige waterberging door verbrede sloten, grotere peilvakken, flexibel peilbeheer. Daarbij hoort ook duidelijkheid over de functietoekenning door de provincie(s) op de lange termijn in relatie tot een duurzaam waterbeheer. Die duidelijkheid is nodig om het voor de agrarische ondernemers mogelijk te maken hierop in te spelen bij het (verder) ontwikkelen van hun bedrijven. HDSR zal op basis van haar expertise en vanuit de rol van waterautoriteit een ongevraagd advies aan de provincie verstrekken over de wenselijke functietoekenning vanuit waterperspectief (water stuurt RO versus RO stuurt water). Watererfgoed Waterschappen hebben de burger veel te bieden op het vlak van watererfgoed. Zo zal het Dijkhuis in Jaarsveld nog in deze bestuursperiode aan beide aspecten invulling geven. Dit kan overigens ook beleefd worden door naar het landschap te kijken, zie bijvoorbeeld de wielen in het rivierengebied en het cope-landschap in het veenweidegebied. Bij het werken aan de waterveiligheid en het waterbeheer wordt bij de plannen aangegeven of dat speelt en hoe men er rekening mee houdt. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 18 van 24

19 Bijlage 2 Uitsnede uit het Waterbeheerplan Water Voorop Cultuurhistorie, waar staan we nu? 19 van 24

20 Bijlage 3 Cultuurhistorische puntelementen Cultuurhistorie, waar staan we nu? 20 van 24

21 Bijlage 4 Cultuurhistorische lijnelementen Cultuurhistorie, waar staan we nu? 21 van 24

22 Bijlage 5 Toelichting restauratie dijkhuis Jaarsveld Dijkhuis in Jaarsveld Het dijkhuis in Jaarsveld aan de Lekdijk Oost 12 is het voormalige waterschapskantoor. Het is gebouwd in 1903 in neorenaissancestijl naar een ontwerp van architect J.F. Klinkhamer. Het verving destijds het oude dijkhuis uit 1675 dat op dezelfde plek stond. In totaal is hier ruim drie eeuwen - van 1675 tot dijkbestuur gepleegd. De gevelsteen in de voorgevel bevat de spreuk 'Vivo leo cespite tutus: De Hollandse Leeuw is veilig achter de groene zoden van de dijk.' Waakhuis Vroeger diende het dijkhuis tevens als waakhuis. In perioden van hoog water werd het dijkleger gehuisvest in waakhuizen. De gebouwen - meest boerderijen - die voor dat doel waren aangewezen, werden gemarkeerd met genummerde waakhuispalen. Langs de Lekdijk tussen Amerongen en Schoonhoven zijn nog een aantal van deze betonnen palen terug te vinden. Eén ervan staat hier bij het dijkhuis. Peilschaalhuisje Aan de rivierzijde van het dijkhuis in Jaarsveld staat een peilschaalhuisje. Het gebouwtje dateert uit 1896 en diende om de waterstand bij hoog water nauwkeurig af te lezen (zonder last van golfslag). Onderin de hoge achterwand kon het water via een gat naar binnen stromen. Binnen stond tegen de achterwand een peilschaal waarop men - via een luik in het dak - de waterstand kon aflezen. Voor de komst van de peilschaalhuizen aan het einde van de 19e eeuw las men de waterstand af op houten palen. Het kritieke punt bij hoog water heette de Clockeslag. Als dit punt was bereikt, werd het dijkleger door het luiden van kerkklokken gealarmeerd. Filmdecor & kantoor Het Dijkhuis speelde een centrale rol in de verfilming van de roman 'Het wassende water' van Herman de Man. Behalve eenmalig als filmdecor, was het dijkhuis tot 1997 in gebruik als kantoor en vergaderplaats voor achtereenvolgens het Hoogheemraadschap van den Lekdijk Benedendams, het Waterschap Lopikerwaard en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Het dijkhuis heeft nu een representatieve functie. Cultuurhistorie, waar staan we nu? 22 van 24

23 Bijlage 6 van wind, naar stoom en via diesel naar electra Cultuurhistorie, waar staan we nu? 23 van 24

24 Bijlage 7 fietsroutes HDSR Cultuurhistorie, waar staan we nu? 24 van 24

Toelichting. Startnotitie Cultuurhistorie. Aanleiding Startnotities

Toelichting. Startnotitie Cultuurhistorie. Aanleiding Startnotities Toelichting Aanleiding Startnotities Naar aanleiding van de overleggen tussen de fractieleiders van de verschillende partijen van het Algemeen Bestuur van is het startdocument voor de vorming van het College

