Multilevel governance en armoede

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Multilevel governance en armoede"

Transcriptie

1 Multilevel governance en armoede Danielle Dierckx, OASeS, Universiteit Antwerpen Ontwerp, 14 november Armoedebestrijding: de nood aan een multilevel benadering Op Europees niveau worden armoede en problemen van sociale uitsluiting algemeen omschreven als multidimensionele problemen. Het gezamenlijk verslag over sociale insluiting (2004) geeft een van de internationaal aanvaarde definities van armoede: Mensen leven in armoede als hun inkomen en middelen zo ontoereikend zijn dat ze worden uitgesloten van een levensstandaard die als acceptabel wordt beschouwd in de maatschappij waarin ze leven. Hun armoede kan meerdere nadelige factoren hebben, namelijk werkloosheid, laag inkomen, slechte huisvesting, ontoereikende gezondheidszorg en barrières voor levenslang leren, cultuur, sport en recreatie. Ze worden vaak buitengesloten en uitgesloten van deelname aan activiteiten (op economisch, sociaal en cultureel gebied) die voor andere mensen heel normaal zijn en hun toegang tot fundamentele rechten kan beperkt zijn. Armoedemaatregelen moeten een antwoord bieden op deze multidimensionele aard van het probleem, via een gecoördineerde aanpak die de middelen en mogelijkheden inzet van verschillende beleidsdomeinen, bv. werkgelegenheid, onderwijs en beroepsopleiding, huisvesting, gezondheidszorg en toegang tot gezondheidsdiensten, transport, kinderbescherming, integratie van kwetsbare etnische minderheden, enzovoort. Deze middelen en mogelijkheden vinden we ook op verschillende beleidsniveaus terug. Dit heeft niet enkel te maken met het feit dat bepaalde bevoegdheden bij meer dan één regering liggen (lokaal, provinciaal, regionaal, nationaal). Verschillende aspecten van het probleem vragen om oplossingen op een andere schaal. En omdat sociale insluiting wordt beschouwd als een mensenrecht, zou het beleid altijd gecoördineerd moeten verlopen. Sommige organisaties uit het maatschappelijk middenveld pleiten voor meer mainstreaming en voor een totaalbeleid, en om alle relevante stakeholders te betrekken. Europese en nationale beleidsmakers scharen zich achter de strategie om verschillende actoren in te zetten in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. De ambities kwamen in de strategie van Lissabon en de Sociale Open Coördinatiemethode aan bod. 2. Armoedebestrijding en multilevel governance: processen, modellen, actoren Multilevel governance and poverty _ draft 14 November 2010 _ Danielle Dierckx 1

2 Recent (2010) heeft Kazepov 1 onderzoek gedaan naar multilevel governance binnen de context van armoedebestrijding en, in ruimere zin, van sociaal beleid. We beroepen ons als basis voor deze uiteenzetting op enkele inzichten van zijn Europees vergelijkend project. 2.1 Sociaal beleid herschalen De strijd tegen armoede en sociale uitsluiting is een proces dat zich niet in een maatschappelijk of politiek vacuüm afspeelt. Als context is een van de belangrijkste elementen het soort welvaartsstaat waardoor welvaart in verschillende landen wordt verstrekt. In een reactie op de crisis van de welvaartstaat hebben hervormingsprocessen in hun dubbele betekenis van verticale en horizontale subsidiarisering een gestage evolutie in gang gezet van een verticaal naar een horizontaal gecoördineerd sociaal beleid, dat vooral in de lokale dimensie uitstekend tot uitvoering komt. Deze tendensen doen zich voor in de meeste Europese landen, maar toch gaan de ontwikkeling en institutionalisering van nieuwe governancemaatregelen een andere richting uit. Meer zelfs, uit deze veranderingsprocessen lijkt een territoriaal gestructureerde diversificatie te ontstaan die varieert naargelang van de socio-economische context en institutionele regelingen. Kijken we bijvoorbeeld naar de vergaande vrijheid van de Communidades Autónomas in Spanje, de Länder in Duitsland of de Kantons in Zwitserland, versus de relatief beperkte intranationale differentiatie in Frankrijk. (Kazepov, 2010) Sociale maatregelen behouden in de meeste landen een duaal territoriaal karakter, dat we niet uit het oog mogen verliezen. Ze zijn zowel nationaal als lokaal van aard: passieve, op bijdragen gebaseerde stelsels (bv. werkloosheidsuitkeringen) worden in de meeste Europese landen nog altijd vooral op nationaal niveau uitgewerkt, terwijl activeringsmaatregelen en voorzieningen in natura steeds meer lokaal tot stand komen. Precies daarom houdt de natiestaat lokale maatregelen stevig in haar greep. Dit is zeker het geval voor wat herverdeling betreft, iets wat in veel Europese landen nog altijd een belangrijke rol speelt, ondanks het feit dat de herverdelingscapaciteit van de verschillende systemen anders is (Kazepov, 2010) Meer actoren betrokken De crisis van de welvaartstaat wordt omschreven als een fiscale crisis, maar ook als een probleem van macht waarbij de staat niet in staat is om complexe sociale problemen zelf het hoofd te bieden. De laatste twee decennia is er steeds meer gepubliceerd over de afnemende rol van de staat als centrale en enige probleemoplosser. De verschuiving naar meer governance in de manier waarop sociale maatregelen werden ontwikkeld, betekent automatisch ook dat op de (beleids-)niveaus een toenemend aantal actoren gaat meespelen. Dat er zoveel stakeholders bij het beleid zijn betrokken, merken wij op twee manieren. Ten eerste gaan verschillende actoren meer participeren in de ontwikkeling van sociale overheidsmaatregelen. Ten tweede voeren niet-gouvernementele actoren (delen van) het sociaal beleid uit. De politieke deelname vertaalt zich in de groei van participatiestructuren op nationaal en Europees niveau. Tevens hebben nieuwe organisaties het licht gezien, die de belangen van sociale diensten, begunstigden of behoeftigen moeten verdedigen. Voorbeelden van dergelijke organisaties zijn onder andere het Europees Netwerk Armoedebestrijding (EAPN), Eurocities, de Europese Federatie van nationale organisaties die met daklozen werken (FEANTSA) en het Europees Sociaal Netwerk. 1 Kazepov, Y. (2010), Rescaling Social Policies: Towards Multilevel Governance in Europe, Ashgate. Multilevel governance and poverty _ draft 14 November 2010 _ Danielle Dierckx 2

