Literatuurstudie Durfkapitaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Literatuurstudie Durfkapitaal"

Transcriptie

1 Literatuurstudie Durfkapitaal Samenvatting Durfkapitalisten zijn financiële intermediairs welke zich toeleggen op het investeren in nietbeursgenoteerde bedrijven die gelet op hun ontwikkelingsfase, bedrijfsactiviteit of omvang, moeilijker terecht kunnen bij andere kapitaalverschaffers (Gompers and Lerner, 2001). Hoewel durfkapitaal ofwel venture capital het succes van bedrijven zoals Apple, Google, Microsoft en Facebook mede mogelijk heeft gemaakt is er weinig bekend over hoe deze financiële intermediairs te werk gaan. Dit literatuuroverzicht geeft een overzicht van de wetenschappelijke studies op dit gebied om zo een beter inzicht te verschaffen in de werkwijze en de effecten van durfkapitaal. Het literatuuroverzicht maakt gebruik van de toonaangevende wetenschappelijke artikelen vermeld op eerste 35 pagina s van Google Scholar wanneer gezocht wordt op de term Venture Capital. De artikelen zijn door ons geselecteerd op basis van hun bijdrage aan de literatuur, de reputatie van het wetenschappelijk tijdschrift waarin het artikel is verschenen en het aantal maal dat naar het artikel wordt verwezen in andere wetenschappelijke studies. Alleen empirische studies zijn in het literatuuroverzicht opgenomen. Daarnaast zijn ook ongepubliceerde wetenschappelijke studies beschikbaar via Google Scholar of SSRN geraadpleegd. Deze ongepubliceerde studies zijn eveneens gekozen op basis van hun bijdrage aan de literatuur en het aantal maal dat naar deze studies wordt verwezen in wetenschappelijke publicaties. Alle empirische resultaten hebben betrekking op de Verenigde Staten tenzij expliciet vermeld dat het gaat om andere landen. Het is belangrijk op te merken dat het in wetenschappelijk onderzoek het vaak gaat om gemiddelden. Er bestaan dus uitzonderingen op de regel. De belangrijkste conclusie van deze literatuurstudie is dat durfkapitalisten een constructieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de bedrijven waarin zij geld investeren. Zo helpen durfkapitalisten bedrijven sneller te groeien, meer te innoveren, nieuwe producten te ontwikkelen, personeelsbeleid te professionaliseren en strategische allianties aan te gaan. Durfkapitaal heeft tevens een positieve uitwerking op ondernemerschap, innovatie en de economische ontwikkeling in een land. Innovatie en het aantal nieuwe startende ondernemingen in een bedrijfstak stijgt naarmate meer durfkapitaal in die bedrijfstak wordt geïnvesteerd. De rendementen op beleggingen in durfkapitaal zijn echter lager dan beleggingen in beursgenoteerde aandelen, in het bijzonder in Europa. Alleen een beperkt aantal durfkapitaal fondsen presteert consistent beter dan de aandelenmarkt. Dit heeft te maken met de betere vaardigheden en kennis van de beheerder van het durfkapitaal fonds. Deze literatuurstudie is onderverdeeld in een aantal deelonderwerpen. Allereerst behandelen we kort de structuur van durfkapitaal fondsen. Daarna bespreken we de werkwijze van durfkapitaal fondsen. Vervolgens behandelen we het effect van durfkapitaal op de bedrijven waarin ze investeren alsook hun het effect op de economie als geheel. Tot slot, beschrijven we de beleggingsresultaten van durfkapitaal fondsen.

2 1 De structuur van durfkapitaal fondsen Durfkapitaal wordt doorgaans verschaft door een fonds dat beheerd wordt door een fondsbeheerder. Deze fondsbeheerder kan één of meerdere durfkapitaal fondsen beheren. De fondsen hebben meestal een beperkte levensduur van 10 jaar en trachten rendement te behalen door waardevermeerdering van hun aandelenbelang in niet-beursgenoteerde bedrijven. Het geld dat door de fondsbeheerder wordt geïnvesteerd is afkomstig van institutionele beleggers en/of rijke particulieren. De fondsbeheerder krijgt een jaarlijkse vergoeding van gemiddeld 2 procent van het door beleggers aan het fonds toevertrouwde kapitaal. Daarnaast is er ook sprake van een resultaatafhankelijke beloning van gemiddeld 20% van de door het fonds behaalde winst (Sahlman, 1990; Phalippou and Gottschalg, 2008). Dit zorgt er voor dat fondsbeheerders worden beloond indien ze de beleggingsprestaties van het fonds weten te verhogen. De beperkte levensduur van het fonds betekent dat het fonds na afloop van 10 jaar haar aandelen in de ondernemingen verkoopt en de opbrengst retourneert aan de institutionele beleggers in het fonds. Deze opbrengst kan hoger of lager zijn dan de oorspronkelijke inleg. De beperkte levensduur van het fonds geeft de fondsbeheerder een prikkel om goede beleggingsresultaten te laten zien. Beleggers zullen immers niet bereid zijn om opnieuw geld te steken in een fonds beheerd door een fondsbeheerder die in eerdere fondsen onvoldoende beleggingsresultaat heeft weten te behalen. Naast deze fondsen met beperkte levensduur kan durfkapitaal ook worden verschaft door beursgenoteerde fondsen en door fondsen verbonden zijn aan een financiële instelling meestal een bank. Deze fondsen kennen geen op voorhand beperkte levensduur en halen geld op van beleggers via de openbare kapitaalmarkt of van de financiële instelling die het fonds beheert. 2 Werkwijze van durfkapitaal fondsen Durfkapitaal fondsen dienen het geld dat bij beleggers is opgehaald te investeren in nietbeursgenoteerde ondernemingen. De vraag is hoe de fondsbeheerder besluit in welke ondernemingen te investeren. De fondsbeheerder kijkt hierbij hoofdzakelijk naar de kwaliteiten van de ondernemer (Muzyka, Birley en Leleux, 1996) en of er voldoende vraag bestaat naar het (nog te ontwikkelen) product. MacMillan, Zemann, en Subbanarasimha (1987) tonen dat Investeringen in niet-beursgenoteerde bedrijven geen of weinig rendement opleveren indien de ondernemer over te weinig relevante ervaring beschikt, indien onvoldoende vraag bestaat naar het te ontwikkelen product, of indien concurrenten de ondernemer te snel af zijn door gebrekkige bescherming van het intellectueel eigendom. Hellmann en Puri (2000) tonen dat fondsbeheerders goed in staat zijn om innovatieve bedrijven te selecteren. Bedrijven die de ideeën van andere bedrijven imiteren hebben minder kans op investering door een durfkapitaal fonds. Gupta en Sapienza (1992) tonen aan dat durfkapitalisten verschillen in hun investeringsvoorkeuren. Durfkapitalisten die investeren in startende ondernemingen geven de voorkeur aan het investeren in een beperkt aantal regio s en bedrijfstakken. Grotere durfkapitaalfondsen hebben een grotere reikwijdte en investeren in meerdere regio s en bedrijfstakken. Ervaren fondsbeheerders zijn bereid meer te investeren in niet-beursgenoteerde bedrijven zodra de aandelenmarkt aantrekt (Gompers, Kovner, Lerner, en Scharfstein, 2008).