Nadere informatie

INVESTERINGSVOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

INVESTERINGSVOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR INVESTERINGSVOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder E.T.J.M. Rutting Vergadering : 6 mei 2014 Agendapunt : 9. Bijlagen : Rapport BOEi haalbaarheid herbestemming gemaal Oude Rijn Onderwerp

Nadere informatie

AGENDAPUNT 14. Onderwerp: restauratie en renovatie van de bijgebouwen Dijkhuis Jaarsveld. Nummer: 427293. Voorstel

AGENDAPUNT 14. Onderwerp: restauratie en renovatie van de bijgebouwen Dijkhuis Jaarsveld. Nummer: 427293. Voorstel VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 14 Onderwerp: restauratie en renovatie van de bijgebouwen Dijkhuis Jaarsveld. Nummer: 427293 In D&H: 24-05-2011 Steller: P.A. Holt In Cie: BMZ Telefoonnummer:

Nadere informatie

Als bijlage bij dit voorstel is het communicatieplan voor de vier projecten bijgevoegd (bijlage 6).

Als bijlage bij dit voorstel is het communicatieplan voor de vier projecten bijgevoegd (bijlage 6). VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Kredietaanvraag projecten Nota Ruimte middelen Nummer: 447055 In D&H: 18-10-2011 / 13-12-2011 Steller: ir. J. van Zuijlen/W. van Buren In Cie:

Nadere informatie

Beleid cultuurhistorisch vastgoed

Beleid cultuurhistorisch vastgoed Beleid cultuurhistorisch vastgoed Rijks- en gemeentelijke monumenten in eigendom van het Hoogheemraadschap van Delfland Maart 2014 Kenmerk: 1125989 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Proces 3. Waardering van

Nadere informatie

De lokale maat in waterbeheer

De lokale maat in waterbeheer De lokale maat in waterbeheer met lokale kennis en betrokkenheid Een praktisch waterschap voor iedereen! Tegen maatschappelijk zo laag mogelijke kosten Met een rechtvaardige waterschapsbelasting Duurzaam

Nadere informatie

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Nieuwe Hollandse Waterlinie Nota Ruimte budget 35 miljoen euro Planoppervlak 300 hectare Trekker Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Nieuwe Hollandse Waterlinie Stevige nieuwe ruggengraat voor de Linie De Nieuwe Hollandse

Nadere informatie

De Kromme Rijnstreek bloeit

De Kromme Rijnstreek bloeit OP EUROPA INVESTEERT IN ZIJN PLATTELAND 43 PROJECTEN ONDERSTEUND De Kromme Rijnstreek bloeit Resultaten LEADER Kromme Rijn 2007-2013 EU SUBSIDIE VERVIJFVOUDIGD VERSTERKING STREEKIDENTITEIT EN LEEFBAARHEID

Nadere informatie

AANLEIDING / PROBLEEMSTELLING

AANLEIDING / PROBLEEMSTELLING Raadsvoorstel Voor de gemeenteraadsvergadering d.d. 28 september 2015 Documentnummer : 2015.0.072.749 Zaaknummer: 2015-03-01380 Onderwerp: Vaststellen bestemmingsplan 'Stadsblokken - Meinerswijk 2015'

Nadere informatie

AGENDAPUNT 3.3 ONTWERP. Onderwerp: Ontwerp begroting 2015 Nummer: 860110. Voorstel

AGENDAPUNT 3.3 ONTWERP. Onderwerp: Ontwerp begroting 2015 Nummer: 860110. Voorstel VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 3.3 Onderwerp: Ontwerp begroting 2015 Nummer: 860110 ONTWERP In D&H: 30 september 2014 Steller: A Peek In Cie: BMZ 29 oktober 2014 Telefoonnummer: 6013 SKK

Nadere informatie

Informatieavond uitbreiding KWA stap 1 omgeving Leidsche Rijn/Oude Rijn

Informatieavond uitbreiding KWA stap 1 omgeving Leidsche Rijn/Oude Rijn Verslag DM nummer: 978854 Informatieavond uitbreiding KWA stap 1 omgeving Leidsche Rijn/Oude Rijn Datum: 05-10-2015 Tijd: 20:00 21:30 uur Samenvatting van het verloop van de avond De avond is geopend door

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Toerisme en Recreatie

Toerisme en Recreatie Toerisme en Recreatie Wat speelt er? De vraagstukken over toerisme en recreatie zijn divers. Er zijn vraagstukken met betrekking tot de routestructuur, de kwaliteiten in het gebied en nieuwe functies.