3 Net als voor participatie geldt ook dat de rol die niet-gouvernementele organisaties in de welvaartsvoorziening hebben opgenomen, in verschillende Europese landen anders is geëvolueerd. Kazepov geeft volgend schema als algemeen overzicht van de participatiemodellen van nonprofitactoren in Europese welvaartssystemen. Financiële dekking door de staat Rol van de non-profitsector Totaal (>60%) Gedeeltelijk (>60%) Dominant (>50%) Aanvullend (<50%) Corporatief model Actieve subsidiariteit (Continentaal Europa) Universalistisch Model met dominante staat (Scandinavië) Familiaal model Passieve subsidiariteit (Zuid-Europa) Neoliberaal Marktmodel (Angelsaksisch) Bron: adaptatie van Ranci (2003) door Kazepov 2.3. Het proces van subsidiarisering van sociale maatregelen Kazepov zet de voor- en nadelen van de subsidiarisering van sociale maatregelen op een rij. Voordelen van subsidiarisering: Die hebben vooral te maken met de nieuwe rol die de lokale dimensie en niet-gouvernementele actoren krijgen naarmate ze meer betrokken geraken bij het ontwerp, het beheer en de tenuitvoerlegging van sociaal beleid (Kazepov, 2010:66-67). a) meer mogelijkheden voor plaatselijke experimenten: nieuwe (en oude) actoren en domeinen beschikken nu over meer mogelijkheden om (samen) nieuwe en gecoördineerde oplossingen voor oude problemen te vinden (Moulaert et al, 2007). Het lokale niveau wordt zo een sociaal laboratorium (Le Galès, 2002; Kazepov, 2005) waar men nieuwe horizonten kan verkennen. b) meer ruimte voor acties van onderuit: de lokale experimenten leggen ook de bestaande verschillen bloot, en leiden tot maatschappelijk innovatieve strategieën die aan de basis zijn verbonden. Ze brengen passieve en actieve maatregelen samen in oplossingen op maat die sociaal rechtvaardiger kunnen zijn en kunnen bijdragen tot een betere verdeling van middelen (Garcia et al, 2008) c) legitimatie van de politieke stem: dat lokale actoren niet langer alleen actief zijn in de uitvoering van het sociaal beleid, maar ook steeds meer in het besluitvormingsproces, legitimeert de politieke keuzes die gevolgen hebben voor die actoren en domeinen, die vertrouwen krijgen in elkaar en eenvoudiger tot een omvattend compromis kunnen komen. Multilevel governance and poverty _ draft 14 November 2010 _ Danielle Dierckx 3

4 Nadelen van subsidiarisering: Die hebben te maken met de wijze waarop de territoriale reorganisatie van sociaal beleid en de nieuwe governancemaatregelen de manier veranderen waarop kwetsbaarheid en sociale risico's ontstaan en institutioneel worden benaderd. a) de mogelijke divergentie van subnationale gebieden en de institutionalisering van de daar toenemende ongelijkheden: het steeds lokaler wordende besluitvormingsproces gaat niet alleen gedifferentieerde praktijken consolideren, maar drijft ook de wetgeving terzake steeds verder uit elkaar. Dit wettigt de ontwikkeling van lokale modellen die langs socio-economische kloven nog verder kunnen differentiëren, en kunnen leiden tot de institutionalisering van een ongelijke behandeling; b) de territoriale coördinatie van de actoren betrokken bij het beleid: op verschillende territoriale niveaus spelen steeds meer private en publieke actoren mee. Dit doet de nood aan coördinatie groeien en geeft tegelijk aanleiding tot eigengereid handelen, potentiële conflicten en een implosie van het beleid (iedereen die zijn vetorecht uitspeelt, onmogelijkheid om relevante beslissingen te nemen, politieke stagnatie,...) c) herschalingsprocessen steeds meer als strategie om schuld af te schuiven: door de dalende financiële transfers vanuit de centrale overheid zijn subnationale regeringen vaak genoodzaakt, lokale middelen aan te spreken om hun eigen sociale programma s te financieren. De decentralisatie van behoeftigheid (Keating, 1998) is niet enkel het gevolg van functionele druk maar is ook een kwestie van politieke bedachtzaamheid. Subnationale overheden de zwartepiet toespelen is natuurlijk leuk, omdat je zo de schuld voor onpopulaire bezuinigingsmaatregelen op het lokale niveau kunt afschuiven (Ferrera, 2005); d) de verantwoordelijkheid voor het besluitvormingsproces: omdat er zoveel actoren zijn en de territoriale fragmentatie steeds verder gaat, verslapt doorgaans de controle over de verantwoordelijkheid die actoren binnen het besluitvormingsproces, het beheer en de tenuitvoerlegging dragen (Crouch, 2003; DiGaetano en Strom, 2003; benz, 2007; Bovens, 2007; Brodkin, 2008). 3. Europese instrumenten voor multilevel governance over sociale insluiting Europa is in de ontwikkeling van sociale maatregelen in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting maar heel beperkt aanwezig geweest. Omdat op dit vlak nooit een krachtige wetgeving is uitgewerkt (geen duidelijke doelstellingen of afdwingbare bepalingen), is men op zachte wetgeving en in zekere zin op verschillende beleidsniveaus moeten terugvallen. De Open Coördinatiemethode en de planprocessen zijn daar goede voorbeelden van. 3.1 De Open Coördinatiemethode De Open Coördinatiemethode is op Europees niveau ontwikkeld om de samenwerking tussen lidstaten te bevorderen en om het sociaal beleid te moderniseren. Na de Top van Lissabon (2000) werd deze werkwijze niet alleen toegepast op het werkgelegenheidsbeleid (de zogeheten Europese Werkgelegenheidsstrategie (EWS)) maar ook op sociale inclusie, pensioenen en gezondheidszorg. Deze methode creëert geen bindend recht, maar wil welvaartsstaten helpen bij de implementatie van moeilijke hervormingen in hun welvaartsstaat en arbeidsmarkt. In onderling overleg schuiven de Multilevel governance and poverty _ draft 14 November 2010 _ Danielle Dierckx 4