3 Durfkapitaal fondsen investeren in ondernemingen waarvan de waarde omgeven is met grote onzekerheid (Amit, Brander, en Zott, 1998). Het durfkapitaal fonds zal daarom in ruil voor haar investering zeggenschap verlangen. Hiertoe worden contracten getekend door de ondernemer en het durfkapitaal fonds. Kaplan en Stromberg (2002) vinden dat de verdeling van zeggenschap tussen beide partijen bepaald wordt door de prestatie van de onderneming. Indien de onderneming niet naar behoren presteert behouden durfkapitaal fondsen zich het recht voor om in te grijpen en in het uiterste geval de ondernemer te ontslaan. Indien de onderneming goed presteert kan de ondernemer een gedeelte van de zeggenschap die hij heeft overgedragen aan het durfkapitaalfonds terug krijgen. Daarnaast is de beloning van de ondernemer vaak gekoppeld aan de ondernemingsprestaties. Dit zorgt voor de juiste prikkels voor de ondernemer die op deze wijze er alle belang bij heeft om de onderneming tot een succes te maken. Daarnaast zullen durfkapitalisten zitting nemen in een toezichthoudend orgaan zoals de Raad van Commissarissen en frequent met de ondernemer overleggen (Sapienza en Gupta, 1994; Lerner, 1995). Dit stelt hen in staat om de ondernemingsprestaties te monitoren en tijdig problemen te signaleren. Ook wordt het totale investeringsbedrag niet in één keer aan de onderneming uitgekeerd. De investering vindt plaats in een aantal investeringsrondes waarbij de onderneming alleen geld in vervolgrondes kan verkrijgen indien bepaalde vooropgezette mijlpalen zoals prototype ontwikkeling of een eerste verkoopsucces zijn bereikt (Gompers, 1995). Een belangrijk onderdeel van de werkwijze van durfkapitaal fondsen is dat ze naar een periode van een aantal jaren hun aandelenbelang weer willen verzilveren. Dit kan door middel van een beursgang van de onderneming waarbij (een gedeelte van de) aandelen wordt verkocht. Deze exit mogelijkheid is veelval voorbehouden aan de meest succesvolle ondernemingen in de portefeuille van het durfkapitaal fonds (Amit, Brander en Zott, 1998). Durfkapitaal fondsen willen door middel van een beursgang hun reputatie als succesvolle investeerder vestigen (Gompers, 1996). Hierbij kan de reputatie van het durfkapitaal fonds ook weer de kwaliteit van de onderneming certificeren waardoor beleggers bereid zijn een betere prijs voor de aandelen te betalen (Barry, Muscarella, Peavy en Vetsuypens, 1990; Megginson en Weiss, 1991). Een andere mogelijkheid is om de aandelen terug te verkopen aan de ondernemer, door te verkopen aan een andere durfkapitalist of de onderneming als geheel door te verkopen aan een andere onderneming in de bedrijfstak (Giot and Schwienbacher, 2007),. 3 Hoe voegt durfkapitaal waarde toe aan de ondernemingen waarin zij investeert? Een groot aantal wetenschappelijke publicaties documenteert de positieve invloed van durfkapitaal op de ondernemingen waarin zij investeert. Peneder (2010) toont dat durfkapitaal fondsen in Oostenrijk ondernemingen van financiering voorzien die geen of onvoldoende toegang hebben tot andere financieringsbronnen. Deze fondsen selecteren bedrijven met hoog groeipotentieel en dragen bij om hun groeiplannen te realiseren. Durfkapitaal fondsen dragen echter niet bij aan de innovatiekracht van ondernemingen in Oostenrijk. Hetzelfde is het geval in Duitsland (Engel en Keilbach, 2007). In Nederland blijken durfkapitalisten wel bij te dragen aan een verhoging van innovatiekracht van ondernemingen (Da Rin en Penas, 2007). Durfkapitaal maakt Nederlandse ondernemingen innovatiever en meer open voor externe ontwikkelingen die de innovatiekracht verder kunnen versterken.