Nadere informatie

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie Portefeuillehouder Steller Collegevergadering mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. I. de doelstellingen van de Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen te onderschrijven;

Gemeente Den Haag. I. de doelstellingen van de Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen te onderschrijven; RIS160605_26-JAN-2009 Gemeente Den Haag Ons kenmerk DSO/2008.4238 RIS 160605 ATLANTIKWALLMUSEUM HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, overwegende dat: - er in de Haagse samenleving veel belangstelling

Nadere informatie

1. Nieuwe Hollandse Waterlinie

1. Nieuwe Hollandse Waterlinie 1. Nieuwe Hollandse Waterlinie Nieuwe Hollandse Waterlinie Niet locatie gebonden projecten: 1.2 estauratie waterbeheersingswerken 1.5 Monitoren autonome ontwikkelingen in relatie tot de NHW 2.4 Accentueren

Nadere informatie

B.. Budget restauratie rijksmonumenten provincie Groningen 2013-2016

B.. Budget restauratie rijksmonumenten provincie Groningen 2013-2016 B.. Budget restauratie rijksmonumenten provincie Groningen 2013-2016 2016 Artikel 1 Algemeen De provincie Groningen heeft een budget beschikbaar voor restauratie en herbestemming van rijksmonumenten in

Nadere informatie

een aanvullend krediet van 135.000,- toe te kennen voor de uitgevoerde herstelwerkzaamheden aan de Oude Sluis te Nieuwegein.

een aanvullend krediet van 135.000,- toe te kennen voor de uitgevoerde herstelwerkzaamheden aan de Oude Sluis te Nieuwegein. VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 6 a/b Onderwerp: Kredietaanvraag herstelwerkzaamheden Oude Sluis Vreeswijk Nummer: 583318 In D&H: 30-10-2012 Steller: S.H.M. van de Reepe In Cie: BMZ 13-11-2012

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

In dit boekje vindt u de elf mooiste wandelroutes in de Utrechtse Venen en de Lopikerwaard.

In dit boekje vindt u de elf mooiste wandelroutes in de Utrechtse Venen en de Lopikerwaard. In dit boekje vindt u de elf mooiste wandelroutes in de Utrechtse Venen en de Lopikerwaard. Recreatie Midden-Nederland neemt u graag mee op deze wandelingen. Voor de Utrechtse Recreatieschappen en de andere

Nadere informatie

AGENDAPUNT 3.5 ONTWERP. Nummer: 885951. Onderwerp: Onderhoudsplan deel 1; Meerjarenonderhoudsplannen GHIJ i.r.t bestemmingsreserve.

AGENDAPUNT 3.5 ONTWERP. Nummer: 885951. Onderwerp: Onderhoudsplan deel 1; Meerjarenonderhoudsplannen GHIJ i.r.t bestemmingsreserve. Onderwerp: Onderhoudsplan deel 1; Meerjarenonderhoudsplannen GHIJ i.r.t bestemmingsreserve VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 3.5 Nummer: 885951 In D&H: 13 januari 2015 Steller: Jan Smorenburg

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00421740. subsidie restauratie molen Drunen

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00421740. subsidie restauratie molen Drunen Collegevoorstel Inleiding In april 2014 verzocht de eigenaar van de Drunense molen Hertogin Johanna van Brabant de gemeente Heusden om een bijdrage in de restauratie daarvan. Hij vroeg om een aanvulling

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495 Update Subsidiemogelijkheden d.d. 5 december 2013 Inleiding Het project Versterken oeverwallen Bodegraven-Woerden richt zich op het behoud en het versterken van de landschappelijke kwaliteiten van de oeverwallen

Nadere informatie

: kredietaanvraag restauratie Wetsingerzijl

: kredietaanvraag restauratie Wetsingerzijl A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 12 Onderwerp : kredietaanvraag restauratie Wetsingerzijl KORTE SAMENVATTING: De Wetsingerzijl, gelegen in het Wetsingermaar (gemeente

Nadere informatie

De grondverwerving is geregeld met de proefboerderij Zegveld voor zowel de omleiding als voor de naast gelegen grond.

De grondverwerving is geregeld met de proefboerderij Zegveld voor zowel de omleiding als voor de naast gelegen grond. VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 6 Onderwerp: Natuurvriendelijke inrichting Slimmenwetering te Zegveld Nummer: 268482 In D&H: 23-02-2010 Steller: A. van Veldhoven In Cie: BMZ Telefoonnummer:

Nadere informatie

Watergebiedsplan Langbroekerwetering

Watergebiedsplan Langbroekerwetering Topografie Zegveld Kamerik Kockengen Breukelen Vleuten Maarssen Maartensdijk Bilthoven Groenekan De Bilt Den Dolder Soesterberg Bosch en Duin Huis ter Heide bebouwing bos bouwland weiland boomgaard/ -kwekerij