5 lidstaten gemeenschappelijke doelstellingen naar voren, bijvoorbeeld inzake het bestrijden van armoede. Daarna wordt voor iedere lidstaat getoetst in hoeverre de nationale beleidsplannen tegemoetkomen aan de gemeenschappelijke doelstellingen. Op Europees niveaus worden gemeenschappelijke doelstellingen via een bottom-up proces geformuleerd. De nationale strategieën, geconsolideerd in nationale actieplannen, halen hun inspiratie in meer of mindere mate uit de ervaringen en beleidskeuzes van de regio's en de lokale overheden. Zodra op Europees niveau een gemeenschappelijke strategie is geformuleerd, komt de invloed vanuit andere richting. Europese beleidsdoelen en goede praktijken bieden een kader dat voor lidstaten dient als voorbeeld om hun eigen beleid bij te sturen. Belangengroeperingen die pleiten voor een sterker sociaal beleid gebruiken deze gemeenschappelijke strategie als een instrument om Europese en nationale of regionale beleidsmakers onder druk te zetten. 3.2 Europees platform tegen armoede Tegenwoordig, binnen de context van de EU 2020-strategie, worden bestaande instrumenten als de OCM opnieuw geëvalueerd. Er wordt een Europees platform tegen armoede opgericht. Het is niet duidelijk of de mechanismen voor samenwerking tussen het Europese en de andere beleidsniveaus, zoals de eerder genoemde planningprocessen, gevrijwaard blijven. Multilevel governance betekent ook dat op de verschillende niveaus andere actoren betrokken zijn. Het Platform moet zeker kunnen voortbouwen op de kracht van het OCM en moet kunnen beschikken over echte mogelijkheden voor engagement door stakeholders op nationale en lokale platformen en in Europese processen (waaronder de voortzetting van de Europese bijeenkomsten van mensen die in armoede leven, de Jaarlijkse Ronde Tafel Inclusie, andere sleutelconferenties en evenementen, steun aan Europese netwerken die de participatie van mensen in armoede ondersteunen, enzovoort). 4. Besluit: voornaamste succesfactoren en valkuilen in methodes, technieken en structuren * Financiering voor lokale experimenten In Europa ontstaan (opnieuw) meer lokale praktijken die de strijd aangaan met armoede. Tijdens de jaren 90 waren er drie Europese armoedeprogramma s die de ontwikkeling van lokale antiarmoedeinitiatieven ondersteunden. Vandaag zijn er maar weinig fondsen die rechtstreeks steun geven aan de ontwikkeling van nieuwe praktijken en experimenten (zie PROGRESS of, in heel beperkte mate, het Europees Sociaal Fonds). Maatschappelijke innovatie kan duidelijk niet zonder financiële middelen. Nu de financiële crisis stilaan achter de rug lijkt, komt er meer ruimte voor experimenten en om nieuwe richtingen in te slaan. * Unieke beleidskansen Multilevel governance is niet mogelijk zonder dat politiek en publiek hun sympathie en steun laten blijken voor de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. Het Europees jaar van de bestrijding van armoede (2010) heeft een dynamiek op gang gebracht die heeft doorgewogen op de Europese en nationale politieke agenda. De EU 2020-strategie heeft een doelstelling van armoedebestrijding geformuleerd. Uit beleidsanalyses blijkt hoe dan ook dat er realistische oplossingen en specifieke maatregelen en initiatieven beschikbaar moeten zijn, omdat beleidsmakers er anders niet in slagen, maatregelen op te zetten en uit te voeren. Momenteel is niet duidelijk hoe de doelstelling op de verschillende beleidsniveaus zal worden gehaald. Er bestaat zelfs discussie over hoe men armoede (en dus ook de doelstelling) gaat meten. Multilevel governance and poverty _ draft 14 November 2010 _ Danielle Dierckx 5