4 Durfkapitaal zorgt er tevens voor dat startende ondernemingen verder kunnen doorgroeien en professionaliseren. Een investering door een durfkapitaal fonds gaat gepaard met een meer professioneel personeelsbeleid, beloningsbeleid en marketingplan (Hellman en Puri, 2002). Het toezichthoudend orgaan zoals de Raad van Commissarissen, is meer actief betrokken bij het formuleren van de strategie en het evalueren van de ondernemingsprestaties (Fried, Bruton en Hirsch, 1998). Dit verschilt echter per land. Zo zijn Continentaal-Europese durfkapitalisten minder actieve monitors dan Amerikaanse en Britse durfkapitalisten (Sapienza, Manigart en Vermeir, 1996). Durfkapitalisten helpen eveneens met het aangaan van strategische allianties met andere ondernemingen (Lindsey, 2008) welke de mogelijkheid tot een succesvolle doorverkoop van de aandelen door de durfkapitalist verder vergroot. Bottazzi en Da Rin (2002) vinden dat Europese ondernemingen met durfkapitaal investeringen niet zozeer sneller groeien maar dat innovatieve ondernemingen vooral voordeel hebben bij durfkapitaal omdat het hen in staat stelt de benodigde financiering te verkrijgen en helpt bij het verkrijgen van toegang tot de openbare kapitaalmarkt via een beursgang. Durfkapitaal speelt een belangrijke rol bij het omzetten van innovatieve ideeën in commerciële producten. Hellmann en Puri (2000) tonen dat durfkapitaal fondsen erin slagen de doorlooptijd van idee naar product te verkorten en zo er in slagen om het product eerder op de markt te introduceren. Innovatieve bedrijven groeien daarmee sneller als zij mede gefinancierd zijn door durfkapitaal in de Verenigde Staten (Davila, Foster en Gupta, 2003), Spanje (Alemany en Marti, 2005) en Duitsland (Engel en Keilbach, 2007). Sapienza (1991) stelt dat durfkapitaal waarde aan de onderneming kan toevoegen ongeacht de ontwikkelingsfase van de onderneming. Innovatieve ondernemingen kunnen het meest van de inbreng van durfkapitaal profiteren. Niet elke durfkapitalist is echter even succesvol in het toevoegen van waarde aan ondernemingen waarin ze investeert. Bottazzi, Da Rin en Hellmann (2008) vinden dat Europese fondsbeheerders met ervaring in het bedrijfsleven meer actief overleg voeren met de managers van de ondernemingen waarin ze investeren. Dit heeft betere ondernemingsprestaties tot gevolg. Ook durfkapitalisten met een meer uitgebreid netwerk van zakelijke contacten zijn beter in staat waarde toe te voegen aan de ondernemingen waarin ze investeren (Hochberg, Ljungqvist en Lu, 2007). Sapienza (1992) rapport dat durfkapitaal fondsen de meeste waarde toevoegen indien ze frequent en open communiceren met de ondernemingen waarin ze investeren. Ondernemers zijn bereid een lagere prijs voor de aandelen te accepteren indien ze een investering kunnen krijgen van een toonaangevende durfkapitalist die naast geld ook haar kennis en netwerk inbrengt om zo de verdere ontwikkeling van de onderneming te bespoedigen (Hsu, 2004). Het is tevens mogelijk om de bijdrage van durfkapitaal af te meten aan het beleggingsrendement dat op een investering in de onderneming is behaald. Het is belangrijk op te merken dat dit verschilt van het rendement dat fondsbeheerders op hun totale portefeuille van investeringen behalen. Op het totale fondsrendement worden de in paragraaf 1 genoemde kosten in mindering gebracht. Ook verschillen de investeringen in ondernemingen binnen de portefeuille onderling in risico en daarmee in rendement. Het meten van het beleggingsrendement per gedane investering is niet eenvoudig. Het risico verbonden

5 aan de investering in een niet-beursgenoteerd bedrijf is lastig te bepalen. Gedurende de looptijd van de investering wordt er bovendien op onregelmatige basis een schatting van de ondernemingswaarde opgemaakt. Vaak is dergelijk informatie alleen beschikbaar indien de onderneming succesvol doorverkocht is door middel van een beursgang of fusie of overname. Dit zorgt voor een vertekening van het gemiddelde beleggingsrendement dat per investering wordt behaald. Indien voor deze selectievertekening wordt gecorrigeerd blijkt dat het gemiddelde beleggingsrendement op een investering in een niet-beursgenoteerd bedrijf onder het beleggingsrendement op beursgenoteerde aandelen ligt, zeker als rekening wordt gehouden met het risico wat gepaard gaan met het investeren in niet-beursgenoteerde bedrijven (Cochrane, 2005). Korteweg en Sorensen (2010) gebruiken een aangepaste methodologie en tonen dat in vroege stadia investeringen het gemiddelde rendement gemiddeld positief is en dat er pas na het uiteenspatten van de Internet zeepbel in 2001 sprake is van een gemiddeld negatieve beleggingsrendement per investering. 4 Economische en maatschappelijke effecten van durfkapitaal De economische en maatschappelijke effecten van durfkapitaal worden minder vaak onderzocht. Florida and Kenney (1988) stellen dat ondernemerschap gebaat is bij durfkapitaal omdat dit de ontwikkeling van nieuwe bedrijfstakken versterkt. Andere onderzoekers hebben de impact van durfkapitaal op innovatie in de bedrijfstak bestudeerd. Kortum en Lerner (2000) en Popov en Roosenboom (2009a) vinden dat er meer patenten worden toegekend in bedrijfstakken waarin meer durfkapitaal wordt geïnvesteerd in zowel de Verenigde Staten als Europa. Von Burg en Kenney (2000) vinden dat durfkapitaal heeft bijgedragen aan de groei van de technologie sector in de Verenigde Staten. Belke, Fehn en Noster (2003) tonen dat durfkapitaal een sleutelrol vervult in het financieren van radicale innovaties en het creëren van nieuwe banen. Tang en Chyi (2008) bestuderen Taiwanese data en rapporteren dat de bedrijfstak sterker groeit naarmate er meer durfkapitaal in de bedrijfstak geïnvesteerd wordt. Ook blijken werknemers meer geneigd om hun eigen bedrijf te starten als ze werkzaam zijn bij bedrijven waarin durfkapitaal fondsen deelnemen in het aandelenkapitaal (Gompers, Lerner, en Scharfstein, 2005). Dit zorgt voor een groter aantal startende bedrijven in de economie. Dit sluit aan bij de bevindingen van Popov en Roosenboom (2009b) die aantonen dat meer nieuwe Europese bedrijven worden gestart in bedrijfstakken waarin meer durfkapitaal wordt geïnvesteerd. Overheden willen durfkapitaal investeringen stimuleren om deze positieve macro-economische en bedrijfstakeffecten te incasseren. Een aantal wetenschappelijke studies heeft de effectiviteit van deze initiatieven beoordeeld. Bottazzi en Da Rin (2002) stellen dat het in Europa niet alleen zou moeten draaien om overheidsinitiatieven die trachten de omvang van de markt voor durfkapitaal te vergroten. Beleidsmakers zouden volgens deze auteurs zich moeten richten op een kwaliteitsverbetering van durfkapitaal fondsen in Europa. Leleux en Surlemont (2003) vinden dat overheidssteun aan durfkapitaal fondsen geen nadelige verdringingseffecten tot gevolg heeft voor durfkapitaal fondsen die dergelijke steun niet ontvangen. Overheidssteun kan zelfs gunstig uitpakken voor de hele markt voor durfkapitaal. Da Rin, Nicodano, en Sembenelli (2006) tonen dat er niet zozeer een gebrek is aan durfkapitaal in Europa. Zij bevelen beleidsmakers aan om innovatie te bevorderen door het openen van