Nadere informatie

Schoon en Helder Water? Natuurlijk! Water Natuurlijk. Stem 18 maart 2015 Water Natuurlijk

Schoon en Helder Water? Natuurlijk! Water Natuurlijk. Stem 18 maart 2015 Water Natuurlijk Schoon en Helder Water? Natuurlijk! Water Natuurlijk Stem 18 maart 2015 Water Natuurlijk Waarom u stemt voor de waterschappen op 18 maart 2015 Veiligheid tegen overstromingen en gezond en schoon water

Nadere informatie

Voorstel Het ontwerp-vrijstellingsbesluit vaststellen en dit ingaande 15 april 2009 gedurende 6 weken voor een ieder ter inzage leggen.

Voorstel Het ontwerp-vrijstellingsbesluit vaststellen en dit ingaande 15 april 2009 gedurende 6 weken voor een ieder ter inzage leggen. DB 06-04-2009 Agendapunt: o5 Sittard, 10 maart 2009 AAN HET DAGELIJKS BESTUUR Onderwerp: Vrijstellingsbesluit recreatief medegebruik wandelaars Voorstel Het ontwerp-vrijstellingsbesluit vaststellen en

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

Heemkundekring Willem Snickerieme en Museum Zwaluws Erfgoed

Heemkundekring Willem Snickerieme en Museum Zwaluws Erfgoed Heemkundekring Willem Snickerieme en Museum Zwaluws Erfgoed Vastgesteld door het bestuur van de heemkundekring op 9 maart 2015. Wat is het Museum Zwaluws Erfgoed? Het museum Zwaluws Erfgoed is een etnografisch

Nadere informatie

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 5 Onderwerp: Evaluatie systeem en onderwerpen begrotingswijzigingen Nummer: 796075 In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder

Nadere informatie

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen.

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen. Raadsbrief Made, 18 april 2011 Registratienr.: Onderwerp: Evaluatie Toerisme 2010 Portefeuillehouder: Ambtelijke coördinatie: Steller: M. Vos-Kroeze Grondgebied S. van Dijk Aanleiding: Met deze brief brengen

Nadere informatie

Algemeen Heeft de monumentenstatus alleen betrekking op de buitenkant of ook op de binnenkant?

Algemeen Heeft de monumentenstatus alleen betrekking op de buitenkant of ook op de binnenkant? Veelgestelde vragen Uw pand is voorgedragen als gemeentelijk monument. Wat betekent dit voor u? De gemeente Venlo heeft de meest gestelde vragen en antwoorden op een rij gezet. Staat uw vraag er niet bij,

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : M.M. Kool AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WS/WRM/CR/JEs/7985 OPSTELLER : ing. J. Esenkbrink, 0522-276829 FUNCTIE

Nadere informatie

Historische Vereniging Warder Bedrijfsplan 2011

Historische Vereniging Warder Bedrijfsplan 2011 Historische Warder Bedrijfsplan 2011 februari 2011 1 van 7 samenvatting Op 21 januari is de Historisch Warder opgericht. De vereniging heeft tot doel om: de geschiedenis van Warder vast te leggen en zo

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Overzicht vragen en antwoorden rekeningcommissie gehouden op 10 mei 2010.

Overzicht vragen en antwoorden rekeningcommissie gehouden op 10 mei 2010. Overzicht vragen en antwoorden rekeningcommissie gehouden op 10 mei 2010. A. Hiemstra (Algemene Waterschapspartij) Jaarrekening 1. Vraag: In 2009 is het aantal ingevulde fte s 314, in de begroting van

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht)

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Bijlage: Projecten in de provincie Utrecht (hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Inleiding In de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 en de Verordening

Nadere informatie

RESTAURATIEPLAN REMONSTRANTSE KERK

RESTAURATIEPLAN REMONSTRANTSE KERK RESTAURATIEPLAN VAN HET ORGEL IN DE REMONSTRANTSE KERK IN WADDINXVEEN. Korte beschrijving van het orgel Het karakteristieke orgel in de Remonstrantse kerk aan de Zuidkade in Waddinxveen is een Rijksmonument.

Nadere informatie

BELEIDSPLAN HSSN 2008-2010. Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland

BELEIDSPLAN HSSN 2008-2010. Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland BELEIDSPLAN HSSN - 2010 Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland 1 Inhoudsopgave: 1 INLEIDING... 2 2 INTERNE ORGANISATIE... 2 3 DOELSTELLING...