6 * Het belang van krachtige pleitbezorgers Een multilevel benadering vraag heel wat coördinatie. Politici en andere stakeholders hebben tegenstrijdige belangen, en het besluitvormingsproces komt vast te zitten als er geen krachtige pleitbezorgers zijn die alle sleutelspelers aansporen en in de juiste richting dwingen. Beleidsmakers die pleiten voor duurzame en dringende oplossingen kunnen wellicht sneller een beslissing forceren dan de overleg- en participatiestructuren, die weinig opvolging hebben en in feite lege dozen zijn. * De non-profitsector steunen Tegenwoordig is de non-profitsector een belangrijke speler die antwoorden formuleert op de problemen van armoede en sociale uitsluiting. Zij voorzien bijvoorbeeld dienstverlening aan behoeftigen die in het officiële welvaartscircuit niet aan bod komen (bv. mensen zonder papieren, Roma). Ook geven zij een stem aan mensen die als ervaringsdeskundigen kunnen optreden en hun kennis in het besluitvormingsproces kunnen inzetten. Verschillende landen beschikken zelfs niet altijd over een non-profitsector. Daarbij wordt de multilevel benadering uitgebouwd, niet alleen in gevallen waar de non-profitsector lokaal bestaat en opereert, maar op alle desbetreffende niveaus. Europa zou de ngo-sector ertoe kunnen aanzetten, de hierboven genoemde activiteiten op zich te nemen. Een peer review zou kunnen bijdragen tot betere participatiemethodes binnen de context van armoedebestrijding, met name door mensen te betrekken die zelf in armoede leven (zie ook de jaarlijkse Europese bijeenkomst van mensen die in armoede leven, sinds 2001 gefinancierd door het EU-voorzitterschap. * Nationale strategieën integreren in een Europees kader Willen we verder gaan in de richting van een sociaal Europa, dan zullen we toch minstens het Europese kader moeten behouden dat lidstaten aanspoort om hun (multilevel) strategie voor de strijd tegen armoede uit te werken. Bestaande instrumenten, zoals het Europees Sociaal Fonds, kunnen daaraan bijdragen, op voorwaarde dat ze zich meer op het multidimensionele karakter van armoede gaan richten. Het planproces gekoppeld aan de OCM is maar een kleine stap voorwaarts. Landen en de verschillende betrokken niveaus moeten ook zeker hun capaciteit kunnen uitbouwen. Multilevel governance and poverty _ draft 14 November 2010 _ Danielle Dierckx 6

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Lokale sociale innovatie: een kijk vanuit de marges van overheid en markt

Lokale sociale innovatie: een kijk vanuit de marges van overheid en markt Lokale sociale innovatie: een kijk vanuit de marges van overheid en markt Stijn Oosterlynck Centrum OASeS Departement Sociologie Universiteit Antwerpen Observatie #1: lokale sociale innovatie sinds 1970s

Nadere informatie

EUROPEAN DISABILITY FORUM...

EUROPEAN DISABILITY FORUM... Deïnstitutionalisering en de rechten van personen met een handicap perspectief van Europese Unie... An-Sofie Leenknecht, EDF Human Rights Officer, Brussel, 26 november 2014 EUROPEAN DISABILITY FORUM Vertegenwoordigen

Nadere informatie

NAAR EEN EUROPA VOOR ALLE LEEFTIJDEN

NAAR EEN EUROPA VOOR ALLE LEEFTIJDEN NL NAAR EEN EUROPA VOOR ALLE LEEFTIJDEN AGE- STANDPUNT IN HET KADER VAN HET 2007 - EUROPEES JAAR VAN GELIJKE KANSEN VOOR IEDEREEN The European Older People s Platform La Plate-forme européenne des Personnes

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20488 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Haar, Beryl Philine ter Title: Open method of coordination. An analysis of its

Nadere informatie

Personen met een handicap hebben gelijke rechten

Personen met een handicap hebben gelijke rechten Personen met een handicap hebben gelijke rechten De Europese strategie voor personen met een handicap 2010-2020 Europese Commissie Gelijke rechten, gelijke kansen Europese toegevoegde waarde Circa 80 miljoen

Nadere informatie

Het Comité van permanente vertegenwoordigers heeft op 27 mei 2009 overeenstemming bereikt over de tekst die in de bijlage gaat.

Het Comité van permanente vertegenwoordigers heeft op 27 mei 2009 overeenstemming bereikt over de tekst die in de bijlage gaat. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2009 (03.06) (OR. en) 10394/09 SOC 375 JAI 339 AG 46 EDUC 106 SAN 158 NOTA van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad (EPSCO) nr.

Nadere informatie

Handilab. 6 december Henk Van Hootegem,

Handilab. 6 december Henk Van Hootegem, Handilab 6 december 2012 Henk Van Hootegem, henk.vanhootegem@cntr.be Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Service de lutte contre la pauvreté, la précarité

Nadere informatie

EAPN Assessment: Nationale Hervormingsprogramma s en Nationale Sociale Rapporten. 26 september 2012 Brussel

EAPN Assessment: Nationale Hervormingsprogramma s en Nationale Sociale Rapporten. 26 september 2012 Brussel EAPN Assessment: Nationale Hervormingsprogramma s en Nationale Sociale Rapporten 26 september 2012 Brussel 1. Europa 2020 - Minder en minder aandacht voor inclusieve groei en armoede doelstelling Economisch

Nadere informatie

Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 6855/07 SOC 78

Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 6855/07 SOC 78 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) 6855/07 SOC 78 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Inhoud Mijn overtuigingen 2 Mijn prioriteiten 3 Bakens voor morgen 8 Laten we samen aan Europa bouwen 1 Mijn overtuigingen Mijn overtuigingen Een Europa,

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 oktober 2008 (31.10) (OR. fr) 14719/08 SOC 633 OTA

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 oktober 2008 (31.10) (OR. fr) 14719/08 SOC 633 OTA RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 24 oktober 2008 (31.10) (OR. fr) 14719/08 SOC 633 OTA van: aan: Nr. Comv.: Betreft: het voorzitterschap de Groep sociale vraagstukken 13987/08 SOC 576 - COM(2008) 639