6 aandelenmarkten gericht op MKB ondernemingen om zo de exit mogelijkheden voor durfkapitaal fondsen te verbeteren. Zij bevelen tevens aan de vennootschapsbelasting te verminderen en arbeidsmarkt te flexibiliseren. Jeng en Wells (2000) vinden dat durfkapitaal gericht op ondernemingen in een latere fase van ontwikkeling gebaat is bij een goed ontwikkelde aandelenbeurs. Dit stelt durfkapitalisten beter in staat om (een gedeelte van) hun aandelenbelang te verzilveren ten tijde van of na een beursgang van de onderneming. Durfkapitaal gericht op startende ondernemingen zou volgens deze auteurs het meest gebaat zijn bij flexibilisering van de arbeidsmarkt waardoor het eenvoudiger wordt om werknemers aan te nemen en te ontslaan. Daarnaast is ook de rechtsbescherming van kapitaalverschaffers en de ontwikkeling van de kapitaalmarkt van belang om zo een land meer aantrekkelijk te maken voor durfkapitaal investeringen (Cumming, Fleming, en Schwienbacher, 2006; Groh, Liechtenstein, en Lieser, 2009). 5 Rendementen van durfkapitaal fondsen De rendementen behaald door durfkapitaal fondsen is een veelbesproken onderwerp. Het merendeel van de beschikbare studies heeft betrekking op Amerika. Kaplan en Schoar (2005) rapporteren dat het gemiddelde rendement op durfkapitaal fondsen gemiddeld hoger ligt dan het rendement behaald op de aandelenindex S&P 500 in de periode Dit is echter alleen het geval indien de rendementen worden gewogen naar de omvang van de durfkapitaalfondsen. Durfkapitaal fondsen presteren echter slechter dan de S&P 500 als aan ieder durfkapitaal fonds een gelijk gewicht wordt toegekend in de berekening van het gemiddelde rendement. Het lijkt er dus op dat grotere durfkapitaal fondsen beter presteren. Phalippou en Gottschalg (2008) stellen echter dat deze gemiddelde rendementen te hoog zijn. Na aanpassing voor risico en kosten liggen de beleggingsrendementen aanzienlijk lager. Zij rapporteren een gemiddeld rendement van -6 procent per jaar na aftrek van kosten. Fondsen gericht op Europa presteren nog slechter in de door hen beschouwde periode Dit wordt bevestigd door Machado en Raade (2008) die ook vinden dat Amerikaanse fondsen beter presteren dan Europese durfkapitaal fondsen. Zij rapporteren een gemiddeld rendement van tussen 22.8% en 25.4% voor de Verenigde Staten en tussen 2.3% en 8.3% voor Europa voor durfkapitaal fondsen gestart in de periode Deze lagere rendementen hebben te maken met de in vergelijking tot Amerika nog minder ontwikkelde markt voor durfkapitaal in Europa (Hege, Palomino, en Schwienbacher, 2003). Europese durfkapitalisten maken minder gebruik van contractuele afspraken met ondernemers en zijn minder goed toegerust om de juiste bedrijven te selecteren om in te investeren (Hege, Palomino, en Schwienbacher, 2003). Het is belangrijk te benadrukken dat er een aantal topfondsen zijn die aanhoudend goede beleggingsprestaties leveren (Kaplan and Schoar, 2005). Deze fondsen weten keer op keer het rendement op een belegging in beursgenoteerde aandelen te overtreffen (Kaplan and Schoar, 2005; Phalippou and Gottschalg, 2008). Deze bevindingen onderstrepen opnieuw het belang van de