Nadere informatie

Gecombineerde Commissie

Gecombineerde Commissie Gecombineerde Commissie Onderwerp: Afronding KRW-Moederkrediet en KRW-Kansenkrediet Portefeuillehouder: G.P. Beugelink Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 30 september 2015 Afdeling: WSB Medewerker: Y. Wessels

Nadere informatie

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Integraal Waterplan Haarlem Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Inhoud presentatie 1. Enkele begrippen 2. Waterplan Haarlem Aanleiding en doel Gerealiseerde maatregelen Actualisatie Geplande maatregelen

Nadere informatie

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten Verkiezingen Provinciale Staten van Zuid-Holland Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten VVD: De VVD wil het karakter van het landschap van Zuid-Holland zoveel mogelijk behouden.

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie van Leiden uit zich op

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Beleidsplan 2015 Auteur: Stichting Archeologie West-Friesland Versie: 3.0 Datum : 15 april 2015

Beleidsplan 2015 Auteur: Stichting Archeologie West-Friesland Versie: 3.0 Datum : 15 april 2015 Beleidsplan 2015 Auteur: Stichting Archeologie West-Friesland Versie: 3.0 Datum : 15 april 2015 Inhoud Introductie... 1 Bestuur... 1 Gegevens... 1 Doelstellingen en activiteiten... 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

NEE. Van: W. van Bodegraven Tel nr: 8304 Nummer: 15A.00039

NEE. Van: W. van Bodegraven Tel nr: 8304 Nummer: 15A.00039 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Van: W. van Bodegraven Tel nr: 8304 Nummer: 15A.00039 Datum: 20 januari 2015 Team: Realisatie en Beheer Tekenstukken: Nee Bijlagen: 1 Afschrift aan: M. van der Marel,

Nadere informatie

Visie Landgoederen & Actieprogramma Gemeente Brummen

Visie Landgoederen & Actieprogramma Gemeente Brummen Visie Landgoederen & Actieprogramma Gemeente Brummen Verslag Informatieavond Datum: 7 mei 2013 Locatie: Gemeentehuis Brummen Kader In het kader van de Visie Landgoederen & Actieprogramma Gemeente Brummen

Nadere informatie

Op de voorstellen van gedeputeerde staten van Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland;

Op de voorstellen van gedeputeerde staten van Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland; Besluit van provinciale staten van Utrecht van 6 februari 2006, Noord-Holland van (datum), van Zuid- Holland van (datum) en van Gelderland van (datum) tot vaststelling van de Verordening waterkering West-Nederland

Nadere informatie

Projectblad Regionaal Groenprogramma. 1. Naam project: Regionaal archeologisch park/ groene schakel Matilo. 2. Gegevens aanvrager

Projectblad Regionaal Groenprogramma. 1. Naam project: Regionaal archeologisch park/ groene schakel Matilo. 2. Gegevens aanvrager 1. Naam project: Regionaal archeologisch park/ groene schakel Matilo 2. Gegevens aanvrager Gemeente Leiden Postbus 9100 2300 PC Leiden Inhoudelijk contactpersoon: Joyce Langenacker (projectleider) Projectmanager

Nadere informatie

Watergebiedsplan Greenport regio Boskoop Wateroverlast en zoetwatervoorziening Informatiebijeenkomst 30 september 2013

Watergebiedsplan Greenport regio Boskoop Wateroverlast en zoetwatervoorziening Informatiebijeenkomst 30 september 2013 Watergebiedsplan Greenport regio Boskoop Wateroverlast en zoetwatervoorziening Informatiebijeenkomst 30 september 2013 Doel en programma Vanavond willen we u informeren en horen wat u vindt van de door

Nadere informatie

Notitie van Aanbevelingen

Notitie van Aanbevelingen Nut en Noodzaak van sluizen en bruggen in Rijnland Notitie van Aanbevelingen DEFINITIEF 16 juni 2006 Waterpas Den Bosch B.V., Orthen 12, 5231 XS s-hertogenbosch, www.waterpas.nl Tel.073-6446017, fax 073-6442059,

Nadere informatie

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf Adviescommissie 30 maart 2010 Dagelijks bestuur 8 april 2010 / 10 juni 2010 (mondeling) Algemeen bestuur 1 juli 2010 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10 Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten

Nadere informatie

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID Deze folder is opgesteld door OPG en adviesbureau Wing en is gefinancierd door de provincie Overijssel. Het geeft een indicatief beeld van de resultaten van het landgoederenbeleid van de provincie Overijssel

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Landschappelijk advies. Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse

Landschappelijk advies. Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse Landschappelijk advies Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse Landschapsbeheer Zuid-Holland Landschappelijke Advies ontwikkeling Waddinxveen, 12 september 2011 Opdrachtgever : Familie Bergman Tekst : Pieter