Nadere informatie

Gezamenlijk voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Gezamenlijk voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE HOGE VERTEGENWOORDIGER VAN DE UNIE VOOR BUITENLANDSE ZAKEN EN VEILIGHEIDSBELEID Brussel, 21.4.2017 JOIN(2017) 14 final 2017/0084 (NLE) Gezamenlijk voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 87 --------------------------------

R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- Europese kaderovereenkomst betreffende inclusieve arbeidsmarkten Eindevaluatie van de Belgische sociale partners ------------------------ 15.07.2014

Nadere informatie

A D V I E S Nr Zitting van donderdag 16 juni

A D V I E S Nr Zitting van donderdag 16 juni A D V I E S Nr. 1.519 ----------------------------- Zitting van donderdag 16 juni 2005 --------------------------------------------- Evaluatie van de open coördinatiemethode inzake de sociale processen

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep sociale vraagstukken Toetsing van de uitvoering door de lidstaten

Nadere informatie

ARMOEDE- BESTRIJDING EUROPESE VERKIEZINGEN. Memorandum Copyright : R. Reidler

ARMOEDE- BESTRIJDING EUROPESE VERKIEZINGEN. Memorandum Copyright : R. Reidler ARMOEDE- BESTRIJDING Copyright : R. Reidler Memorandum 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 1. EUROPESE 2020 STRATEGIE 1.1. Armoede 1.1.1. Armoede en sociale uitsluiting zichtbaar brengen in implementatie EU2020-strategie

Nadere informatie

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede 4 november 2013 Henk Van Hootegem henk.vanhootegem@cntr.be 02/212.31.71 Identikit: Steunpunt tot bestrijding van armoede,

Nadere informatie

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement Gendergelijkheid, solidariteit, actie Voor politieke

Nadere informatie

VERKLARING VAN EUSKADI

VERKLARING VAN EUSKADI VERKLARING VAN EUSKADI De voorzitsters en voorzitters die deelnemen aan de XII Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Parlementen gehouden in Euskadi/Baskenland op 3 en 4 november (Lijst met

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

26 JANUARI 2011 PUNT 6 OPRICHTING VAN EEN PLATFORM VOOR EUROPESE GROEPERINGEN VOOR TERRITORIALE SAMENWERKING (EGTS) VOOR BESLUIT

26 JANUARI 2011 PUNT 6 OPRICHTING VAN EEN PLATFORM VOOR EUROPESE GROEPERINGEN VOOR TERRITORIALE SAMENWERKING (EGTS) VOOR BESLUIT Brussel, 21 december 2010 127 e VERGADERING VAN HET BUREAU VAN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S 26 JANUARI 2011 PUNT 6 OPRICHTING VAN EEN PLATFORM VOOR EUROPESE GROEPERINGEN VOOR TERRITORIALE SAMENWERKING (EGTS)

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie

Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie Workshop 1: Missie en impact van het volwassenenonderwijs Maria Bouverne-De Bie Universiteit Gent Kernpunten en actielijnen Kernpunten

Nadere informatie

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen?

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Cascade van beleidsniveaus en beleidsteksten Beleid EU Strategie Europa 2020 Europees werkgelegenheidsbeleid Richtsnoeren

Nadere informatie

Sociale innovatie in de woonsector: tussen sociale noden en rechten

Sociale innovatie in de woonsector: tussen sociale noden en rechten Sociale innovatie in de woonsector: tussen sociale noden en rechten Prof. Dr. Stijn Oosterlynck Stijn.Oosterlynck@uantwerpen.be Centrum OASeS Departement Sociologie Universiteit Antwerpen Inhoud presentatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 21 501-31 Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en consumentenzaken Nr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE-

Nadere informatie

DE MAGISCHE FORMULE VAN NIEUW EXTREEM- RECHTS. Autoritarisme gekoppeld aan vrije markt

DE MAGISCHE FORMULE VAN NIEUW EXTREEM- RECHTS. Autoritarisme gekoppeld aan vrije markt http://www.acw.be zingeving 1/5 DE MAGISCHE FORMULE VAN NIEUW EXTREEM- RECHTS Autoritarisme gekoppeld aan vrije markt Axel Buyse 1. Een Europees fenomeen Duitsland, Italië, Frankrijk, Oostenrijk, Denemarken,

Nadere informatie

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa. Het gesproken woord geldt Speech VNG-voorzitter Jorritsma Rob, 25 november 2013 Hartelijk dank aan de Raad voor het Openbaar Bestuur voor dit advies over de relatie tussen decentrale overheden en Europa.

Nadere informatie

2 De organisatie geeft aan welke actuele maatschappelijke ontwikkelingen relevant zijn in relatie tot haar missie en visie.

2 De organisatie geeft aan welke actuele maatschappelijke ontwikkelingen relevant zijn in relatie tot haar missie en visie. BEOORDELINGSELEMENTEN, BEOORDELINGSCRITERIA EN EVALUATIECRITERIA VAN DE SOCIAAL- CULTURELE ORGANISATIES MET EEN WERKING BINNEN SPECIFIEKE REGIO DECREET EN MEMORIE VAN TOELICHTING ARTIKEL 35, UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2010 2011 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie 32 607 EU-mededeling: Het Europees platform tegen armoede

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPZET 1000-BANENPLAN REKENKAMER LEEUWARDEN DECEMBER 2016

ONDERZOEKSOPZET 1000-BANENPLAN REKENKAMER LEEUWARDEN DECEMBER 2016 ONDERZOEKSOPZET 1000-BANENPLAN REKENKAMER LEEUWARDEN DECEMBER 2016 Inleiding In maart 2016 wordt in het document 'Midterm Review Collegeprogramma Iedereen is Leeuwarden 2014-2018' een tussentijdse stand

Nadere informatie

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september 2016 Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Goedkeuring Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK, 1989).