7 vaardigheden en ervaring van de fondsbeheerder in het kunnen verhogen van de waarde in de ondernemingen waarin zij investeren. Geraadpleegde literatuur Amit, R., Brander, J., Zott, C., Why do venture capital firms exist? Theory and Canadian evidence. Journal of Business Venturing 13, Alemany, L., Marti, J., Unbiased estimation of economic impact of venture capital backed firms. EFA 2005 Moscow Meetings Paper. Barry, C., Muscarella, C., Peavy, J., Vetsuypens, M., The role of venture capital in the creation of public companies. Journal of Financial Economics 27, Belke, A., Fehn, R., Foster, N., Does venture capital spur employment growth? Working Paper: CESIFO (930/2003). Bottazzi, L., Da Rin, M., Venture capital in Europe and the financing of innovative companies. Economic Policy 34, Bottazzi, L., Da Rin, M., Hellmann, T., Who are the active investors? Evidence from venture capital. Journal of Financial Economics 89, Brouwer, M., Hendrix, B., Two worlds of venture capital: what happened to the U.S. and Dutch early stage investment? Small Business Economics 10, Cochrane, J., The risk and return of venture capital. Journal of Financial Economics 75, Cumming, D., Fleming, G., Schwienbacher, A., Legality and venture capital exits. Journal of Corporate Finance 12, Da Rin, M., Nicodano, G., Sembenelli, A., Public policy and the creation of active venture capital markets. Journal of Public Economics 90, Da Rin, M., Penas, M., The effect of venture capital on innovation strategies. Working Papers: NBER (13636/2007). Davila, A., Foster, G., Gupta, M., Venture capital financing and the growth of startup firms. Journal of Business Venturing 18, Engel, D., Keilbach, M., Firm-level implications of early stage venture capital investment an empirical investigation. Journal of Empirical Finance 14, Florida, R., Kenney, M., Venture capital and high technology entrepreneurship. Journal of Business Venturing 3, Fried, V., Bruton, G., Hisrich, R., Strategy and the board of directors in venture capital firms. Journal of Business Venturing 13, Giot, P., Schwienbacher, A., IPOs, trade sales and liquidations: modeling venture capital exits using survival analysis. Journal of Banking and Finance 31, Gompers, P., Optimal investments, monitoring, and the staging of venture capital. Journal of Finance 50, Gompers, P., Grandstanding in the venture capital industry. Journal of Financial Economics 42, Gompers, P., Kovner, A., Lerner, J., Scharfstein, D., Venture capital investment cycles: the impact of public markets. Journal of Financial Economics 87, Gompers, P., Lerner, J., The venture capital revolution. Journal of Economic Perspectives 15, Gompers, P., Lerner, J., Scharfstein, D., Entrepreneurial spawning: public corporations and the genesis of new ventures, 1986 to Journal of Finance 60,

8 Gupta, A., Sapienza, H., Determinants of venture capital firms preferences regarding the industry diversity and geographic scope of their investments. Journal of Business Venturing 7, Groh, A., Liechtenstein, H., and Lieser, K., The European venture capital and private equity country attractiveness indices. Journal of Corporate Finance 16, Hege, U., Palomino, F., and Schwienbacher, A., Determinants of venture capital performance: Europe and the United States. Working Paper: European Commission. Hellmann, T., Puri, M., The interaction between product market and financing strategy: the role of venture capital. Review of Financial Studies 13, Hellmann, T., Puri, M., Venture capital and the professionalization of start-up firms: empirical evidence. Journal of Finance 57, Hochberg, Y., Ljunqvist, A., Yu, L., Whom you know matters: venture capital networks and investment performance. Journal of Finance 62, Hsu, D., What do entrepreneurs pay for venture capital affiliation? Journal of Finance 59, Jeng, L., Wells, P., The determinants of venture capital funding: evidence across countries. Journal of Corporate Finance 6, Kaplan, S., Schoar, A., Private equity performance: returns, persistence, and capital flows. Journal of Finance 60, Kaplan, S., Stromberg, P., Venture capitalists as principals: contracting, screening, and monitoring. American Economic Review 91, Kaplan, S., Stromberg, P., Financial contracting theory meets the real world: an empirical analysis of venture capital contracts. Review of Economic Studies 70, Korteweg, A., Sorensen, M., Risk and return characteristics of venture capital-backed entrepreneurial companies. Review of Financial Studies 23, Kortum, S., Lerner, J., Assessing the contribution of venture capital to innovation. RAND Journal of Economics 31, Muzyka, D., Birley, S., Leleux, B., Trade-offs in the investment decisions of European venture capitalists. Journal of Business Venturing 11, Leleux, B., Surlemont, B., Public versus private venture capital: seeding or crowding out? A pan- European analysis. Journal of Business Venturing 18, Lerner, J., Venture capitalists and the oversight of private firms. Journal of Finance 50, Lindsey, L., Blurring firm boundaries: the role of venture capital in strategic alliances. Journal of Finance 63, Machado, C., Raade, K., Recent developments in the European private equity markets. Economic Papers 319. MacMillan, I., Zemann, L., Subbanarasimha, P., Criteria distinguishing successful from unsuccessful ventures in the venture screening process. Journal of Business Venturing 2, Megginson, W., Weiss, K., Venture capitalist certification in initial public offerings. Journal of Finance 46, Peneder, M., The impact of venture capital on innovation behavior and firm growth. Working Paper: WIFO (363/2010). Phalippou, L., Gottschalg, O., The performance of private equity funds. Review of Financial Studies 22, Popov, A., Roosenboom, P., 2009a. Does private equity spur innovation? Evidence from Europe. Working Paper: European Central Bank (1063/2009). Popov, A., Roosenboom, P., 2009b. On the real effects of private equity investment: evidence from new business creation. Working Paper: European Central Bank (1078/2009).