Nadere informatie

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED STARTPAKKET RURAAL ERFGOED CHECKLIST Startpakket Ruraal Erfgoed komt tot stand onder auspiciën van Innovatieplatform Duurzame Meierij met een financiële bijdrage van Belvedere, EU (Leader+) en IDM. Projectontwikkeling:

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Midden-Delfland als Wandellandschap. Presentatie door Hein van Bohemen (voorzitter werkgroep paden van de Midden-Delfland Vereniging)

Midden-Delfland als Wandellandschap. Presentatie door Hein van Bohemen (voorzitter werkgroep paden van de Midden-Delfland Vereniging) Midden-Delfland als Wandellandschap Presentatie door Hein van Bohemen (voorzitter werkgroep paden van de Midden-Delfland Vereniging) Wandelpaden in Midden-Delfland voor het voetlicht Opbouw van de presentatie:

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

CentreNL. = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie

CentreNL. = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie CentreNL entre NL 3 CentreNL = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie spectaculair uitzicht op de Viaanse oversteek en de plaatsen Vianen, Vreeswijk en IJsselstein

Nadere informatie

BUDGETUITVAART 030-6661790

BUDGETUITVAART 030-6661790 BUDGETUITVAART 030-6661790 Na overlijden kunt u direct contact opnemen Budgetuitvaart, wij zijn 24 uur per dag bereikbaar. Bij een overlijden thuis dient u eerst uw huisarts te informeren. De huisarts

Nadere informatie

Historisch geografische typering van het landschap op Texel

Historisch geografische typering van het landschap op Texel Historisch geografische typering van het landschap op Texel Orienterend onderzoek in het kader van het masterplan Texel. Uitgevoerd door mw. Drs. M.A.C. Zwetsloot, MIMA milieu advies bureau, Dirkshorn.

Nadere informatie

De Keenesluis komt weer tot leven! Het creëren van een verpoosplek en h et beleefbaar maken van zeldzaam Nederlands erfgoed. ^^^^^^^^^^^^^ ^^^^^^^^ļ

De Keenesluis komt weer tot leven! Het creëren van een verpoosplek en h et beleefbaar maken van zeldzaam Nederlands erfgoed. ^^^^^^^^^^^^^ ^^^^^^^^ļ I -;ļ-- De Keenesluis komt weer tot leven! Het creëren van een verpoosplek en h et beleefbaar maken van zeldzaam Nederlands erfgoed. Doĩpsĩaaå 1 Fijnaaĩt ^ ^ ^ ^ ^^^^^^^^^^^^^ ^^^^^^^^ļ»v'^ r, K h Vil

Nadere informatie

Te koop wegens vrede

Te koop wegens vrede Te koop wegens vrede Ondernemers gezocht Fort Everdingen staat te koop. De huidige eigenaar, de Dienst Landelijk Gebied van het ministerie van Economische Zaken, daagt (een groep van) ondernemers uit om

Nadere informatie

Bescherming bouwhistorie monumenten 2e groep

Bescherming bouwhistorie monumenten 2e groep Embargo tot 7 juni 2015 Onderwerp Bescherming bouwhistorie monumenten 2e groep Programma Cultuur & Cultuurhistorie & Citymarketing Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Op 27 januari 2010 heeft de

Nadere informatie

Recreatieve routenetwerken. Recreatieve Routenetwerken

Recreatieve routenetwerken. Recreatieve Routenetwerken Recreatieve routenetwerken Frans Meijdam TeVoet Jeanette van t Zelfde ANWB Wie is de recreant? Wandelaar Fietser Watersporter Type recreant: Ommetjes Dagrondjes Kilometermaker Wat wil de recreant? Beleving

Nadere informatie

BELEIDSPLAN VAN DE STICHTING OUDHEIDKAMER TE ALBLASSERDAM 2013-2017

BELEIDSPLAN VAN DE STICHTING OUDHEIDKAMER TE ALBLASSERDAM 2013-2017 BELEIDSPLAN VAN DE STICHTING OUDHEIDKAMER TE ALBLASSERDAM 2013-2017 Inleiding. De doelstellingen van het beleidsplan 2008-2010 zijn nagenoeg volledig gerealiseerd. De volgende zaken zijn daarbij uitgevoerd:

Nadere informatie

Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma

Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Veiligheid van bewoners voorop Bescherming tegen overstromingen is voor Nederland van levensbelang. Een groot deel van de inwoners woont beneden

Nadere informatie

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4.