Nadere informatie

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Het hebben van een baan is nog geen garantie op sociale integratie indien deze baan niet kwaliteitsvol is en slecht betaald. Ongeveer een vierde van de werkende Europeanen

Nadere informatie

Samen naar de Europese Agenda Stad

Samen naar de Europese Agenda Stad Samen naar de Europese Agenda Stad VNG Bestuurdersdag 30 November 2015 Nicolaas Beets Dutch Urban Envoy Inhoud Doelstellingen van het NL se EU Voorzitterschap 12 Thema s voor de Europese Agenda Stad Partnerschappen

Nadere informatie

Sociale inclusie in een interregionale context: de Europese dimensie

Sociale inclusie in een interregionale context: de Europese dimensie Sociale inclusie in een interregionale context: de Europese dimensie OCMW Kortrijk, 21 september 2012 Bart Vanhercke Onderzoekscentrum Sociaal Europa Een vleugje symboliek Europese dag van: De talen De

Nadere informatie

Vergrijzing. Impact en uitdagingen voor de lokale besturen

Vergrijzing. Impact en uitdagingen voor de lokale besturen Vergrijzing Impact en uitdagingen voor de lokale besturen Robert Petit Het departement Research van Dexia heeft een bijzonder interessante studie gepubliceerd voor de gemeentelijke beleidsvoerders die

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

3. Inspraak - Participatie aan het beleid

3. Inspraak - Participatie aan het beleid kwaad berokkenen. Vaak is de zorgverlener zich dus niet bewust van de gevolgen van zijn handelingen (vandaar de be tussen haakjes). Voor Vlaanderen bestaat er een Vlaams Meldpunt Ouderenmis(be)handeling.

Nadere informatie

Met het nieuwe welzijnsbeleid werkt de gemeente Tiel vanuit de volgende uitgangspunten:

Met het nieuwe welzijnsbeleid werkt de gemeente Tiel vanuit de volgende uitgangspunten: Opdrachtformulering kwartiermaker integrale welzijnsopdracht Aanleiding De gemeenteraad van de gemeente Tiel heeft in haar vergadering van juli 2014 het besluit genomen om een inhoudelijke discussie te

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Pro-actief sociaal rapport België:

Pro-actief sociaal rapport België: Pro-actief sociaal rapport België: input van BAPN voor het Nationaal Sociaal Rapport 2012 en voor de nodige bijsturingen van het beleid die hieruit volgen. Inleiding De Nationale Sociale Rapporten dienen

Nadere informatie

IZ/BSB/2003/3781. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (mr. A.J. de Geus) Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

IZ/BSB/2003/3781. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (mr. A.J. de Geus) Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Europese van de Algemene Commissie voor Europese en de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer

Nadere informatie

INLEIDING. De Europese Alliantie voor de Vrijheid verdedigt de volgende belangrijke veranderingen:

INLEIDING. De Europese Alliantie voor de Vrijheid verdedigt de volgende belangrijke veranderingen: INLEIDING De volgende Europese verkiezingen zullen gehouden worden van tot 5 mei 014 in alle 8 lidstaten. Dit handvest bevat de politieke standpunten die de leden van de Europese Alliantie voor de Vrijheid

Nadere informatie

Rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld in de Europa 2020-strategie

Rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld in de Europa 2020-strategie Slotverklaring Rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld in de Europa 2020-strategie Verklaring van Brussel 16 september 2010 De voorzitters en secretarissen-generaal van de sociaaleconomische

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng

Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng Patries Boekholt & Jon van Til EWI Focus Bijeenkomst 25 februari 2013 In deze presentatie Voor de pauze: Internationale

Nadere informatie

Eerste krachtlijnen. Het Post-2015 doelstellingenkader. Coördinatie Ontwerp Standpuntbepaling. voor de Vlaamse Regering

Eerste krachtlijnen. Het Post-2015 doelstellingenkader. Coördinatie Ontwerp Standpuntbepaling. voor de Vlaamse Regering Het Post-2015 doelstellingenkader Coördinatie Ontwerp Standpuntbepaling voor de Vlaamse Regering Eerste krachtlijnen VI E Staten-generaal van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking I. INLEIDING: HET WAAROM

Nadere informatie

Synthese en aanbevelingen. Studie "Smart Cities in België: kwalitatieve analyse van 11 projecten"

Synthese en aanbevelingen. Studie Smart Cities in België: kwalitatieve analyse van 11 projecten Synthese en aanbevelingen Studie "Smart Cities in België: kwalitatieve analyse van 11 projecten" Auteurs Jonathan Desdemoustier, Onderzoeker, Smart City Institute, HEC-ULg Nathalie Crutzen, Professor and

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 21 501-18 Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid Nr. 138 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 21 501-18 Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 1 Nr. 127 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

David Bassens STEDEN IN TRANSITIE

David Bassens STEDEN IN TRANSITIE David Bassens STEDEN IN TRANSITIE STEDEN ALS ACTOR? Historisch: West-Vlaamse steden als plekken van innovatie, bv. lange-afstandshandel (cf. Hanse en jaarmarkten) Toenemende stedelijkheid: West-Vlaamse

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 januari 2002 (OR. en) 14759/01 JEUN 67 SOC 510

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 januari 2002 (OR. en) 14759/01 JEUN 67 SOC 510 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 januari 2002 (OR. en) 14759/01 JEUN 67 SOC 510 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Uitdagingen voor jongeren en EU beleid

Uitdagingen voor jongeren en EU beleid Uitdagingen voor jongeren en EU beleid Floor van Houdt Plv afdelingsleider voor Europese Commissie Date: in 12 pts Europa 2020 Strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei Aandacht voor jongeren

Nadere informatie

Een Europese democratie: utopie of noodzaak?