9 Sahlman, W., The structure and governance of venture-capital organizations. Journal of Financial Economics 27, Sapienza, H., When do venture capitalists add value? Journal of Business Venturing 7, Sapienza, H., Gupta, A., Impact of agency risks and task uncertainty on venture capitalist-ceo interaction. Academy of Management Journal 37, Sapienza, H., Manigart, S., Vermeir, W., Venture capitalist governance and value added in four countries. Journal of Business Venturing 11, Tang, M., Chyi, Y., Legal environments, venture capital, and total factor productivity growth of Taiwanese industry. Contemporary Economic Policy 26, Von Burg, U., Kenney, M., Venture capital and the birth of the local area networking industry. Research Policy 29,

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

Ivan VAN DE CLOOT Chief Economist Itinera Executive professor AMS. www.itinerainstitute.org

Ivan VAN DE CLOOT Chief Economist Itinera Executive professor AMS. www.itinerainstitute.org Ivan VAN DE CLOOT Chief Economist Itinera Executive professor AMS www.itinerainstitute.org Overzicht 1. Determinanten 2. Evidentie over durfkapitaal 3. Belang relatiebankieren p.2 Uiteraard zoveel meer

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, april 2014 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel Welkom bij Aeternus De vooruitkijkspiegel Wat doen we? Werkgebieden en internationale netwerken Aeternus heeft lokale kennis en is een relevante partij in haar netwerken en bezit een kwalitatief internationaal

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

ER CAPITAL BEDRIJFSPARTICIPATIES

ER CAPITAL BEDRIJFSPARTICIPATIES ER CAPITAL BEDRIJFSPARTICIPATIES GEZAMENLIJK INVESTEREN IN DE TOP VAN HET MKB INFORMATIEBROCHURE AANDELENUITGIFTE 80.000 AANDELEN TEGEN EEN UITGIFTEKOERS VAN 30,- TOTAAL 2.400.000,- ER CAPITAL PARTICIPATIEFONDS

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Next-Generation Financing

Next-Generation Financing Next-Generation Financing Finding the right solutions to the right equations Prof. dr. Paul Louis Iske, Maastricht University Chief Dialogues Officer, ABN AMRO Bank Business Case A business case is a set

Nadere informatie

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 CVO Groningen Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 Centrum voor Valorisatie en Ondernemerschap Stimuleren van kennisintensief ondernemerschap Drijvende krachten Valorisatie en Ondernemerschap

Nadere informatie

Nieuweroordweg 1, 3704 EC te Zeist Telefoon 030 693 65 00 Fax 030 694 2440

Nieuweroordweg 1, 3704 EC te Zeist Telefoon 030 693 65 00 Fax 030 694 2440 Registratiedocument Triodos Investment Management B.V. Algemene gegevens Triodos Investment Management Triodos Investment Management B.V. (Triodos Investment Management) is een besloten vennootschap met

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Overzicht inschrijvingsvereisten Handelsingenieur 2014-2015

Overzicht inschrijvingsvereisten Handelsingenieur 2014-2015 Overzicht inschrijvingsvereisten Handelsingenieur 2014-2015 BSc in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Algemene regel: studenten die niet slagen voor minstens 30 studiepunten binnen

Nadere informatie

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT NORMEN, INNOTEK GEEL 26/11/2013 PROF. DR. BART LETEN WAARDECREATIE DOOR INNOVATIE MARTWAARDE VAN APPLE INNOVATIE IS EEN COMPLEXE ACTIVITEIT Innovatie

Nadere informatie

Masterclass: Hoe vind ik financiering voor mijn bedrijf?

Masterclass: Hoe vind ik financiering voor mijn bedrijf? Masterclass: Hoe vind ik financiering voor mijn bedrijf? 1 Doel van vandaag Ik heb een duidelijk beeld van welke typen financiering er zijn voor het MKB en hoe ik tot de juiste financiering voor mijn bedrijf

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies

Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies drs. Roel van der Sar RC RV Manager Corporate Finance Debt Advisory Introductie drs. Roel van der Sar RC RV Senior Manager

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN

EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN Overzicht Controle in het familiebedrijf Governance en

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

Over de interpretatie van schattingen van het private en het sociale rendement van R&D

Over de interpretatie van schattingen van het private en het sociale rendement van R&D CPB Memorandum Hoofdafdelingen : Institutionele Analyse en Bedrijfstakken Afdelingen : Kenniseconomie en Bedrijfstakkencoördinatie Samenstellers : Maarten Cornet, Erik Canton en Alex Hoen Nummer : 27 Datum

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

Affiliates. Eigenschappen van een affiliate Een affiliate bezit de volgende eigenschappen:

Affiliates. Eigenschappen van een affiliate Een affiliate bezit de volgende eigenschappen: Affiliate Manual Symbid is een aandelen-crowdfunding platform, gevestigd in Rotterdam. Het platform is opgericht in 2011 en groeit sindsdien hard. Symbid wil zoveel mogelijk ondernemers, met behoefte aan

Nadere informatie

Participatiemaatschappijen in een notendop

Participatiemaatschappijen in een notendop Participatiemaatschappijen in een notendop PRIVATE EQUITY VENTURE CAPITAL sprek ende cijfers Op dit moment hebben circa 1.400 bedrijven in Nederland een participatiemaatschappij als eigenaar of grootaandeelhouder.

Nadere informatie

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt /fdmorningstar Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint se Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt AMSTERDAM, 9 maart 2010 Op een druk bezochte avond zijn in Hotel Krasnapolsky

Nadere informatie

Najaarsseminar VAB Geld als Water

Najaarsseminar VAB Geld als Water Najaarsseminar VAB Geld als Water 7 november 2013 Lodewijk Kolfschoten Stelling 1 Mijn klanten willen alleen maar bankfinanciering Page 2 Crowdfunding Page 3 Wat is crowdfunding? Een alternatieve wijze

Nadere informatie

CVNN Eindhoven 7 maart. Deal done? That s the easy part. Adding value after the deal

CVNN Eindhoven 7 maart. Deal done? That s the easy part. Adding value after the deal CVNN Eindhoven 7 maart Deal done? That s the easy part Adding value after the deal Start Green Venture Capital (II) Missie en doelstellingen Missie Start Green Start Green financiert en begeleidt ondernemers

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Met de helpende hand van de overheid meer kans van slagen Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2010 Hoog dividend als alternatief voor obligaties De grote problemen die zijn ontstaan bij de banken tijdens de kredietcrisis, scheppen

Nadere informatie

College 1 inleiding ondernemerschap

College 1 inleiding ondernemerschap College 1 inleiding ondernemerschap Ondernemen is het uitvoeren van innovaties waarbij discontinuïteit wordt veroorzaakt - discontinuïteit is het creëren van waarde die voorheen nog niet beschikbaar was