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Onderwerp Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Samenvatting De aankoop en restauratie van de langgevelboerderij is een belangrijk onderdeel van het deelproject "Versterking

Nadere informatie

agendapunt 04.B.19 Aan Commissie Waterkwaliteit

agendapunt 04.B.19 Aan Commissie Waterkwaliteit agendapunt 04.B.19 1130764 Aan Commissie Waterkwaliteit AANVRAAG INVESTERINGSPLAN EN UITVOERINGSKREDIET TEN BEHOEVE VAN EEN BIJDRAGE PUTTENVELD EN BOOSTERGEMAAL GR BEHEER GRONDWATERONTTREKKING DELFT-NOORD

Nadere informatie

Reglement museumregistratie

Reglement museumregistratie Reglement museumregistratie Stichting Het Nederlands Museumregister 1. Inleiding 'Een museum is een permanente instelling ten dienste van de gemeenschap en haar ontwikkeling, toegankelijk voor het publiek,

Nadere informatie

: Projectplan Waterwet voor het aanpassen van de verdeelwerken Baakse Beek en Groene Kanaal

: Projectplan Waterwet voor het aanpassen van de verdeelwerken Baakse Beek en Groene Kanaal Onderwerp Status : Projectplan Waterwet voor het aanpassen van de verdeelwerken Baakse Beek en Groene Kanaal : Ontwerpbesluit Datum vastgesteld door het college van dijkgraaf en heemraden : 3 december

Nadere informatie

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015 Bestuursrapportage 204 Vechtstromen Versie 24 november 205 Deze rapportage bevat een overzicht op hoofdlijnen van de voortgang van de uitvoering van het waterbeleid en dient als basis voor jaarlijks bestuurlijk

Nadere informatie

BUITENGEWONE WERKZAAMHEDEN diverse sluizen en kraanbruggen Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Brabant

BUITENGEWONE WERKZAAMHEDEN diverse sluizen en kraanbruggen Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Brabant BUITENGEWONE WERKZAAMHEDEN diverse sluizen en kraanbruggen Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Brabant Monumentenwacht Utrecht Postbus 10058 3505 AB Utrecht tel. 030-2343880

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Lijnen & boeiend landschap

Lijnen & boeiend landschap Lijnen & boeiend landschap Hoe beleef je je wandeling? Sylvia Tuinder 20 juni 2013 Samenwerken aan het landschap. Doel wandelnetwerk is: breed netwerk van wandelpaden landschap toegankelijk en aantrekkelijk

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei 1 OPSTELLER VOORSTEL: M. Gorter AFDELING: Openbare Werken PORTEFEUILLEHOUDER: R.J. Boersma. Agendapunt: No. /'05 Dokkum, 15 april 2009 ONDERWERP: Overdracht

Nadere informatie

Hoogheemraadschap van Delfland

Hoogheemraadschap van Delfland Kredietaanvraag kadeverbetering en sloop oude gemaal Nootdorp Beleidsveld: Aard voorstel: Besluitvormend Vergaderdatum: 23 april 2009 Agendapunt: B.05 Kenmerk W: 703388 Aantal bijlagen: 2 Aan de verenigde

Nadere informatie

Datum 14 april 2011 Thema Gewenst grond- en. Docbasenummer 220805 Onderwerp Renovatie gemaal Cortenoever

Datum 14 april 2011 Thema Gewenst grond- en. Docbasenummer 220805 Onderwerp Renovatie gemaal Cortenoever Voorstel Aan algemeen bestuur 27 april 2011 Portefeuillehouder A.H. Nooteboom Datum 14 april 2011 Thema Gewenst grond- en Opgemaakt door Bouw en Kwaliteit oppervlaktewaterregime Docbasenummer 220805 Onderwerp

Nadere informatie

ARCHIEF VAN HET WATERSCHAP KORTRIJK EN GIELTJESDORP, 1665-1949

ARCHIEF VAN HET WATERSCHAP KORTRIJK EN GIELTJESDORP, 1665-1949 ARCHIEF VAN HET WATERSCHAP KORTRIJK EN GIELTJESDORP, 1665-1949 STUKKEN VAN ALGEMENE AARD 46-50. Notulen van de vergaderingen van het bestuur en van stemgerechtigde ingelanden, 1858-1948. 5 delen 46. 1858-1871

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma visiedocument inclusief financiële paragraaf "Sport- en welzijnsaccommodaties gemeente Olst- Wijhe"

Uitvoeringsprogramma visiedocument inclusief financiële paragraaf Sport- en welzijnsaccommodaties gemeente Olst- Wijhe Uitvoeringsprogramma visiedocument inclusief financiële paragraaf "Sport- en welzijnsaccommodaties gemeente Olst- Wijhe" Olst/Wijhe, september 2007. doc. nr.: 0749-4-BZ-MS 1. Uitvoeringsprogramma visiedocument

Nadere informatie

AGENDAPUNT ONTWERP. Onderwerp: Projectoverstijgende Verkenning (POV) Centraal Holland Nummer: 871302. Voorstel

AGENDAPUNT ONTWERP. Onderwerp: Projectoverstijgende Verkenning (POV) Centraal Holland Nummer: 871302. Voorstel VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT Onderwerp: Projectoverstijgende Verkenning (POV) Centraal Holland Nummer: 871302 In D&H: 11-11-2014 Steller: Jannes van Hove In Cie: BMZ 25-11-2014 Telefoonnummer:

Nadere informatie

Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel.

Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel. Het (Boxtels) landschap is de leesbare biografie van Boxtel. Erfgoednota gemeente Boxtel COMMUNICATIE Erfgoednota communicatie gemeente Boxtel 1 Inleiding en leeswijzer Boxtel is een prachtige gemeente

Nadere informatie

B1303722. 28 november 2013 7. Datum: Agendapunt nr: Aan de Verenigde Vergadering. Burap 2-2013

B1303722. 28 november 2013 7. Datum: Agendapunt nr: Aan de Verenigde Vergadering. Burap 2-2013 Datum: Agendapunt nr: 28 november 2013 7. B1303722 Aan de Verenigde Vergadering Burap 2-2013 Aard voorstel Besluitvormend voorstel met investerinq Aantal Bijlagen 2 Voorstel behandeld door Datum Verenigde

Nadere informatie

Verkorte Besluitenlijst vergadering algemeen bestuur d.d. 16 december 2015

Verkorte Besluitenlijst vergadering algemeen bestuur d.d. 16 december 2015 ONDERWERP 1 Opening, vaststelling agenda en loting primus BESLUIT Opening De voorzitter opent de vergadering. Afwezig zijn de heren Van der Kruk en Scherrenberg. Vaststelling agenda De agenda wordt gewijzigd

Nadere informatie

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013.

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. Zwolle, 20 november 2013 Nr. Bestuur-4232 Aan het algemeen bestuur Onderwerp: HWBP Plannen van Aanpak Verkenningsfase

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Proces document realisatie elektrische oplaadobjecten

Proces document realisatie elektrische oplaadobjecten Proces document realisatie elektrische oplaadobjecten Nadere informatie op beleidsregels Oplaadobjecten 2014 Conform besloten B en W d.d. 1 Inhoud Inhoud... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doel...

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Grondeigenaren die bijdragen aan een mooi landschap Een bedrijfslandschapsplan in de praktijk Nieuw wandelpad vormt ingang Duurzaamheidsvallei, Moerenburg- Opening Duurzaamheidsvallei

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 6.2. Onderwerp: Concept Beleidsplan Kunst en cultuur 2008-2012 'Eén cultuur, elf gezichten'

RAADSVOORSTEL Agendanummer 6.2. Onderwerp: Concept Beleidsplan Kunst en cultuur 2008-2012 'Eén cultuur, elf gezichten' RAADSVOORSTEL Agendanummer 6.2 Raadsvergadering van 24 januari 2008 Onderwerp: Concept Beleidsplan Kunst en cultuur 2008-2012 'Eén cultuur, elf gezichten' Verantwoordelijke portefeuillehouder: M.G. de

Nadere informatie

Houtdijk 8 te Kamerik

Houtdijk 8 te Kamerik Houtdijk 8 te Kamerik ALPHEN A/D RIJN GOUDA HOUTEN WOERDEN NIEUWKOOP DEMEERN Vrijstaand wonen, in een MONUMENTALE WOONBOERDERIJ op unieke landelijke locatie in het Groene Hart. OMGEVING Een opvallend boerderijcomplex

Nadere informatie

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer POL Grensmaas 2005 + uitvoering Grensmaasproject Van Beheerakkoord Grensmaas naar Samenwerkingsovereenkomst Grensmaas

Nadere informatie

De Ouderenpartij NH maakt zich ernstig zorgen over de hoogwaterveiligheid Den Oever/Afsluitdijk/Kornwerderzand

De Ouderenpartij NH maakt zich ernstig zorgen over de hoogwaterveiligheid Den Oever/Afsluitdijk/Kornwerderzand Vragen nr. 25 Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 26 juni 2012 Onderwerp: vragen van de heer J.H. Leever (ONH). De voorzitter van Provinciale Staten van Noord-Holland deelt u

Nadere informatie

60 jaar praktisch molenbehoud

60 jaar praktisch molenbehoud BELEIDSPLAN STICHTING NOORD-HOLLANDSE MOLENFEDERATIE 2014 60 jaar praktisch molenbehoud 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Missie 3. Ambitie 4. Structuur 5. Samenwerkingsverbanden 6. Communicatie Website

Nadere informatie