Een Europese democratie: utopie of noodzaak? Een Europese democratie: utopie of noodzaak? Prof. Stefan Rummens Hoger Instituut voor Wijsbegeerte 14 november 2016 Europa in crisis? Europa in crisis de EU verliest slagkracht de EU verliest legitimiteit

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Provero bijeenkomst. Utrecht, 15 november 2016 Ernst Koperdraat Jos Dolstra

Provero bijeenkomst. Utrecht, 15 november 2016 Ernst Koperdraat Jos Dolstra Provero bijeenkomst Utrecht, 15 november 2016 Ernst Koperdraat Jos Dolstra Doel Informeren Met elkaar verkennen van de strategie voor invoering van de Omgevingswet Vraag: hoe ver is uw organisatie? Hoe

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Naar een sterker lokaal sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw. NAZARETH 26 november 2015 Mark Suykens, algemeen directeur VVSG vzw

Naar een sterker lokaal sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw. NAZARETH 26 november 2015 Mark Suykens, algemeen directeur VVSG vzw Naar een sterker lokaal sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw NAZARETH 26 november 2015 Mark Suykens, algemeen directeur VVSG vzw Vlaams regeerakkoord 2014-2019 Volledige integratie tegen 1/1/2019

Nadere informatie

Visie en werkwijze participatie van ouderen in het Ben Sajetcentrum

Visie en werkwijze participatie van ouderen in het Ben Sajetcentrum Visie en werkwijze participatie van ouderen in het Ben Sajetcentrum - het 10 punten participatie plan - Het Ben Sajetcentrum is een academische leerwerkplaats waar we de praktijk van / in de zorg willen

Nadere informatie

Ouderenzorg en mensenrechten

Ouderenzorg en mensenrechten Ouderenzorg en mensenrechten Prof.mr. J.C.J. Dute Symposium Ouderenzorg en mensenrechten 8 december 2012, Utrecht Onderwerpen Wat is/doet het College voor de Rechten van de Mens? Project Ouderenzorg en

Nadere informatie

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU De horizontale sociale clausule als oproep voor het intensifiëren van de samenwerking

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen Stuk 2223 (2003-2004) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 5 maart 2004 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen betreffende een

Nadere informatie

Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren

Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren Bea Cantillon Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril, 4 november 2013, VLEVA, Brussel Hoe realistisch zijn de

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 april 2014 (OR. en) 9026/14 JEUN 65 SOC 299

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 april 2014 (OR. en) 9026/14 JEUN 65 SOC 299 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 april 2014 (OR. en) 9026/14 JEUN 65 SOC 299 NOTA van: het secretariaat-generaal van de Raad aan: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) / de Raad nr.

Nadere informatie

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS O6 DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS 6.1. Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap De Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap (NHRPH) onderzoekt dossiers die te maken hebben

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

I N C R E A S I N G S O C I A L I N C L U S I O N BY E N G A G I N G E X P E R T S B Y E X P E R I E N C E

I N C R E A S I N G S O C I A L I N C L U S I O N BY E N G A G I N G E X P E R T S B Y E X P E R I E N C E I N C R E A S I N G S O C I A L I N C L U S I O N BY E N G A G I N G E X P E R T S B Y E X P E R I E N C E The Missing Link, Het verhogen van de sociale inclusie door de inschakeling van ervaringsdeskundigen

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

PROJECTVOORSTEL KINDERARMOEDE

PROJECTVOORSTEL KINDERARMOEDE OCMW Sint-Katelijne-Waver PROJECTVOORSTEL KINDERARMOEDE 1. Inleiding Armoede wordt gedeeltelijk, maar voor een belangrijk deel, doorgegeven van generatie op generatie. Kinderen die (langdurig) leven in

Nadere informatie

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003 EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL REGIONAAL BELEID Concipiëring, impact, coördinatie en evaluatie Seminar Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden?

Nadere informatie

Arm maakt ziek, ziek maakt arm

Arm maakt ziek, ziek maakt arm SOCIALE BESCHERMING VOOR IEDEREEN Arm maakt ziek, ziek maakt arm Thomas Rousseau Beste politieke leider van een land in Sub-Sahara-Afrika, in uw land leeft het overgrote deel van de burgers in extreme

Nadere informatie

Europese Groepering voor Territoriale samenwerking. Jody van Diemen VNG Amersfoort, 30 september 2014

Europese Groepering voor Territoriale samenwerking. Jody van Diemen VNG Amersfoort, 30 september 2014 Europese Groepering voor Territoriale samenwerking Jody van Diemen VNG Amersfoort, 30 september 2014 Inhoud Aanleiding EGTS Voordelen Nadelen Aandachtspunten Aanbevelingen & conclusies Aanleiding Meer

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1. Jongeren en de stad 27. Dankwoord 11 Voorwoord door Jos Vander Velpen 13 Inleiding 21

Inhoud. Deel 1. Jongeren en de stad 27. Dankwoord 11 Voorwoord door Jos Vander Velpen 13 Inleiding 21 Inhoud Dankwoord 11 Voorwoord door Jos Vander Velpen 13 Inleiding 21 Deel 1. Jongeren en de stad 27 1. Jong zijn in de stad 31 Jong zijn in de stad anno 2014 31 De rol van de ouders 32 Opvoeding is ook

Nadere informatie

Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin JO VANDEURZEN Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin CONTEXT > Het doel Draagvlak en engagementen aftoetsen en stimuleren in ganse werkveld van relevante actoren Kennis van bewezen strategieën

Nadere informatie

Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014

Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014 EUROPESE RAAD DE VOORZITTER NL Brussel, 29 juni 2012 (OR. en) EUCO 133/12 PRESSE 318 PR PCE 115 Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014 In de afgelopen twee en een half jaar heeft de Europese

Nadere informatie

Standpuntbepaling VVSG en beleidsgroep lokale economie en werk

Standpuntbepaling VVSG en beleidsgroep lokale economie en werk Standpuntbepaling VVSG en beleidsgroep lokale economie en werk Toekomstig Europees Cohesiebeleid Inhoud 1. Uitgangspunten van het Europese Cohesiebeleid... 2 2. Standpunt van de CEMR op Europees niveau...

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 21 501-21 Jeugdraad Nr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE istock Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE Overzicht van het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie 2014-2020 Klimaat Wat is het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie? De Europese staatshoofden

Nadere informatie

Dorpsraad Kermt. Visietekst. 1. Situering. 2. Behoeften

Dorpsraad Kermt. Visietekst. 1. Situering. 2. Behoeften Dorpsraad Kermt Visietekst 1. Situering Meer en meer burgers krijgen het gevoel dat de ziel verdwijnt uit onze deelgemeente. De toekomstplannen die er voor onze deelgemeente gemaakt worden, liggen onvoldoende

Nadere informatie

Inhoudstafel. 1. Inleiding...1. 2. De Europese integratieparadox...11

Inhoudstafel. 1. Inleiding...1. 2. De Europese integratieparadox...11 Inhoudstafel 1. Inleiding.............................................................1 1.1. Probleemstelling........................................................1 1.2. Onderzoeksopzet.......................................................3

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

De toekomst van het sociale Europa en de implicaties voor Vlaanderen / België

De toekomst van het sociale Europa en de implicaties voor Vlaanderen / België De toekomst van het sociale Europa en de implicaties voor Vlaanderen / België Ides Nicaise, KU Leuven VLEVA Rondetafel Europese Pijler van Sociale Rechten Brussel, 30 mei 2017 Re-InVEST u Actie-onderzoek

Nadere informatie

3/04/2015. De OCMW s opdoeken: een goed idee? Situatie in Vlaanderen. Inhoud

3/04/2015. De OCMW s opdoeken: een goed idee? Situatie in Vlaanderen. Inhoud Inhoud De OCMW s opdoeken: een goed idee? Situatie in Vlaanderen AV afdeling OCMW s AVCB-VSGB 26/3/2015 De relatie gemeente-ocmw vandaag Vlaams regeerakkoord 2014-2019 en motie Vlaams parlement Conceptnota

Nadere informatie

Onderwijscentrum Gent. Raakpunten GSIW

Onderwijscentrum Gent. Raakpunten GSIW Onderwijscentrum Gent Raakpunten GSIW Gent Stad in Werking Onderwijscentrum Gent, 20 december 2017 1. Uitdaging 2. Rol Onderwijscentrum 3. Structuur en netwerk 4. Raakpunten Visie 5. Raakpunten inhoudelijk

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Resolutie van het Europees Parlement over analfabetisme en sociale uitsluiting (2001/2340 (INI))

Resolutie van het Europees Parlement over analfabetisme en sociale uitsluiting (2001/2340 (INI)) P5_TA(2002)0062 Analfabetisme en sociale uitsluiting Resolutie van het Europees Parlement over analfabetisme en sociale uitsluiting (2001/2340 (INI)) Het Europees Parlement, gelet op artikel 22 van de

Nadere informatie

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven OCMW-wet 1976: vertrek van een nieuw maatschappijproject Artikel 1: Elke persoon

Nadere informatie

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR De Argentijnse Republiek, de Federatieve Republiek Brazilië, de Republiek Paraguay, de Republiek ten oosten van de Uruguay, de

Nadere informatie

Besluit Geen globale terugval in actieve lidmaatschappen, wel onderlinge verschuivingen tussen verenigingen

Besluit Geen globale terugval in actieve lidmaatschappen, wel onderlinge verschuivingen tussen verenigingen Verenigingen (evolutie 1996 tot 2015) Meer dan de helft van de Vlamingen minstens actief in 1 vereniging, een kwart is minstens in 2 verenigingen actief: stabiele cijfers > bevolking tussen 18 en 75 jaar:

Nadere informatie

Agenda. 1. Verwelkoming 2. Kennismaking 3. Huis van het kind - Toelichting 4. Ronde tafel met kernvragen 5. Cirkels 6. Slot

Agenda. 1. Verwelkoming 2. Kennismaking 3. Huis van het kind - Toelichting 4. Ronde tafel met kernvragen 5. Cirkels 6. Slot Agenda 1. Verwelkoming 2. Kennismaking 3. Huis van het kind - Toelichting 4. Ronde tafel met kernvragen 5. Cirkels 6. Slot 1. Verwelkoming door Schepen Kaat Olivier 2. Kennismaking 3. Huis van het kind

Nadere informatie

Naar een sterker lokaal sociaal beleid Organisatie van het sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw

Naar een sterker lokaal sociaal beleid Organisatie van het sociaal beleid na integratie gemeente-ocmw Naar een sterker lokaal sociaal beleid Organisatie van het sociaal beleid na Hoorzitting Vlaams parlement 12 mei 2015 Mark Suykens, Piet Van Schuylenbergh Inhoud 1. VVSG neemt akte van Vlaamse keuzes 2.

Nadere informatie