Nadere informatie

ICP Corporate Finance

ICP Corporate Finance ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseurs Bedrijfsprofiel Januari 2013 Profiel ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseur van management en aandeelhouders bij complexe Corporate Finance vraagstukken

Nadere informatie

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl 5 jaar in beeld www.lifesciencesatwork.nl Het LifeSciences@work programma Innovaties in de Life Sciences kunnen grote impact hebben voor de samenleving. Het LifeSciences@work programma helpt startende

Nadere informatie

Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen vzw. Financiering ICT-bedrijven 13/11/2013

Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen vzw. Financiering ICT-bedrijven 13/11/2013 Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen vzw Financiering ICT-bedrijven 13/11/2013 Overzicht presentatie 1. Equity Gap : Behoefte aan BA-financiering 2. Keuze van financieringsbron 3. Meer dan geld 4. Profiel

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds medegefinancierd door het Europees Sociaal Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in de groei

Nadere informatie

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds 4 juni 2008 Ingrid Hulshoff Portfolio Manager Healthcare ING Real Estate Investment Management 1. AGENDA EN INTRODUCTIE 1. AGENDA

Nadere informatie

Duurzaam Beleggen. Niels Faassen, Fund Analyst HCC Beleggen Symposium "Hoe te beleggen in turbulente tijden?" 2 april 2016

Duurzaam Beleggen. Niels Faassen, Fund Analyst HCC Beleggen Symposium Hoe te beleggen in turbulente tijden? 2 april 2016 Niels Faassen, Fund Analyst HCC Beleggen Symposium "Hoe te beleggen in turbulente tijden?" 2 april 2016 2014 Morningstar. All Rights Reserved. Agenda Morningstar Duurzaam Beleggen Introductie Morningstar

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van Insinger de Beaufort European Mid Cap Fund N.V. 16 april 2014 I N H O U D 1. DOEL TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

Nadere informatie

Ondernemend Oranje Kapitaal Van, voor en door ondernemers. folder liggend A4 druk.indd 1 09-09-13 11:37

Ondernemend Oranje Kapitaal Van, voor en door ondernemers. folder liggend A4 druk.indd 1 09-09-13 11:37 Ondernemend Oranje Kapitaal Van, voor en door ondernemers folder liggend A4 druk.indd 1 09-09-13 11:37 Nieuwe wegen voor groei Nederland is op dit moment gebaat bij optimisme en groei. Een aantal succesvolle

Nadere informatie

Geld Vrijmaken voor Ondernemers

Geld Vrijmaken voor Ondernemers Masterclass Geld Vrijmaken voor Ondernemers Het zijn turbulente tijden voor ondernemers. Een interessante Overname, een tijdelijke dip in de omzet, opzetten van nieuwe business, overal is geld voor nodig.

Nadere informatie

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om?

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om? Because we care Onze missie is het realiseren van beleggingsdoelen voor onze klanten door het leveren van duurzame performance, service en advies. Verantwoord in alles wat we doen, blijven verrassen en

Nadere informatie

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect Over Oase-Investors Oase-Investors is een onafhankelijk platform in vermogensbegeleiding. Portfolio monitoring is onze specialiteit. We bespreken ook vrijblijvend uw vragen betreffende fiscale vermogens-

Nadere informatie

Waarom indexbeleggen?

Waarom indexbeleggen? Waarom indexbeleggen? Grip op je vermogen Den Haag, 11 oktober 2013 Door: Koen Hoogenhout, Senior Sales Executive Vanguard Asset Management Ltd Amsterdam Branch In welk land zou u willen beleggen? 800

Nadere informatie

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Richard Feenstra Senior Sales Manager Fidelity Worldwide Investment Op weg naar financiële zekerheid voor Later? 1. Waarom beleggen? 2. Hoe beleggen? 3. Wat

Nadere informatie

Financiering van innovaties

Financiering van innovaties Financiering van innovaties Volgorde en taak van financiers en de financiële opties Mark Poldner, directeur Commerciële Zaken Rabobank Noord-Holland Noord 1 Inhoud 2 I Introductie Rabobank Groep 3 Rabobank

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Fiscaal innoveren en financiering

Fiscaal innoveren en financiering Fiscaal innoveren en financiering Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Ministerie van Economische Zaken Martin Otten Team Energie Innovatie&Financiering T: 088-602 3185 E: martin.otten@rvo.nl Innovatiebeleid

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Welkom bij de workshop: Financieren en groei. Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen

Welkom bij de workshop: Financieren en groei. Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen Welkom bij de workshop: Financieren en groei Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen Ondernemen/Onderneming Inventarisatie Onderneming/ondernemer Rentabiliteit Vermogen Zekerheid Welke keuze? Keuze

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Incofin cvso: investeren in microfinanciering

Incofin cvso: investeren in microfinanciering Incofin cvso: investeren in microfinanciering Presentatie Finance Avenue 2013 Loïc De Cannière CEO Incofin Investment Management 16 november 2013 Agenda Incofin Investment Management: wie zijn we en wat

Nadere informatie

Growth Capital Fund BV

Growth Capital Fund BV Growth Capital Fund BV Groei en ondernemen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Groeibedrijven vormen een belangrijke aanjager van de economie. Sommige bedrijven groeien spectaculair, anderen laten

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

Corporate Venturing in het MKB

Corporate Venturing in het MKB M200920 Corporate Venturing in het MKB Ruimte voor vernieuwing, durf en kansen C. van Essen MSc Zoetermeer, 10 december 2009 Corporate venturing in het MKB Corporate venturing is onder grote, multinationale

Nadere informatie

Main Capital Partners

Main Capital Partners Main Capital Partners Private Equity fondsen gericht op succesvolle software bedrijven Charly Zwemstra Managing Partner - Main Capital Partners Profiel Main Capital Partners Algemeen 11 ervaren professionals

Nadere informatie

De private-equitygolf

De private-equitygolf De private-equitygolf Han T.J. Smit en Ward A. van den Berg SAMENVATTING In de laatste decennia heeft private equity zich ontwikkeld tot een belangrijke component van ondernemingsfinanciering. Private

Nadere informatie

Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen vzw

Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen vzw Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen vzw Het platform waar kapitaalzoekende ondernemers en privé-investeerders elkaar vinden. Ontstaansgeschiedenis Sinds 1997 tot en met 2003 : Vier onafhankelijke Vlaamse

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND samenvatting Prof. dr. A. de Jong Dr. P. J.G. Roosenboom Prof. dr. M.J.C.M. Verbeek Drs. P. Verwijmeren RSM Erasmus University, Rotterdam 4 oktober 2007 Dit

Nadere informatie

Tilburg University. Private equity en aandeelhoudersactivisme Eijffinger, Sylvester; Koedijk, Kees

Tilburg University. Private equity en aandeelhoudersactivisme Eijffinger, Sylvester; Koedijk, Kees Tilburg University Private equity en aandeelhoudersactivisme Eijffinger, Sylvester; Koedijk, Kees Published in: Private Equity en Aandeelhoudersactivisme Publication date: 2007 Link to publication Citation

Nadere informatie

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties Modernisering van bedrijfsmodellen is nodig voor meer flexibiliteit en om aan groeidoelstellingen

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Een eerste analyse van de economische impact van ARKimedes en Vinnof in Vlaanderen.

Een eerste analyse van de economische impact van ARKimedes en Vinnof in Vlaanderen. Een eerste analyse van de economische impact van ARKimedes en Vinnof in Vlaanderen. Rapport voor het Steunpunt Ondernemen en Internationaal Ondernemen Andy Heughebaert Universiteit Gent Sophie Manigart

Nadere informatie

Crowd funding: innovatieve financieringsvorm maakt onstuitbare opmars

Crowd funding: innovatieve financieringsvorm maakt onstuitbare opmars Crowd funding: innovatieve financieringsvorm maakt onstuitbare opmars Ondernemingen komen sinds de bankencrisis moeilijk, of helemaal niet meer aan krediet. Grote bedrijven kunnen dat probleem oplossen

Nadere informatie

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels.

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels. KENNETH NIEUWEBOER M arketing is meer dan het ontwikkelen van een logo en het bewaken van je huisstijl. Als er een goede strategie achter zit, levert marketing een wezenlijke bijdrage aan het rendement

Nadere informatie

Projectontwikkelende belegger beter af

Projectontwikkelende belegger beter af Projectontwikkelende belegger beter af Auteur(s): Brounen, D (auteur) Eichholtz, P.M.A. (auteur) De eerste auteur is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en de tweede auteur is verbonden aan de

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken medegefinancierd door Europese Structuur- en Investeringsfondsen zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren

Nadere informatie

ofiel tiepr anisag Or

ofiel tiepr anisag Or Organisatieprofiel De strategie Dutch Microfinance Dutch Microfinance is een Nederlandse microkredietorganisatie die vanuit de betrokkenheid van de funders leningen verstrekt aan lokale microkrediet instellingen

Nadere informatie

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms Master thesis Arjen van Bruchem Inhoud Wat verstaan we onder innovatie? Waarom dit onderzoek? Aanpak van het

Nadere informatie

Février 2011. Trends Finance Day June 1st 2013

Février 2011. Trends Finance Day June 1st 2013 Février 2011 Trends Finance Day June 1st 2013 STATE BANKRUPTCY POSITIVE CONSUMPTION More responsible More ethical More social More ecological More respect Van MVI tot Impact Financing Het Belgisch landschap

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Organisatienetwerken. Studienamiddag nieuwe zorgorganisatiemodellen In4care 3 september 2015

Organisatienetwerken. Studienamiddag nieuwe zorgorganisatiemodellen In4care 3 september 2015 Organisatienetwerken Studienamiddag nieuwe zorgorganisatiemodellen In4care 3 september 2015 Prof. Dr. Patrick Kenis Academic Dean Antwerp Management School Overzicht Vormen van samenwerken tussen organisaties

Nadere informatie

Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds

Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Auteur: Valeer van Mook, (Hedge) Fund Analist van De Veste.

Nadere informatie

Equitisation and Stock-Market Development

Equitisation and Stock-Market Development Samenvatting In deze dissertatie worden twee belangrijke vraagstukken met betrekking tot het proces van economische hervorming in Vietnam behandeld, te weten de Vietnamese variant van privatisering (equitisation)

Nadere informatie

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Private equity/investeringsfonds Ampere Equity Fonds Aandeelhouders zijn APG, PGGM, Delta Lloyd and Rabobank. Focus op productie duurzame

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS. Gert Hegge en Rezaul Kabir

EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS. Gert Hegge en Rezaul Kabir EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS Gert Hegge en Rezaul Kabir Vakgroep Bedrijfseconomie Katholieke Universiteit Brabant Tilburg, april 1995

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Wat kunnen Large Corporates leren van StartUps?

Wat kunnen Large Corporates leren van StartUps? MSP users group Seminar 10 november 2015 Wat kunnen Large Corporates leren van StartUps? Ralf Zelders Program Manager Groupwide Innovation Lean StartUp Large Corporate Ralf Zelders Rabobank Sr. Projectmanager

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

Ondernemerschap. Amsterdam Center for Entrepreneurship. Erik Boer, directeur

Ondernemerschap. Amsterdam Center for Entrepreneurship. Erik Boer, directeur Ondernemerschap Amsterdam Center for Entrepreneurship Erik Boer, directeur Inhoud Over ACE Feiten & Trends Eco- systemen Waarom ACE? Entrepreneurs zijn de dragers van economische groei en nieuwe werkgelegenheid

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie